BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăMăTHÀNHăPHăHăCHệăMINH
ầầầầầầầầầ

VÕăTRNăBỊNHăNAM

MTăSăYUăTăNHăHNGăNăKHă
NNGăSINHăLIăCAăNGÂNăHÀNG
THNGăMIăVITăNAM

LUNăVNăTHCăS TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Tp. H Chí Minh, Nm 2013

LI CM
N hoàn thành tt lun vn này trc ht tôi xin gi li cm n chân thành ti
trng i hc M thành ph H Chí Minh, ni đã cung cp cho tôi nhng kin thc
chuyên môn v tài chính ngân hàng  bc thc s. Nhng kin thc quý báu này không
ch đc tôi ng dng hiu qu trong quá trình làm lun vn mà còn trong c quá trình
làm vic ca tôi.
Tôi đc bit xin gi li tri ân chân thành ti thy giáo hng dn ca tôi, TS.
Võ Xuân Vinh – Trng i hc M thành ph H Chí Minh, ngi đã cung cp
kim ch nam, đã luôn theo sát và tn tình hng dn tôi trong sut quá trình làm đ
tài. Nng lc khoa hc, kin thc chuyên môn sâu sc và s nhit tâm ca thy đã là
mt đng lc rt ln giúp tôi hoàn thành lun vn.
Cui cùng tôi xin gi li cm n ca tôi ti nhng ngi thân trong gia đình
đã ng h và giúp đ tôi trong quá trình hc tp và thc hin lun vn này.

Thành ph H Chí Minh, ngày … tháng … nm
2013

Võ Trn Bình Nam

và tng mc đ chp nhn ri ro (làm gim kh nng sinh li).
iii
ii
Nghiên cu cng đa ra nhng kin ngh nhm giúp cho ngân hàng gia tng kh
nng sinh li ca mình cng nh nhng hn ch và đ xut cho nhng nghiên cu trong
tng lai. iv


đn kh nng sinh li ca ngân hàng 12
2.2.2.1. Các yu t bên ngoài 13
2.2.2.2. Các yu t bên trong 17
2.2.3. Tình hình nghiên cu các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca
ngân hàng Vit Nam 19
CHNG 3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ GIăTHIT NGHIÊN CU21
3.1. Phng pháp nghiên cu 21
3.2. Mô hình nghiên cu 24
3.2.1. Các bin s trong mô hình nghiên cu và gi thit nghiên cu 27
3.2.1.1. Kh nng sinh li ca ngân hàng 27
3.2.1.2. εc đ chp nhn ri ro 27
3.2.1.3. Cu trúc vn ca ngân hàng 28
3.2.1.ζ. Quyn lc th trng 28
3.2.1.η. Hiu qu qun tr ca ngân hàng 28
3.2.1.6. Quy mô ngân hàng 29
3.2.1.7. εc đ tp trung ca th trng 29
3.2.1.8. Tc đ tng trng kinh t 30
3.3. D liu nghiên cu 32
CHNG 4. KTăQU NGHIÊNăCU 34
4.1. Thng kê mô t và ma trn tng quan 34
4.2. Kt qu hi quy ca mô hình cu trúc 37
ζ.3. Kim đnh Bootstrap 43
CHNGă5.ăKTăLUNăVÀăKINăNGH 44
η.1. Kt lun 44
vi
ii η.2. Kin ngh 45


Bng 3.1: Tóm tt các bin s dng đ phân tích các yu t nh hng đn kh nng sinh
li ca ngân hàng Vit Nam trong giai đon 2004 – 2011 31
Bng 4.1: Thng kê mô t các bin đnh lng 36
Bng 4.2: Ma trn tng quan gia các bin quan sát 37
Bng 4.3: Kt qu các ch s đánh giá mô hình 38
Bng 4.4: Kt qu c lng mô hình 39
Bng 4.5: Kt qu c lng bng Bootstrap vi N = 500 43 viii
ii
DANH MC CÁC
HÌNH


sinh li cao s có s phát trin n đnh cng nh có kh nng m rng th phn và thu
hút đu t.
Nghiên cu thc nghim v các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca
ngân hàng thng đc tin hành  ε: Evanoff và Fortier (1988), Berger và Hannan
(1989), Saunders và ctg (1990), Berger (1995), Scott và Arias (2011),… và Châu Âu:
Molyneux và Thornton (1992), Rime (2001), Heid và ctg (2004), Iannotta và ctg
(2007), Pasiouras và Kosmidous (2007), Athanasoglou và ctg (2008), Dietrich và
Wanzenried (2011), Các nghiên cu còn đc tin hành trên phm vi quc t: Bourke
(1989), Demirguc-Kunt và Huizinga (1999), Hasan và Bashir (2003), Barth và ctg
(2004), Laeven và Levine (2009) cng nh  nhng nn kinh t mi ni: Guru và ctg
(2002), Ben Naceur và Goaied (2008), Sufian và Habibullah (2010), Sufian (2011).
Các nghiên cu trc thng s dng lý thuyt v cu trúc th trng đ gii thích cho
kh nng sinh li ca ngân hàng. Hai mô hình thng đc s dng đ nghiên cu nh
hng ca c cu th trng đi vi hiu qu ca ngân hàng là lý thuyt εarket Power
(εP) và Efficiency Structure (ES) (Athanasoglou và ctg, 2006). δý thuyt εP cho rng
2
cu trúc th trng có nh hng đn hiu qu ca ngân hàng. Theo Berger (199η), có
hai cách tip cn khi nghiên cu nh hng ca quyn lc th trng đi vi hiu qu
ca ngân hàng: Structure – Conduct – Performance (SCP) và Relative Market Power
(RεP). Theo cách tip cn SCP, mc đ tp trung trong ngành ngân hàng làm gia tng
quyn lc th trng cho ngân hàng và dn đn gia tng kh nng sinh li. Ngc li,
theo cách tip cn RεP, kh nng sinh li ca ngân hàng nh hng bi th phn ca
ngân hàng. RεP gi đnh rng ch có nhng ngân hàng ln và có sn phm khác bit
mi có th đnh giá cao và gia tng li nhun. Tuy nhiên, khác vi lý thuyt εP, lý
thuyt ES cho rng ngân hàng có th kim đc li nhun cao hn do hot đng hiu
qu hn ngân hàng khác. Berger (199η) cng đ xut hai gi thuyt nghiên cu là gi
thuyt X – efficiency (ESX) và gi thuyt Scale – efficiency (ESS). Theo cách tip cn

tr, n xu, quy mô ca ngân hàng, v v. Do đó, đánh giá các yu t nh hng đn hiu
qu ca h thng ngân hàng đóng vai trò quan trng trong vic hoch đnh chính sách
đc bit là chính sách tin t. Tuy nhiên, các nghiên cu trc v hiu qu ca h thng
ngân hàng Vit Nam vn rt ít do s liu ngân hàng rt khó tip cn (Ngo, 2012). Vì lý
do đó, lun vn này s nghiên cu đnh lng tác đng ca mt s yu t đn kh nng
sinh li ca ngân hàng Vit Nam trong giai đon 200ζ – 2011 trong đó có đánh giá đn
nh hng ca khng hong tài chính nm 2008 đn mc đ tác đng ca các yu t.
1.2.ăCơuăhiănghiênăcu
Câu hi chính ca lun vn này là:
Có hay không nh hng ca mt s yu t đn kh nng sinh li ca ngân hàng
thng mi Vit Nam và mc đ tác đng?
Thêm vào đó, lun vn s dng d liu trong giai đon 200ζ – 2011 trong đó có
xy ra khng hong tài chính nm 2008. Khng hong tài chính có th có nh hng
đn mc đ tác đng ca các yu t nh hng. Do đó, câu hi ph ca lun vn là:
Khng hong tài chính có tác đng đn mi quan h gia các yu t nh hng
và kh nng sinh li hay không?
1.3. Mcătiêuănghiênăcu
εc tiêu nghiên cu ca đ tài nh sau:
(i). Xác đnh nh hng ca mt s yu t đn kh nng sinh li ca các ngân
hàng thng mi Vit Nam.
4
(ii). nh lng s tác đng ca các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca
các ngân hàng thng mi Vit Nam.
(iii) ánh giá tác đng ca khng hong tài chính đn mi quan h gia các yu
t nh hng và kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi.
(iv). T kt qu đó, đ ra mt s kin ngh gii pháp nhm nâng cao kh nng
sinh li ca các ngân hàng thng mi Vit Nam.

mô t phng pháp đc s dng trong nghiên cu, đa ra mô hình da trên thc trng
ca h thng ngân hàng Vit Nam và nhng nghiên cu thc nghim trc đây. ng
thi, chng này cng mô t phng pháp thu thp d liu, tính toán các bin s nghiên
cu.
Chng 4: Kt qu nghiên cu. Chng này đa ra kt qu nghiên cu và nhn
xét v phân tích thng kê mô t, phân tích tng quan, phân tích t mô hình cu trúc.
Chng 5: Kt lun và kin ngh. Chng này nêu lên các kt lun rút ra t quá
trình phân tích đng thi đa ra các kin ngh đi vi các đi tng liên quan da trên
các kt lun đã nêu. Chng η cng nêu lên nhng hn ch ca đ tài trong quá trình
nghiên cu và đ xut hng nghiên cu tip theo. 6

CHNGă2:ăCăSăTNGăQUANăNGHIÊNăCU

Chng này gii thiu v tng quan h thng ngân hàng Vit Nam, khái nim
kh nng sinh li và các yu t tác đng đn kh nng sinh li ca ngân hàng cng nh

Ngun: Ngo, 2012
Theo pháp lnh nm 1990, h thng ngân hàng Vit Nam đc chuyn t mt
cp sang hai cp. Ngân hàng nhà nc là cp th nht, ngân hàng thng mi là cp th
hai. Ngân hàng nhà nc chú trng hn vào vai trò ngân hàng trung ng, xoá b đc
quyn nhà nc trong lnh vc ngân hàng, cho phép thành lp ngân hàng thng mi
thuc nhiu loi hình s hu khác nhau, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng
nc ngoài ti Vit Nam.
Tuy nhiên, đ h thng ngân hàng Vit Nam có th đáp ng nhu cu ngày càng
đa dng trong quá trình phát trin ca đt nc, δut ngân hàng nhà nc và δut các
t chc tín dng đc Quc hi thông qua ngày 02/12/1997 đã to ra khuôn kh pháp
lý vng chc cho hot đng ngân hàng.
Qua hn hai thp niên k t nm 1990, h thng ngân hàng Vit Nam có s phát
trin vt bc không ch trong s lng ngân hàng mà còn trong t trng đóng góp ca
ngành ngân hàng trong nn kinh t, lng tín dng đã cung cp, t l ca khi tin t
M2 trên GDP (Ngo, 2012).

H thng ngân hàng Vit Nam
Ngân hàng nhà nc Vit Nam
(SBV)
Chi nhánh ngân hàng
nhà nc
Ngân hàng thng mi
Ngân hàng thng mi nhà
nc (SOCBs)
9
Hình 2.3: Th phn huy đng vn và th phn cho vay ca h thng ngân hàng Vit
Nam Ngun: VCBS tng hp
Khi ngân hàng thng mi nhà nc chim u th v vn nhng th phn ngày
càng gim c trong mng huy đng vn và mng cho vay. Th phn huy đng gim t
7ζ.2% vào nm 200η xung còn ζ7.7% vào nm 2010 trong khi th phn cho vay gim
t 7ζ.2% vào nm 200η xung còn ζ9.3% vào nm 2010. Khách hàng ch yu ca khi
này là doanh nghip nhà nc vi đc đim là nguy c n xu cao hn các doanh
nghip khác. Ngc li, khi ngân hàng thng mi c phn vi đc đim hot đng
linh hot và đi tng khách hàng ch yu là doanh nghip va và nh và hot đng
ngân hàng bán l đã dn chim lnh th phn ca khi ngân hàng thng mi nhà nc.
Th phn huy đng tng t 17.8% vào nm 200η lên ζ3.ζ% vào nm 2010 trong khi th
phn cho vay tng t 16.ζ% lên 37.1% vào nm 2010. Th phn khi ngân hàng liên
doanh và nc ngoài không có bin đng nhiu chim khong 8.9% và 13.6% ln lt
cho th phn huy đng và cho vay vào nm 2010.
Tóm li, ngành ngân hàng Vit Nam vn còn khá non tr và đang trong quá trình
phát trin mt cách nhanh chóng đã đóng góp rt ln vào s phát trin kinh t ca Vit
Nam trong thi gian qua. Trong đó, ngân hàng thng mi nhà nc vn nm vai trò
ch đo nhng th phn đang dn dn chuyn qua ngân hàng thng mi c phn c v
huy đng vn ln cho vay. Ngân hàng thng mi c phn có s phát trin rt nhanh
Thăphnăhuyăđngăvnă
Thăphnăchoăvayă

11
Ngoài ra, kh nng sinh li còn đc đo lng bng li nhun kinh t nh ch s
RAROC (t sut sinh li có điu chnh ri ro trên vn) hay EVA (giá tr kinh t tng
thêm). Nhng ch s này có tính đn ri ro và chi phí c hi ca ngun vn khi s dng
đ đo lng kh nng sinh li. Tuy nhiên, nhng ch s này ít đc s dng trong thc
t do tính phc tp khi tính toán và đôi khi nhiu ngân hàng không công b các ch s
này.
2.2.1.2. Các yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng
Kh nng sinh li đóng vai trò quan trng trong s tn ti và phát trin ca ngân
hàng. Do đó, vic xác đnh các yu t nh hng đn kh nng sinh li giúp cho ngân
hàng có th hn ch nhng hot đng mang tính cht ri ro cng nh nâng cao nng lc
tài chính và m rng quy mô mt cách bn vng trong tng lai. Các yu t nh hng
có th đc chia thành hai nhóm: nhóm yu t khách quan và nhóm yu t ch quan.
Nhóm yu t khách quan bao gm các yu t thuc v môi trng bên ngoài nh
hng đn toàn b nhng ngân hàng trong h thng nh điu kin kinh t xã hi, quy
đnh pháp lý có liên quan, mc đ cnh tranh, v v. εôi trng mà trong đó ngân hàng
hot đng có tác đng rt ln đn kh nng sinh li ca ngân hàng. Nu nn kinh t
tng trng, nhu cu v tín dng s tng cao dn đn hiu qu hot đng ca ngân hàng
cng tng tng ng. Tuy nhiên, trong điu kin nn kinh t bt n, nhu cu tín dng b
thu hp, n xu tng cao làm gia tng ri ro cho ngân hàng dn đn hiu qu hot đng
gim. Bên cnh đó, h thng pháp lý cng nh chính sách ca nhà nc cng nh
hng không nh đn kh nng sinh li. ây là tin đ cho s phát trin không ch ca
mi ngân hàng riêng bit mà còn là ca c mt h thng ngân hàng. εc đ cnh tranh
thúc đy ngân hàng mun tn ti và phát tin phi ci tin liên tc đ to ra li th cnh
tranh vi nhng ngân hàng khác.
Nhóm yu t ch quan bao gm các yu t thuc v môi trng bên trong mà
ngân hàng có th kim soát đc nh nng lc tài chính, cht lng lao đng, ng dng

đo ngân hàng cng nh các c quan qun lý.
Các nghiên cu hiu qu ca ngân hàng đc tin hành  phm vi quc gia
(Berger và Hannan, 1989; Rime, 2001; Guru và ctg, 2002) cng nh  quy mô khu vc
hoc trên phm vi quc t (Short, 1979; Bourke, 1989; Molyneux và Thorton, 1992) .
Các bin s đc s dng trong các nghiên cu rt đa dng và kt qu có th khác nhau
tu theo mc đích, d liu, thi đon nghiên cu. Bourke (1989) ch ra rng các yu t
13
nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi có th đc chia ra thành
hai nhóm là nhóm các yu t bên trong và nhóm các yu t bên ngoài. Các yu t bên
trong bao gm nhng yu t mà ngân hàng có th kim soát đc nh: quy mô, tính
thanh khon, n, n quá hn, chi phí qun lý, qun lý ri ro Các yu t bên ngoài là
các yu t nm ngoài s kim soát ca ngân hàng nh lm phát, chu k kinh t, mc đ
tp trung ca th trng, quy đnh ca nhà nc
2.2.2.1. Các yu t bên ngoài
Ngành ngân hàng là mt trong nhng ngành hot đng theo nhng quy đnh rt
nghiêm ngt nhm mc tiêu to ra h thng ngân hàng lành mnh. H thng pháp lý có
nh hng ln đn cu trúc ca bng cân đi k toán thông qua nhng yêu cu v
ngun vn ti thiu, tính thanh khon, v v. cng nh nh hng đn h thng ngân
hàng thông qua nhng quy đnh v điu kin gia nhp ngành, m rng chi nhánh, mua
bán và sáp nhp. Tuy nhiên, các nghiên cu ch tp trung vào nh hng ca h thng
quy đnh đi vi mc đ chp nhn ri ro ca ngân hàng. εc tiêu ca h thng pháp
lý nhm hn ch ngân hàng chp nhn ri ro quá mc cng nh đm bo kh nng chi
tr ca ngân hàng. V mt lý thuyt, mc đ chp nhn ri ro có nh hng tích cc
đn kh nng sinh li ca ngân hàng. Gilbert (1984) trong nghiên cu v cu trúc th
trng ngân hàng đã ch ra rng nhiu nhà nghiên cu đã tht bi trong vic tha nhn
quy đnh là mt trong nhng yu t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng.
Barth và ctg (2004) nghiên cu mi liên h gia h thng pháp lý và hiu qu, mc đ

ngân hàng nhà nc có t s vn trên tài sn thp do có nhà nc bo lãnh dn đn t s
thu nhp trên vn cao. Ngoài ra, nghiên cu ca Athanasoglou và ctg (2008) và
Dietrich và Wanzenried (2011) không tìm thy mi quan h có ý ngha gia c cu s
hu và kh nng sinh li ca ngân hàng.
εc đ nh hng ca tc đ lm phát đn kh nng sinh li ca ngân hàng ph
thuc vào vic chi phí hot đng ca ngân hàng có tng nhanh hn tc đ lm phát hay
không. Nu tc đ lm phát tng lai đc d đoán chính xác, ngân hàng s có nhng
hành đng phù hp nhm mc đích qun lý chi phí hot đng. Nh vy, tc đ lm phát
nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng ph thuc vào vic d đoán lm phát
k vng. Da vào đó, ngân hàng s điu chnh lãi sut đ doanh thu tng nhanh hn chi
phí và kt qu là ngân hàng s kim đc l nhun kinh t cao hn. Hu ht nhng
nghiên cu trc đây (Bourke, 1989 và εolyneux và Thornton, 1992) cho thy rng có
mi quan h dng gia lm phát và kh nng sinh li. Tuy nhiên, nghiên cu ca
Uche (1996) và Ogowewo và Uche (2006) li cho kt qu âm. H gii thích rng 

Trích đoạn Quy mô ngân hàng

---