TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH
KHOA NGÂN HÀNG
MÔN: NGHIỆP VỤ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
TIỂU LUẬN
CÁC TÌNH HUỐNG GIAN LẬN, LỪA ĐẢO TRONG
NGÂN HÀNG HIỆN NAY
GVHD:TRẦM THỊ XUÂN HƯƠNG
Nhóm thực hiện:
Phan Thị Kim Chi STT:04
Tôn Nữ Diệu Hương STT:14
Lê Hồ Phương Quyên STT:29
Huỳnh Lưu Thuỷ Tiên STT:34
Lê Thị Yên STT:46
Lớp: NH7
MỤC LỤC
TPHCM - Ngày 15/11/2011
I-Thực trạng hoạt động kinh doanh của các ngân hàng hiện nay
1. Tình hình kinh tế
2.Thực trạng hoạt động kinh doanh
II-Các vụ lừa đảo, gian lận thực tế trong ngân hàng hiện nay
1.Xuất phát từ phía ngân hàng
1.1 Tự phạt lãi suất
1.2 Nhận tiền uỷ thác của tổ chức, cá nhân.
1.3 Lách luật trên hồ sơ vay vốn
2. Về phía các tổ chức , cá nhân khác
2.1 'Mánh' kiếm tiền từ việc ăn cắp thông tin thẻ ngân hàng
2.2 Sử dụng máy tính, mạng Internet thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản
2.3 Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ
2.4 Vụ lừa đảo 120 tỷ đồng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông
Xa hơn, các ngân hàng liên tục đứng trước sức ép gia tăng nguồn vốn và quy mô
hoạt động, đi kèm với đó là nhưng đòi hỏi về tiêu chuẩn an toàn... khiến cho kinh
doanh ngân hàng không còn là nơi dễ làm dễ kiếm lãi như trước nữa, sức ép cạnh
tranh trên thị trường vẫn thường trực và cả trong dài hạn
Mặc dù nền kinh tế đã tăng trưởng trở lại tuy nhiên suy thoái kinh tế vẫn có tác
động không nhỏ. Một số diễn biến bất ổn của kinh tế thế giới (khủng hoảng nợ ở
một số nền kinh tế châu Âu, những mâu thuẫn về chính sách tỷ giá của một số nền
kinh tế lớn) cũng đã gián tiếp ảnh hưởng bất lợi đến Việt Nam. Thị trường bất động
sản, chứng khoán chưa thực sự hồi phục cùng với biến động bất thường của giá
vàng, giá USD trong nước tại một số thời điểm đã gây khó khăn nhất định đối với
hoạt động của các ngân hàng. Bên cạnh đó, sự tham gia ngày càng sâu rộng của các
ngân hàng nước ngoài kể cả trong các lĩnh vực vốn là truyền thống của ngân hàng
trong nước như lĩnh vực bán lẻ đã tạo ra sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các
tổ chức tín dụng.
1
Tình hình kinh tế năm nay rất khó khăn, tác động tiêu cực lên thị trường tài chính.
Bên cạnh đó, dư nợ cho vay thấp, chi phí vốn cao nên "may ra" các ngân hàng mới
đạt được chỉ tiêu. Trong giai đoạn nào đó, ngân hàng sẽ quan tâm đến tổng tài sản,
lợi nhuận, cổ tức, nhưng thời điểm khó khăn hiện nay không thể đặt nặng vấn đề lợi
nhuận mà là sự an toàn cho ngân hàng, cho hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế.
Nợ xấu ngân hàng tăng mạnh trong chín tháng đầu năm, từ ngân hàng nổi tiếng khó
tính trong xét cho vay như ACB nợ xấu cũng tăng đột biến từ 0,1% đầu năm lên
1%, trong đó nợ xấu của doanh nghiệp tăng cao nhiều lần so với nợ cá nhân. Hệ
thống ngân hàng cũng gặp nguy cơ rủi ro nhiều hơn vì huy động cao thì phải cho
vay cao. Nợ xấu của ngân hàng sẽ tăng lên. Bên cạnh đó cũng tạo khó khăn cho
doanh nghiệp, không tiếp cận được nguồn vốn có lãi suất hợp lý để sản xuất kinh
doanh.
Mặc dù vậy, nhiều ngân hàng vẫn thông báo con số lợi nhuận sau thuế “không tệ”
trong bối cảnh nền kinh tế rất khó khăn. Điển hình như VietinBank đạt 1.394 tỷ
đồng, Vietcombank đạt 1.025 tỷ đồng, Techcombank đạt 619,22 tỷ đồng, Eximbank
lâm vào thế bất lợi vì không thể cạnh tranh được với các ngân hàng lớn. Vì vậy sẽ
gián tiếp đẩy các ngân hàng nhỏ bằng cách này, cách khác phá rào, ảnh hưởng đến
thị trường vốn.
Ngoài ra cũng phải thấy rằng tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng hiện nay
đang bị xói mòn, đe dọa sự bền vững của hệ thống: thành quả về tính trung thực
của đội ngũ nhân viên ngân hàng sau nhiều năm giáo dục, rèn luyện có nguy cơ bị
hủy hoại (lãnh đạo chỉ đạo nhân viên thực hiện gian dối để đối phó với quy định của
NHNN). Các khoản mục chi phí của các ngân hàng không được phản ảnh chính xác
3
(nhiều khoản chi phí thuộc về huy động vốn được hạch toán vào các khoản chi phí
khác). Có hiện tượng hạch toán ngoài sổ sách đối với các khoản chi phí trả lãi huy
động tiền gửi (phần trên 14%), vi phạm các chuẩn mực kế toán Việt nam, làm sai
lệch các báo cáo tài chính, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ khó kiểm soát, sẽ ẩn
chứa rủi ro không lường trước được trong nền kinh tế. Mặt khác, công tác thẩm
định còn yếu kém, thậm chí bị cho qua khi xét duyệt hồ sơ cho vay, điều này dễ dẫn
đến các trường hợp gian lận, cấu kết lẫn nhau để “lừa đảo” qua mặt ngân hàng.
4
II- CÁC VỤ LỪA ĐẢO, GIAN LẬN THỰC TẾ TRONG NGÂN HÀNG
HIỆN NAY
1. Xuất phát từ phía ngân hàng
Tăng trưởng tín dụng bị thắt chặt nhưng các ngân hàng thương mại vẫn đua nhau
huy động vốn vượt trần làm lãi suất đầu vào lẫn đầu ra ngày càng tăng cao. Mặc dù
các mức lãi suất đầu vào đã được Ngân hàng (NH) Nhà nước quy định cụ thể nhưng
thị trường vẫn xuất hiện nhiều “chiêu thức” huy động vốn trái quy định, cơ quan
quản lý gần như bó tay.
1.1 Tự phạt lãi suất
Ngày 16-5, anh Châu (quận Gò Vấp - TPHCM) nhờ một người bạn có quan hệ thân
thiết với một NH có hội sở chính ở Hà Nội gửi tiết kiệm. Với số tiền 100 triệu đồng,
nhân viên NH chấp nhận lãi suất thực tế 17%/năm, kỳ hạn 1 tháng nhưng trên sổ tiết
kiệm vẫn thể hiện lãi suất 14%/năm theo đúng quy định. Sau đó, anh Châu được
bán vàng…
Vụ "xé rào" nghiêm trọng tại HD Bank
Từ thông tin trinh sát thu được, ngày 4/10, Thanh tra NHNN và Tổng cục Cảnh sát
(Bộ Công an) đã phát hiện và thu thập đầy đủ tài liệu, hồ sơ về việc Chi nhánh Tân
Bình của Ngân hàng TMCP Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (HD Bank) vi phạm
nghiêm trọng về quy định trần lãi suất huy động.
NHNN cho biết, truớc các bằng chứng rõ ràng, Giám đốc chi nhánh và các cán bộ
có liên quan đã thừa nhận hành vi vi phạm của mình.
Điều quan trọng hơn, lực lượng chức năng xác định việc vượt trần lãi suất này là có
sự chỉ đạo chung trong hệ thống của HD Bank.
6
"Hành vi vi phạm của HD Bank là hết sức nghiêm trọng, không những vi phạm các
quy định của pháp luật mà còn là sự cạnh tranh không lành mạnh, đi ngược lại
quyền lợi của các TCTD khác trong hệ thống. Đây là hành vi vi phạm có tổ chức.
Vụ việc này sẽ được xử lý nghiêm khắc", NHNN nói.
Hiện Thanh tra NHNN và Tổng cục Cảnh sát đang mở rộng diện thanh tra và điều
tra đối với Hội sở chính và một số Chi nhánh khác của HD Bank.
NHNN khẳng định ngoài việc xử lý hành chính, sẽ xử lý hình sự đối với một số đối
tượng liên quan.
Đây là lần đầu tiên NHNN nhắc tới việc xử lý hình sự hành vi "vượt trần" lãi suất
huy động của một tổ chức tín dụng kể từ khi Chỉ thị 02 quy định về trần lãi suất
14% được ban hành ngày 7/9 vừa qua.
Trước đó, NHNN đã thể hiện những động thái được đánh giá là cứng rắn khi liên
tiếp "trảm" một số ngân hàng bị phát hiện cố ý vi phạm Chỉ thị này.
Vi phạm lãi suất ở ngân hàng Đông Á Tây Ninh
NHNN chi nhánh Tây Ninh đã miễn nhiệm chức danh Giám đốc DongA Bank chi
nhánh Tây Ninh sau khi phát hiện chi nhánh này vi phạm vượt trần lãi suất huy
động khi thực hiện giao dịch tiền gửi 1,5 tỷ đồng của khách hàng là Giám đốc chi
nhánh một ngân hàng khác trên địa bàn.
Sự việc đã dấy lên dư luận cho rằng đây là một màn "gài bẫy" lẫn nhau trong các
Tuy ngay sau đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có công văn số
9577/NHNN-CSTT yêu cầu Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương
(Techcombank) phải kịp thời rút kinh nghiệm trong việc điều chỉnh lãi suất huy
động vốn VND, họp do NHNN chi nhánh thành phố Hà Nội tổ chức với các ngân
hàng thương mại có trụ sở chính trên địa bàn thành phố Hà Nội, đại đa số ý kiến
đều phản đối Techcombank và cho rằng, việc tăng lãi suất huy động bất thường lên
8
tới 17%/năm của Techcombank đã châm ngòi cho một số ngân hàng khác đẩy lãi
suất huy động quá 17%/năm, thậm chí 18%/năm.
Tại cuộc họp này, ông Nguyễn Đức Vinh - Tổng giám đốc Techcombank, cho biết
do không lường trước được mức độ ảnh hưởng như nói trên nên đã đẩy chương
trình huy động vốn của mình đi quá xa. Ông này cũng cam kết sẽ ban hành quyết
định hủy bỏ chương trình hút vốn này.
Điều đáng nói là, hiện tại, không thấy có lý do “phần cứng” nào để Techcombank
tăng lãi suất bất thường vì các chỉ số của ngân hàng này trên sổ sách giấy tờ về cơ
bản không có gì đáng ngại. Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hà Nội lên
Ngân hàng Nhà nước cho thấy, cân đối vốn của Techcombank với hệ số sử dụng
vốn khoảng 70%, tỷ lệ an toàn tương đối tốt.
Để đảm bảo ổn định thị trường tiền tệ, Thống đốc NHNN yêu cầu Techcombank
không tiếp tục thực hiện sản phẩm tiết kiệm “03 ngày vàng” và công bố thông
tin này trên các phương tiện truyền thông để ổn định thị trường tiền tệ. Đồng thời,
Techcombank kịp thời rút kinh nghiệm, áp dụng lãi suất huy động vốn phải phù hợp
với quy định của pháp luật, chủ trương của Chính phủ và nội dung đồng thuận giữa
các Thành viên của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, không vì lợi ích riêng, gây xáo
trộn thị trường tiền tệ và ảnh hưởng xấu đến hoạt động kinh doanh của các tổ chức
tín dụng.
Tuy nhiên, khi một trong những cách thức lách luật lãi suất có nguy cơ bị cơ quan
quản lý phát hiện, một ngân hàng lớn đã đi trước một bước bằng cách kỷ luật cán bộ
của mình nhằm “né” các biện pháp xử lý vi phạm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước.
Dư luận cho rằng đây cũng là một tiểu xảo của ngân hàng liên quan đến lãi suất huy
1.3 Lách luật trên hồ sơ vay vốn
Trên hồ sơ vay vốn, mức lãi suất vay vẫn là 17 - 19%, tuy nhiên các Ngân hàng
lại tìm cách lách luật ở khoản mục khác. Do vậy, lãi suất thực tế được vay nếu có
quan hệ tốt cũng ở mức 19,5 – 20%, thậm chí nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận
với mức trên 20%.
Vị đại diện doanh nghiệp lấy dẫn chứng về chiêu “lách luật” của các ngân hàng,
khách hàng khi vay vốn tại một ngân hàng, vẫn được làm các thủ tục vay bình
thường với mức lãi suất ghi trên giấy là 17 - 19%/năm.
Nhưng các ngân hàng đều có một phòng khác, phòng quản lý tài sản, thậm chí các
ngân hàng lớn còn thành lập cả một trung tâm quản lý tài sản. Sau khi ký với ngân
hàng xong, khách hàng phải ký thêm một hợp đồng phí quản lý tài sản đảm bảo với
phòng (hoặc trung tâm) này, tính phí bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng số vốn vay và
thu một lần.
Hợp đồng này ký với Giám đốc trung tâm quản lý tài sản, tách ra hẳn với hợp đồng
tín dụng vay vốn của ngân hàng, do vậy không có đủ căn cứ pháp lý để xử lý các
trường hợp vi phạm vượt trần lãi suất. Nhưng thực tế hai hợp đồng đó là một, đó chỉ
là chiêu lách luật của các ngân hàng.
2. Về phía các cá nhân, tổ chức khác
2.1 'Mánh' kiếm tiền từ việc ăn cắp thông tin thẻ ngân hàng
Trộm cắp thông tin cá nhân để mua hàng trên mạng, dùng thẻ tín dụng giả
thanh toán khi giao dịch hay chỉnh sửa thông tin hệ thống tại ngân hàng... là những
mánh kiếm tiền của nhóm tội phạm công nghệ cao.
11
* Trường hợp Hacker Mạch Hữu Tài truy cập vào trang mạng của Vietnam Airlines
để đặt mua vé điện tử. Khi đến phần thanh toán, người này điền thông tin của những
cá nhân tại nước ngoài mà mình đã trộm cắp được. Tuy nhiên, đến bước kiểm tra
quan trọng khác mà trang này yêu cầu là mật khẩu của tài khoản khi thanh toán thì
gã hacker trẻ này không có.
Để lách qua phần này, Tài tìm hiểu và phát hiện việc khai báo có thể thay thế bằng
những thông tin khác như số chứng minh (ID), ngày tháng năm sinh của chủ tài