Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐINH THỊ HỒNG HẠNH
ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN PHAN THỊ VÀNG ANH Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Tuấn Anh Thái Nguyên, 2012
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn khoa khọc: “Đặc điểm truyện ngắn
Phan Thị Vàng Anh” với các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là
trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác, hoàn
iii
MỤC LỤC
Trang
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1- Lý do chọn đề tài 1
2- Lịch sử vấn đề 2
3- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5
4- Phương pháp nghiên cứu 6
5- Cấu trúc luận văn 7
6- Đóng góp của luận văn 7
PHẦN NỘI DUNG 8
Chƣơng 1: CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN PHAN
THỊ VÀNG ANH 8
1.1. Cảm hứng bao quát: Khi người ta trẻ 8
1.2. Phơi bày những mâu thuẫn trong cuộc sống và xung đột tâm lý của
tuổi trẻ thời đại 17
1.3. Tuổi trẻ đương đại: Sự chọn lựa và dấn thân 24
Chƣơng 2: CÁC KIỂU DẠNG NHÂN VẬT TIÊU BIỂU TRONG
TRUYỆN NGẮN PHAN THỊ VÀNG ANH 30
2.1. Kiểu nhân vật nhiều trải nghiệm 31
2.2. Nhân vật cô đơn, hoài nghi, bất lực 37
2.3. Nhân vật cá tính, “góc cạnh” 44
2.4. Nghệ thuật xây dựng nhân vật 48
2.4.1. Xây dựng nhân vật thông qua những điểm cá biệt. 49
2.4.2. Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật 52
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
sự tái hiện, phản ánh cũng khác nhau. Căn cứ duy nhất để khảo sát, nhận diện
bức tranh hiện thực của họ chính là tác phẩm nghệ thuật. Dấu ấn riêng là nền
tảng để họ xây dựng thế giới nghệ thuật của mình, tạo ra những dấu hiệu thẩm
mĩ độc đáo làm nên phong cách nhà văn. Phan Thị Vàng Anh là một trong
những nhà văn trẻ của nền văn học Việt Nam hiện đại bên cạnh những tên tuổi
nổi bật như Nguyễn Ngọc Tư, Y Ban, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Thị Thu
Huệ, Ngô Phan Lưu vv Tuy mới xuất hiện nhưng Phan Thị Vàng Anh đã được
nhiều người biết đến với nhiều thể loại khác nhau như thơ ca, truyện ngắn, kịch
bản phim, tiểu phẩm, tạp bút và gần đây nhất là thể loại phim tài liệu hiện đại.
Trong gương mặt đa năng ấy luôn hiện diện một cây bút sắc sảo, tinh tế và đầy
tinh thần đương đại. Chỉ trong một thời gian ngắn Phan Thị Vàng Anh đã liên
tiếp nhận được nhiều giải thưởng cho tác phẩm thuộc các thể loại :
Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1994 cho tập truyện Khi
người ta trẻ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2
Giải nhất truyện rất ngắn của tạp chí Thế Giới Mới -1995 cho tác
phẩm Hoa muộn.
Giải thưởng của Hội nhà văn Hà Nội cho tập thơ Gửi VB.
3- Chọn đề tài Đặc điểm truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh, luận văn
muốn làm nổi bật giá trị tư tưởng cũng như nghệ thuật độc đáo trong sáng tác
của nhà văn trẻ này.
II- LỊCH SỬ VẤN ĐỀ
1- Phan Thị Vàng Anh sinh năm 1968, là con gái của nhà thơ Chế Lan
Viên và nhà văn Vũ Thị Thường. Tốt nghiệp Đại học Y Khoa, trở thành bác sĩ
đa khoa, song Phan Thị Vàng Anh lại chọn cho mình con đường văn chương.
Một tài năng trẻ, một cây bút nhà nòi sớm định hình ngay từ tập truyện đầu tay,
Phan Thị Vàng Anh đã và đang trở thành cây bút sáng giá của văn học Việt Nam
đương đại, góp phần tạo nên diện mạo mới cho văn chương từ sau 1986.
XXI. Do vậy, những tác phẩm vừa ra đời của các nhà văn cũng đều là mối quan
tâm của độc giả và giới phê bình. Phan Thị Vàng Anh là một trong số những nhà
văn mà các tác phẩm vừa được xuất bản đã thu hút ngay sự chú ý của dư luận.
Tác giả Bùi Việt Thắng trong “ Truyện ngắn hôm nay” đã có cái nhìn
khái quát khá đầy đủ về truyện ngắn đương đại. Ông cho rằng trong lĩnh vực
sáng tác truyện ngắn có bốn thế hệ đang cùng chung sức tôn tạo nên một nền
truyện ngắn Việt Nam thời hiện đại. Với sức trẻ họ hăm hở say sưa viết như một
thôi thúc nội tâm tâm cháy bỏng không cưỡng lại được.
Nhận xét về con người Phan Thị Vàng Anh, tác giả Lê Hoàng trong
chuyên mục Làng văn nghệ có viết : “Vàng Anh là một thiếu nữ không đẹp cũng
không xấu, không béo cũng không gầy, không cao cũng không thấp, không trắng
cũng không đen. Nhưng chắc chắn rằng không ngu mà thông minh. Thậm chí
quá thông minh hãy cẩn thận khi tranh luận với nàng Vàng Anh có sự tư duy
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4
chính xác mà tất cả đàn ông đều thèm khát. Tư duy của nàng nhanh như tia
chớp, sắc như dao và nhọn hoắt như một cây kim”. Lê Hoàng đánh giá rất cao
về con người, tính cách, tài năng Phan Thị Vàng Anh. Sáng tác của Phan Thị
Vàng Anh ngay từ khi ra đời đã nhận được không ít ý kiến đánh giá từ phía các
nhà phê bình cũng như bạn đọc.
Tác giả Huỳnh Phan Anh trong cuốn Không gian và khoảnh khắc văn
chương viết: “Hai tập truyện ra đời trong khoảng cách hai năm, mỏng mảnh
như nhau, bao gồm những truyện thường ngắn, có khi rất ngắn, bấy nhiêu cho
một thế giới đang hình thành, sinh sôi nảy nở, một thế giới không ngớt trở về
trên những trang giấy đang kêu gọi, bổ sung cho nhau, vẫn là nó nhưng không
đơn giản là nó, bởi nó luôn được vén mở, soi rọi thêm, nó luôn tìm kiếm những
bến bờ và những chiều sâu mới”.
Truyện ngắn của Phan Thị Vàng Anh có những khác lạ về kết cấu, xây
dựng nhân vật, nghệ thuật trần thuật, ngôn từ, giọng điệu Chính sự khác lạ ấy ít
Bích Thúy…, Phan Thị Vàng Anh là một trong những gương mặt tiêu biểu làm
nên diện mạo văn xuôi hiện đại.
Là một bác sĩ viết văn, Phan Thị Vàng Anh không chỉ viết truyện ngắn
mà còn viết phóng sự, sáng tác thơ, truyện vừa, truyện dài…Song truyện ngắn là
thể loại mà chị sáng tác nhiều và thành công hơn cả. Tìm hiểu thể loại truyện
ngắn sẽ giúp chúng ta bao quát được phần lớn các tác phẩm hiện có của nhà văn
nữ này, cũng là một thể loại thể hiện rõ hơn cả sức sáng tạo nghệ thuật của nhà
văn.
Nghiên cứu truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh, chúng tôi dựa vào các tập
truyện ngắn đã xuất bản, cụ thể:
- Khi người ta trẻ- Tập truyện ngắn- 1993.
- Ở nhà- Truyện vừa - 1994
- Hội chợ- Tập truyện ngắn - 1995.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
6
2- Nhiệm vụ nghiên cứu
Chọn đề tài Đặc điểm truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh, dựa vào các phạm
trù cơ bản của thi pháp và đặc trưng thể loại truyện ngắn, chúng tôi tập trung vào
các nhiệm vụ cơ bản sau:
a) Làm sáng tỏ cảm quan nghệ thuật khá đặc trưng và riêng biệt về cuộc
sống và con người của nhà văn trẻ Phan Thị Vàng Anh trong bối cảnh thời kì đổi
mới.
b) Hệ thống hóa và phân tích các kiểu dạng nhân vật tiêu biểu trong truyện
ngắn Phan Thị Vàng Anh.
c) Phân tích nghệ thuật ngôn từ và giọng điệu trong truyện ngắn Phan Thị
Vàng Anh. Thông qua đó, luận văn muốn làm sáng tỏ thế giới nghệ thuật của
nhà văn, những nét riêng của thế giới nghệ thuật ấy trong toàn cảnh văn học
đương đại.
IV- PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
nét riêng độc đáo của nhà văn nữ này. Thông qua việc phân tích so sánh đối
chiếu với một số truyện ngắn đương đại, luận văn góp phần ghi nhận những
đóng góp của cây bút trẻ này đối với sự phát triển của truyện ngắn nước nhà
trong toàn cảnh văn chương đương đại.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
8
PHẦN NỘI DUNG
Chƣơng 1
CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN
PHAN THỊ VÀNG ANH
1- Cảm hứng theo tiếng Hy Lạp là pathos, dùng để chỉ một tình cảm sâu
sắc nồng nàn, một trạng thái hưng phấn cao độ về tư duy. Cảm hứng được thể
hiện cao nhất khi nhà văn bắt đầu viết, nhưng có thể bàng bạc trong hầu hết các
khâu của quá trình sáng tác. Hay nói một cách khác, nhu cầu bộc lộ giải thoát
tình cảm cộng với năng lực tưởng tượng dẫn đến sự thôi thúc sáng tạo của nhà
văn được gọi là cảm hứng.
Các tác giả của văn học đã tổng kết những quan niệm của các nhà nghiên
cứu mĩ học để đưa ra một khái niệm tổng quát về cảm hứng chủ đạo: “Cảm
hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh liệt say đắm, xuyên suốt của tác
phẩm nghệ thuật, gắn liền với một tư tưởng xác định, một sự đánh giá nhất định,
gây tác động đến cảm xúc người tiếp nhận Cảm hứng chủ đạo đem lại cho tác
phẩm một không khí xúc cảm tinh thần nhất định thống nhất tất cả các cấp độ
và yếu tố nội dung tác phẩm. Đây là mức căng thẳng cảm xúc mà nhờ đó nghệ sĩ
khẳng định các nguyên tắc thế giới quan của mình trong đó ”( 54.39)
Như vậy, cảm hứng nghệ thuật là một phương diện đặc thù của nội dung
các thứ quy tắc bảo thủ, lỗi thời, các quy phạm, thói trịnh trọng cứng đờ, tính
giáo huấn, những húy kị, tóm lại là những gì trói buộc cá tính” (30.32).
Ở những tác phẩm văn chương đương đại, các tác giả trẻ đều gửi gắm
những tâm sự, trải lòng với tình yêu, cuộc sống, hạnh phúc cùng khổ đau. Họ
phơi bày mình đến tận cùng bản ngã và cá tính. Điều đáng nói nhất là tất cả họ
đều gặp nhau ở một điểm: sự say mê sáng tác. Chính cuộc sống hiện đại đã cho
họ có được cái nhìn đa chiều để rồi trở thành điểm tựa cho cảm hứng sáng tác
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
10
văn chương. Cảm hứng Khi người ta trẻ được tìm thấy trong các sáng tác của
những nhà văn đương đại như Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Ngọc Tư, Y Ban,
Dương Hướng….Mặc dù mỗi nhà văn có những cách thể hiện riêng độc đáo về
chi tiết, về góc nhìn, về khả năng quan sát và sáng tác, song, ở họ điểm chung
đó là mang hơi thở và nhịp đập của tuổi trẻ, những suy nghĩ quyết đoán, dám
nghĩ dám làm, dám công khai lên tiếng trước các vấn đề xã hội. Thậm chí một
số tác phẩm còn cho thấy sự nhìn nhận lại mọi giá trị của cuộc sống, bỏ qua
những gì được coi là chuẩn mực của xã hội mà trước kia ông cha ta dày công
đúc kết. Từ những trang viết của Phan Thị Vàng Anh, người đọc bắt gặp một
lớp trẻ có diện mạo khác, mà nét căn bản là một đời sống tinh thần sâu sắc, tinh
tế, được ánh sáng văn hóa và tinh thần đổi mới hướng dẫn. Họ là hình ảnh đảo
ngược của lớp trẻ thực dụng, song họ cũng không phải là lớp trẻ non nớt bồng
bột, thậm chí họ còn có vẻ già trước tuổi. Không phải ngẫu nhiên Phan Thị
Vàng Anh lại chọn cho thiên truyện cái tên Khi người ta trẻ; hơn nữa nó còn
được chọn làm nhan đề của cả một tập truyện ngắn. Cảm hứng không chỉ liên
quan đến sự lựa chọn nhân vật mà dường như tác giả còn muốn cho người đọc
thấy được cách hình dung của mình về đời sống và một cách hiểu độc đáo về
nghệ thuật. Mỗi nhà văn phải là một điểm nhìn, một cách quan sát, một chỗ
đứng mà chỉ riêng nhà văn đó có. Phan Thị vàng Anh đã tìm cho mình được vị
thế riêng bởi xuất phát từ cái nhìn đa chiều về cuộc sống và phản ánh nó rất rõ
mình. “Tôi hơi ngượng vì đằng sau những câu hỏi dồn dập đó, tôi hoàn toàn
dửng dưng, sự dửng dưng mà tôi cố đẩy ra không được…Tôi đã kể với Nguyện
chuyện này. Nguyện nhìn tôi lo âu: “Không hay tí nào, như vậy là mất tính
người, là đang chết đấy”. Khanh đang chết dần ngay trong khi còn sống, cô
chẳng cảm thấy rung động trước một vự vật hay sự việc gì, không vui cũng
chẳng buồn, cứ lửng lơ. Thầy giáo khuyên nên viết nhật kí để ghi lại cái điều
đáng ghi trong ngày. “Tôi đã phải coi chừng bởi đêm qua, sau khi ghi ngày
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
12
tháng vào trang đầu của sổ nhật ký, tôi đã không biết viết gì thêm. Hôm qua ở
giảng đường, tôi đến và chép bài, rồi ra chơi, rồi chép, rồi cà phê, chiều lại cà
phê, tối về học một chút, học thuộc lòng, có gì đáng ghi nhận vào đây? Và tôi xé
trang đầu, lên giường đi ngủ”. Cô hoài nghi về trạng thái tâm lý của chính mình,
không biết vui cũng chẳng biết buồn, không có xúc cảm trước một sự kiện nào.
Cô thấy mình trở nên cô đơn lạc lõng với mọi người xung quanh. Nhân vật Thái
Anh trong Phục thiện đã từng từ bỏ trường học cũ với hy vọng tìm được một
môi trường mới để kì công “phục thiện”. Nhưng sau một thời gian cô mới thấy
rằng môi trường mới cũng chẳng khác gì thậm chí còn tệ hơn. Cô đã nhận ra lối
sống giả dối có mặt khắp mọi nơi, cả chốn học đường, trong gia đình và ngoài
xã hội. Điều đó khiến cô đâm ra nghi ngờ tất cả không biết nên tin vào ai, vào
điều gì. Đã có lúc cô tỏ ra buông xuôi chẳng buồn nghĩ đến, song bởi cô là con
người, mà con người thì phải suy nghĩ. Chính vì vậy, mỗi lần suy nghĩ cô lại rơi
vào trạng thái thất vọng tràn trề, cô day dứt về cuộc sống, về thân phận con
người. Chấp nhận nó hay đấu tranh chống lại thói giả dối ấy quả thật khó. Sự giả
dối còn xuất hiện trong truyện ngắn Chị em họ khi nhà văn để cho nhân vật Hà
tự bộc lộ qua những buổi đến lớp, ở nhà, đặc biệt sự kiện được lên truyền hình
của Hà đã lột tả được tất cả sự giả dối đó. Trên truyền hình Hà tỏ ra chăm chỉ
ngoan ngoãn, siêng năng, đoàn kết, song sự thật hoàn toàn ngược lại. Điều đáng
nói là nhà văn đã chỉ ra sự giả dối của thế hệ học sinh trong học đường, thật
mong manh. Truyện ngắn Kịch câm được bắt đầu bằng sự kiện đứa con gái lớn
đã phát hiện cha nó có bồ, cuộc sống của một gia đình nặng nề trôi qua từng
ngày. Tuổi trẻ vốn nhạy bén đã nhận ra ngay cơ hội: Từ đó đứa con gái lớn tự
cho mình cái quyền “là một người vai vế trong nhà, nó sẽ được tự do, tự do tiếp
bạn bè và chiều tối thoải mái đi chơi và nhất là nó đã có cái cớ để đổ tội cho
những sai lầm nếu có sau này…”. Cha nó, một người đàn ông vốn luôn sống
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
14
trong quan niệm cứng nhắc, áp đặt và nạn nhân là mẹ con nó phải chịu đựng như
những tên nô lệ thời phong kiến. Nó không ngờ cha nó lại là kẻ đạo đức giả. Câu
chuyện đặt ra vấn đề nhân cách và sự đổi thay nhân cách của con người dẫn đến
sự bất ổn trong gia đình, tạo tiền đề cho những tội lỗi mà con người sẽ gây ra.
Những nỗi đau câm lặng như thế xuất hiện trong nhiều truyện ngắn của Phan
Thị Vàng Anh.
Song các nhân vật trẻ tuổi gặp nhau một điểm, đó là đề cao con người cá
nhân. Điều này cho thấy, cảm hứng Khi người ta trẻ đã chi phối hoàn toàn, từ
nhân vật còn rất trẻ, từ môi trường hoạt động của tuổi trẻ đến tính cách, xử sự
trong quan hệ con người. Họ dám nghĩ dám làm, dám lên tiếng khẳng định mình
giữa chốn đông người, giữa tập thể. Chính vì thế nên ở một số truyện, vai trò các
nhân được đẩy đến tận cùng tới mức bản thân họ cũng không thể chia sẻ được
với chính mình. Hoàn trong “Truyện trẻ con” chỉ vì đọc một cuốn sách nói về
tình yêu giữa một cô bé và một người đàn ông lớn tuổi mà nảy ra ý định “phải
có một người lớn để yêu và phải hơn tôi nhiều tuổi để áp dụng cách xưng hô của
truyện”. Cô cố lục lọi trong trí óc xem bạn của cha mình có ai lý tưởng để thực
hiện kế hoạch của mình không. Tìm được chú Bằng- người mới bị vợ bỏ nhưng
người đàn ông như thế mới từng trải! Cô tìm cách gặp, tiếp xúc với chú nhưng
rồi ngày càng thấy hình ảnh của Tường- cậu bạn trai cùng lứa xuất hiện trong
đầu. Người đọc cảm nhận được một sự phân thân của nhân vật khi Hoàn suy
đoán, dò xét, khi muốn khám phá và theo đuổi những bí ẩn trong tình cảm của
hy vọng mong manh, “Mùng năm. Anh lên thành phố với một dáng vẻ lạ lùng.
Tôi hỏi: “Anh có nhận được thư?” Anh gật đầu. “Sao anh không viết? Về đi,
mệt lắm rồi…Thôi đủ rồi”. Những lời đối thoại của An với người đàn ông mà cô
mong đợi cho thấy hết được sự giận hờn, oán trách khi cảm thấy tình cảm của
mình bị đem ra làm trò đùa. Nhân vật Tuyền trong “Cuộc du ngoạn ngắn ngủi”
mặc dù đi thăm quan cùng cả một tập thể nam có, nữ có, thanh niên, thiếu niên
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
16
đủ cả thế nhưng không hiểu sao Tuyền không cảm thấy vui. Cô thờ ơ với tất cả,
không buồn hát, không buồn bắt chuyện với ai, thậm chí uể oải khi phải trả lời
một ai đó. Cô luôn tách mình ra khỏi đám đông và đứng nhìn họ vui chơi, ăn
uống, nói chuyện, hát hò…Tính cách sắc sảo tinh tế cho cô nhận thấy được cuộc
vui chơi này chỉ mang tính hình thức, chính tại đây cô mới chứng kiến được hết
sự giả dối của cuộc sống. Cô không hiểu tại sao mình lại tham gia chuyến đi này
trong khi mình không tìm thấy sự hòa đồng với họ. Cũng gần giống như thế, một
đứa con gái đang tuổi lớn trong “Kịch câm” kia có cách cư xử và suy nghĩ
không giống một đứa trẻ đang tuổi trưởng thành, do nó sớm phải chứng kiến
cảnh gia đình không hạnh phúc, cha mẹ không hòa thuận. Cha có người đàn bà
khác, mẹ vô tư đến mức vô tâm, nhưng nó không muốn cho mẹ và em biết vì
theo nó, “Mẹ hiểu quá chắc cũng chẳng làm gì được và ngây ngô chưa chắc đã
là khổ”. Nó nghi ngờ cái gọi là tương lai, là tình yêu của chính nó; nó sợ hãi và
cay đắng khi nghĩ đến cuộc sống sau này của nó. Nhà văn đã để cô bé ấy phải
trải qua một nỗi đau quá lớn so với tuổi đời của mình, cô bé trở nên già trước
tuổi, mất đi vẻ hồn nhiên vô tư của thời cắp sách để rồi sống khắt khe với mọi
người ,với chính bản thân mình, dần dần rơi vào tình trạng cô độc, biến mình
thành kẻ không hiểu nổi chính mình.
Cảm hứng mang màu sắc triết lí về cuộc sống cũng xuất hiện rõ nét trong
truyện ngắn của Phan Thị Vàng Anh. Không đơn giản là những kiến thức từ
sách vở mà đó còn là sự xuất phát từ cái nhìn đầy trải nghiệm, vừa chín chắn,
với cuộc sống, cọ xát, va chạm, nhà văn đưa ra lời cảnh báo về “một thế hệ đánh
mất mình”. Và trong thẳm sâu cảm hứng sáng tạo của nhà văn, đó là mong
muốn họ tìm lại được bản thân mình, con người mình theo đúng nghĩa của nó.
1.2. Phơi bày những mâu thuẫn trong cuộc sống và xung đột tâm lý của
tuổi trẻ thời đại
Ngay từ những tác phẩm đầu tay như Khi ngƣời ta trẻ, truyện ngắn Hoa
muộn, Ở nhà, Si tình, Phục thiện, Chị em họ…đều bộc lộ cảm quan hiện thực
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
18
trong góc nhìn phân tích đôi khi trào lộng. Bằng đôi mắt của người trẻ tuổi mới
bước vào đời, Phan Thị Vàng Anh đã nhận thấy những mâu thuẫn khác nhau
trong đời sống và những xung đột trong tâm lý của tuổi trẻ. Có khi là lối sống
hời hợt, thờ ơ lãnh đạm với tất cả những gì diễn ra xung quanh, khi là lối sống
giả dối, bon chen ích kỉ, cũng có khi con người ý thức được chuẩn mực của xã
hội song lại vi phạm tạo nên lối sống tiêu cực đáng lên án. Vì thế con người
đứng trước kết cục không tương lai, không hạnh phúc, không ước mơ khát vọng.
Là một nhà văn trẻ tuổi, song Phan Thị Vàng Anh tỏ ra từng trải với kinh
nghiệm sống dầy dặn. Truyện ngắn của chị cho thấy sự tinh tế, nhạy cảm khi cắt
nghĩa những xung đột tâm lý dẫn đến lối sống bất ổn của con người.
Đó là những mâu thuẫn, xung đột giữa ước mơ và thực tại, nói cách khác
đó là xung đột giữa nội tâm con người và sự tác động của ngoại cảnh. Con người
sống thường mang trong mình những ước mơ, nhất là tuổi trẻ. Họ có ước mơ
hoài bão về sự nghiệp, về tình yêu, về cuộc sống; có những ước mơ thật lớn lao
xa vời song cũng có những ước mơ thật giản dị. Nhân vật của Phan Thị Vàng
Anh đều thuộc lớp người trẻ tuổi, dù sống và làm việc trong môi trường, hoàn
cảnh khác nhau nhưng họ đều mang trong mình những ước mơ và nuôi mầm hy
vọng. Nhân vật Thảo trong truyện ngắn Hội chợ sống ở khu ngoại thành vắng
vẻ, nghèo nàn đã rung động trước anh chàng bán xổ xố lô tô ở hội chợ, cái anh
chàng mà “chép bài hát cho Thảo chữ ngả như gió thổi và thích viết hoa là viết”.
bao giờ cũng là thế: đầu tiên là sự ghê ghê, khi đã ngồi lên xe là sự buông xuôi
và dần dần quen đi, để đến giờ này thì lại muốn hỏi: “Chừng nào anh lên?”.
Giang không ngần ngại khi nói ra những yêu ghét của mình, ghét việc Lâm nói
xấu vợ con vì họ chẳng có tội tình gì, người có tội là mình đây, song lại luôn
miệng hỏi “Sao anh không li dị?”. Con người Giang đầy mâu thuẫn, mâu thuẫn
nọ nối tiếp mâu thuẫn kia. Tất cả trở thành cái vòng luẩn quẩn trong cô, cô muốn
bỏ tất cả đến với Lâm bằng một tình yêu chân thật, bằng khát vọng về một gia
Copyright: Tài liệu đại học ©