KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
KHẢO SÁT TÌNH HÌNH
THU GOM CHẤT THẢI SINH HOẠT Ở
TP. HỒ CHÍ MINH VÀ ĐỀ XUẤT
CÁC PHƯƠNG HƯỚNG TÁI SỬ DỤNG Ngành: Công Nghệ Sinh Học
Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Như Hạnh
MSSV: 0811110023 Lớp: 08CSH2
TP. Hồ Chí Minh, 2011

động viên em trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian thực
hiện đồ án này.

Xin chân thành cảm ơn!!!

Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh i

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT v
DANH MỤC CÁC BẢNG vi
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ vii
MỞ ĐẦU 1
1.Lý do chọn đề tài 1
2.Mục tiêu nghiên cứu 1
3.Nội dung nghiên cứu 2
4.Phạm vi nghiên cứu 2
5.Phương pháp nghiên cứu 2
5.1 Phương pháp luận 2
5.2 Phương pháp cụ thể 2
6.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 2
6.1 Ý nghĩa khoa học 2
6.2 Ý nghĩa thực tiễn 2
7.Cấu trúc đề tài 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CTRSH 4
1.1 Khái niệm cơ bản về CTRSH 4
1.1.1 Khái niệm CTRSH 4

1.2.3.2 Phân huỷ kỵ khí 18
1.3. Ảnh hưởng CTRSH đến môi trường 18
1.3.1 CTRSH gây ô nhiễm môi trường đất 18
1.3.2 CTRSH gây ô nhiễm nguồn nước – cản trở dòng chảy 19
1.3.3 CTRSH gây ô nhiễm môi trường không khí 19
1.3.4 CTRSH ảnh hưởng tới sức khoẻ cộng đồng 19
1.4 Những nguyên tắc kỹ thuật trong công tác thu gom CTRSH 20
1.4.1. Nguồn phát thải CTRSH và phân loại CTRSH tại nguồn 20
1.4.2 Thu gom, lưu trữ và vận chuyển CTRSH 21
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh iii

1.4.2.1Các phương thức thu gom 21
1.4.2.2Hệ thống thu gom và vận chuyển CTRSH 21
1.4.2.3Sơ đồ hoá hệ thống thu gom 22
1.4.2.4Chọn tuyến đường thu gom vận chuyển 22
1.5 Các phương pháp quản lý và xử lý CTRSH 23
1.5.1 Phương pháp cơ học 23
1.5.2 Phương pháp sinh học 24
1.5.3 Chôn lấp hợp vệ sinh 25
1.5.4 Chế biến phân bón 26
CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN,KINH TẾ-XÃ HỘI TP.HCM 30
2.1Điều kiện tự nhiên TP.HCM 30
2.1.1Vị trí địa lí 30
2.1.2Địa hình 30
2.1.3Khí hậu 30
2.2Điều kiện kinh tế-xã hội TP.HCM 31
2.2.1Kinh tế 31

3.1.4Tái sinh và tái sử dụng thủy tinh 69
3.1.5Tái sinh và tái sử dụng kim loại 69
3.1.6Tái sinh và tái sử dụng cao su 70
3.1.7Tái sinh và tái sử dụng pin gia dụng 70
3.1.8Tái sinh và tái sử dụng rác thực phẩm 71
3.2Ủ phâncompost 71
3.3Tái chế CTRSH thành than sạch 77
KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh v

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CTR: chất thải rắn
CTRSH: chất thải rắn sinh hoạt
PLCTRĐTTN: phân loại chất thải rắn đô thị tại nguồn
BCL: bãi chôn lấp
VSV: vi sinh vật
Cty DVĐT: công ty dịch vụ đô thị
Sở TN & MT: sở tài nguyên và môi trường
Cty CTCC: công ty công trình công cộng
UBND: ủy ban nhân dân
TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
CTRHC: chất thải rắn hữu cơ
CTRVC: chất thải rắn vô cơ
PLRTN: phân loại rác tại nguồn
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh

Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh vii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1Các nguồn chất thải đặc trưng từ nguồn thải sinh hoạt 38
Bảng 2.2 Khối lượng CTRSH được thu gom và xử lý trong giai đoạn từ 2001-
tháng 06/2008 39
Bảng 2.3Thành phần và tính chất thường thấy của CTRSH 40
Bảng 2.4Thành phần CTRSH của TP.HCM từ nguồn phát sinh đến nơi thải bỏ
cuối cùng 42
Bảng 2.5Số lượng lao động thu gom CTRSH tại các quận huyện TPHCM
(2006) 46 Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 1

MỞ ĐẦU
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề cấp bách trên mỗi quốc gia, và
cả thế giới và có rất nhiều phương án để khắc phục, giảm thiểu hậu quả quả
của ô nhiễm môi trường gây ra. Trong đó việc xử lý và thu gom CTRSH gặp
nhiều khó khăn cả về phương tiện và phương pháp, hiện nay phổ biến là việc
thực hiện 3R (Reduce: giảm thiểu, Reuse: sử dụng lại, Recycle: tái chế) đang
được áp dụng tại một số thành phố lớn trên thế giới trong đó có TP.HCM.
Tại TP.HCM mỗi ngày có khoảng 7000 tấn CTR các loại thải ra môi trường,

Trong phạm vi địa bàn TP.HCM.
Đối tựợng nghiên cứu: CTRSH.
Giới hạn nghiên cứu: hiện trạng quản lý CTRSH ở TP.HCM,các phương
hướng tái sử dụng.
5.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1 Phương pháp luận
- Thu thập thông tin đầy đủ về khối lượng và các quy trình thu gom,vận
chuyển CTRSH trên địa bàn TPHCM.
-Đề xuất các phương pháp tái sinh,tái chế CTRSH góp phần bảo vệ môi
trường.
1.5.2 Phương pháp cụ thể
- Thu thập các số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, môi trường và
nắm rõ tình hình thu gom, vận chuyển CTRSH trên địa bàn TP.HCM.
- Phương pháp thống kê,tổng hợp tài liệu.
6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
6.1 Ý nghĩa khoa học
-Thu thập được cơ sở dữ liệu tương đối đầy đủ về hệ thống quản lý CTRSH
của TP.HCM
- Đề xuất các phương hướng tái chế,tái sử dụng.
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 3

-Giải quyết được vấn đề thu gom,vận chuyển CTR.
-Nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý CTRSH,tái chế và tái sinh.
7.CẤU TRÚC ĐỀ TÀI
-Phần mở đầu
-Chương 1:Tổng quan về CTR

trình lưu trữ, chế biến, nấu ăn… Đặc điểm quan trọng của loại rác này là phân
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 5

hủy nhanh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Quá trình phân hủy thường gây
ra mùi hôi khó chịu. - Rác rưởi: Bao gồm các chất cháy được và các chất
không cháy được, sinh ra từ các hộ gia đình, công sở, hoạt động thương
mại… Các chất cháy được như giấy,carton, plastic, vải, cao su, da, gỗ… và
chất không cháy được như thủy tinh, vỏ hộp kim loại…
- Tro,xỉ:vật chất còn lại trong quá trình đốt củi than,rơm,lá…ở các hộ gia
đình,công sở,nhà hàng,nhà máy,xí nghiệp…
-chất thải xây dựng:đây là CTR từ quá trình xây dựng,sửa chữa,đập phá công
trình xây dựng tạo ra các xà bần,bê tông .
-Chất thải đặc biệt: Được liệt vào loại rác này có rác thu gom từ việc quét
đường, rác từ thùng rác công cộng, xác động vật, xe ôtô phế thải…
- Chất thải từ các nhà máy xử lý ô nhiễm: chất thải này có hệ thống xử lý
nước,từ nước thải , từ các nhà máy xử lý chất thải công nghiệp. Thành phần
chất thải loại này đa dạng và phụ thuộc vào bản chất của quá trình xử lý.Chất
thải này thường là chất thải dạng rắn hoặc bùn (nước chiếm từ 25 – 95%).
- Chất thải nông nghiệp: Vật chất loại bỏ từ các hoạt động nông nghiệp như
gốc rơm, rạ, cây trồng, chăn nuôi. Hiện nay chất thải này chưa được quản lý
tốt ngay ở các nước phát triển vì đặc điểm phân tán về số lượng và khả năng
tổ chức thu gom.
- Chất thải nguy hại: bao gồm chất thải hóa chất,sinh học dễ cháy, dễ nổ hoặc
mang tính phóng xạ theo thời gian có ảnh hưởng đến đời sống con người,
động thực vật. Những chất này thường xuất hiện ở thể lỏng, khí và rắn.Đối
với chất thải loạinày, việc thu gom, xử lý phải hết sức cẩn thận.
1.1.3.2 Phân loại theo công nghệ xử lý-quản lý

thải loại như:giấy,carton,nhựa ngày càng tăng lên.Trong khi đó thành phần
các chất thải như:kim loại,thực phẩm càng ngày càng giảm xuống.
Đối với nước ta do khí hậu nóng ẩm nên độ ẩm của CTR rất cao,thành phần
rất phức tạp và chứa nhiều CHC dễ phân hủy do đó tỷ trọng của rác khá
cao,khoảng 1100-1300kg/m3
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 7

Tỷ trọng của CTR được xác định :
Tỷ trọng=(khối lượng cân CTR)/(thể tích chứa CTR cân bằng),kg/m3
1.1.4.2 Thành phần hóa học
Thành phần hóa học của CTRSH bao gồm CHC(dao động trong khoảng 40-
60%),chất tro,hàm lượng carbon cố định(hàm lượng này thường chiếm
khoảng 5-12%).Các CVC chiếm khoảng 15-30%.
1.1.5Tính chất CTRSH
1.1.5.1Tính chất vật lý
Những tính chất lý học quan trọng của CTRSH bao gồm:khối lượng riêng,độ
ẩm,kích thước hạt và sự phân bố kích thước,khả năng giữ nước và độ xốp(độ
rỗng)của rác đã nén.
-Khối lượng riêng:là khối lượng vật chất trên một đơn vị thể tích,tính bằng
lb/ft,lb/yd hoặc kg/m.KLR của CTRSH khác nhau tùy từng trường hợp:rác để
tự nhiên không chứa trong thùng,,rác chứa trong thùng và không nén.Do đó
số liệu KLR của CTRSH chỉ có ý nghĩa khi được ghi chú kèm theo phương
pháp xác định KLR.
KLR của rác sẽ rất khác nhau tùy theo vị trí địa ký,mùa trong năm,thời gian
lưu trữ…Do đó khi chọn giá trị KLR cần phải xem xét các yếu tố này để giảm
bớt sai số kéo theo cho các phép tính toán.KLR của CTRSH ở các khu đô thị
lấy từ các xe ép rác thường dao động trong khoảng từ 300-700lb/yd(từ 178-

phương án xử lý và thu hồi nguyên liệu.Nếu muốn sử dụng CTR làm nhiên
liệu cần phải xác định 4 đặc tính quan trọng sau:
-Những tính chất cơ bản.
-Điểm nóng chảy của tro.
-Thành phần các nguyên tố.
-Năng lượng chứa trong rác.
Những tính chất cơ bản:
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 9

Những tính chất cơ bản cần phải xác định đối với các thành phần cháy được
có trong CTRSH:
-Độ ẩm(phần ẩm mất đi khi sấy ở 105
0
C trong thời gian 1 giờ)
Thành phần các chất cháy bay hơi(phần khối lượng mất đi khi nung ở 95
0
C
trong tủ nung kín)
Thành phần carbon cố định(thành phần có thể cháy được còn lại sau khi thải
các chất có thể bay hơi
Tro(phần khối lượng còn lại sau khi đốt trong lò hở)
-Điểm nóng chảy của tro:
Điểm nóng chảy của tro là nhiệt độ mà tại đó tro tạo thành từ quá trình đốt
cháy chất thải bị nóng chảy và kết dính tạo thành dạng rắn(xỉ).Nhiệt độ nóng
chảy đặc trưng đối với xỉ từ quá trình đốt rác sinh hoạt thường dao động trong
khoảng từ 200
0

Đặc tính sinh học quan trọng nhất của thành phần CHC có trong CTRSH là
hầu hết các thành phần này đều có khả năng chuyển hóa sinh học tạo thành
các khí,CRHC trơ và các CVC.Muỗi và ruồi nhặng sinh ra trong quá trình
CHC bị thối rữa(rác thực phẩm) có trong CTRSH.
-Khả năng phân hủy sinh học của các thành phần CHC
Hàm lượng chất rắn bay hơi(VS) xác định bằng cách nung ở 55
0
C thường sử
dụng để đánh giá khả năng phân hủy sinh học của CHC trong CTRSH.Tuy
nhiên việc sử dụng chỉ tiêu VS để biểu diễn khả năng phân hủy sinh học của
phần CHC có trong CTRSH là không chính xác vì một số thành phần CHC rất
dễ bay hơi nhưng rất khó bị phân hủy sinh học(VD:giấy in báo và nhiều loại
cây kiểng)
-Sự hình thành mùi:
Mùi sinh ra khi tồn trữ CTR trong thời gian dài giữa các khâu thu
gom, trung chuyển và đổ ra BCL, nhất là ở những vùng khí hậu nóng, do khả
năng phânhủy kỵ khí nhanh các chất hữu cơ dễ bị phân hủy có trong CTRĐT.
Ví dụ, trong điềukiện kỵ khí , sulfate có the bị khử thành sulfide(S
2-
), sau đó
sulfide kết hợp với hydro tạo thành H
2
S. Quá trình này có thể biểu diễn theo
các phương trình sau:
2 CH
3
CHOHCOOH + SO
4
2-
→ 2 CH

sulfide kim loại:
S
2-
+ Fe
2+
→ FeS (1-4)
Màu đen của CTR đã phân hủy kỵ khí ở BCL chủ yếu là do sự hình thành các
muối sulfide kim loại. Nếu không tạo thành các muối này, vấn đề mùi của
BCL sẽ trở nênnghiêm trọng hơn.
Các hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh khi bị khử sẽ tạo thành những hợp chất
có mùi hôinhư methyl mercaptan và aminobutyric acid.
CH
3
SCH
2
CH
2
CH(NH
2
)COOH →CH
3
SH + CH
3
CH
2
CH
2
(NH
2
)COOH (1-5)


 Phương pháp đo thể tích và khối lượng
Các giá trị thể tích xác định được phải tương ứng với mức độ ép hoặc KLR
của chất thải trong điều kiện tồn trữ.
Khối lượng là cách biễu diễn chính xác nhất vì có thể cân trực tiếp không kể
đến mức độ nén ép.Biễu diễn bằng khối lượng cũng cần thiết trong quá trình
vận chuyển CTR vì lượng chất thải được phép chuyên chở thường được quy
định bởi giới hạn khối lượng trên là đường cao tốc hơn là bởi thể tích.
Tuy nhiên khối lượng và thể tích có ý nghĩa quan trọng như nhau khi biểu
diễn sức chứa của bãi chôn lấp.
 Phương pháp biểu diễn tốc độ phát sinh chất thải:
Cùng với những thông tin về nguồn và thành phần CTR cần quản lý,phương
pháp biễu diễn lượng chất thải sinh ra cũng không kém phần quan trọng.Tuy
nhiên cần lưu ý đơn vị phát sinh chất thải đối với các hoạt động thương mại
và công nghiệp có hạn chế.Do đó trong nhiều trường hợp sử dụng đơn vị biểu
diễn đối với CTRSH từ khu dân cư để biểu diễn chất thải từ các hoạt động
này.
Các phương pháp ước tính khối lượng chất thải:
Khối lượng chất thải thường được xác định trên cơ sở số liệu tổng hợp từ
những nghiên cứu về tính chất chất thải,số liệu thống kê lượng chất thải phát
sinh trước đây hoặc kết hợp cả 2 cách này.Các phương pháp chung dùng để
đánh giá lượng chất thải sinh ra là
Phân tích tổng lượng rác trên xe vận chuyển
Phân tích khối lượng và thể tích
Phân tích cân bằng vật chất
Tuy nhiên cần lưu ý rằng hầu hết các phương pháp xác định khối lượng chất
thải đều thể hiện không chính xác những số liệu báo cáo
Phương pháp phân tích tổng lượng rác trên xe:
Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh


Khóa luận tốt nghiệp SVTH:Nguyễn Thị Như Hạnh 14

1.1.6.2Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ phát sinh CTRSH
-Ảnh hưởng của hoạt động giảm thiểu và tái sinh chất thải tại nguồn
 Giảm chất thải tại nguồn
Việc giảm chất thải tại nguồn phát sinh có thể thực hiện được qua các bước
thiết kế,sản xuất và đóng gói sản phẩm với hàm lượng chất độc nhỏ nhất,thể
tích vật liệu sử dụng ít nhất và thời gian hữu dụng của sản phẩm dài nhất.Việc
giảm chất thải cũng có thể xảy ra ở các hộ gia đình,khu thương mại hoặc công
nghiệp thông qua khuynh hướng mua một cách chọn lọc,tái sử dụng sản phẩm
và vật liệu.Giảm chất thải tại nguồn sẽ trở thành yếu tố quan trọng của việc
giảm khối lượng chất thải trong tương lai.
 Mức độ tái sinh
Chương trình tái sinh chất thải của khu dân cư hoạt động sẽ ảnh hưởng đến
lượng chất thải thu gom để tiếp tục xử lý hoặc thải bỏ.
-Ảnh hưởng của quan điểm quần chúng và luật pháp đến sự phát sinh chất
thải
 Quan điểm của quần chúng
Khối lượng của chất thải sẽ giảm đáng kể nếu người dân sẵn lòng thay đổi ý
muốn của họ-thay đổi thói quen và cách sống để bảo vệ nguồn tài nguyên
thiên nhiên và giảm gánh nặng kinh tế liên quan đến quản lý CTR.Để có thể
thay đổi được quan điểm của quần chúng cần thực hiện chương trình giáo dục
cộng đồng.
 Luật pháp
Có lẽ yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát sinh của một số loại chất
thải là nhờ vào các quy định của địa phương về việc sử dụng các loại vật liệu
đặc biệt.