B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC M THÀNH PH H CHÍ MINH
o0o NGUYN THANH XUÂN CÁC YU T NH HNG N KH NNG
SINH LI CA NGÂN HÀNG THNG MI
VIT NAM

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s chuyên ngành: 603024

LUN VN THC S TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Ngi hng dn khoa hc:
Tin S Trnh Quc Trung Tp. H Chí Minh, Nm 2013
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- i -
LI CAM OAN
Tôi cam đoan rng lun vn nghiên cu vi ni dung “Các yu t nh hng
đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam” là bài nghiên cu ca
chính tôi.
Ngoi tr tài liu tham kho đc trích dn trong lun vn này, tôi cam đoan
rng toàn phn hay tng phn nh ca lun vn cha đc công b hoc s dng đ
nhn bng cp  nhng ni khác.

liu th cp thu thp t 37 ngân hàng thng mi trong giai đon sáu nm t nm
2007 đn 2012. S dng hi quy d liu bng đ thu đc kt qu.
Vn ch s hu là yu t quan trng tác đng cùng chiu đn li nhun trên
tng tài sn (ROA) và thu nhp lãi ròng cn biên (NIM), tác đng ngc chiu đn
li nhun trên vn ch s hu (ROE), kt qu có s khác bit là do các ngân hàng
s dng thiu hiu qu đòn by tài chính. Hiu qu ngun qu nh hng nghch
bin đn c ba yu t đo lng kh nng sinh li cho thy các ngân hàng s dng
không hiu qu ngun tin huy đng. Riêng ngân hàng quy mô ln s dng hiu
qu ngun qu đ đt đc li nhun trên tng tài sn cao (ROA). Thành phn tài
sn có tác đng cùng chiu đn thu nhp lãi ròng cn biên (NIM) ca các ngân
hàng. Bên cnh đó, các ngân hàng có quy mô ln hoc có s hu nhà nc qun lý
các khon vay thiu hiu qu làm gim ROA. Cht lng tài sn đi din là d
phòng ri ro tín dng trên tng d n nh hng nghch chiu đn li nhun trên
tng tài sn (ROA). Các ngân hàng có quy mô ln chp nhn ri ro tín dng cao đ
tng kh nng sinh li cho c đông. Chi phí hot đng tác đng âm đn li nhun
trên tng tài sn (ROA) và trên vn ch s hu (ROE). i vi các bin v mô,
tng trng kinh t tác đng cùng chiu đn li nhun trên tng tài sn (ROA) và
li nhun trên vn ch s hu (ROE), ngc chiu đn thu nhp lãi ròng cn biên
(NIM). Tng trng kinh t tác đng âm đn ROE ca ngân hàng quy mô ln và
ROA ca các NHTM nhà nc. Lm phát ch tác đng cùng chiu đn thu nhp lãi
ròng cn biên (NIM) ca ngân hàng và có tác đng ngc chiu đn li nhun trên
tng tài sn (ROA) ca các ngân hàng quy mô trung bình.
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- iv -
MC LC
LI CAM OAN i
LI CM N ii
TÓM TT iii
MC LC iv
DANH MC CÁC BNG VÀ HÌNH viii


2.2.1 Nghiên cu ti nc ngoài 24
2.2.2 Nghiên cu trong nc 30
2.2.3 So sánh vi các nghiên cu trc 32
2.3 KT LUN 32
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 34
3.1 CÁC BIN S TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CU VÀ GI THUYT
NGHIÊN CU 34

3.1.1 Các bin ph thuc 34
3.1.1.1 T s li nhun trên tng tài sn (ROA) 34
3.1.1.2 T s li nhun trên vn ch s hu (ROE) 34
3.1.1.3 Thu nhp lãi ròng cn biên (NIM) 35
3.1.2 Các bin đc lp và gi thuyt nghiên cu 35
3.1.2.1 T l vn ch s hu 35
3.1.2.2 T l tin gi 36
3.1.2.3 T l d n 36
3.1.2.4 T l d phòng ri ro tín dng 37
3.1.2.5 Chi phí hot đng 37
3.1.2.6 Quy mô ngân hàng 38
3.1.2.7 S hu ca ngân hàng 38
3.1.3 Các bin v mô và gi thuyt nghiên cu 39
3.1.3.1 Tng trng kinh t 40
3.1.3.2 Lm phát 40
3.2 MÔ HÌNH NGHIÊN CU 41
3.3 O LNG CÁC BIN 44
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- vi -
3.3.1 Bin ph thuc 44
3.3.2 Bin đc lp 45

5.2 KIN NGH 87
5.3 HN CH CA  TÀI 90
5.4  XUT HNG NGHIÊN CU TIP THEO 91
TÀI LIU THAM KHO 92
PH LC 99
Ph lc 1: D liu quan sát 99
Ph lc 2: Kim nh Hausman ROA, ROE, NIM các trng hp 1,2,3 108
Ph lc 3: Kt qu c lng ca bin ROA, ROE, NIM 116
Ph lc 4: Mô hình hi quy theo hình thc s hu và quy mô ngân hàng 122
Ph lc 5: Mô hình hi quy ph (Kim tra hin tng đa cng tuyn) 131
Ph lc 6: Kim đnh White ( Kim tra hin tng phng sai thay đi) 136
Ph lc 7: Kim đnh Wald ( Kim tra bin không cn thit trong mô hình) 142
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- viii -

DANH MC CÁC BNG VÀ HÌNH

Hình 3.1 Mô hình nghiên cu 44
Bng 3.1 Tóm tt cách tính toán, thu thp và du k vng ca các bin 49
Bng 4.1 Thng kê mô t các bin s đnh lng 56
Bng 4.2 Thng kê v quy mô và hình thc s hu 58
Bng 4.3 Ma trn tng quan gia các bin s 59
Bng 4.4 Kt qu kim đnh Hausman 61
Bng 4.5 Kt qu c lng ca bin ROA 62
Bng 4.6 Kt qu c lng ca bin ROE 63
Bng 4.7 Kt qu c lng ca bin NIM 65
Bng 4.8 Kt qu c lng theo hình thc s hu 66
Bng 4.9 Kt qu c lng theo quy mô các ngân hàng 67
Bng 4.10 Nhân t phóng đi phng sai ca các bin đc lp 69
Bng 4.11 H s Durbin-Watson ca các mô hình hi quy 70

CHNG I: GII THIU  TÀI NGHIÊN CU
1.1 LÝ DO NGHIÊN CU
Lnh vc tài chính đóng mt vai trò quan trng trong s phát trin kinh t ca
bt k quc gia nào. Ngành ngân hàng là trung gian tài chính trong vic kt ni gia
khu vc tit kim và đu t ca nn kinh t, to thun li cho lu chuyn tin t
ngi tit kim và ngi vay tin. S n đnh và phát trin ca ngành ngân hàng là
ht sc quan trng đi vi h thng tài chính. Theo dõi hiu qu hot đng mà c
th hn là xét đn kh nng sinh li ca ngân hàng đ xem tính n đnh và phát trin
ca ngành ngân hàng là rt cn thit.

Tm quan trng ca kh nng sinh li ngân hàng đc đánh giá  cp đ vi
mô và cp đ v mô ca nn kinh t.  cp đ vi mô, li nhun là điu kin thit
yu và là ngun vn r nht ca t chc tín dng. Li nhun ca ngân hàng không
ch đn thun là kt qu ca hot đng kinh doanh mà còn là mt điu cn thit cho
thành công ca các ngân hàng trong giai đon cnh tranh ngày cành quyt lit. Vì
vy mc tiêu c bn ca các nhà qun tr ngân hàng là phi đt đc li nhun nh
mt yêu cu tt yu ca bt k hot đng kinh doanh nào (Bobáková, 2003).
 cp đ v mô, mt h thng ngân hàng tt và hot đng có hiu qu có kh
nng chng chi tt vi nhng cú sc tiêu cc và đóng góp tích cc vào s n đnh
ca h thng tài chính. Tm quan trng ca kh nng sinh li ngân hàng  c cp đ
vi mô và v mô đã làm cho nhiu nhà nghiên cu, các hc gi, các nhà qun tr và
c quan qun lý ca ngân hàng quan tâm đáng k đn các yu t quyt đnh kh
nng sinh li ca ngân hàng (Athanasoglou và ctg, 2008).
Nghiên cu v kh nng sinh li ca ngân hàng càng quan trng hn trong
cuc khng hong tài chính đang din ra trong sut thi gian qua. Cuc khng
hong đã có tác đng c bn v ngành ngân hàng  nhiu quc gia trên toàn th
gii, ngành ngân hàng đã tri qua bin đi ln trong môi trng, dn đn tác đng
đáng k đn hiu qu hot đng. Vic đánh giá các yu t nh hng đn hiu qu
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 2 -

- 3 -
Da vào c s và lý do nêu trên, vn đ nghiên cu ca đ tài là ch ra các
yu t ni b và các yu t bên ngoài tác đng đn kh nng sinh li ca các ngân
hàng thng mi ti Vit Nam. ng thi đ tài cng đa ra mc đ tác đng ca
các yu t trên.
1.3 MC TIÊU NGHIÊN CU VÀ CÂU HI NGHIÊN CU
Mc tiêu nghiên cu
Bài vit nhm mc tiêu nghiên cu, tìm hiu v các yu t và mc đ tác
đng đn kh nng sinh li ca các ngân hàng thng mi ti Vit Nam. Ch bao
gm các ngân hàng thng mi c phn và ngân hàng thng mi nhà nc đang
hot đng ti Vit Nam. Tìm ra các yu t quan trng và mc đ nh hng ca các
yu t này giúp cho các nhà qun tr ngân hàng đa ra nhng chính sách hp lý đ
nâng cao hiu qu hot đng ca ngân hàng. Mc tiêu c th nh sau:
- Nghiên cu ni dung lý thuyt v kh nng sinh li ca ngân hàng.
- Xác đnh các yu t quan trng nh hng đn kh nng sinh li ca
ngân hàng, bao gm các yu t ni b có th kim soát đc và các yu
t bên ngoài không th kim soát.
- Tìm ra mc đ nh hng ca các yu t này đn kh nng sinh li ca
các ngân hàng.
- T kt qu đó đa ra mt s gii pháp góp phn ci thin kh nng sinh
li ca ngân hàng.
Câu hi nghiên cu
Vi mc tiêu nghiên cu trên, đ tài s tp trung tr li các câu hi sau:
- Mt s yu t ni b nào tác đng có ý ngha đn kh nng sinh li ca
ngân hàng ?
- Mt s yu t bên ngoài nào tác đng có ý ngha đn kh nng sinh li
ca ngân hàng ?
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 4 -
- Mc đ và chiu hng tác đng ca các yu t này nh th nào ?

bin.
Chng 4: Chng này trình bày kt qu thu thp đc, các kim đnh cn thit,
phân tích d liu và gii thích kt qu.
Chng 5: a ra kt lun c th v vn đ nghiên cu, mt s kin ngh đng thi
nêu lên hn ch ca đ tài và đ xut hng nghiên cu tip theo.
1.6 Ý NGHA CA  TÀI NGHIÊN CU
Vic nghiên cu đ tài này có ý ngha v mt khoa hc cng nh thc tin.
V mt khoa hc, mc dù nghiên cu tng t đã đc thc hin ti nhiu
quc gia trên th gii, tuy nhiên ti Vit Nam vn đ này hin có rt ít nghiên cu
chuyên sâu.  tài đã đa ra mô hình nghiên cu v các yu t quyt đnh kh nng
sinh li ca ngân hàng. Bên cnh đó, đ tài cng đa ra bng chng thc nghim và
b sung thêm mt tài liu nghiên cu trong c s tài liu chung v hiu qu hot
đng ngân hàng, mt lnh vc đc quan tâm rt nhiu trong thi gian qua. T kt
qu này, đ tài m ra nhng hng mi cho các nghiên cu chuyên sâu sau này.
V mt thc tin, kt qu nghiên cu là c s tham kho cho các nhà qun tr
ngân hàng. Nghiên cu đa ra mc đ và chiu hng nh hng ca các yu t ni
b di s kim soát ca ngân hàng và các yu t v mô tác đng đn kh nng sinh
li ca ngân hàng. Câu tr li s rt hu ích, các nhà qun tr xác đnh rõ đc
nhng yu t quyt đnh thành công ca ngân hàng. ây là chng quan trng trong
vic thy rõ nhng khim khuyt trong điu hành t đó đa ra nhng k hoch và
các chin lc chính xác nht. iu này góp phn ci thin li nhun ca ngân
hàng, nhm nâng cao hiu qu ca mi ngân hàng nói riêng và s n đnh ca
ngành ngân hàng nói chung.
1.7 KT LUN
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 6 -
Chng 1 ca đ tài trình bày li nhun ngân hàng có tm quan trng  c
cp đ vi mô và v mô ca nn kinh t, li nhun ngân hàng không ch là kt qu
ca hot đng kinh doanh mà còn là tính thit yu trong hot đng thành công ca
ngân hàng trong giai đon cnh tranh ngày càng quyt lit. T đây nêu lên đc lý

 Vai trò thanh toán: Thc hin thanh toán cho hàng hóa và dch v khách
hàng ca ngân hàng.
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 8 -
 Vai trò ngui bo lãnh: Cam kt tr n cho khách hàng khi khách hàng mt
kh nng thanh toán.
 Vai trò đi lý: Thay mt khách hàng qun lý và bo v tài sn ca h, phát
hành hoc chuc li chng khoán ( thng đc thc hin ti Phòng y thác)
 Vai trò thc hin chính sách: Thc hin các chính sách kinh t ca chính
ph, góp phn điu tit s tng trng kinh t và theo đui các mc tiêu ca
xã hi.
Peter S.Rose (2002) trình bày ngân hàng là loi hình t chc tài chính cung
cp mt danh mc các dch v tài chính đa dng nht và thc hin nhiu chc nng
tài chính nht so vi bt k mt t chc kinh doanh nào trong nn kinh t. Các chc
nng c bn ca ngân hàng đa nng ngày nay nh sau:
 Chc nng trung gian tín dng
 Chc nng lp k hoch đu t
 Chc nng thanh toán
 Chc nng qun lý tin mt
 Chc nng ngân hàng đu t và bo lãnh
 Chc nng môi gii
 Chc nng bo him
 Chc nng y thác
2.1.1.3 Li nhun và kh nng sinh li ca ngân hàng
To ra li nhun là mc tiêu quan trng nht ca tt c các doanh nghip và
các ngân hàng cng không phi là ngoi l đi vi thc t này. Tuy nhiên, ngành
ngân hàng có nhng đc trng riêng ca mình làm cho v trí ca nó tr nên nhy
cm vi toàn b nn kinh t. ó là ngân hàng đóng mt vai trò quan trng nh là
mt t chc trung gian trong vic tng trng kinh t và n đnh ca h thng tài
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam


Tng tài sn
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 10 -
T l li nhun trên vn ch s hu (ROE) =

T l thu nhp lãi ròng cn biên (NIM) =

T l thu nhp ngoài lãi cn biên (NOM) =

T l thu nhp trên c phiu (EPS) =
ROA là ch tiêu ch yu phn ánh tính hiu qu ca qun lý. Nó ch ra rng
kh nng ca hi đng qun tr ngân hàng trong quá trình chuyn tài sn ca ngân
hàng thành thu nhp ròng. ROA đc s dng rng rãi trong phân tích hiu qu
hot đng và đánh giá tình hình tài chính ca ngân hàng. Nu ROA thp có th là
kt qu ca mt chính sách đu t hay cho vay không nng đng hoc có th chi phí
hot đng ca ngân hàng quá mc. Ngc li, mc ROA cao thng phn ánh kt
qu hot đng hu hiu, c cu tài sn hp lý, có s điu đng linh hot gia các
hng mc trên tài sn trc nhng bin đng ca nn kinh t.
ROE là mt ch tiêu đo lng t l thu nhp cho các c đông ca ngân hàng.
Nó th hin thu nhp mà các c đông nhn đc t vic đu t vào ngân hàng ( tc
là đu t chp nhn ri ro đ hy vng có đc thu nhp  mc hp lý).
T l thu nhp lãi ròng cn biên (NIM), thu nhp ngoài lãi cn biên (NOM)
là các thc đo tính hiu qu cng nh kh nng sinh li. Chúng ch ra nng lc ca
hi đng qun tr cng nh nhân viên ngân hàng trong vic duy trì s tng trng
ca các ngun thu ( ch yu t các khon cho vay, đu t và phí dch v) so vi
mc tng ca các khon chi phí ( ch yu là chi tr lãi tin gi, nhng khon vay
trên th trng tin t, tin lng nhân viên và phúc li).
Li nhun sau thu


nh Guru và ctg (2002) ti Malaysia, Bennaceur và Goaied (2008) ti Tunisia,
Vong và Chan (2009) ti Macao, Jiang và ctg (2003) ti HongKong, Davydenko
(2011) ti Ukraine và mt s nghiên cu khác kho sát  nhiu quc gia
Molyneux và Thornton (1992), Abreu và Mendes (2003) ti các nc châu Âu,
Dermirguc- Kunt và Huizinga (1999) s dng d liu ca 80 quc gia trên th gii,
Flamini và ctg (2009) ti 41 quc gia thuc khu vc châu Phi cn Sahara Hu ht
các nghiên cu trc đây cho dù thc hin  mt quc gia hay đa quc gia đu s
dng các ch tiêu v kh nng sinh li nh ROA, ROE, NIM nh bin ph thuc đ
đo lng kh nng sinh li ca ngân hàng.
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 12 -
Da vào kt qu ca các nghiên cu trc, yu t nh hng đn kh nng
sinh li ca ngân hàng chia thành hai loi đó là các yu t ni b và các yu t bên
ngoài ngân hàng. Yu t ni b có th kim soát đc bi các nhà qun tr ngân
hàng, các yu t này th hin trên các khon mc trong bng cân đi k toán và báo
cáo kt qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng. Các yu t ni b thng đc
kho sát là quy mô, vn ch s hu, tin gi, t l khon vay, thanh khon, chi phí
hot đng, quy mô ngân hàng, hình thc s hu, tng trng tin gi, tin vay, ri
ro tín dng, đòn by tài chính, t l an toàn vn Bin bên ngoài là nhng yu t
vt ra ngoài s kim soát ca các nhà qun tr ngân hàng. Các yu t bên ngoài
đc tho lun nghiên cu rng rãi bao gm: th phn ngân hàng, lãi sut, lm phát,
tng trng GDP, GDP thc, t giá, vn hóa th trng, mc đ tp trung ca th
trng
Nhng yu t ph bin nh hng đn li nhun ngân hàng nêu trên đc s
dng rng rãi bi nhiu nhà nghiên cu. Tuy nhiên, kt qu ca các nghiên cu
khác nhau đáng k do s bin đi ca môi trng và các d liu đc đa vào phân
tích. Phn tip theo ca đ tài s gii thiu tng hp mt s nghiên cu trên th gii
s dng các bin tác đng nào và kt qu tác đng ra sao.
2.1.3 Các yu t ni b tác đng đn kh nng sinh li ca ngân hàng
2.1.3.1 Vn ch s hu

cu v các yu t quyt đnh hiu sut ngân hàng cho 80 quc gia, c các nc phát
trin và nc đang phát trin, trong giai đon 1988-1995. Kt qu tng th cho thy
h tr cho các mi quan h tích cc gia t l vn và kh nng sinh li.
Bên cnh ý kin t l vn ch s hu cao s thúc đy li nhun còn có mt
s ý kin trái chiu cho rng t l vn ch s hu có mi quan h nghch bin, vn
ch s hu cao làm gim kh nng sinh li ca ngân hàng. Các ngân hàng có t l
vn cao nhn ít ri ro hn và li nhun thp hn vì h nhn thc đc an toàn hn.
S đánh đi gia ri ro và li nhun phù hp vi gi thuyt ri ro li nhun thông
thng (Dietrich và Wanzenried, 2009). Hn na, vn ch s hu đc coi là
Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vit Nam
- 14 -
ngun kinh phí đt hn. Vì vy, vic gia tng vn ch s hu làm tng chi phí vn
trung bình. iu này làm gim li nhun ca các ngân hàng (Angbazo, 1997).
Trong nghiên cu ca Dietrich và Wanzenried (2011) ti Thy S, tác gi đo
lng kh nng sinh li ca ngân hàng bi ROA và ROE. Kt qu cho thy, vn
ch s hu ngân hàng tt hn có v đc nhiu li nhun hn trong mô hình li
nhun trên tng tài sn trung bình. Nhng trong mô hình li nhun trên vn ch s
hu trung bình cho thy t l vn ch s hu có quan h nghch bin. iu này ch
ra rng thêm vn ch s hu làm gim ROE ca ngân hàng. ây là mt s khác bit
kt qu so vi bin ROA. Kt qu này có th đc thúc đy bi thc t là mt s
trong nhng ngân hàng ln  Thy S vi mc tiêu ti đa hóa hiu qu c đông -
gim vn ch s hu ca h đ tng ROE.
Tip theo, Admad và ctg (2012) nghiên cu v ngân hàng thng mi trong
nc Pakistan đ tìm kim mt s yu t ni b quyt đnh li nhun ca ngân
hàng. T l li nhun trên tài sn đc thc hin nh là bin ph thuc, trong khi đó
t l chi phí trên thu nhp, thanh khon, d phòng ri ro tín dng và t l vn c
phn đc thc hin nh là các bin đc lp. Kt qu biu th t l vn ch s hu
có ý ngha thng kê và tác đng ngc chiu đn li nhun trên tng tài sn. Theo
tác gi, mc dù đây là t l đo lng sc mnh vn nhng kt qu có tác đng
nghch bin nên các ngân hàng không nên gi nhiu vn.

cng có th hàm ý rng ngân hàng khó khn hn nhiu đ qun lý hoc nó có th là
hu qu ca chin lc tng trng mnh m ca mt ngân hàng.
Miller và Noulas (1997) quan sát các yu t nh hng đn li nhun ca các
ngân hàng ti M cho giai đon 1985-1990, cho thy quy mô ca các ngân hàng đã
đc tìm thy là liên quan nghch bin vi li nhun. Mi quan h tiêu cc vi quy
mô này ch ra s thiu hiu qu kinh t v quy mô. Kosmidou và ctg (2005) điu tra
các yu t tác đng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi Vng quc
Anh
giai đon 1995-2002 kt lun rng mt trong các yu t quyt đnh quan trng
là t l quy mô ngân hàng có tác đng ngc chiu đn li nhun ngân hàng.

Trích đoạn Tl lm phát Nghiên cu ti nc ngoài Nghiên cu trong nc So sánh vi các nghiên cu t rc CÁC BI NS TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CU VÀ GI THUY T

---