B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC M THÀNH PH H CHÍ MINH
………………………………
NGUYN TH NGC DIP CÁC YU T TÀI CHÍNH NH HNG
N QUYT NH U T CA NHÀ U T CÁ NHÂN
TI SÀN GIAO DCH THÀNH PH H CHÍ MINH LUN VN THC S TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
TP.H Chí Minh, Nm 2011
i
LI CAM OAN
*** Tôi xin cam đoan tt c các ni dung ca Lun vn này hoàn toàn đc hình
thành và phát trin t nhng quan đim ca chính cá nhân tôi, di s hng dn khoa
hc ca Pgs. Ts Nguyn Minh Kiu. Các s liu và kt qu có đc trong Lun vn là
Có nhiu yu t tác đng đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân khi tham
gia th trng chng khoán, ngoài nhng yu t tâm lý, vic xem xét các yu t tài
chính còn th hin tính chuyên nghip ca nhà đu t cá nhân. tài: “Các yu t tài
chính nh hng đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân ti sàn giao dch
Tp. H Chí Minh” đc thc hin vi mc đích xác đnh các yu t tài chính, và đánh
giá mc đ nh hng ca các yu t tài chính này đn quyt đnh đu t, ca nhà đu
t cá nhân ti sàn giao dch chng khoán Tp. H Chí Minh.
C s lý thuyt ca nghiên cu da trên nn tng là lý thuyt tài chính hành vi
ca Victor Ricciardi & Helen K.Simon, kt hp vi nghiên cu ca Robert A. Nagy và
Robert W. Obenberger v “Các yu t nh hng đn quyt đnh ca nhà đu t cá
nhân” (1994), đã đc nhiu nc ng dng đ thc hin, đin hình là UAE (Hussen
A. Hassan Al-Tamimi [2005]).
Nghiên cu đc tin hành theo hai bc nghiên cu đnh tính và nghiên cu
đnh lng. Kt qu phân tích cho thy có 4 yu t nh hng đn quyt đnh ca nhà
đu t cá nhân là: Li nhun k vng, Chính sách chia c tc, T l chia c tc, Mnh
giá c phiu. Trong đó yu t Li nhun k vng, T l chia c tc và Mnh giá c
phiu có quan h dng, yu t Chính sách c tc có quan h âm vi bin Quyt đnh
ca nhà đu t cá nhân.
Nghiên cu không tránh đc nhng hn ch do nhng nguyên nhân khách
quan và ch quan. Nhng tác gi hy vng, nghiên cu s là ngun thông tin hu ích
cho nhà đu t cá nhân, các công ty c phn và góp mt phn nh vào mc tiêu phát
trin th trng chng khoán Vit Nam trong nhng nm sp ti.
TP. H Chí Minh, nm 2011
Nguyn Th Ngc Dip
v
MC LC
CHNG 1 : M U 1
1.1 Gii thiu đ tài 2
3.5.4 Kim đnh ý ngha thng kê ca các h s 39
3.5.5 Kim đnh mc đ phù hp tng quát 40
3.5.6 Din dch các h s hi quy ca mô hình Binary Logistic 40
CHNG 4 : PHÂN TÍCH D LIU VÀ KT QU NGHIÊN CU 42
4.1 Phân tích thng kê mô t 42
4.2 Kt qu mô hình nghiên cu 47
4.3 Kim đnh đ phù hp ca mô hình 51
4.4 Mc đ chính xác ca d báo 51
4.5 Kt qu nghiên cu và nhn đnh các nhân t nh hng đn quyt đnh đu t
ca nhà đu t cá nhân 55
4.5.1 Kt qu nghiên cu 55
4.5.2 Gii thích kt qu ca các h s hi quy Binary Logistic 56
4.6 Tho lun kt qu 59
CHNG 5 : KT LUN VÀ KIN NGH 61
5.1 Tóm tt kt qu nghiên cu 61
5.2 Ý ngha ca kt qu nghiên cu 63
5.2.1 Li nhun k vng 63
5.2.2 Chính sách chia c tc 63
5.2.3 T l chia c tc 64
5.2.4 Mnh giá c phiu 64
v
5.3 Các đ xut 65
5.3.1 i vi doanh nghip 65
5.3.2 i vi nhà đu t cá nhân 65
5.4 Nhng hn ch và hng nghiên cu tip theo 66
5.4.1 Nhng hn ch ca đ tài 69
5.4.2 Hng nghiên cu tip theo ca đ tài 70
Tài liu tham kho 71
Ph lc 73
Bng 4.6 : Kt qu giá tr -2LL
Bng 4.7 : Mc đ chính xác ca d báo
Hình 4.6 : Biu đ phân b thu nhp hàng tháng ca nhà đu t cá nhân trong mu
ix
DANH MC HÌNH
***
Hình 2.1 : th ch s S&P 500 qua các thi k t 3/1/1950 đn 1/7/2011
Hình 4.1 : Biu đ phân b thi gian tham gia th trng chng khoán trong mu
Hình 4.2 : Biu đ phân b loi nhà đu t trên th trng chng khoán trong mu
Hình 4.3 : Biu đ phân b gii tính trong mu
Hình 4.4 : Biu đ phân b trình đ hc vn trong mu
Hình 4.5 : Biu đ phân b đ tui trong mu
Hình 4.6 : Biu đ phân b
thu nhp hàng tháng ca nhà đu t cá nhân trong mu
x
DANH MC S
*** S đ 2.1 : Mô hình c bn lý thuyt tài chính hành vi.
S đ 2.2 : Mô t các yu t tác đng đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân
S đ 3.1 : Quy trình nghiên cu
S đ 4.1 : Các nhân t tác đng đn quyt đnh đu t
1
CHNG 1
M U
1.1 Gii thiu đ tài
Trc đây, ch có các nhà đu t nh tham gia vào th trng chng khoán mi
đc 6 nm tui ca Vit Nam. Còn hin nay, các công ty tài chính ph Wall đã tin
Xác đnh nhng yu t tài chính nh hng đn quyt đnh ca nhà đu t cá nhân
khi tham gia th trng chng khoán.
ánh giá mc đ nh hng ca các yu t tài chính đn quyt đnh ca nhà đu t
cá nhân khi tham gia th trng chng khoán.
1.4 Phm vi đi tng nghiên cu
i tng nghiên cu : Nhà đu t cá nhân là ngi Vit Nam đã tham gia th
trng chng khoán (tính đn thi đim nghiên cu)
Phm vi nghiên cu : Sàn TP.H Chí Minh
Thi gian thu thp d liu : T tháng 8 đn tháng 09/2011.
1.5 Phng pháp nghiên cu
Trong nghiên cu này, hai phng pháp nghiên cu đc thc hin là nghiên cu
đnh tính và nghiên cu đnh lng . Phng pháp nghiên cu đnh tính dùng phng
pháp thng kê, phng pháp so sánh, phng pháp phân tích nhng s liu v hot
đng ca sàn giao dch chng khoán nhng nm qua.
V phng pháp nghiên cu đnh lng: dùng bng câu hi v nhng yêu t liên
quan đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân, tin hành phát phiu kho sát đ
3
thu thp d liu. Thu hi phiu kho sát đã phát ra và tin hành tng hp và phân tích
s liu.
Phng pháp thng kê phân tích s liu: S dng phn mm tin hc ng dng SPSS
16.0 đ tng hp toàn b thông tin d liu đã tng hp đc t các phiu kho sát đã
phát ra. Tin hành làm sch d liu. Chy mô hình. Chy các kim đnh. Tin hành
phân tích các yu t, xem xét mc đ nh hng ca tng yu t nh hng nh th
nào đn quyt đinh đu t ca nhà đu t cá nhân. a ra nhn xét theo quan đim cá
nhân da trên kt qu phân tích có đc, t đó đ xut nhng ý kin và kin ngh
1.6 im mi ca đ tài
Nghiên cu này da vào Lý thuyt tài chính hành vi ca Victor Ricciardi & Helen
K.Simon (2000), và nghiên cu ca Robert A. Nagy và Robert W. Obenberger(1994),
v các yu t nh hng đn quyt đnh ca nhà đu t cá nhân đã đc Hussen A.
Hassan Al-Tamimi (2005)ng dng UAE, đ ng dng vào th trng chng khoán
(Markowitz, 1952), lý thuyt đnh giá tài sn ca Sharpe, Lintner và Black và lý thuyt
quyn chn giá ca Black, Scholes và Merton (Black và ctg., 1995) cùng vi gi đnh
rng các cá nhân kinh doanh trên th trng gi lut mt giá (Glaser, Noth và Weber,
2004). Nhng nguyên tc này xem xét th trng hiu qu và mc phân tích tiêu
chun cao, là mt trong nhng khái nim ct lõi trong lý thuyt v th trng hiu qu.
Lý thuyt tài chính hành vi (behaviroal finance) vi nn tng c
bn là “th
trng không luôn luôn đúng”, đã đt ra mt đi trng ln đi vi lý thuyt “th trng
hiu qu” là c s ca các lý thuyt tài chính c bn trong sut 4, 5 thp k gn đây.
Lý thuyt th trng hiu qu da trên nim tin rng luôn tn ti mt c ch điu chnh
th trng v trng thái hiu qu, đó là c ch kinh doanh chênh lch giá. Mt khi tn
ti hin tng đnh giá sai trên th trng, ngha là giá ca các công c (c phiu, trái
phiu, sn phm phái sinh, v.v…) trên th trng tài chính không phn ánh mt cách
chính xác giá tr hp lý (da trên nhng nhân t c bn), thì s tn ti c hi kinh
doanh chênh lch giá, và “nhng nhà đu t hp lý” khi tn dng nhng c hi này
(mua tài sn b đnh giá thp, bán tài sn b đnh giá quá cao chng hn), s góp phn
điu chnh th trng v trng thái hp lý hay cân bng. Ý tng v c ch điu chnh
kinh doanh chênh lch giá s to lp trng thái “th trng hp lý” tr thành nn tng
cho rt nhiu lý thuyt đnh giá, t đng con th trng hiu qu, CAPM cho đn
Black Scholes, đn các lý thuyt tài chính quc t nh PPP, .v.v…(Marilyn và ctg.,
2005)
6
Lý thuyt tài chính hành vi s cung cp cho chúng ta bit làm th nào đ các nhà
đu t hiu rõ bn thân mình hn t đó h có th đa ra nhng quyt đnh tt hn.
2.1.2 Nn tng ca lý thuyt tài chính hành vi
Có nhiu đnh ngha v lý thuyt tài chính hành vi, theo Ricciardi và K.Simon
(Ricciardi và ctg., 2000) lý thuyt tài chính hành vi đc xây dng da trên ba nn
tng chính là tâm lý hc, xã hi hc và tài chính. Theo lý thuyt này, nhng nhân t
nh hng đn quá trình ra quyt đnh ca nhà đu t cá nhân và nhóm nhng ngi ra
tp. Ngành tâm lý hc thng gii thích các dng khác nhau ca hành vi liên quan đn
hai khía cnh sau : Mt là : S tin hoá ca sinh vt hc. Hai là : Nhng vn đ liên
quan đn b não con ngi. Xã hi, vn hoá và nhng kinh nghim bn thân hình
thành nên nhn thc, thái đ và hành vi con ngi.
Khi nghiên cu hành vi ca các nhà đu t, khái nim tâm lý hc s tr li đc
mt s câu hi nh : Ti sao nhà đu t b thu hút bi loi c phiu này, mà không phi
loi c phiu khác? Ti sao nhà đu t li t ra do d khi mua c phiu, mc dù trc
đó h đã mc c đ mua đc c phiu đó? T
i sao các nhà đu t cm thy vn phi
gi li c phiu mà h bit đã tng kch trn, và thng là vic gi li c phiu này làm
gim li nhun ca h? Ti sao các nhà đu t vn không bán các c phiu mình thua
l, khi vn bit c phiu này đã đn giai đon suy tàn? Ti sao các nhà đu t li cm
thy chán. Mc dù h đã s hu mt danh mc đu t tt và cm thy mong mun đu
t thêm đ to ra nhiu hot đng cho mình? Ti sao các nhà đu t thng đu t theo
li bn bè ngi thân báo chí… hn là các thông tin đã đc công b?
Ü Xã hi hc : Là ngành khoa hc nghiên cu các hành vi trong xã hi ca con
ngi. Tp trung nghiên cu ch yu vic nh hng ca các mi quan h xã hi
vi thái đ và hành vi ca con ngi. Các yu t nh hng đn thái đ và hành vi
ca con ngi bao gm :
• Cu trúc xã hi : gia đình, t chc mà con ngi đang sinh hot…
• Phm trù xã hi : tui tác, gii tính, chng tc…
• Nhng vn đ thành lp xã hi : quan h h hàng, kinh t, chính tr, tôn giáo…
8
Ü Tài chính : khía cnh tài chính ch yu đ cp đn vic xác đnh giá tr và ra
quyt đnh đu t. Cu trúc ca tài chính liên quan đn vn đ vn, giá c, đu t và
ngun lc qun lý.
• Th trng tài chính là các th ch, quá trình và c cu giúp cho các công ty và
cá nhân kinh doanh có th huy đng vn đ trin khai và thc hin mc tiêu
hot đng.
Trong nghiên cu này, 500 bng câu hi đã đc phát ra và có 137 bng tr li
đã đc s dng, nhng ngi tham gia đc yêu cu đánh giá tm quan trng ca 34
yu t. Kt qu cho thy vic ti đa hóa li ích rt quan trng đi vi nhà đu t cá
nhân và có 7 nhóm yu t tác đng đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân là :
(1)Thông tin trung lp
(2) Thông tin k
toán
(3) Thông tin v hình nh, danh ting ca công ty
(4) Nhóm yu t c bn (li nhun k vng, c tc k vng, ri ro cá nhân )
(5) Yu t xã hi
10
(6) Nhng khuyn ngh đu t ca các t chc, cá nhân, bn bè
(7) Nhu cu tài chính cá nhân
2.1.4 Nghiên cu ca Hussen A. Hassan Al-Tamimi (2005) UAE –Dubai
Nghiên cu ca Hussen A. Hassan Al-Tamimi (2005) v các yu t nh hng
đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân, đc tác gi thc hin nghiên cu ti hai
th trng tài chính ln cu UAE (UAE là mt đt nc đc thành lp nm 1971 khi
by tiu vng quc Rp sát nhp). Nghiên cu này da trên nghiên cu ca Robert
A. Nagy và Robert W. Obenberger (Nagy và Obenberger, 1994) t 34 yu t tác đng
đn quyt đnh ca nhà đu t cá nhân đc tác gi la chn, điu chnh li cho phù
hp vi nhà đu t cá nhân ti UAE (ti các tiu vng quc Rp). Trong nghiên
cu này, 350 bng câu hi đc phát ra và 343 bng câu hi hp l đc thu thp t
các nhà đu t cá nhân ti Dubai (203)và Abu Dhabi (140). ây là 2 trong s 7 tiu
vng quc lp nên Các tiu vng quc rp thng nht (UAE).
Kt qu nghiên cu này đa ra đc 5 nhóm yu t nh hng đn quyt đnh
đu t ca nhà đu t cá nhân c th nh sau :
Ü S nhn thc t bn thân
Trong nhóm yu t nhn thc t bn thân, tác gi đa ra 10 yu t thành phn.
• n tng v sn phm, dch v ca công ty.
Ü S gii thiu : Nghiên cu đã đa ra 3 yu t
• S gii thiu ca ngi môi gii.
12
• Ý kin ca ngi thân.
• Ý kin ca nhng ngi nm gi c phiu chính trong công ty.
Ü Nhu cu tài chính cá nhân : Nghiên cu đã đa ra 6 yu t thành phn
• S hp dn t nhng th trng đu t khác.
• S đa dng hóa cn thit.
• Ri ro thp.
• K vng tht bi trong th tr
ng tài chính quc t.
• S thoi mái ca nhng qu tín dng.
• K vng tht bi trong th trng tài chính ni đa.
2.2 Mô hình nghiên cu
Da vào nghiên cu ca Victor Ricciardi và Helen K.Simon (2000) v Lý
thuyt tài chính hành vi và nghiên cu ca Robert A. Nagy và Robert W. Obenberger
(1994), cùng vi nghiên cu ca Hussen A. Hassan Al-Tamimi (2005) v các yu t
nh hng đn quyt đnh đu t ca nhà đu t cá nhân, tác gi tin hành la ch
n và
phân tích s tng đng ca th trng chng khoán Vit Nam và th thng chng
khoán ca M và UAE da trên hai nghiên cu trên. Qua nghiên cu, tác gi nhn thy
th trng chng khoán Vit Nam có nhiu nét tng đng vi th trng chng khoán
ti UAE :
• Cùng là th trng chng khoán mi ni, cùng thành lp và đi vào hot đng
trong nm 2000 (Ti Vit Nam, ngày 10/07/1998 Th tng Chính ph đã ký
ban hành Ngh đnh 48/1998/N-CP v Chng khoán và Th trng chng
khoán. Ngày 20/07/2000, TTGDCK Tp.HCM đã chính thc khai trng đi vào
vn hành, và thc hin phiên giao dch đu tiên vào ngày 28/07/2000 vi 02 loi
c phiu niêm yt. Th trng chng khoán Abu Dhabi (bt đu hot đng ngày
• C tc đc tr.
• Kh nng giá c phiu.
• C tc k vng.
• Thông tin quá kh ca c phiu.
2.2.1.3 Thông tin trung lp
Nghiên cu đã đa ra 7 yu t thành phn trong nhóm yu t thông tin trung lp,
và da vào đó ngi thc hin đã xem xét và chn la ra 3 yu t tài chính có liên
quan đn đ tài đc s d
ng :
• Giá gn đây ca c phiu.
• Ch s chng khoán .
Các yu t còn li không phù hp vi đc đim th trng chng khoán Vit
Nam là : ng thái t vn phòng Chính Ph, ch s t nn kinh t hin ti, mc đ
tham gia ca đám đông, c phn chính ph, thông tin trên internet. Lý do nhng yu t
trên không đc la ch
n vì trong thi đim làm nghiên cu này, nc ta va tri qua
giai đon bu c đ bu ra quc hi khoá 13 (22/05/2011), các nhà lãnh đo mi đc
b nhim và k hp quc hi đu tiên là ngày 21/07/2011 (cùng vi thi đim nghiên
cu ca đ tài), do đó có th có nhng chích sách tài chính cng nh nhng đng li,
phng hng phát trin có th có nhiu thay đi. T đó, tác gi ch chn hai yu t
giá gn đây ca c phiu và ch s chng khoán đ đa vào nghiên cu .
2.2.1.4 S gii thiu
Nhóm yu t s gii thiu không đ cp đn các yu t tài chính nên không
chn: bao gm các yu t : S gii thiu ca ngi môi gii, ý kin ca ngi thân, ý
kin ca nhng ngi nm gi c phiu chính trong công ty.