MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Nhà văn Nga Tsecnusevski đã từng viết rằng: “Có thể không biết,
không cảm thấy say mê học tập môn Toán, tiếng Hi Lạp hoặc Latinh, Hóa
học, có thể không biết hàng nghìn khoa học khác, nhưng dù sao là người
giáo dục mà không yêu thích lịch sử thì chỉ là một con người không phát
triển về trí tuệ” [17; 9]. Đúng như thế, với tư cách là một ngành khoa học,
lịch sử chính là “cô giáo của cuộc sống”, là “bó đuốc soi đường đi tới
tương lai” [27], đang trực tiếp đóng góp vị trí quan trọng đối với sự hình
thành và phát triển toàn diện cho học sinh.
Rõ ràng lịch sử là do con người tạo ra, do đó muốn hiểu được sự cụ
thể, phong phú và sống động của lịch sử thì tất yếu phải gắn các sự kiện
lịch sử với nhân vật lịch sử, hay nói cụ thể hơn phải gắn liền với nội dung
về cuộc đời và hoạt động của nhân vật ấy. Nội dung ấy được gọi dưới
dạng “tiểu sử nhân vật”. Tiểu sử nhân vật hoặc được đề cập rất ít hoặc
không được đề cập trong sách giáo khoa, do đó muốn sử dụng tiểu sử nhân
vật để có thể làm sinh động, phong phú kiến thức lịch sử cho học sinh thì
người giáo viên cần phải sử dụng “tài liệu tiểu sử nhân vật”. Đó là nguồn
tài liệu mà trong sách giáo khoa không có điều kiện đề cập đến. Việc sử
dụng tài liệu về tiểu sử và hoạt động của nhân vật lịch sử góp phần quan
trọng vào việc tạo biểu tượng chân xác cho các em vì biểu tượng về nhân
vật lịch sử là sự phản ánh những tấm gương người thực, việc thực, có sức
thuyết phục học sinh, khơi dậy hứng thú học tập, hình thành xúc cảm lịch
sử, tác động sâu sắc đến tâm tư, tình cảm, góp phần hình thành nhân cách
cho học sinh đồng thời nó cho phép các em lý giải và hiểu rõ bản chất của
sự kiện, hiện tượng, góp phần phát triển năng lực nhận thức độc lập, năng
lực đánh giá vai trò của cá nhân trong lịch sử.
Với những lý do trên, việc “Sử dụng tài liệu tiểu sử nhân vật trong
dạy học các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại, lớp 10 Thpt (chương
trình chuẩn)” là điều hết sức quan trọng. Do đó em đã chọn vấn đề trên
1

Thanh Toàn biên soạn đã đi theo một hướng đi mới khi dựa vào tài liệu
2
tiểu sử nhân vật để dựng nên những đoạn hội thoại tưởng tượng làm sống
lại các nhân vật lịch sử.
Ngoài ra, vấn đề sử dụng tài liệu tham khảo còn được đề cập trong
các tạp chí NCGD, NCLS, TBKH…, có thể kể đến những công trình sau:
- Hoàng Đình Chiến: Về việc sử dụng tài liệu tham khảo trong
nhà trường hiện nay, Tạp chí nghiên cứu Lịch sử số 3 – 1992.
- Hoàng Trung Anh, Sử dụng tài liệu tham khảo để phát huy
tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông, Khóa
luận tốt nghiệp.
- Đặng Đức An, Vài nhận xét về việc đưa nhân vật lịch sử thế
giới vào sách giáo khoa PTTH, tạp chí nghiên cứu lịch sử số 3, 1992.
- Đỗ Thị Ngọc Anh, Tạo biểu tượng về nhân vật lịch sử trong
dạy học các cuộc cách mạng tư sản, lớp 10 Thpt (chương trình chuẩn),
khóa luận tốt nghiệp, trong đó có nêu lên một trong những biện pháp quan
trọng để tạo biểu tượng nhân vật đó chính là dựa vào tài liệu tiểu sử nhân
vật.
- Bài viết của Đặng Văn Hồ: “Tạo biểu tượng về nhân vật lịch
sử để giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho học sinh”, trong cuốn
“Một số chuyên đề phương pháp dạy học lịch sử” đã đề cập tới hai khía
cạnh: Vai trò, ý nghĩa của việc tạo biểu tượng các nhân vật lịch sử cho học
sinh và phương pháp tạo biểu tượng nhân vật lịch sử.
- Nguyễn Cảnh Toàn viết Vấn đề viết tiểu sử trên thế giới và ở
Việt Nam đã đưa ra được những nhận định quan trọng về vấn đề tiểu sử
nhân vật đối với nghiên cứu, chỉ ra được các loại tài liệu cơ bản về tiểu sử
nhân vật.
Tuy nhiên chưa có một công trình nghiên cứu nào đi sâu vào việc
khai thác tiểu sử và hoạt động của nhân vật lịch sử nhằm cụ thể hóa một số
sự kiện trong dạy học lịch sử các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại, lớp

lớp 10 Thpt (chương trình chuẩn).
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận
Cơ sở phương pháp luận để tiến hành nghiên cứu là những quan
điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng, nhà nước về giáo dục nói chung, dạy học nói riêng, về vai trò của
quần chúng nhân dân và cá nhân trong lịch sử.
Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu tài liệu:
+ Tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lenin bàn về giáo dục về
lịch sử
+ Các tài liệu về giáo dục học, tâm lý học, giáo dục lịch sử …và các
bài viết liên quan đến đề tài.
- Nghiên cứu thực tế:
Quan sát, điều tra thực thế (Nghe báo cáo chuyên môn, dự giờ, quan
sát tình hình giảng dạy bộ môn lịch sử ở nhà trường PT, tình hình học tập
của học sinh…để rút ra kết luận sư phạm).
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa lý luận: Thông qua đề tài nâng cao trình độ nhận thức của
bản thân về lý luận dạy học môn lịch sử, đặc biệt là vai trò, ý nghĩa của
việc sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử ở nhà trường trung
học phổ thông.
Ý nghĩa thực tiễn: Giúp bản thân nâng cao trình độ hiểu biết về
thực tiễn dạy học lịch sử ở nhà trường trung học phổ thông. Trong đó có
khả năng vận dụng tài liệu tham khảo vào trong quá trình dạy học sau này.
5
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC
SỬ DỤNG TÀI LIỆU TIỂU SỬ NHÂN VẬT TRONG DẠY HỌC
LỊCH SỬ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

ảnh chung nhất về thuật ngữ: nhân vật lịch sử, vậy phạm trù của thuật ngữ
nhân vật lịch sử được phân loại bao gồm những dạng nhân vật lịch sử như
thế nào?
Lịch sử xã hội loài người do con người sáng tạo nên. Mọi thành tựu
đạt được trong xã hội ấy đều là thành tựu của các nhân vật lịch sử. Do đó
nhân vật lịch sử cũng được chia thành các nhân vật trên các lĩnh vực cụ
thể, từ kinh tế, chính trị - xã hội, văn hóa, giáo dục, tư tưởng…Mặt khác,
khoa học lịch sử nói chung và bộ môn lịch sử nói riêng là hình ảnh thu nhỏ
của lịch sử xã hội loài người, sử học là khoa học của các nghành khoa học,
do đó khoa học lịch sử theo quan điểm của Macxit cũng phải bao hàm tất
cả các lĩnh vực trên. Mức độ đó tùy theo vị trí, vai trò và tác động của
nhân vật lịch sử đối với sự phát triển của lịch sử xã hội loài người, của dân
tộc, của địa phương. Thông thường nhân vật lịch sử trong sử học nói
chung và bộ môn lịch sử nói riêng được chia thành các dạng nhân vật sau:
• Nhân vật lịch sử là những anh hùng dân tộc, danh nhân trong
nước và thế giới, các nhà văn, nhà thơ.
• Nhân vật lịch sử là những nhà khoa học trong các lĩnh vực
chuyên môn của mình như những nhà toán học, nhà sử học, sinh học, hóa
học…
• Nhân vật lịch sử là những người thầy có tên tuổi trong nước và
thế giới, ở một địa phương, một trường học có ảnh hưởng, tác động đến sự
nghiệp giáo dục, hình thành cho chúng ta những tấm gương cần học hỏi
[29; 7].
Mỗi một nhân vật trên mỗi lĩnh vực khác nhau đạt được những thành
tựu khác nhau. Song điểm chung giữa các nhân vật này ở chỗ trên mỗi lĩnh
vực họ hoạt động đều để những dấu ấn quan trọng, có ảnh hưởng đến sự
phát triển ở thời kỳ đó và về sau. Và do đó họ được coi là những “nhân
7
vật lịch sử”. Song dấu ấn đó không chỉ là những dấu ấn tích cực mang ý
nghĩa thúc đẩy mà còn có những dấu ấn tiêu cực, cản trở sự phát triển của

“quần chúng nhân dân” và “cá nhân” trong lịch sử.
Triết học Mác- Lênin đã khẳng định: “quần chúng nhân dân là
người sáng tạo ra lịch sử”. Mác còn bổ sung thêm luận điểm: “xã hội tạo
ra con người ở mức độ nào thì con người tạo ra xã hội ở mức độ đó. Điều
đó có nghĩa là lịch sử tạo ra con người và con người trong quá trình vận
động phát triển lại tạo ra xã hội. Hay nói cách khác chính con người tạo ra
lịch sử bởi lẽ con người sinh ra và lớn lên gắn liền với một quá trình lịch
sử với những nấc thang thời đại của nó. Quần chúng nhân dân chính là
người sáng tạo ra lịch sử. Đó là vai trò của họ. Chính sau này, Chủ tịch Hồ
Chí Minh cũng đã khẳng định: “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn
lần dân liệu cũng xong”.
Trong khi khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân đối với sự
phát triển của lịch sử xã hội loài người, Lê nin lại tiếp tục đưa ra nhận
định: “Trong lịch sử chưa có một giai cấp nào giành được thống trị nếu
nó không tạo ra được hàng ngũ của những lãnh tụ chính trị, những đại
biểu tiên phong có khả năng tổ chức lãnh đạo phong trào [32; 473]. Điều
đó chứng tỏ vai trò của những cá nhân lịch sử ở những thời điểm lịch sử
quan trọng đôi khi mang tính quyết định, có tác dụng trực tiếp thúc đẩy
hay cản trở sự phát triển của lịch sử. Trong bài cuộc cách mạng tư sản
Anh. Xuất hiện hàng loạt những cá nhân lịch sử làm nên cuộc cách mạng
tư sản Anh trong đó đáng chú ý nhất đó chính là Oliver Croem - người có
vai trò quan trọng đối với cách mạng tư sản Anh, lật đổ chế độ phong kiến,
thiết lập nên nền cộng hòa và sau đó là chế độ bảo hộ công. Đó chính là
một trong những cá nhân kiệt xuất của cuộc cách mạng tư sản Anh. Song
nhận thấy rằng, để làm nên sự kiện ấy thì nhân tố quan trọng trước hết đó
chính là những chuyển biến trong nền tảng xã hội, nếu không có sự tham
gia của đông đảo quần chúng nhân dân đang quằn quại dưới ách áp bức
của chế độ phong kiến, tích cực tham gia vào cuộc cách mạng với mong
muốn thay đổi số phận mình thì sẽ không có thắng lợi của cuộc cách mạng
tư sản Anh. Nói tóm lại sẽ không có cuộc cách mạng tư sản Anh và người

văn học, nghệ thuật, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, công nghệ…
Yêu cầu đối với bộ môn lịch sử, khi tạo biểu tượng về nhân vật lịch sử
cho học sinh cần dựa vào nguồn kiến thức đặc biệt quan trọng, đó chính là
tiểu sử của các nhân vật lịch sử. Tiểu sử nhân vật là toàn bộ cuộc đời và
hoạt động và hình dáng bên ngoài cùng những nét tính cách tiêu biểu của
nhân vật đó. Giáo viên để có thể dựa vào nguồn kiến thức tiểu sử nhân vật
thì cần thiết phải sử dụng từ các “nguồn” khác nhau mà sách giáo khoa
không có điều kiện cung cấp. Những nguồn kiến thức đó được gọi là tài liệu
tiểu sử nhân vật.
Về tài liệu tiểu sử nhân vật
Lâu nay chúng ta đã biết sách giáo khoa chiếm một vị trí quan trọng
trong quá trình dạy học. Bởi sách giáo khoa được biên soạn theo chương
trình của bộ môn một cách hệ thống, giúp học sinh vừa nắm vững kiến
thức cơ bản, hiện đại. Tuy nhiên, sách giáo khoa thường “tĩnh” hơn sự
phát triển nhanh chóng của khoa học lịch sử, vì vậy để nâng cao hiệu quả
dạy học giáo viên không chỉ phát huy vai trò của sách giáo khoa mà còn
cần sử dụng các tài liệu tham khảo, nó là “phương tiện cần thiết và quan
trọng đối với việc dạy - học lịch sử của giáo viên và của học sinh” [5; 9].
Tài liệu tiểu sử nhân vật bao gồm nhiều loại tài liệu sau:
+ Các tài liệu thành văn: tức là các văn bản viết về nhân vật, có liên
quan đến nhân vật như báo chí, sách, các văn kiện, các tài liệu của các cấp
ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng…
+ Tài liệu truyền miệng: chủ yếu là đối với các nhân vật lịch sử địa
phương hay những người đang sống và làm việc với nhân vật, tuy chưa
viết thành văn nhưng được ghi nhớ kỹ dưới dạng truyền miệng.
11
+ Tài liệu hiện vật: Có liên quan đến cuộc đời và hoạt động của các
nhân vật, đó là các bằng chứng sống, mang tính chính xác cao về nhân vật
lịch sử.
+ Tài liệu chuyên nghành: Liên quan đến hoạt động của các nhân vật

trong quá khứ. Vì vậy không thể phán đoán, suy luận hay tưởng tượng để
nhận thức lịch sử, mà cần phải thông qua những "dấu tích" của quá khứ,
những chứng cứ về sự tồn tại của các sự việc đã diễn ra. Học sinh cần có
những biểu tượng về "các sự kiện đã diễn ra", cần tạo ra trong nhận thức
của học sinh những hình ảnh cụ thể, sinh động rõ nét về các nhân vật lịch
sử và hoạt động của họ trong thời gian, không gian, trong những điều kiện
lịch sử cụ thể, những quan niệm xã hội cụ thể. Do đó sử dụng tài liệu tiểu
sử với tư cách là một nguồn tài liệu tham khảo quan trọng trong việc hình
thành biểu tượng cho học sinh.
Tiểu sử nhân vật lịch sử đó là những kiến thức về hoàn cảnh xuất
thân, gia đình, bản thân và qúa trình hoạt động của nhân vật. Những kiến
thức này được giáo viên chọn lọc một cách khoa học dựa trên cơ sở nội
dung kiến thức cơ bản của bài học, từ đó tạo biểu tượng sinh động về nhân
vật lịch sử. Biểu tượng về nhân vật lịch sử tức là những biểu tượng phản
ánh về nhân vật lịch sử - những cá nhân đại diện cho một tầng lớp hay một
giai cấp trong xã hội, những lãnh tụ cách mạng với tất cả những dấu hiệu
bên ngoài phong phú và đặc điểm tiêu biểu về bản chất của họ, cung cấp
cho học sinh những hiểu biết sinh động, chân thực về nhân vật đó và giai
cấp họ đại diện trong cuộc đấu tranh xã hội.
Và do đó việc tạo biểu tượng về nhân vật lịch sử sẽ có tác động rất
lớn đến nhận thức của học sinh vì “Trong quá trình nhận thức bao giờ
cũng nảy sinh những biểu tượng chung, đó là một kiểu quá độ từ tri giác
sang tư duy. Trong những biểu tượng chung này, bên cạnh những biểu
tượng chung nhất này, bên cạnh những dấu hiệu đơn giản nhất được thể
hiện một cách cụ thể còn có một số thuộc tính chung vốn có của tất cả các
thuộc tính của các sự vật cùng loại đó” [26; 11].
13
Chính vì vậy giáo viên phải chọn lọc những sự kiện cơ bản, những
chi tiết "đắt giá" trong một dãy các sự kiện về tiểu sử hoạt động của nhân
vật.

khác có thể quan sát và tiến hành thực nghiệm. Do đó trong quá trình tiếp
thu kiến thức lịch sử, học sinh dễ rơi vào tình trạng “hiện đại hóa” kiến
thức lịch sử. Ví dụ trong bài thi đại học, có học sinh từng viết rằng Hòa
thượng Thích Quảng Đức treo cổ ở ngã tư sở, Hà Nội. Và rất nhiều những
trường hợp như vậy đã xảy ra đã xảy ra. Đó là hệ quả xuất phát từ đặc
trưng của bộ môn dẫn đến những khó khăn trong quá trình dạy và học.
Vậy giáo viên cần làm gì để học sinh có thể tiếp cận được gần nhất với
chân lý lịch sử khách quan, tức là việc phải hình thành cho học sinh những
sự kiện lịch sử chính xác, chân thực.
Rõ ràng việc sử dụng tài liệu tiểu sử với tư cách là một nguồn tài liệu
tham khảo góp phần thực hiện nhiệm vụ trên. Phương pháp này còn được
gọi dưới thuật ngữ “Dĩ nhân đối sự” (tức lấy người chỉ việc). Tại sao tài
liệu tiểu sử nhân vật có thể làm được như vậy?
Rõ ràng trong tất cả những yếu tố nào hợp thành nên tri thức lịch sử
đều phải tham gia vào việc giải thích các biến cố lịch sử và quá trình lịch
sử. Cái gì đã xảy ra, ở đâu và lúc nào (xác định được không gian và thời
gian), ai hành động, diến ra như thế nào? Tất cả những điều đó cần được
miêu tả. Con người sáng tạo ra lịch sử, vì vậy cần phải trình bày vai trò
này, xem những phẩm chất của họ - những phẩm chất này gắn liền với các
nguồn gốc và động cơ hoạt động của con người – đóng vai trò như thế
nào, cần phải làm sáng tỏ thế giới phức tạp của những mối quan hệ giữa
người với người [21; 12], chính vì điều đó đã dẫn tới: “Hoạt động của các
nhân vật lịch sử phản ánh mức độ nhất định lịch sử của dân tộc, của quần
chúng nhân dân”[12; 154]. Ví dụ như khi dạy học bài “Thống nhất nước
15
Đức”, để học sinh hiểu rõ hơn về quá trình thống nhất đó được diễn ra “từ
trên xuống” bằng bạo lực phản cách mạng, giáo viên cần hướng dẫn các
em những hiểu biết về nhân vật Bixmac: “Đó là con người độc đoán với
bản tính cuong quyết lại thông minh và xảo quyệt, Bixmac là một nhà
chính trị rất khôn khéo”. Năm 1862, Bixmac tuyên bố trước nghị viện:

các khái niệm: “đấu tranh giai cấp”, “đấu tranh cách mạng”…
Như vậy sử dụng tài liệu tiểu sử nhân vật góp phần làm phong phú
hơn kiến thức lịch sử của học sinh. Sử dụng tài liệu tiểu sử đúng cách có
thể khắc phục được tính chất khô cứng của đặc trưng bộ môn lịch sử. Bởi
lẽ, với mỗi một tài liệu về hoạt động của các nhân vật lịch sử sẽ giúp cho
học sinh khắc sâu vào tâm trí các em những kiến thức lịch sử hơn là việc
học vẹt, học thuộc lòng. Nó đưa sự kiện lịch sử trở nên sinh động và gần
gũi với các em hơn.
Về mặt giáo dục
Có thể nhận thấy rằng tất cả các bộ môn khoa học đều góp phần giáo
dục tư tưởng, tình cảm cho các em nhưng bộ môn lịch sử có ưu thế trong
nhiệm vụ phát triển toàn diện học sinh, trong đó có giáo dục vì mục đích
cuối cùng của việc dạy học không phải là “dạy chữ” mà là “dạy người”.
Thực hiện được nhiệm vụ ấy, rõ ràng môn lịch sử có lợi thế hơn hắn đối
với các môn học khác. Bởi vì lịch sử bao gồm tất cả những gì diễn ra trên
tất cả các lĩnh vực của con người. Và do đó nhân vật lịch sử bao gồm tất
cả những nhân vật thuộc các lĩnh vực khác nhau từ kinh tế, chính trị - quân
sự đến xã hội, văn hóa, giáo dục, tư tưởng…, bao gồm cả nhân vật chính
diện và nhân vật phản diện. Những việc làm của con người thực có sức
thuyết phục, có sự rung cảm mạnh mẽ đối với thế hệ trẻ, tạo nên những
xúc cảm lịch sử cho học sinh. Những tấm gương lao động, chiến đấu anh
dũng, sáng tạo của các nhân vật lịch sử khiến học sinh cảm thấy thán phục,
cảm động và suy nghĩ về trách nhiệm của mình trước hết là đối với công
việc học tập, rộng hơn là đối với tổ quốc, quê hương. Và ngược lại, hành
động phản bội của bọn bán nước, sự dã man của quân xâm lược gợi nên sự
căm giận ở các em, từ đó giúp các em rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp,
loại bỏ và đấu tranh chống những phẩm chất không tốt.
Ví dụ như nhiều tên tuổi sốn mãi với dân tộc như Nguyễn Ái Quốc,
các đồng chí Trần Phú, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai…những
anh hùng trẻ tuổi như Nguyễn Văn Trỗi, Lý Tự Trọng, Nguyễn Văn

sách giáo khoa và sách học pháp”, “tôi làm theo như một bài đã đăng
trong tạp chí” [21; 50]. Lối khuân sáo còn thể hiện giáo viên sử dụng
18
được ít các cách thức dạy học, các giờ học thường chỉ có một cách thức
giống nhau.”
Chính vì việc bài giảng của thầy gần như trùng hợp với bài giảng
của sách giáo khoa nên không thể hấp dẫn đối với học sinh. Các em
thường nói: “Cần gì nghe giảng, tất cả đều có trong sách rồi. Về nhà tôi
có thể đọc hết” [21; 50]. Thực trạng trên đòi hỏi giáo viên phải trang bị
cho học sinh điều gì đó mà sách giáo khoa không có điều kiện cung cấp.
Chúng ta biết rằng sách giáo khoa là công trình khoa học phản ánh
gần nhất sự phát triển của khoa học lịch sử và mang tính ổn định. Chúng ta
không thể nào luôn luôn viết lại sách giáo khoa và thông thường sách giáo
khoa thường lạc hậu hơn so với trình độ khoa học trong một trình độ nhất
định. Bài giảng của thầy giáo có nhiệm vị bổ sung thiếu sót này. Do đó
người giáo viên không thể chỉ trang bị những hiểu biết trong sách giáo
khoa mà cần thiết phải tiếp cận một cách nhạy bén những tài liệu lịch sử
có thể bổ sung phong phú thêm kiến thức trong sách giáo khoa. Sử dụng
tài liệu tiểu sử nhân vật với tư cách là một nguồn tài liệu tham khảo có vai
trò quan trọng trong quá trình dạy học lịch sử.
Tuy nhiên việc sử dụng tài liệu tham khảo ở các nhà trường phổ
thông còn mang rất nhiều hạn chế. Về việc sử dụng tài liệu tham khảo
trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông, vào những năm 90 của thế kỷ
“Số giáo viên thường xuyên sử dụng tài liệu tham khả vào dạy học lịch sử
chỉ chiếm 5% và số giáo viên thỉnh thoảng sử dụng tài liệu tham khảo
chiếm 14%” [7]. Cho đến nay thực trạng trên vẫn chưa có nhiều chuyển
biển tích cực.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng nêu trên. Trong đó
nguyên nhân nổi bật là giáo viên chưa nhận thức được tác dụng của tài liệu
tham khảo trong giảng dạy và học tập môn sử, đặc biệt là tài liệu tiểu sử

Các nhân vật tiêu biểu trong các cuộc cách mạng tư sản đó là:
+ Vihem Oranggio (trong bài: Cách mạng Hà Lan – cách mạng tư
sản Anh)
+ Ô. Cromoen (trong bài: Cách mạng tư sản Anh)
+ G. Oasinhton (trong bài chiến tranh giành độc lập của 13 bang
thuộc địa Anh tại Bắc Mĩ
+ R.Robexpie (trong bài cách mạng tư sản Pháp)
20
+ Liu XVI (trong bài: cách mạng tư sản Pháp)
+ Bixmac (trong bài: Hoàn thành cách mạng tư sản ở châu Âu và Mĩ
giữa thế kỷ XIX- cuộc đấu tranh thống nhất nước Đưc)
+ G.B.Cavua (trong bài: Hoàn thành cách mạng tư sản châu Âu và
Mĩ giữa thế kỷ XIX- cuộc đấu tranh thống nhất Italia)
+ A braham Lincon (trong bài: Hoàn thành cách mạng tư sản ở châu
Âu và Mĩ giữa thế kỷ XIX- Nội chiến ở Mĩ)
2.1.2 Tài liệu tiểu sử nhân vật cần sử dụng trong dạy học các
cuộc cách mạng tư sản thời cận đại, lớp 10 Thpt.
* Vinhem Oranggio(1533 - 1584)
Vinhem Oranggio sinh năm 1533. Ông vốn là quý tộc gốc Đức được
thừa kế các công quốc Oranggio và các miền thuộc địa ở Hà Lan, sáng lập
nhánh họ Oranggio Naxao. Lúc nhỏ Vihem Oranggio chịu ảnh hưởng của
Kitô giáo, phục vụ vương triều Tây Ban Nha, nhưng dần dần có xu hướng
chống lại chính quyền chuyên chế Tây Ban Nha và ngả theeo đạo Tin Lành.
Năm 1555, Vinhem Oranggio được cử làm thống lĩnh của Nedeclan.
Sau thất bại của cuộc cải cách, ông trốn ra nước ngoài.
Năm 1567, Vinhem Oranggio sang Đức. Nhờ sự giúp đỡ của phái
Luthơ ở Đức và phái Huygơnơ ở Pháp, Vinhem đã chiêu mộ được quân
đội đánh thuê gồm 30000 nghìn người. Năm 1568, Vinhem kéo quân đánh
thuê và tấn công Tây Ban Nha ở Frixan, nhưng bị thất bại.
Năm 1572, hai tỉnh Hoolan và Deelan đã hoàn toàn giải phóng nhờ

*George Washington (1732 - 1799)
Là một trong những nhân vật nổi tiếng của lịch sử Hoa kỳ thời lập
quốc, người được chọn làm tổng thống đầu tiên của Hợp Chúng Quốc và
cùng chính là người được dân chúng Mĩ thường được gọi bằng ngôn từ
cao quý: “nhân vật số một trong chiến tranh, trong hòa bình và trong trái
tim mọi người” [25; 46].
George Washington sinh trưởng trong một gia đình giàu có ở bang
Virgilia. Ông được giữ chức vụ đầu tiên trong quân đội – chức thiếu tá lực
lượng dân quân Bocgima - năm ông 30 tuổi. Ba năm sau ông được thăng
chức đại tá và trung đoàn trưởng chỉ huy quân đội xứ này. Sau đó ông
trúng cử vào viện dân biểu Virginia, tích cực đấu tranh chống chính sách
của Anh hạn chế sự phát triển công thương nghiệp thuộc địa. Ông cùng
đoàn đại biểu Bocgiaia tham dự đại hội lục địa lần thứ nhất và thứ hai, họp
bàn về cách chống lại thực dân Anh giành độc lập cho nước Mỹ. Tháng 6
22
năm 1775, Washington được bầu trọn làm Tổng tư lệnh chỉ huy các lực
lượng vũ trang. Với chức vụ này, Washington thể hiện phẩm chất cao cả,
lòng dũng cảm và tính kiên nghị, tài chỉ huy quân sự và tổ chức một quân
đội còn chưa được huấn luyện chu đáo, chưa đưa vào khuân phép, chủ yếu
được lập nên từ các lực lượng dân quân. Tướng Washington đã lãnh đạo
cuộc đấu tranh chống lại cả một đạo quân tinh nhuệ của Anh cộng với các
toán lính đánh thuê được trang bị đầy đủ, làm nức lòng nhân dân bằng các
chiến thắng lừng lẫy. Chính điều đó đã đem lại uy tín của ông trong quần
chúng nhân dân.
Tháng 5 năm 1787, Hội nghị củng cố chính quyền trung ương được
nhóm họp ở Philadenphia, Washington được bang Virgiaia cử đi tham dự.
Tại đây ông được các đại biểu bầu làm chủ tịch hội nghị. Bằng uy tín, tài
năng, Washington đã đưa hội nghị đến thành công sau 4 tháng làm việc
căng thẳng. Các đại biểu đã đồng ý thông qua bán dự thảo Hiến Pháp biến
nước Mĩ từ liên bang nhiều quốc gia thành một quốc gia liên bang.

trước nữa. Ngày 9 Técmiđo (tháng Nóng) năm II Cộng hòa (27/7/1794)
bọn phản động và thái hóa trong quốc hội đã tấn công và bắt giam
Rôbexpie. Sáng ngày 10 Tecmiđo (28-7-1794), Rôbexpie cùng các bạn
chiến đấu của mình đã bị đưa lên máy chém không qua xét xử.
* Louis XVI (1754 - 1793)
Louis XVI sinh ngày 23 tháng 8 năm 1754 – 21, là vua Pháp và vua
Navarre (1774 – 1792).
Ngày 10 tháng 5 năm 1774, Louis được kế vị ngai vàng từ người
ông, Louis XV, vì cha ông, Louis, Thái tử Pháp, qua đời khi mới 36 tuổi
(1765). Ngày 16 tháng 5 năm 1770, ông lập gia đình với Công chúa Marie
Antoinette - con gái của Hoàng đế La Mã Thần thánh là Franz I.
Nhà vua là một người thích đi săn. Trong triều đại ông, lúc đầu,
Louis XVI rất được lòng dân do trung thực, nhưng về sau, vì ông bảo thủ
và sai lầm nên bị dân chống lại. Vào năm 1789, Cách mạng Pháp nổ ra,
khởi đầu với việc một đám dân chúng Paris tấn công vào pháo đài Bastille
- nơi được sử dụng như một nhà tù. Ông cố dẹp loạn nhưng không được,
phải bỏ cung điện Versailles mà chạy lên cung điện Tuileries ở Paris. Sau
đó, ông định cùng vợ trốn chạy sang Đại Công quốc Áo, quê vợ ông.
Nhưng không thành, ông và vợ đã bị bắt và giam lỏng ở Paris từ 1791-
1792, cũng trong thời gian đó, ông dùng hiệu "Vua của người Pháp".
24
Trước tình hình này, các nước quân chủ láng giềng, dưới sự bảo hộ
của Anh, tìm cách cứu vãn vị vua xấu số. Vào ngày 27 tháng 8 năm 1791,
vua nước Phổ là Friedrich Wilhelm II và em vợ Louis XVI là Hoàng La
Mã Thần thánh Leopold II ra "Tuyên bố Pillnitz", theo đó các quốc gia
châu Âu cần phải quan tâm đến số phận của vua Louis XVI. Không những
thế, vào năm 1792, Thống chế Phổ là Karl Wilhelm, Quận công xứ
Brunswick cũng ra "Tuyên ngôn Brunswick", theo đó ông sẽ đánh phá
Paris nếu dân Pháp dám cả gan làm hại đến nhà vua.
Lời tuyên bố này bị quân Cách mạng xem là bằng chứng của sự