MỤC LỤC
A.Lời mở đầu …….………………………………………………………………… 1
B.Nội dung………… ……………………………………………………………… 1
I-Khái niệm dư luận xã hội.…………….……………………………………………1
II-Các tính chất cơ bản của dư luận xã hội ……….……………………………… 2
1. Tính khuynh hướng…….……….…………………
…………………………….2
2. Tính lợi ích …………………………………… …………………………………4
3. Tính lan truyền ……… ………………………………………………………….6
4. Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi ……………………………………7
5. Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội ….
……………………………………………………………………… ……………….8
III-Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật ……………………….9
1. Tác động của dư luận xã hội đối với hệ tư tưởng pháp luật……………………
………………………………………………………………… ……………………10
2. Tác động của dư luận xã hội đối với tâm lý pháp luật ……………………… 11
C.Kết luận 13
Danh mục tài liệu tham khảo ….………………………………………………… 14
1

A.LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, có rất nhiều vụ việc trên cả nước được sự quan tâm của toàn xã hội. Dư
luận xã hội không chỉ tác động đến đời sống của mỗi con người, của một bộ phận mà
còn tác động đến ý thức pháp luật, việc ban hành các văn bản Luật. Thông qua dư
luận xã hội chúng ta có thể tìm hiểu về đời sống, quan điểm, quan niệm của con người
trong xã hội về những chuẩn mực của cuộc sống; từ đó có thể hiểu được về tâm lí xã
hội, sự thay đổi của tâm lí xã hội thông qua những biến đổi của dư luận xã hội. Không
những thế, việc nghiên cứu dư luận xã hội cũng góp phần tích cực cho những nhà làm
luật xây dựng pháp luật và lấp đầy những lỗ hổng trong hệ thống pháp luật. Chính vì
vậy, việc xem xét những yếu tố, những tính chất cơ bản của dư luận xã hội là một vấn

Ngược lại, dư luận xã hội là sản phẩm của tư duy phán xét của cá nhân mang nó.
Dư luận xã hội thể hiện quan điểm thái độ của cá nhân mang nó trước các sự kiện,
hiện tượng vấn đề mà cá nhân đó quan tâm và dư luận xã hội lan càng rộng thì càng
có xu hướng thống nhất về nội dung phán xét hoặc tích tụ lại thành vài hướng cơ bản.
II-Các tính chất cơ bản của dư luận xã hội
1. Tính khuynh hướng
Thái độ chung của dư luận xã hội đối với mỗi sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội
có thể khái quát theo các khuynh hướng nhất định gồm tán thành, phản đối hay lưỡng
lự (chưa rõ thái độ). Cũng có thể phân chia dư luận xã hội theo các khuynh hướng như
tích cực hoặc tiêu cực; tiến bộ hoặc lạc hậu… Ở mỗi khuynh hướng, thái độ tán thành
hoặc phản đối lại có thể phân chia theo các mức độ cụ thể như rất tán thành, tán thành,
lưỡng lự, phản đối, rất phản đối.
3

Tính khuynh hướng cũng biểu thị sự thống nhất hay xung đột của dư luận xã hội.
Xét theo các mức độ tán thành hoặc phản đối được nêu ở trên, nếu đồ thị phân bố dư
luận xã hội có dạng hình chữ U thì biểu thị sự xung đột; còn nếu đồ thị phân bố dư
luận xã hội có dạng hình chữ J thì biểu thị sự thống nhất. Đồ thị phân bố dư luận xã
hội có dạng hình chữ U khi trong xã hội có hai loại quan điểm mâu thuẫn, đối lập
nhau về cùng một sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội nào đó đều có tỉ lệ số người
ủng hộ cao.
Ví dụ như dư luận trái chiều xung quanh việc triển khai thí điểm cấm xe máy lưu
thông trên một số tuyến phố để giảm ùn tắc giao thông tại hai thành phố Hà Nội và
Thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi ý kiến này được đưa ra trong xã hội đã hình thành
hai luồn quan điểm đối lập: Một mặt dư luận rất ủng hộ việc triển khai thực hiện đề
xuất cấm xe máy trên một số tuyến phố bởi hiện nay có một số lượng xe máy rất lớn
đang lưu thông tại Hà Nội (khoảng 3,7 triệu chiếc năm 2011) và Thành phố Hồ Chí
Minh (khoảng 4,5 triệu chiếc), là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng ùn
tắc giao thông. Ngoài ra số lượng khí thải do xe máy thải ra môi trường mỗi năm là
rất lớn gây ảnh hưởng đến môi trường và xe máy cũng là một trong những nguyên

bình quân đã được điều chỉnh hai lần (từ ngày 1/3/2011 giá bán điện tăng thêm
15,28% tương đương 165 đồng/kwh so với năm 2010 và từ ngày 20/12/2011 tăng
thêm 5% tương đương 62 đồng/kwh). Đặc biệt việc giá điện tăng đột ngột vào ngày
20/12/2011 khiến dư luận không khỏi bất bình bởi việc tăng giá điện bất ngờ vào thời
điểm cuối năm là thời điểm “nhạy cảm” – thời điểm mà chỉ số giá tiêu dùng (CPI)
thường ở mức cao, sẽ có tác động mạnh, kéo theo sự tăng giá của các loại hàng hóa
khác. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân mà cụ thể là tác động
đến các lợi ích về kinh tế. Đồng thời lí do mà EVN đưa ra để giải thích cho việc tăng
giá điện là để bù lỗ cho chi phí sản xuất cũng không được dư luận ủng hộ bởi sự thiếu
công khai, minh bạch trong việc kê khai các chi phí. Từ năm 2007, hầu như năm nào
cũng tăng giá điện, riêng năm 2012 điện tăng giá tới 2 lần (tháng 7 và tháng 12). Đơn
cử như đợt tăng giá điện ngày 22/12/2012 vừa qua, EVN cho biết, các hộ sử dụng
5

điện sinh hoạt bình thường tăng chỉ 6.600 – 38.200 đồng/tháng. Mức tăng giá này,
tính một cách cơ học được cho là không tác động lớn đến hoạt động sản xuất kinh
doanh và sinh hoạt của nhân dân.Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều người dân với
nhóm nghiên cứu của CAF, mặc dù tiền họ phải trả trực tiếp cho điện, xăng sau mỗi
lần tăng giá không nhiều, nhưng ảnh hưởng của nó đến đời sống kinh tế của họ là
không hề nhỏ, do tác động của việc tăng giá cộng hưởng khác. Và dường như đã trở
thành quy luật, cứ sau mỗi lần điện, xăng tăng giá là báo hiệu một đợt lạm phát tiếp
theo. Vấn đề tăng giá xăng hiện nay được mọi người rất chú ý , giá xăng tăng kéo
theo nhiều mặt hàng khác tăng theo ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống của người
dân.
Lợi ích tinh thần được đề cập khi các vấn đề, các sự kiện đang diễn ra đụng chạm
đến hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội, các phong tục tập quán, khuôn mẫu hành
vi ứng xử văn hóa của cộng đồng xã hội hoặc của cả dân tộc. Ví dụ như gần đây xuất
hiện khá nhiều vụ việc những đứa con nhẫn tâm hành hạ, ngược đãi cha mẹ già như
đuổi cha mẹ đi để khỏi phải nuôi dưỡng, chửi mắng, đánh đập cha mẹ, ép bố mẹ lập
di trúc để cướp nhà… Những hành vi này đã đi ngược lại giá trị truyền thống tốt đẹp

Ngày 13/10/2011, tại một khu chợ thuộc thành phố Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông,
Trung Quốc, bé Yue Yue (2 tuổi) bị hai chiếc xe tải lần lượt cán qua và đã có 18
người đi qua hiện trường nhưng không một ai dừng lại giúp đỡ cô bé. Sự việc đã được
một camera an ninh ghi hình lại và được phát trên sóng Đài truyền hình Phương Nam,
Quảng Đông vào ngày 17/10. Ngay sau khi được phát sóng, đoạn băng đã thu hút
được sự quan tâm của đông đảo người dân Trung Quốc nói riêng cũng như các quốc
gia khác. Các bản tin thu lại của đài truyền hình được phát lại trên trang truyền hình
Internet của mạng Youku thu hút được hơn 2 triệu lượt xem chỉ trong mấy giờ đồng
hồ đồng thời được chia sẻ và bình luận trên các trang mạng xã hội của Trung Quốc
như trên trang Sina Weibo với 4,4 triệu bình luận. Không chỉ giới hạn trên lãnh thổ
7

Trung Quốc, thông tin này đã được nhiều trạng tin thế giới đưa tin như CNN,
People’s Daily… và trên các mạng xã hội như facebook, twitter…
Như vậy có thể thấy rằng dưới tác động của các phương tiện truyền thông, từ một
vụ việc xảy ra ở thành phố Phật Sơn đã nhanh chóng lan truyền trong xã hội, thu hút
được sự quan tâm của đông đảo người dân Trung Quốc, dẫn đến sự hình thành và lan
truyền mạnh mẽ của các luồng dư luận bàn về đạo đức xã hội của người Trung Quốc
trong xã hội hiện đại. Vụ việc của bé Yue Yue đã khiến dư luận Trung Quốc hết sức
phẫn nộ và lên án gay gắt sự thờ ơ, vô cảm của những người đi đường đã bỏ mặc em
bé nói riêng cũng như sự lãnh đạm, sự xuống dốc của các giá trị đạo đức trong xã hội
nói chung.
4. Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi.
Dư luận xã hội vừa có tính bền vững tương đối vừa có tính dễ biến đổi. Có những
dư luận xã hội chỉ qua một đêm là thay đổi nhưng cũng có những dư luận xã hội qua
hàng thập niên vẫn không thay đổi.
Tính bền vững tương đối của dư luận xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố đặc biệt
đối với những sự kiện, hiện tượng hay các quá trình quen thuộc, dư luận xã hội
thường rất bền vững. Chẳng hạn, sự đánh giá rất cao của dư luận xã hội về cuộc đời
và sự nghiệp của Bác Hồ, về tầm quan trọng của sự nghiệp đổi mới, chính sách khoán

Dư luận xã hội về những vấn đề của đời sống xã hội có thể ở trạng thái tiềm ẩn,
không bộc lộ bằng lời (dư luận của đa số im lặng). Trong những xã hội thiếu dân chủ,
dư luận xã hội đích thực thường tồn tại dưới dạng tiềm ẩn. Trong xã hội cũng thường
có dư luận xã hội tiềm ẩn về những sự việc, sự kiện sắp tới, chưa xảy ra hiện thời
chưa cấp bách.
5. Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội.
Sự phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội có thể đúng, có thể sai. Dù có đúng
đến mấy thì dư luận xã hội vẫn có những hạn chế, không nên tuyệt đối hoá khả năng
nhận thức của dư luận xã hội. Dù có sai đến mấy, trong dư luận xã hội cũng có những
9

hạt nhân hợp lý. Chân lý của dư luận xã hội không phụ thuộc vào tính chất phổ biến
của nó. Không phải lúc nào dư luận của đa số cũng đúng hơn dư luận của thiếu số.
Cái mới, lúc đầu thường chỉ có một số người nhận thấy do đó dễ bị đa số phản đối.
Đối với những vấn đề trừu tượng, phức tạp, dư luận của giới trí thức, của những
người có trình độ học vấn cao thường chín chắn hơn so với những người có trình độ
học vấn thấp.
Chẳng hạn trong thời gian vừa qua vấn đề tranh chấp Biển Đông giữa Việt Nam và
Trung Quốc là vấn đề nóng bỏng được dư luận hết sức quan tâm. Những hành động
gây hấn của Trung Quốc như bắn đuổi, bắt giữ ngư dân Việt Nam, phá hoại thiết bị,
cản trở việc khảo sát địa chấn của tàu Bình Minh 02, cắt dây cáp của tàu Viking II,…
đã khiến dư luận Việt Nam hết sức bất bình. Và đã có nhiều ý kiến không ủng hộ
trước phản ứng có phần chưa cứng rắn của Chính phủ Việt Nam, nhiều người dân đã
tụ tập trước cửa đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc tại Hà Nội và Thành phố Hồ
Chí Minh để biểu tình với khẩu hiệu “Phản đối Trung Quốc gây hấn”. Đây có thể coi
là một hành động tự phát xuất phát từ nhưng nhận thức chưa đầy đủ và thực sự đúng
đắn của một bộ phận người dân. Đối với những người có trình độ nhận thức cao hơn,
họ có thể thấy rõ được bên cạnh các cuộc biểu tình chính là sự xúi giục, kích động của
các thế lực chống đối nhà nước Việt Nam trong, ngoài nước và những cuộc biểu tình,
tuần hành này có thể gây ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội cũng như tiềm ẩn

pháp lý xảy ra trong đời sống xã hội. Trên cơ sở sự phán xét, đánh giá về các sự kiện,
hiện tương pháp luật diễn ra trong đời sống xã hội, dư luận xã hội làm nảy sinh trong
nhận thức của mọi người những tri thức phản ánh đúng đắn bản chất của các hiện
tượng pháp lý. Từ đó hình thành lên các quan điểm, quan niệm, tư tưởng phản ánh
những vấn đề có liên quan đến pháp luật và các hiện tượng pháp luật một cách sâu
sắc, có tính hệ thống trong xã hội, đó chính là hệ tư tưởng pháp luật.
- Dư luận xã hội có tác dụng phổ biến, tuyên truyền trong các tầng lớp xã hội
những giá trị pháp luật, các tư tưởng, quan điểm pháp luật: Vai trò này được thực
hiện thông qua tính lan truyền của dư luận xã hội. Dư luận xã hội là sản phẩm của tư
11

duy phán xét, là sự thể hiện quan điểm, thái độ của cá nhân trước các hiện tượng pháp
lý. Khi dư luận xã hội lan truyền càng rộng thì càng có xu hướng thống nhất về nội
dung các phán xét, đánh giá và càng làm cho mọi người trong xã hội nhận thức sâu
sắc hơn những vấn đề mang tính bản chất của pháp luật và các hiện tượng pháp luật.
- Dư luận xã hội có thác dụng củng cố, bảo vệ tính dân chủ, tính khoa học và tính
xã hội của hệ tư tưởng pháp luật: Bởi một trong những tính chất cơ bản của dư luận
xã hội là tính lợi ích. Do đó mỗi khi quyền lợi của quốc gia, dân tộc bị xâm hại sẽ lập
tức xuất hiện dư luận xã hội với thái độ lên án, phản đối gay gắt, gây sức ép nhằm
ngăn chặn hành vi xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc. Trong trường hợp này, nội
dung phản ánh các sự kiện, hiện tượng pháp lý của dư luận xã hội phù hợp với hệ tư
tưởng pháp luật tiến bộ, đang phổ biến trong xã hội, đáp ứng được lợi ích, nguyện
vọng của đông đảo các lực lượng tiến bộ trong xã hội.
2. Tác động của dư luận xã hội đến tâm lý pháp luật
Tâm lý pháp luật là tổng thể các trạng thái tâm lý của con người như tình cảm, cảm
xúc, tâm trạng của các cá nhân và các nhóm xã hội đối với pháp luật, cũng như những
hiện tượng pháp lý diễn ra trong đời sống xã hội. Tác động của dư luận xã hội đến
tâm lí pháp luật được thể hiện trên các phương diện sau:
- Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ đến tình cảm pháp luật: Tình cảm pháp luật
là yếu tố cơ bản của tâm lý pháp luật, thường được hình thành một cách tự phát dưới

chịu sự xử lý theo các nguyên tắc luật định không? Điều đó cho thấy, dư luận xã hội
luôn có tác động tới cách thức mà mỗi cá nhân tự đánh giá về hành vi ứng xử của
mình.
13

C.KẾT LUẬN
Từ những phân tích ở trên ta có thể nắm được các tính chất cơ bản của dư luận xã
hội đó là tính khuynh hướng, tính lợi ích, tính lan truyền, tính bền vững tương đối,
tính dễ biến đổi và tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội. Từ đó có
thể thấy được các đặc trưng của dư luận xã hội so với các hiện tượng xã hội khác
cũng như vai trò của nó đối với đời sống xã hội. Đặc biệt thông qua việc đánh giá tác
động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật thông qua hệ tư tưởng pháp luật và
tâm lý pháp luật không chỉ giúp các nhà lập pháp trong quá trình ban hành pháp luật
mà còn giúp việc thực thi pháp luật được hiệu quả hơn trong thực tế.
14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng xã hội học, Nxb. CAND, Hà Nội,
2010
2. TS. Ngọ Văn Nhân, Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật của đội
ngũ cán bộ cấp cơ sở, Nxb. Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011.
3. TS. Ngọ Văn Nhân, Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật, Tạp chí
Triết học
15