B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC M THÀNH PH H CHÍ MINH
……………………………… OÀN VIT HÙNG

CÁC YU T NH HNG N KH NNG SINH
LI CA CÁC NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN TI VIT NAM

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mã s chuyên ngành : 603420 LUN VN THC S TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Ngi hng dn khoa hc :
Ts. Nguyn Minh Hà
TP.H Chí Minh, Nm 2013
1
CHNG 1: GII THIU
1.1 M đu
Vit Nam đang trong quá trình hi nhp sâu rng vào nn kinh t quc t. Vit

cuc xây dng nn kinh t đt nc cng nh thu hút đc ngun vn t nhng cá
nhân, t chc xã hi, ngoài ra nó còn là t chc kinh doanh tin t .T đó đem ngun
vn này cho các doanh nghip, t chc khác vay…đ m rng quy mô sn xut kinh
doanh. iu đó không nhng mang li nhiu li ích cho xã hi mà nó còn đem li li
ích cho c nhng cá nhân, t chc, doanh nghip….
Ngày nay khi nn kinh t ngày càng phát trin cùng vi quá trình toàn cu hóa
không ngng din ra thì vai trò ca ngân hàng ngày càng tr nên quan trng , nhng
hot đng ca ngân hàng ngày càng tác đng mnh m đn đi sng xã hi và chim
mt v trí quan trng trong nn kinh t. Hn na h thng ngân hàng đc xem là h
thn kinh ca nn kinh t , làm cho nn kinh t din ra trn tru hn và hiu qu hn rt
nhiu. Chính vì vy bt c quc gia nào cng có chính sách đ bo v h thng ngân
hàng ca mình rt cht ch đ hn ch ri ro bi khi ngân hàng có vn đ s nh hng
ln đn nn kinh t.
Ngày nay trong cnh tranh xut hin nhiu loi hình Ngân hàng khác nhau làm
cho hot đng ca ngân hàng càng tr nên sôi đng và phong phú, đòi hi mi ngân
hàng phi xây dng cho mình mt chin lc kinh doanh phù hp vi môi trng mi.
Vì vy, đ chun b nhng bc đi trong l trình hi nhp quc t nh hin nay thì mi
ngân hàng phi t nâng cao kh nng và vai trò ca mình đ va có th to đc u th
cnh tranh vi các ngân hàng khác va có th đáp ng nhu cu ngày càng tng ca xã
hi.
Hòa nhp vi s phát trin mnh m ca nn kinh t xã hi trong nhng nm gn
đây, h thng NHTMCP (ngân hàng thng mi c phn) cng chuyn mình vi
nhng bc phát trin vt bc, là mt trong nhng kênh cung cp và phân phi vn
3
ch yu cho nn kinh t. S ln mnh ca NHTMCP song hành vi công tác tín dng
đây là lnh vc mang li ngun thu chính cho các ngân hàng.
Bc vào nm 2012, do tip tc chu hu qu t cuc khng hong tài chính

th nào đ phát trin và hot đng ngày càng có hiu qu trong giai đon hi nhp kinh
t khu vc và th gii là mt vn đ rt quan tâm đi vi các NHTMCP. Vi chc
nng là công c qun lỦ kinh t hu hiu, phân tích kh nng sinh li s giúp các nhà
qun lỦ điu hành hot đng ca NHTMCP đt hiu qu cao nht.
Trong thc t, vic đo lng kh nng sinh li đã đc thc hin ti các ngân
hàng thng mi c nhng cha thc s đáp ng đc yêu cu qun lỦ do phng
pháp, ni dung và h thng ch tiêu phân tích kh nng sinh li còn đn gin. Xut phát
t nhn thc trên, tôi đã chn đ tài: “Các yu t nh hng đn kh nng sinh li
ca các ngơn hƠng thng mi c phn ti Vit Nam” là mt đòi hi cp bách cn
đc nghiên cu.
1.2 Vn đ nghiên cu
Nn kinh t Vit Nam bc vào quá trình hi nhp sâu rng vi th
gii, theo đó các doanh nghip nói chung và h thng Ngân hàng Thng mi Vit
Nam nói riêng đang đng trc tình th cnh tranh dng nh gay gt và khc lit hn.
Trc ht là cuc đua gia các Ngân hàng Thng mi trong nc vi nhau, gia
Ngân hàng Thng mi trong nc vi các Ngân hàng nc ngoài đang hot đng ti
Vit Nam và sau đó là làn sóng thành lp Ngân hàng có 100% vn nc ngoài. T đó,
buc các NHTM trong nc phi có s chun b v ni lc, v chin lc và t hoàn
thin mình hn nu không mun b loi b khi cuc chi.
Trc bi cnh đó, đ đ sc cnh tranh, đng vng trên th trng và không
ngng phát trin, thì các Ngân hàng phi có bc đi đúng đn, trong đó đáng lu Ủ là
cng c ngun vn tài chính, ngun nhân lc, thay đi công ngh, xây dng chin lc
hot đng kinh doanh cho phù hp, ngân hàng phi bit rõ thc trng ca chính Ngân
5
hàng mình và phi d đoán đc điu kin kinh doanh trong tng lai, còn phi hiu rõ
v đi th cnh tranh
Kh nng sinh li là mc tiêu hàng đu ca các ngân hàng nhm bo đm kinh

Kh nng sinh li ca các NHTMCP ti Vit Nam
K nghiên cu: nghiên cu ly giá tr theo nm giai đon 2006 – 2012, d liu
đc ly t 32 NHTMCP, t các trang Web ca các NHTMCP.
S quan sát ca nghiên cu cho khong thi gian t 2006 đn 2012 là 224 quan
sát theo tng nm.
1.5 Ý ngha ca đ tƠi
Trên c s s liu thc t ca nhng chui thi gian, đ tài nghiên cu nhm
đa ra nhng kt lun thit thc, cung cp kin thc cho nhng ai quan tâm đn li
nhun ca ngân hàng. C th là kh nng sinh li ca ngân hàng di s tác đng ca
các yu t. c bit cng c thêm kin thc cho cho ban qun lỦ và điu hành ngân
hàng trong vic nghiên cu và không ngng phát trin trong tình hình cnh tranh nh
ngày nay.
1.6 B cc ca lun vn
Ngoài phn m đu và kt lun đ tài gm 05 chng:
Chng 1: Gii thiu đ tài: Trình bày tóm lc lỦ do nghiên cu, vn đ nghiên
cu, mc tiêu nghiên cu, đi tng nghiên cu.
Chng 2: C s lỦ thuyt v li nhun, các ch tiêu hot đng kinh doanh ca
NHTMCP, các khái nim, mô hình CAMEL. Các nghiên cu trc v các yu t tác
đng kh nng sinh li. Kt lun ca các lỦ thuyt v kt qu tác đng. Các mô hình lỦ
thuyt đã s dng trong các nghiên cu trc đi vi các nc trên th gii.
Chng 3: Phng pháp nghiên cu, mô hình nghiên cu và ngun d liu xây
dng mô hình nghiên cu.
7
Chng 4: Phân tích kt qu nghiên cu: Phân tích kt qu và gii thích các yu t
đo lng kh nng sinh li ca các NHTMCP ti Vit Nam.
Chng 5: Kt lun và kin ngh.


2.1.1 Khái nim v li nhun
- Theo Phan Vn Dng (2008) li nhun là phn tài sn mà nhà đu t nhn
thêm nh đu t sau khi đã tr đi các chi phí liên quan đn đu t đó, bao gm c chi
phí c hi; là phn chênh lch gia tng doanh thu và tng chi phí.
- Theo Lê Th Mn (2010) li nhun ngân hàng bao gm hai ch tiêu:
+ Li nhun trc thu: Li nhun trc thu còn gi là lãi gp, là hiu s ca
tng thu nhp và tng chi phí ca ngân hàng.
Li nhun trc thu = Tng thu nhp – Tng chi phí
+ Li nhun sau thu: Li nhun sau thu còn gi là lãi ròng hay li nhun
thun, là hiu s ca lãi gp và thu thu nhp doanh nghip.
Li nhun sau thu = Li nhun trc thu – Thu thu nhp doanh nghip
2.1.2 Thu nhp - Chi phí - Li nhun ca ngơn hƠng
Theo Lâm Th Hng Hoa (2009) thu nhp ca ngân hàng là khon tin thu đc
t hot đng kinh doanh ca ngân hàng nh cho vay tin, đu t cung cp dch v.
- Chi phí là toàn b tài sn, tin bc b ra đ thc hin mt quá trình sn xut
kinh doanh. Ngân hàng là mt ngành công nghip dch v mang tính nhân vn rt cao,
9
to cho chi phí dch v ca các ngân hàng thng mi thc hin mang tính n đnh, đc
bit là trong thi gian ngn.
- Li nhun ca ngân hàng cng ging nh li nhun ca doanh nghip, đây là
thu nhp sau khi đã tr đi ht các khon chi phí phc v cho vic thc hin hot đng
kinh doanh.
- Nhu cu v li nhun thích hp
Lâm Th Hng Hoa (2009) cho rng li nhun thích hp là mt trong nhng yu
t quan trng quyt đnh vn nhm m rng phát trin và ci tin chin lc khách
hàng. Li nhun ngân hàng còn khuyn khích nhà qun lỦ m rng và ci thin công
vic, gim chi phí và gia tng các dch v. Khi kỦ thác vn vào ngân hàng thì các c

ch tiêu phân tích.
Vy trc ht phi xây dng h thng các ch tiêu kinh t cùng vi vic xác
đnh mi quan h ph thuc ca các nhân t tác đng đn ch tiêu. Xây dng mi liên
h gia các ch tiêu khác nhau đ phn ánh đc tính phc tp đa dng ca ni dung
phân tích.
2.1.4 Các yu t đo lng kh nng sinh li
2.1.4.1 T s li nhun trên tƠi sn -Return On Assets (ROA)
Theo Phan Vn Dng (2008), t s li nhun trên tài sn là mt t s tài chính
dùng đ đo lng kh nng sinh li trên mi đng tài sn ca doanh nghip. T s này
đc tính ra bng cách ly li nhun ròng (hoc li nhun sau thu) ca doanh nghip
trong k báo cáo (có th là 1 tháng, 1 quỦ, na nm, hay mt nm) chia cho tng giá tr
tài sn ca doanh nghip trong cùng k. S liu v li nhun ròng hoc li nhun sau
thu đc ly t báo cáo kt qu kinh doanh, còn giá tr tài sn đc ly t bng cân
đi k toán. Công thc đc nghiên cu nh sau : 11

Theo Lê Th Phng Hip (2006) nu t s này ln hn 0, thì có ngha doanh
nghip làm n có lãi. T s càng cao cho thy doanh nghip làm n càng hiu qu. Còn
nu t s nh hn 0, thì doanh nghip làm n thua l. Mc lãi hay l đc đo bng
phn trm ca giá tr tng tài sn ca doanh nghip. T s cho bit hiu qu qun lỦ và
s dng tài sn đ to ra thu nhp ca doanh nghip.
T s li nhun trên tài sn ph thuc vào mùa v kinh doanh và ngành ngh

doanh thu là mt t s tài chính dùng đ theo dõi tình hình sinh li ca công ty c
phn. Nó phn ánh quan h gia li nhun ròng dành cho c đông và doanh thu ca
công ty. Công thc tính t s này nh sau:

T s này cho bit li nhun chim bao nhiêu phn trm trong doanh thu. T s
này mang giá tr dng ngha là công ty kinh doanh có lãi; t s càng ln ngha là lãi
càng ln. T s mang giá tr âm ngha là công ty kinh doanh thua l. Tuy nhiên, t s
này ph thuc vào đc đim kinh doanh ca tng ngành. Vì th, khi theo dõi tình hình
sinh li ca công ty, ngi ta so sánh t s này ca công ty vi t s ca toàn ngành
mà công ty đó tham gia. Mt khác, t s này và s vòng quay tài sn có xu hng
ngc nhau. Do đó, khi đánh giá t s này, ngi phân tích tài chính thng tìm hiu
nó trong s kt hp vi s vòng quay tài sn.
2.1.4.4 T s sc sinh li cn bn
Theo Nguyn Minh Kiu (2009) t s sc sinh li cn bn là mt t s tài chính
đ đánh giá kh nng sinh li ca doanh nghip mà không k đn nh hng ca
thu và đòn by tài chính. Công thc xác đnh nh sau:

T s li nhun trên doanh thu =
Li nhun ròng
Doanh thu
13

TCTD ti Vit Nam là vic không đn gin. Các báo cáo tài chính không th cung cp
mi thông tin mt cách chính xác, đy đ đ ngi phân tích có đ cn c đánh giá
mc đ an toàn, kh nng sinh li và thanh khon ca mt TCTD. Do vy, vic áp
dng mô hình CAMELS thng cho kt qu cha đy đ và không kp thi đ đánh
giá “sc khe” ca mt TCTD khi có nhng yêu cu cao v đ chun xác, tính kp thi
ti mt thi đim đ đa ra các quyt đnh, đc bit trong giai đon ngành tài chính -
ngân hàng nc ta đang đi mt vi nhiu ri ro, thách thc nh hin nay.
Mt minh chng rõ nét cho vic áp dng các đánh giá thông thng da trên
phân tích báo cáo tài chính không giúp nhiu cho vic phát hin sm “th trng” yu
kém ca các TCTD, đin hình nh hàng lot v sp đ ca các ngân hàng ln trong
nhng nm gn đây nh Lehman Brothers,Washington Mutual (nm 2008). Ti nc
ta, trong nm 2010 và 2011 nhiu t chc ri vào tình trng mt thanh khon nghiêm
trng, kt qu cui nm 2011, mt s ngân hàng phi sáp nhp, hp nht (Ba ngân
hàng  Nht, Sài Gòn và Tín ngha Ngân hàng đã hp nht và chính thc hot đng
di tên NH TMCP Sài Gòn k t 01/01/2012) và chu sc ép tái cu trúc li đ phù
hp vi xu hng hin ti. Tt c nhng vn đ trên đã không đc phn ánh và cnh
báo sm thông qua các kênh d báo, phân tích thông thng.
Trc thc t trên, vic cn làm là phi kt hp phân tích theo mô hình
CAMELS vi nhng đánh giá đnh tính ca ngân hàng đ có th có các kt qu phân
tích mt cách k lng, chính xác và kp thi hn.
2.2.1 Vn (Capital)
Theo mô hình CAMEL trong hot đng kinh doanh tin t, vn t có ca mt
NH mc dù chim t l nh trong tng ngun vn ngân hàng nhng nó gi vai trò rt
quan trng, quyt đnh quy mô và phm vi kinh doanh. Thông thng, theo lut NH và
15
các quy ch an toàn trong kinh doanh tin t thì phm vi hot đng và quy mô hot
kinh doanh ca mt ngân hàng hoàn toàn ph thuc vào vn t có.

16
+ Cho vay ti đa mt khách hàng không quá 15% vn t có
2.2.2 Cht lng tƠi sn có (Assets)
Mô hình CAMEL cng cho rng tài sn có là phn s dng ngun vn đa
vào kinh doanh. Cht lng tài sn có là ch tiêu tng hp nói lên kh nng bn vng
v mt tài chính, kh nng sinh li, nng lc qun lỦ và phn ln ri ro trong hot đng
kinh doanh tin t. Trong đó, cht lng các khon cho vay và đu t là yu t quyt
đnh đn cht lng tài sn ca ngân hàng. Nu tn tht trong cho vay ln s dn đn
l, làm gim vn t có, nh hng đn kh nng chi tr và biu hin s qun lỦ yu
kém ca ngân hàng.
 phân tích đánh giá cht lng tài sn, ta tin hành các bc sau:
Bc 1: ánh giá khái quát tình hình tng tài sn: Phân tích tng quát tng
tài sn đ xem xét s tng trng trong quy mô hot đng ca ngân hàng. Công vic
này cho ta thy c cu s dng vn ca ngân hàng, t trng tài sn sinh li ca ngân
hàng cao hay thp và bin đng hng nm ra sao, T l gia 2 nhóm tài sn có sinh li
và tài sn không sinh li. T l này cho ta mc đ tn dng các ngun vn ca ngân
hàng đ ti đa hoá li nhun. T l tài sn có sinh li cn >=70 %.
Bc 2: Phân tích cht lng tín dng: qua các ch tiêu phân tích sau
- Doanh s cho vay: là ch tiêu phn ánh tt c các khon tín dng mà ngân
hàng đã phát ra cho vay trong mt khong thi gian nào đó, không k món cho vay đó
đã thu hi v hay cha. Doanh s cho vay thng đc xác đnh theo tháng, quỦ, nm.
- Doanh s thu n: là toàn b các món n mà ngân hàng đã thu v t các
khon cho vay ca ngân hàng k c nm nay và nhng nm trc đó.
- D n cho vay và T l d n trên vn huy đng
+ D n: là ch tiêu phn ánh ti mt thi đim xác đnh nào đó ngân hàng
hin còn cho vay bao nhiêu và đây cng là khon mà ngân hàng cn phi thu v.
17


Ta có công thc sau
H s thu n =
Doanh s thu n
Doanh s cho vay
2.2.3 Nng lc qun tr (Management)
Mô hình CAMEL th hin nng lc qun tr ca mi ngân hàng là yu t
nng đng nht. Nng lc qun tr tt có th bin mt ngân hàng yu kém thành mt
ngân hàng hot đng tt hn và ngc li. Nói đn kh nng qun lỦ là nói đn yu t
con ngi, t chc và chính sách. Tt c quy t li  nng lc qun lỦ ca ban giám
đc điu hành và biu hin cht lng qun lỦ bng hiu qu trong kinh doanh. Vic
đánh giá vn đ này đc xem xét qua các mt sau:
- Vch ra các th tc qun lỦ nghip v, quy trình thc hin nghip v và đm
bo s tuân th các th tc và quy trình này trong giao dch kinh doanh.
- To nên mt c cu hp lỦ, có hiu qu, có s phân đnh rõ ràng trách
nhim và quyn hn gia các nhân viên và chuyên gia, cng nh gia các khâu, gia
các b phn gung máy.
- Có chính sách nhân s hp lỦ, khuyn khích tính tích cc ca mi
thành viên trong công vic, duy trì đc k lut trong ni b to không khí ci m, tinh
thn và thái đ hp tác trong công vic
2.2.4 Kh nng sinh li (Earnings)
- Các ch tiêu ca mô hình CAMEL xem xét din bin tình hình li nhun qua
các nm ca ngân hàng đ đánh giá kt qu hot đng kinh doanh, tìm ra nhng mt
mnh, mt yu kém trong hot đng. T đó đ ra các bin pháp phát huy th mnh và
hn ch đim yu. C th cn phân tích các ch tiêu sau:
19
+ Li nhun trên tng tài sn (ROA): t s này cho thy kh nng to ra

Vn ch s hu
+ H s chênh lch thu nhp lãi (Mc lãi sut biên t): t s này cho ta
bit tt c tài sn sinh li ca ngân hàng có th to ra bao nhiêu tin lãi. Nó phn ánh
hiu qu hot đng ca ngân hàng. Do đó, h s này càng cao càng tt.
H s chênh lch thu nhp lãi =
Thu nhp lãi sut – Chi phí lãi sut
Tài sn sinh li
Tài sn sinh li = Tng tài sn – (Tin mt + Tin d tr + TSC và thit b)
2.2.5 Thanh khon (Liquidity)
Mô hình CAMEL đã ch ra rng kh nng thanh toán là mt chun mc hot
đng quan trng ca mt ngân hàng. ây là yu t ht sc nhy cm đi vi hot đng
ngân hàng. Thanh khon cao có th giúp cho ngân hàng vt qua đc nhng thi kì
khó khn. Thanh khon là quan trng, đc bit đi vi nhng ngân hàng nh hay
nhng ngân hàng có ngun vn huy đng không da trên nn tng đi ng khách hàng
gi tin mà ch yu là huy đng trên th trng liên ngân hàng. Biu hin không thanh
khon là nhân t châm ngòi cho s đ v ca ngân hàng.
Kh nng thanh toán đc đánh giá theo nhng qui mô và ni dung khác
nhau nhng thông thng đc lng hóa qua ch tiêu c bn sau:
Trng thái tin mt =
Tin mt và tin gi ti các TCTD
Tng tài sn

21
T trng d n trong trong tng tin gi =
D n cho vay
Tng tin gi



22
coi là chun mc đi vi hu ht các t chc trên toàn th gii khi đánh giá hiu qu,
ri ro ca các ngân hàng nói riêng và các TCTD nói chung. Trong đ tài nghiên cu
ca tác gi, vic ng dng mô hình CAMELS trong vic đo lng kh nng sinh li
ca ngân hàng thông qua ch s ROA.
2.3 Các nghiên cu trc
- Nghiên cu ca Anna và Hoi (2008) v các yu t quyt đnh đn kh nng
sinh li ca ngân hàng  Macao.
Nghiên cu s dng phng pháp hi quy tuyn tính vi d liu t c báo cáo
thu nhp và bng cân đi ca các ngân hàng thng mi đc công b trên Công báo
SAR Macao Series II vi d liu bao gm mt khong thi gian 15 nm k t nm
1993 đn 2007. Kt qu nghiên cu cho thy rng tim lc vn ca mt ngân hàng là
ht sc quan trng, nh hng đn li nhun ca ngân hàng. Vn ca mt ngân hàng
đc xem là ri ro thp và li th nh vy s to ra đc li nhun cao hn. Mt khác
cht lng tài sn nh hng đn không tt đn li nhun ca các ngân hàng. Ngoài ra,
các ngân hàng vi mt mng li tin gi rng ln không đt đc mt mc li nhun
cao hn so vi nhng ngân hàng có mt mng li nh hn. Cui cùng, đi vi các
bin s kinh t v mô, ch có t l lm phát có mi quan h quan trng vi li nhun
ca các ngân hàng. 23


Yu t bên trong
Yu t bên ngoài