
Lu tiên, em xin dành li ct gn các th
ging dy ti khoa Công ngh sinh hc   Tp.HCM. Các thy cô không
nhng truyt cho em tri thc trong sut quá trình hc tp mà còn là nim cm hng
truyn lng nghiên cu khoa hc ca mình.
Em xin gi li ci th cho
em nhng kinh nghim, nhng li khuyên h em có th hoàn thành t
 ca mình.
Em xin gi li tri ân sâu si thi
anh luôn tn tình ch bo, dìu dt và to rt nhiu ki em hoàn thành t
 này.
i phòng thí nghi
t tình giúp
g sut thi gian tôi thc hi
.
Và cui cùng, con xin dành muôn ngàn li cc gn b m kính yêu vì
ng dc và hi sinh tt c   công hôm nay.

Tp.HCM, tháng 05 .
  II

DANH MC BNG
PHN 1  TNG QUAN TÀI LIU

trên gel polyacrylamed 4,5% 54

 58

 62

 64

 67

 68 IV

DANH MC HÌNH
PHN 1  TNG QUAN TÀI LIU
1
11
2
 12
3 24
4. 25
PHN 2  VT LIU
M. 33
M. 34
M 34

polyacrylamide 4,5% 61

polyacrylamide 4,5% 62

polyacrylamide 4,5% 62
DANH M
 2.1: Quy trình thc hin tng quát phát hic tính 
 da trên marker. 32 VI

DANH MC CH VIT TT
A Adenine
BRS Broad Resistance Spectrum
bp base pair
C Cytosine
CAPS Cleaved amplified polymorphic sequence
CE Calculator Electric
DNA Deoxyribo nucleic acid
DNA Deoxyribonucleic acid
EDTA Ethylenediaminetetra acetic acid
FBR Field Blast Resistance
G Guanidine
IDT Integrated DNA Technologies
IRRI International Rice Research Institute
kb kilo base
PCR Polymerase Chain Reaction
QTL Quantitative Trait Loci
SDS Sodium dodecyl sulfat

kháng bc lá 10
1.3. GII THIU V BO ÔN TRÊN LÚA 12
1.3.1.  12
 12
1.3.2.1. Ngun gc bo ôn 12
1.3.2.2. Nguyên nhân gây bnh 13
 13
1.3.4. 
 17
1.4. CÁC YU T CU THÀNH CHT NG CÂY LÚA 18
1.4.1.  18

VIII

1.4.2.  19
1.4.2.1. Cu to amylose 19
1.4.2.2. ng amylose 19
1.4.3.  20
1.4.4.1. Nghiên cu v nh amylose 20
1.4.4.2. Tình hình nghin cu s dnh amylose trong chn to ging
 Vit Nam 23
PHN II: VT LIU 25
2.1. VT LIU 26
2.1.1. Vt liu nghiên cu 26
Vt liu s dng cho xây dng quy trình nhn din gen kháng bc lá 26
Vt liu s dng cho xây dng quy trình nhn dio ôn 27
Vt liu s dng cho xây dng quy trình nhn ding
amylose 29
Vt liu s do ôn, bng amylose 31
2.1.2. c hin 32

TÀI LIU THAM KHO 70
PH LC 78 X

T V
Trên th gii, lúa (Oryza sativa Lc chim v trí quan tru
 nhic trên th gic 250 triu nông dân trng, là ngun cung cng thc
i, bình quân 180-200 kg gc châu Á, 10kg/
c châu M [9]. Theo thng kê ca B Nông nghip Hoa K, th gii
có khong 156,1 trit dùng cho vic trng lúa, sng là 697,9 triu tn, 90% din
tích này thuc châu Á vi 651 triu tn thóc chim 92% tng sng lúa go
th gii [1].
 Vit Nam, dân s trên 80 trii Vit Nam s dng lúa, g
thc ta có khí hu nhiu kin thun li cho nhiu loi sâu
bnh hi phát tric bit là bnh bo ôn. Bnh bc lá lúa - hay còn gi là bnh
cháy bìa lá lúa (Bacterial leaf blight) do vi khun Xanthomonas oryzae pv oryzae gây ra là
mt trong nhng bnh hi ph bi



8]. Mt s c trong khu vc, bnh bi
nghiêm trng cho ngành trt ti 50% [53]. Bo ôn là
mt loi bPyricularia griseaoryzae (Magnaporthe grisea) phân b rng,
t hin  trên 80 quc gia có trng lúa trên th git Bn, Philippines, ,
Italia, Vit Nam [12]. Theo Trung tâm BVTV phía Nam, vào thm cu
2013 toàn khu vc phía Nam có 56.818 ha lúa b nhim bnh bo ôn lá và 4.675 ha
nhim bo ôn c bông vi t l bnh ph bin t i tit
u din bin phc tp, thun li cho dch hi phát sinh gây hi trên cây

t amylopectin [10]. T l hai nhóm polymer này s quynh các tính cht lý  
ng ca g d nu khin bi protein
waxy sn phm ca gen wx, kiu gene Wx
a
ng amylose cao (>27%). Kiu gen có
cha t bin Wx
b
ng amylase trung bình (20-24%), [25] nh gene Wx
b
,
ng s d20].
 phc v cho công tác khai thác, chn to ging lúa phm cht to ôn, bnh
b tàiS dng ch th phân t trong nhn din ging
lúa có phm cht tt o ôn, bc lá; phc v cho vic chn to ging  Vit
 Vi mng dng ch th phân t vào vic tìm ra gic tính kháng
o ôn, bm bo chng go sau khi no, không ráp, không
c ngui. Phc v cho vic chn to ging, cung ng cho th c
và xut khu.

.TNG QUAN



1.1.2. :
 
 


phân các loài Oryza thành 4 nhóm: Sativa, Granulata, Coarctata và Rhynchoryza,
Oryza sativa Sativa
là Oryza sativa f. spontanea       
               
Hasthinapur (Bang Uttar Pradesh -  uyên,
  [13].



-Mã--- 

[13].
1.1.3. 
1.1.3.1. 
Loài lúa 
Oryza sativa 

Oryza glaberrima Steud
Oryza sativa
L [13]. 4


australiensis Domin
24
EE
Châu Úc
eichingeriA. Peter
24
CC
Châu Phi
punctata Kotschy
24,48
BB,BBCC
Châu Phi
officinalisWall.
24
CC
Châu Á
minutaJ.S. Presl
48
BBCC
Châu Á
latifoliaDesv.
48
CCDD

alta Swallen
48
CCDD

grandiglumisProd.
48


3



0
1
3
5
7
9
<3.0
3.1  10.0

10.1  15.0
15.1  20.0
20.1  25.0
25.1  30.0

o)
o)
o)
Cao  Trung bình
Cao
 [30]
heo 


1.1.3.5. :


y vi khun trong git
dch và lây bnh lc cho cây thì nguyên nhân gây bc gi [15].
Vi khun gây bnh bc nhiu tác gi nghiên ct nhiu
cái tên khác nhau [23]:
Pseudomonas oryzae Uyeda et Ishiyama hoc Phytomanas oryzae Magrou.
Xanthomonas campeitris p.v. oryzae.

7

Xanthomonas kresek Schure.
Xanthomonas oryzae (Ishiyama) Dowson.
Hin nay vi khu  c bi n vi cái tên Xanthomonas oryzae. Pv.oryzae
(Ishiyama).
1.2.2.2. Nguyên nhân gây bnh
V ngun bnh bc lá, các tác gi Nht Bn cho rng ngun bnh tn ti ch yu trên
mt s c di h Hoà tho, nói cách khác mt s c di là ký ch ph ca vi khun X. oryzae.
 c ta phát hin thy vi khun hi trên lúa và trên các ký ch c d
ca cây bnh, lúa chét, c môi, c lng vc, c g].
V nguyên nhân gây bnh có th k n m nguyên nhân chính sau:
- o 

- Do o o o.
- Do 
- o
laa 
o o 

Theo Vin bo v thc vt thì ci tin ch   dng phân bón hp lý,
m bo thi v gieo cy, ch  i hp lý và s dng ging chng chc coi là
nhng bin pháp có hiu lc phòng chng bnh này. Trc s dng ging chng

IRBB2, IRBB3, IRBB4, IRBB5, IRBB7, IRBB10, IRBB11, IRBB14, IRBB21 cha lt
ng bnh Xa1, Xa2, Xa3, Xa4, xa5, Xa7, Xa10, Xa11, Xa14, Xa21 [12].Các
gen kháng nm trên các nhim sc th (NST) khác nhau: gen Xa1, Xa2, Xa12 nm trên NST
s 4, gen ln xa5 nm trên NST s 5, gen Xa7 nm trên NST s 6, gen Xa15 nm trên NST
s 8, gen Xa9 nm trên NST s 10 và các gen Xa10, Xa21,Xa23, Xa3, Xa4 nm trên NST s
11 [65, 77].
Ti Vin nghiên cu lúa Quc t IRRI phát hin gen kháng bnh bc lá Xa21  loài
lúa di Oryzae longistaminata (Khush et al 1989). Khác vi s nhn din ca mt gen khác,
gen tri Xa21 kháng toàn b các chng bc lá ti  và Philippin khi th kim tra tính
kháng bnh (Ikeda et al 1990) [18, 24].

9

Theo Khush và Kinoshita 1991, Kinoshita 1995, Lin et al 1996 cho rng có 14 gen
tri: Xa1, Xa2, Xa3, Xa4, Xa7, Xa10, Xa11, Xa12, Xa14, Xa16, Xa17, Xa18, Xa21, và Xa22
và có 6 gen ln xa5, xa8, xa15, xa18, xa19, xa20. Gen kháng bnh bc nhn bit tính
kháng khác nhau.
 Trung Qun gen kháng Xa21 vào dòng b có kh i hp tt, trong
 Minghui 63 mang gen kháng bnh bc lá [21, 7, 71].
1.2.3.2. s dng gen kháng bnh bc lá trong chn to ging lúa
 Vit Nam.
Theo kt qu nghiên cu ca Bùi Trng Thu i Xa7, Xa21 và
gen ln xa5 có phn ng kháng (R), kháng va (M) vi tt c 10 chng vi khun X. oryzae
gây bnh bc lá  min Bc Vi- gen kháng r
vic s dng lai to, chn lc các ging lúa chng bnh bc lá. Gen Xa4 c các
chng Y3, Y4, Y5 và Y7. Gen Xa3 có phn ng kháng (R) chc
chng Y2 và kháng va (M) chng Y3.
S khác bit ln ca các nhóm gen kháng bao gm IRBB7, IRBB5, IRBB4 và
c các chng ni bc hu ht các chi
din. Kt qu nghiên cc các dòng cha gen Xa7, xa5 chng



2

sequence tagged microsatellite).


sinh [78]

[78].

11

Xa21
Oryza sativa L. ssp. Japonica Oryza sativa
L. ssp. Indica Xa21
gen trong japonicaindica 
japonicaindica 
Xa21
japonicaindica [26].
: GXa7Xa21
Xanthomonas oryzae pv. Oryzae
 Các dòng b: 9311BB, D42BB,
c to ra bi quy gia các dòng lúa 9311, D42, R308 vi
các dòng chun kháng bnh bc lá mang gen Xa7 và Xa21. Ch th phân t liên kt cht vi
các gen Xa21, Xa7: c s d phát hin các gen này
trên 3 dòng b 9311BB, D42BB, R308BB. Kt qu kim tra cho thy: dòng b R308BB có
90% s cá th ca mang gen kháng Xa21 ng hp t, 10% s cá th mang gen d hp t;
dòng b D42BB có 10% s cá th mang gen kháng d hp t, dòng b 9311BB có 100% s
cá th mang gen Xa7 và tt c các cá thng hp t v gen Xa7. Kt qu này phù



Nm gây bo ôn có tên khoa hc là Pyricularia oryzae Cav. hay P. grisea (Cook) Sacc.
Magnaporthe grisea (T. T. Hebert; Yaegashi &
Udagawa) [22, 23].
1.3.2.2. 

 

13





- - - 


 28
0

 30
0
 28
0
C
sau 9 ngày,
 16
0
C, 20

gen Pi-14 (t), Pi-16 (t), Pi-d (t) và Pi-25 (t)  c lp b trên nhim sc th s 2 [67].
Các tác gi  ra rng, kh o ôn  c kim soát bi 2 gen và s có
mt ca các alen kháng  bt k o ra tính kháng. Hai gen Pi24 (t) và Pi25(t)
c nh lt trên nhim sc th 12 và 6. Mt khác, Zhuang và Cs (2002p
b di truyn tính kháng trên b gen lúa. Hu ht trong s c liên kt vi
các gen chng c ]. Fuluoka và Okuno (2001) phát hin 5
QTLs cho FBR trên nhim sc th 2, 4, 9 và 12 mà liên kt QTL vi mt marker RFLP,
G271,  gia nhim sc th 4 [36, 37 và Cs. (2009) 1.000 gen
kháng, 88 gen kháng c lp b, 341 và 165 p thông
tin cp nht hu ích v các gen kháng   nhng hiu bit mi  giúp xây
dng gi thuyt v các ch phân t ca o ôn. Vì vy mà trong nh,
nhiu gen kháng i vi o ôn  c lp b thông qua các marker phân t
[28]. Mc dù các phân tích QTL v FBR cho các ging lúa  Iran có mt s ng tt,
u thông tin v vinh QTL và s liên kt ca chúng vi tính kháng
o ôn trong các ngun gen lúa. Vì vy, trong nghiên cu này hai ging lúa 
Khazar và Tarom Mahalli c chn lc. Khazar (KHz) là mt ging th nhánh
tt, t cao và kháng o ôn tc li, Tarom Mahalli (TAM) là ging cao cây
, ht dài và nhy cm vi o ôn. Mt b liên kt SSR  lúa bao gm 1231.50 cM
c xây dng s dng 74 marker hình SSR. Tng s, 7 QTLs c lp c phát hin
thông qua vic lp b kt hp vo ôn trên nhim sc th 1, 3, 4, 5 và 11.
Nhng QTL này có th c s dng h tr  chn ging da trên du chun
(MAS)  ci thin o ôn  các ging [43, 44].
Hin nay, các nhà nghiên cu trên th gio ôn. Các
gen kháng nm trên hu ht các nhim sc th, ngoi tr nhim sc th s 3 và nhim sc

Trích đoạn Kt qu t́ch chit DNA Kho śt t́nh kh́ng bc ĺ, đo ôn, hƠm l ng amylose trên 21 ging ĺa

---