Email:
1

SỬ DỤNG SỐ PHỨC TÍCH HỢP TRÊN MÁY TÍNH (CASIO FX570ES, 570MS)
ĐỂ GIẢI NHANH BÀI TOÁN TRẮC NGHIỆM HỘP ĐEN ĐIỆN XOAY CHIỀU

Email:
I. Cơ sở lí thuyết và cách cài đặt số phức trên máy tính
1. Cơ sở lí thuyết
Phương trình: x=Acos( ωt + ϕ) sẽ biễu diễn dưới số phức với hai dạng:
x = A e
i( ωt + ϕ )
hoặc x= a + bi
Dạng thức Dạng phức trong máy FX 570ES,
570MS
Cảm kháng Z
L
L
iZ

Dung kháng Z
C

C
iZ
−
Tổng trở:
()
2
CL
2

)
u
t
ωϕ
+
u=
u
i
oou
UeU
ϕ
ϕ
=∠

Định luật ÔM
u
iuiZ
Z
=⇒=

2. Cách cài đặt máy tính 570ES dạng số phức để viết u,i
+B1: Shift 9 3 = = (Để cài đặt ban đầu)
+B2: Mode 2 > xuất hiện chữ CMPLX (cài đặt tính toán số phức)
+B3: Shift mode 2
∇
3 2 (Để cài đặt dạng mũ phức khi viết phương trình i hoặc u)
* Nếu tìm R,L, C thì bước 3 thay bằng: Shift mode 2
∇
3 1 (Để cài đặt dạng số phức
aib

C
(suy ra C)
Ví dụ 1: Một hộp kín (đen) chỉ chứa hai trong ba phần tử R, L, C mắc nối tiếp. Nếu đặt
vào hai đầu mạch một điện áp xoay chiều
2006cos(100)()
6
utV
π
=π+
thì cường độ dòng
điện qua hộp là
22cos(100)()
6
itA
π
=π−
. Đoạn mạch chứa
A.
4
2.10
150;
RCF
−
=Ω=
π
B.
1,5
503;
RLH
=Ω=

aib
+
)
* Sau đó tiến hành nhập vào máy:
() ()
200630
2230
¸¸:200630 : (2230)
¶:86,6150503150
u
Z
i
ThaotcmySHIFTSHIFT
KÕtquii

∠
==

∠−


−−−=


+=+




Hộp kín chỉ chứa hai phần tử nên hai phần tử đó là R và Z

RCF
B.
2
40;
5π
=Ω=
RLH
.
C.
3
10
202;
22
π
−
=Ω=
RCF
. D.
2
202;
5π
=Ω=
RLH

() ()
120240
390
¸¸:120245 : (390)
¶:4040
u

RZCF

Ví dụ 3. Hộp kín X chỉ chứa một trong ba phần tử R, L, C. Nếu đặt vào hai đầu hộp kín
điện áp xoay chiều
2202cos(100)()
3
utV
π
=π−
thì cường độ dòng điện qua hộp là
2cos(100)()
3
itA
π
=π−
. Hộp X chứa
A.
4
10.
CF
−
=π
B.
1.
LH
=π
C.
110.
R
=Ω

Ω

Email:
3

A B
R
0
X

Ví dụ 4. Hộp kín X chỉ chứa một trong ba phần tử R, L, C. Nếu đặt vào hai đầu hộp kín
điện áp xoay chiều
2202cos(100)()
6
utV
π
=π+
thì cường độ dòng điện qua hộp là
2,22cos(100)()
3
π
=π−
itA
. Hộp X chứa
A.
4
10.
CF
−
=π

−−−=






Hộp kín chỉ chứa một phần tử nên phần tử đó là Z
L
=100
Ω
hay
1.
LH
=πVí dụ 5. Mạch điện như hình vẽ: Biết
0
100
=Ω
R , hộp kín X
chỉ chứa hai trong ba phần tử R, L, C. Nếu đặt vào hai đầu đoạn mạch điện áp xoay chiều
1006cos(100)()
12
π
=π+
utV
thì cường độ dòng điện qua mạch là
2cos(100)()

=Ω=
RCF
. D.
3
50;
2π
=Ω=
RLH

() ()
100615
215
¸¸:100615 : (215)
¶:15086,6150503
u
Z
i
ThaotcmySHIFTSHIFT
KÕtquii

∠
==

∠−


−−−=


+=+



Ví dụ 6. Mạch điện như hình vẽ:

Biết
4
0
10
−
=
π
CF
, hộp kín X chỉ chứa hai trong ba phần tử R, L, C. Nếu đặt vào hai đầu
đoạn mạch điện áp xoay chiều
1006cos(100)()
4
π
=π+
utV
thì cường độ dòng điện qua mạch
là
2cos(100)()
12
π
=π−
itA
. Hộp X chứa
A.
3
10

C
0
X

Email:
4

() ()
100645
215
¸¸:100645 : (215)
¶:86,6150503150
u
Z
i
ThaotcmySHIFTSHIFT
KÕtquii

∠
==

∠−


−−−=


+=+




Ví dụ 7. Cho mạch điện như hình vẽ:
4
102
;
−
==
ππ
CFLH

Biết đặt vào hai đầu mạch điện áp xoay chiều u
AB
= 200cos100πt(V) thì cường độ dòng
điện trong mạch là
4os(100)()
ictA
π
=
; X là đoạn mạch gồm hai trong ba phần tử (R
0
, L
0

(thuần), C
0
) mắc nối tiếp. Các phần tử của hộp X là
A.
4
00
10

RLH

Bài toán này tiến hành như sau: trước tiên tính
200;100
LC
ZZ
=Ω=Ω

+ Bước 1: Viết
.4
AM
AN
uiZ
==
x
((200100))
i
−
:
Thao tác như sau:
4 ((200100)) 23
xENGshift
−=

Kết quả sẽ là:
40090
∠ có nghĩa là
400cos(100)
2
AN

0
0
50;100
=Ω=Ω
C
RZ . Từ đó tìm được
4
0
10
50;
π
−
=Ω=
RCF

2
III. Kết luận
Trên đây mới chỉ là cách khai thác số phức trên máy tính cầm tay vào bài toán
hộp đen ở một khía cạnh nhỏ. Còn rất nhiều điều thú vị có thể khai thác được khi sử
dụng máy tính để giải bài toán hộp đen điện xoay chiều nói riêng và các bài toán điện
xoay chiều khác. Bạn có thể tiếp tục tìm tòi, khám phá và thực hành để việc giải toán
A
C
B
N
M
X
Email:
5