LÊ TH VÂN ANH
C PHN HÓA VÀ HIU QU HONG CA DOANH
NGHIC TI THÀNH PH
H CHÍ MINH
i
Trong quá trình thc hin lu hoàn thic rt
nhiu s t quý Thn bè. Thông qua lu
c gi li cc ti tt c Quý Th
em trong quá trình thc hin lu
Em xin chân thành gi li ci Cô Võ Th t tình h tr
em trong vic thu thp s ling dn
ng viên tinh thn rt ln giúp em nhanh chóng hoàn thin lu
Em xin ch tr em rt nhiu trong
quá trình thu thp s ling viên tinh thn trong quá trình em thc hin lun
Em xin cp cho em tài liu
ng dn x lý d liu bng, giúp em hoàn thàc vic phân tích s liu cho
lu
c gi li ci B, M, anh Ph
tr, tu kin v thng viên em trong sut quá trình thc hin lu.
i li ci Ch Lê Th Minh Nguyên, Thy Phm
Tn Nhng dn cho em trong vic x lý d liu nghiên cu.
Em xin kính chúc Quý Thn bè sc khe và thành
công!
iv
Trang
L i
LI C ii
TÓM TT iii
MC LC iv
DANH MC BNG vii
DANH MC T VIT TT viii
I THIU TNG QUAN NGHIÊN CU 1
t v nghiên cu 1
1.2. Lý do nghiên cu 6
1.3. Câu hi nghiên cu 10
1.4. Mc tiêu nghiên cu 11
1.5. Phm vi nghiên cu 11
c nghiên cu 12
1.7. a nghiên cu 13
1.8. Kt cu luu 13
NG QUAN QUÁ TRÌNH C PHN HÓA DOANH NGHIP
C TI VIT NAM 15
2.1. Quá trình c phn hóa DNNN vit nam 15
2.2. Mc tiêu c phn hóa 16
m c phn hóa ti thành ph h chí minh 18
LÝ THUYT NGHIÊN CU 21
3.1. Lý thuyt c phn hóa DNNN 21
3.2. Lý thuyt hiu qu hong 23
5.1.1. Kt qu cho m 49
5.1.2. Kt qu cho mu ph - Loi hình doanh nghip 53
5.1.3. Kt qu cho mu ph - c hong 56
5.1.4. Kt qu cho mu ph - T l s hu nhà c 58
5.1.5. Kt qu cho mu ph - Gc cu doanh nghip 60
vi
5.1.6. Tho lun v kt qu nghiên cu Vit Nam và trên th gii. 62
5.2. Các yu t n hiu qu ca c phn hóa 66
5.2.1. Kinh các gi thuyt nghiên cu 67
5.2.2. Tho lun kt qu nghiên cu 69
T LUN VÀ KIN NGH 71
6.1. Nhng ni dung chính trong nghiên cu 71
6.2. Kt lun nghiên cu 71
6.3. Khuyn ngh chính sách 72
6.4. Nhn ch ng nghiên cu tip theo 73
6.4.1. Nhn ch 73
xung nghiên cu tip theo 74
6.5. Kt lun 74
TÀI LIU THAM KHO 75
PH LC A 83
PH LC B 84
viii
:
DNNN :
DT : Doanh thu
:
:
:
MNR : Megginson, Nash, Randenborgh
ROA : Return on asset
ROE : Return on equity
ROS : Return on sales
SHNN :
TNTB :
T gia th k 19, c phn hóa c Chính ph c quan tâm và bt
u tin hành mnh m phn hóa vi mi thin n nn
và ci thin hiu qu ca các doanh nghip c và nguy
n.
Megginson và ctg (1994) nghiên cu v hiu qu hong ca 61 doanh
nghip 18 quc gia t 1961 1989 cho thy, hiu qu hoc ci thin
rt nhiu sau c phn hóa. Bên cSouza và ctg (2000) khi nghiên cu hiu
qu hong ca 118 doanh nghip 29 quc gia t
1995 cho thy, các doanh nghip sau khi c phn hóa, khi có s tham gia s
hu cu qu ho. Jones và
i thiu tng quan nghiên cu 2
ctg (1999) nghiên cu v phát hành c phiu ca 630 doanh nghip c phn hóa t 59
quc gia t -1997 cho thy, các doanh nghip c khi c phn hóa thu
c li nhun t bán c phiu lt nhiu ln so vi doanh nghip
Không nhng vy, Dewenter và ctg (2000) tin hành nghiên cu trên 500 doanh
nghip lc c phc M t y,
các doanh nghip sau khi c phc li nhun lu so vi các
doanh nghip c và ít thâm d
Trong s các quc gia tin hành ci cách doanh nghic thông qua
c phn hóa thì Nga, Trung Quc, và mt s c Châu Âu n hình.
Châu Âu
Tình trng thiu vn, li ích chính tr, ngun nhân lc khan him, các
Chính ph thì luôn phi tr cp và bo v cho các doanh nghi
chúng li hong rt kém hiu qu là nhng v nhc nhi c Châu Âu
thi by gi, buc các Chính ph c này phy quá trình c phn hóa
(Cartselos, 1994).
Pohl và ctg (1997) phân tích d liu c doanh nghip t by
Frydman và ctg (2000) nghiên cu trên 506 doanh nghip Cng hòa Séc,
t qu Frydman và ctg (1999).
a c phn hóa trong vi u
doanh nghip c c và kt qu i thic hiu qu cho các
doanh nghip c ngun l u bn thân c.
Boardman và ctg (2000) nghiên cu xem xét hiu sut ca chín doanh
nghip a Canada t y li nhun t bán
m thâm dng.
Kay và Thompson (1986) trong bài tng quan v c phn hóa t
lun rng c ph thành mc ph bin nh u qu
hong cho các doanh nghi nh tranh và
c bii vi ngành công nghip Anh. i thiu tng quan nghiên cu 4
Nga
Ti Nga, c phc xem là mu trong ci cách
doanh nghic, ci cách kinh t. Các nghiên cu v c phn hóa ca Nga cho
thy Chính ph ph c
mc tiêu, c bit n khác nhau c phn hóa k t
n nay (Patokina và Baranov,1999).
Vào c hin hàng lo
phn hóa, tin hành thoái vn 15 ngàn doanh nghic c cht
quyn kim soát l, vì vy không mang li kt qu gì.
Và c phn hóa Nga thic xem là sai lm (Nellis, 1999).
Black và ctg (2000) tin hành mt nghiên c mô t lch s c phn hóa
Nga qua vic phân tích chi tit mt s ng hp c phn hóa c th cho thy rng,
hoàn toàn (doanh nghip u cho thy, hiu qu ca các doanh
nghip n so vi doanh nghip c còn nm gi c phn.
Nghiên c ra, giá tr doanh nghi hc bu
nh
Wei và ctg (2003) kim tra hiu qu c và sau c phn hóa ca 208
doanh nghip c phn hóa Trung Quc t 1997. Thông qua vic nghiên
cu nhng ca t l s hc còn li vi hiu qu ca doanh
nghip, nghiên cu cho thy hiu qu ca các doanh nghip sau c phc ci
thin rõ rt. Bng chng là doanh thu bán hàng thc t, li nhu
k y tài chính (vay n) gim và s dng hiu qu .
Huang và Wang (2010) kho sát ng ca c phn hóa ti hiu sut
ca 127 doanh nghip niêm yt Trung Quc. Nghiên cu ch ra rng, hiu qu hot
ng ca doanh nghip c ci thi sau khi có c i mi là
i c hay vic chuyn giao quyn kim soát sang ch s h
u qu hong và li nhun.
Majumdar (1996) trong mt nghiên c hiu qu gia doanh
nghip c, doanh nghip c phn và doanh nghip ca t
i thiu tng quan nghiên cu 6
lun: các doanh nghip t hiu qu cao nht và t hiu qu thp nht là
các doanh nghip c; nghiên cc bit nhn mnh rng các doanh nghip
c khi có s pha trn ca s hdoanh nghip c phn) thì hiu qu
n so vi doanh nghic.
Junki Kim và Hongkyou Chung (2007) tin hành so sánh hiu qu ca 22
doanh nghip c Hàn Quc, trong và sau c ph
mi quan h a c phn hóa và hiu qu hong ca nhng doanh
nghip này. Nghiên cu n ngh, khi tìm cách c phn hóa doanh nghip
c, honh chính sách cn phi liên tc áp dng c phn hóa, bin pháp này
c công nhc s dng rng rãi trên toàn
th gic nghiên cu v hiu qu ca c phn hóa và gi t
pháp MNR.
MNR (1994) thc hin mt nghiên cu vi s li ca 61 doanh
nghic c phn hóa 18 quc gia t 1989. Nghiên cu kt
lun, các doanh nghip sau khi c phn hóa có s v sng, hiu
sut hong, li nhum n vay và không tìm thy s
ng.
c hin nghiên c MNR
(1994) vi s liu ca 118 doanh nghic c phn hóa 29 quc gia và
28 ngành công nghip n t 1961 1995. Nghiên cy nhng
v doanh thu, li nhun, sng, giy. Ngoài
ra nghiên cu còn tìm thy li nhun lu nhng doanh nghip có t l s
hu ca nhân viên cao và hiu qu có t l s hu ca c
ngoài cao.
Phát trin t các nghiên c
Megginson và Netter (2001), Boubakri và Cosset
t qu MNR (1994).
Vit Nam, c trin i
nh nghi trin khai rng khp trên c c. Tuy
nhiên do nhiu lí do khác nhau, CPH v c hi và kt qu
i thiu tng quan nghiên cu 8
mang li gây nhiu tranh cãi. có nhng nghiên cu v c phn hóa Vit Nam
ti nhng thm khác nhau và s dng nh
kt qu c có phn mâu thun vi nhau.
n hành các cuc phng vn chuyên sâu vi tám
doanh nghip c phn hóa ti bn tnh c Min Bc và Min Nam Vit Nam (Hi
là mt ngoi l.
n hành nghiên cu kho sát trên mt
mu gm 500 doanh nghip sau c phn hóa t t lun c phn hóa
Vic nhiu kt qu tt v su th ng, công ngh và
chng sn phm. Vì ch tin hành nghiên cu trên các doanh nghip sau c phn
nên c hiu qu ca các doanh nghip sau c phn hóa có
i so vc c ph hic liu quá trình
c phn hóa Vit Nam c hiu qu .
, Long Pham (2011) tin hành nghiên cu vi s liu kho sát v
mi quan h gia qun tr nhân s và hiu qu tài chính ca các doanh nghip c phn
hóa Vit Nam. tác gi n ngh nên có mt nghiên cu thc
nghi khnh s tn ti ca mi quan h trên.
Truong Dong Loc và ctg (2006) có th xem là nghiên cu tiên Vit
Nam s dc ph bin trong các nghiên cu trên th gii
(Boubakri và Cosset, 1998; D'Souza và Megginson, 2001; Harper, 2002) kt hp vi
hi quy cho n sau c phn hóa so sánh hiu qu doanh nghip
c và sau c phn hóa. Nghiên c dng các bin s ph thuc
ng hiu qu hong ca các doanh nghip c phn hóa. Nghiên cu
s dng kt hp hai x lý và tic kim
nh: mt là so sánh hiu qu gia các doanh nghic và sau c phn hóa bng
nh phi tham s; hai là s di quy kim
chng li hiu qu ca c phu t nào thc s ng làm
i hiu qu ca nhng doanh nghip c phn hóa. C hai cho cùng
kt qu ci thin hiu qu ca các doanh nghip sau c phc
i thiu tng quan nghiên cu 10
bit các doanh nghip còn s hc thi các doanh nghip khác.
Tuy nhiên, nghiên cu vn b hn ch v s liu ng nghiên cc v c
hn ch v tip cn và thu thp s liu nào c bng
chng v vai trò ca quá trình c phn hóa Vit Nam. n tn ti rt
nhiu nghi vn xoay quanh mi quan h gia c phn hóa và hiu qu hong ca
các doanh nghip c phn hóa.
Vy, qua thc t quan tâm làm rõ nhng nghi vn trên
thông qua vic tr li cho câu hi nghiên cu sau: C phn hóa có thc s làm thay
đi hiu qu hot đng ca nhng doanh nghip nhà nc ti Thành ph H Chí
Minh hay không? Và nu có thì yu t nào khác đã nh hng đn s thay đi
này?
1.4.
Lun vic thc hin các m tr li cho câu hi
nghiên cu:
- nh s ng ca vic c phn hiu qu hong ca
doanh nghip.
- Nhn dng các yu t khác có ng n hiu qu hong ca doanh
nghip c phn hóa.
- Gainsborough mt tác gi c ngoài khi nghiên cu v c
phn hóa Vit Nam vi các s liu thu thp các tnh l phía Bc và phía Nam
cho thy: C phn hóa ch là hình thng quyn lc chính tr ca phe này
hay phe kia bng cách chit các ngun lc kinh t hay chuyn tin cho các
doanh nghip mà các v ng tên c phu này phn nào nói lên mt thc
trng không my t liu t các tnh phía Bnh l phía
c gi s là nhng quan sát ngoi lai.
- Mt khác, , Thành Ph H phc
c qun lý ca thành ph chii c c cùng
c xem là thành ph du c c v c phn hóa và mang li ngun
thu ln nhc. Trong s này có nhng doanh nghic c
i thiu tng quan nghiên cu
i thiu tng quan nghiên cu 13
Vì luc thc hin vi mng và gii thích mi quan h
gia c phn hóa vi hiu qu hong ca DNNN nên có nht
Lun làm phong phú thêm nhng nghiên cu v c phn hóa
Vit Nam.
Lung cc nhng kt lun mi v mi quan h gia c
phn hóa và hiu qu doanh nghip c phn hóa Viu này là hu ích cho
các nhà ho nh chính sách và nh n v c phn hóa
DNNN Vit nam.
Cui cùng, lumt s tip n khuyn khích các nhà nghiên cu
tip tc quan tâm và m rng nghiên cu v c phn hóa DNNN Vit Nam.
Luu gc trình bày theo b c
: Gii thiu tng quan nghiên cu
c gii thiu, tho lun kt qu và nh
góp t nhng nghiên cc trên th gii và Vi th hing
nghiên cu và mc tiêu nghiên cu mà lun.
: Tng quan v quá trình c phn hóa DNNN Vit Nam
ca lus gii thin, các chính sách
c trong quá trình c phn hóa DNNN ca Vit Nam qua
các báo cáo ca Liên Hip Quc, ca Chính ph, ca Ngân hàng th gii, và ca y
ban nhân dân Thành ph H Chí Minh.
lý thuyt nghiên cu
m có các phn: Khái nim v c phn hóa, v hiu qu
hong; th hin mi quan h gia c phn hóa và các bin hiu qu hong
gii pháp CPH mChính ph nh 28-CP
i mt s doanh nghic thành Doanh nghip c php theo
nh s -CP, s -CP, s -CP, s
-Chính ph nh s -CP
nhm cung cng di vi vic chuyn DN 100% vc thành
CTCP. Cùng vc thành lp và chính thc hong ca Tng doanh nghip
c (SCIC).
Quá trình CPH DNNN bn.
n 1 (1990-m, c phn hóa t nguyn. Kt qu
c c phn hóa.
n 2 (5/1996-t qu c
m, Chính ph quynh m rt qu c
CPH, và mt ln nc k vng.
n 3 (7/1998-2001): k hoch CPH kiên quyi s ban hành
Ngh nh s - nói là khuôn
kh u tiên v c phn hóa Vic CPH. S ng
ng 149 ln so vm và bng gn 30
ln so vn m rm CPH các DNNN.
n 4 (2002-2005): Chính ph ra Ngh nh s -CP v
chuyn doanh nghip c thành doanh nghip c phn 31/5/2005, c
c 2935 DNNN.
2: Tng quan quá trình c phn hóa doanh nghic Vit Nam 16
n nay): Sp xp, chuyi s hu DNNN mà trng
ng ca công cui mi v kinh t. Giai
u bng vic ban hành Ngh nh s -CP
ngày 26/6/2007, s -CP ca Chính ph v vic chuyn doanh nghip Nhà
c thành doanh nghip c ph c 3953