Họ tên: Lê Thị Hải Yến
Lớp : Truyền hình k31-A2
Bài thi môn: Luật Báo chí và Đạo đức nghề nghiệp Nhà Báo
Đề bài: Anh (chị) phân tích, đánh giá thực trạng thi hành 9 điều quy định về
đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải
pháp nhằm tăng hiệu lực của quy định về đạo đức nghề nghiệp của người
làm báo Việt Nam.
Mở đầu
Năm 2013 qua đi, dư luận xã hội có cảm nhận, là năm mà số vụ việc vi
phạm liên quan đến đạo đức nghề báo tăng hơn những năm trước đó. Một số
nhà báo nhũng nhiễu, thậm chí tống tiền, bị bắt quả tang. Đây đó, không ít
doanh nghiệp ca thán một số người làm báo gây khó dễ, ép doanh nghiệp làm
điều nọ, việc kia, trong lúc chính các doanh nghiệp đang rất khó khăn.
Có ý kiến cho rằng, 9 điều quy định về đạo đức báo chí Việt Nam, được
Đại hội VIII Hội Nhà báo Việt Nam thông qua, chưa thật sự đi vào cuộc sống.
Đánh giá như vậy không hoàn toàn đúng, là chưa am tường sâu sắc sự vận
hành của đời sống báo chí đương đại. Vì sao, trong báo giới có nhiều vụ việc
vi phạm đạo đức nghề nghiệp? Do cơ chế thị trường, hay còn có những
nguyên nhân khác? Một câu hỏi cần lời giải đáp, trước thềm năm mới 2014.
Nghề báo cũng như bao ngành nghề khác đều có những quy chuẩn về đạo đức
nghề nghiệp. 9 điều quy định về đạo đức nghề báo có thể quy gọn thành 3
nhóm vấn đề: Người làm báo trung thành với Đảng, chế độ, với lý tưởng
chiến đấu mà Đảng, Bác Hồ, nhân dân ta đã lựa chọn; người làm báo cách
mạng phấn đấu hết lòng vì nhân dân: đó là hành nghề trung thực, trung thực
trong thông tin là bản chất của một nền báo chí chân chính; nhà báo tuân thủ
pháp luật, nêu cao trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, không lợi dụng
nghề nghiệp để vụ lợi, làm điều phi pháp. Báo chí tôn vinh bản sắc văn hóa
1
dân tộc, không làm tổn hại thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam. Đạo
đức nhà báo, đòi hỏi phẩm chất trong sáng, lối sống lành mạnh, đạo đức sinh
hoạt trong sáng, có tinh thần giúp đỡ, hỗ trợ đồng nghiệp.

thái độ, hành vi và sự tự ứng xử của bản thân mỗi con người.
"Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được xã hội thừa nhận, quy định hành
vi của con người đối với nhau và đối với xã hội. Các nguyên tắc đạo đức giống như
những chiếc máy điều chỉnh hành vi của con người, nhưng không mang tính chất
cưỡng chế mà mang tính tự giác ( ) Trên cơ sở lí tưởng và trách nhiệm đạo đức đã
hình thành nên quan niệm về lương tâm và lòng tự trọng của nhà báo chuyên
nghiệp. Đạo đức nghề nghiệp bao gồm các nguyên tắc xử sự đúng đắn để ngăn ngừa
những hành vi không đúng đắn. Căn cứ vào những tiêu chuẩn đạo đức này và dựa
vào tính chất của những hành vi, mỗi nhà báo sẽ phải chịu đựng sự tự xỉ vả, xấu hổ,
phải tự kết tội, hoặc được khích lệ, tự hào, phấn khởi và hạnh phúc" – theo Cơ sở lý
luận báo chí - truyền thông, Dương Xuân Sơn, Đinh Hường, Trần Quang, Nxb Văn
hóa - thông tin, H., 1995, tr. 252.
2. Các khái niệm có liên quan
2.1 Đạo đức nghề nghiệp
Đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận của đạo đức xã hội, là đạo đức trong
một lĩnh vực cụ thể trong đạo đức chung của xã hội. Đạo đức nghề nghiệp bao
gồm những yêu cầu đạo đức đặc biệt, các quy tắc và chuẩn mực trong lĩnh
3
vực nghề nghiệp nhất định, nhằm điều chỉnh hành vi của các thành viên trong
nghề nghiệp đó sao cho phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ của xã hội.
2.2 Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo
Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo là những quy tắc, chuẩn mực quy định thái độ
và hành vi ứng xử của nhà báo trong các mối quan hệ nghề nghiệp. Hiện nay, đạo
đức nghề nghiệp của nhà báo còn được gọi là đạo đức nghề báo, đạo đức báo chí, đạo
đức nghề nghiệp của người làm báo, đạo đức nhà báo. Trong luận án này, chúng tôi sử
dụng ba cách gọi: Đạo đức nghề báo, đạo đức nghề nghiệp của nhà báo và đạo đức
nghề nghiệp của người làm báo.
Cũng giống như đạo đức, bên cạnh những chuẩn mực đạo đức nghề báo
chung cho tất cả nhà báo ở tất cả các quốc gia thì còn có những chuẩn mực
đạo đức nghề báo riêng của từng quốc gia, từng cơ quan báo chí phụ thuộc

nhiệm xã hội;
6. Bảo vệ bí mật quốc gia, nguồn tin và giữ bí mật cho người cung cấp thông
tin;
7. Tôn trọng, đoàn kết, hợp tác giúp đỡ đồng nghiệp trong hoạt động nghề
nghiệp;
8. Thường xuyên học tập nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, nghiệp vụ,
khiêm tốn cầu tiến bộ;
9, Giữ gìn và phát huy văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các nền
văn hóa khác.
Quy ước đạo đức báo chí Việt Nam là những điều đã thỏa thuận cần phải làm
theo. Trên cơ sở những quy ước về đạo đức báo chí Việt Nam, sau 10 năm (2
nhiệm kỳ Đại hội - VI và VII), Đại hội VIII Hội Nhà báo Việt Nam (8-2005)
đã thảo luận và quyết định thông qua 9 quy định đạo đức nghề nghiệp, theo
đó mọi nhà báo hội viên Hội Nhà báo Việt Nam phải tuân thủ và thực hiện.
5
5. Phân tích, đánh giá thực trạng 9 điều quy định về đạo đức nghề nghiệp
của người làm báo Việt Nam
Thực tế báo chí cách mạng Việt Nam gần 90 năm qua đã chứng minh, đối
với nghề báo, những người vô tình hay cố ý vi phạm chuẩn mực đạo đức nghề
nghiệp đều không có cơ hội quay lại và phát triển với nghề này. Có lẽ, chưa
lúc nào, đạo đức nhà báo được nói tới nhiều như hiện nay. Bên cạnh những vụ
vi phạm đạo đức nghề nghiệp nổi cộm mà báo chí đã nêu, thực tế đã có những
nhà báo, tòa soạn chạy theo việc câu views, câu quảng cáo đã đưa tin không
đúng sự thật, nên đã bị kỷ luật, có trường hợp phải trả giá bằng cả sinh mạng
chính trị của mình.
Dù ở chính thể nào, nhà báo vừa phản ánh hiện thực khách quan nhưng
cũng vừa thể hiện tư tưởng, lập trường, quan điểm của mình. Tư tưởng, lập
trường, quan điểm này do đạo đức nghề nghiệp và đặc điểm của nền báo chí
mà nhà báo phục vụ tác động, chi phối. Đạo đức báo chí cách mạng Việt Nam
luôn đòi hỏi đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và nhân dân làm ưu tiên lựa chọn

nhà báo phản bội kỳ vọng của họ. Ở khía cạnh này, đạo đức nhà báo không
chỉ là việc đi đến tận cùng của nỗi oan khiên để tìm ra lẽ phải, lẽ công bằng
cho người bị oan khuất mà cái chính là, bằng ngòi bút của mình, bằng sự
trung thực và trách nhiệm của mình, nhà báo phải làm công việc của một bác
sĩ phẫu thuật, cắt bỏ vĩnh viễn những khối u có thể trở thành “tiền lệ xấu”, có
thể lây nhiễm thói hư cho cả cộng đồng.
Ví dụ: Vụ hôi của từ một chiếc xe chở bia bị lật ở Đồng Nai
www.24h.com.vn/hoi-bia-mac-tai-xe-van-xin-c46e29 , nếu không có sự vào
cuộc và lên án quyết liệt từ các cơ quan báo chí thì chắc chắn sẽ khó có động
thái “tử tế” đi nhặt từng tờ bạc trả lại cho chủ nhân của nhiều thanh niên ở
Phan Thiết vừa mới xảy ra.
Hàng loạt những chiếc xe tải chở hàng bị lật ở Hà Nội, Thanh Hóa,
sau “vụ Đồng Nai”, người dân ở những nơi đó không những không “hôi của”
7
như đã từng xảy ra mà còn giúp đỡ tận tình các tài xế để khắc phục hậu quả.
Người dân ở những nơi đó đã “vỡ ra” câu chuyện về tình người sau khi báo
chí lên án mạnh mẽ hành vi lấy “cướp ngày” ở Đồng Nai. Nếu báo chí
xem việc “hôi của” như là chuyện “không phải của mình” mà đứng ngoài
cuộc thì hẳn đó sẽ là một tiền lệ xấu, sẽ không có những nghĩa cử rất đáng
trân trọng của người dân ở những vụ tai nạn tiếp theo. Đạo đức của nhà báo,
trong câu chuyện này chính là góp phần định hướng cho cộng đồng để
mỗi người phải sống tốt hơn, có trách nhiệm hơn, phải biết đùm bọc nhau
trong cơn hoạn nạn. Đối mặt với cái xấu, cái phi tiến bộ để đấu tranh, hạn chế,
triệt tiêu nó, đó cũng là một khía cạnh về đạo đức của nhà báo vậy.
Hay trong các tờ báo đều có mục nhân ái, viết và kêu gọi mọi người ủng
hộ, chung tay góp sức cứu giúp người nghèo, những người có hoàn cảnh khó
khăn, người mồ côi, bệnh hiểm nghèo… Nhờ có báo chí mà những người có
hoàn cảnh khó khăn nhận được sự giúp đỡ và ủng hộ của công chúng.
Cả nước hiện có trên 800 tờ báo với đủ các loại hình, kèm theo đó là gần
hai vạn nhà báo đang hành nghề, một con số không hề nhỏ đối với một nghề

2011 đã xử lý tổng số 51 trường hợp, trong đó xử phạt vi phạm hành chính 41
trường hợp với tổng số tiền 343 triệu đồng, cảnh cáo: 01, nhắc nhở: 09 (trong
đó 18 trường hợp thông tin sai sự thật; 04 trường hợp rút tít không phù hợp
với nội dung; 05 trường hợp thực hiện không đúng quy định giấy phép; 04
trường hợp đăng phát bản đồ thể hiện không đúng chủ quyền Việt Nam; 13
trường hợp vi phạm quảng cáo). Đối với phát thanh và truyền hình, trong năm
2011 đã xử lý tổng số 15 trường hợp, trong đó xử phạt vi phạm hành chính 10
trường hợp với tổng số tiền 126 triệu đồng, nhắc nhở 05 trường hợp (trong đó
03 trường hợp thông tin sai sự thật; 05 trường hợp đăng bản đồ thể hiện
không đúng chủ quyền Việt Nam; 05 trường hợp vi phạm quảng cáo; 02
trường hợp thực hiện không đúng quy định giấy phép). Cũng trong năm 2011,
đã có 09 phóng viên, biên tập viên, lãnh đạo cơ quan báo chí bị cơ quan báo
chí, cơ quan chủ quản báo chí xử lý kỷ luật vì liên quan đến việc viết và biên
9
tập bài báo có nội dung thông tin sai sự thật; vi phạm nguyên tắc tổ chức sinh
hoạt Đảng; quản lý yếu kém, vi phạm quy định về quản lý tài chính; đã có 6
trường hợp bị thu hồi thẻ nhà báo; có nhà báo bị truy tố trước pháp luật.
Dĩ nhiên, sự lí giải trong các cuộc thảo luận về đạo đức truyền thông cũng
khó được xếp hạng (như các quan niệm về trách nhiệm mà chúng tôi đã bàn
đến trong bài "Xã hội thông tin và trách nhiệm của nhà báo"). Rõ ràng là phải
giải thích xem cái gì là đối tượng của đạo đức báo chí.
Công tác báo chí vốn dĩ vẫn gây ấn tượng mạnh cho công chúng và trở thành
đối tượng của những lý lẽ trong các cuộc tranh luận về đạo đức. Những tranh
luận đó có thể làm sáng tỏ những vùng xung đột của đạo đức báo chí. Sau đó
lại có những bài phê phán riêng rẽ, những lưu ý đến các mâu thuẫn hoặc tin
tức sai.
Ví dụ: tháng 8/2000, một tờ báo đã đưa tin về một ca sĩ nổi tiếng, nghệ sĩ
nhân dân bị chồng bắn vì ghen tuông, rồi sau đó lại cải chính. Thật khó khăn
khi phải phân biệt lỗi lầm do tay nghề kém, đạo đức tồi hay có "vùng tối"
trong tư tưởng.

“Nổ xe máy trong đêm hai thanh niên tan xác” danviet.vn › Thời sự
“Xe tải cán nát bét đầu thanh niên”
www.goc18.vn/xem/xe+tải+cán+nát+đầu+thanh+niên/
Những kiểu đặt Tít báo kiểu “vơ đũa cả nắm”, “treo đầu dê bán thịt
chó”,…vẫn xuất hiện hàng ngày trên các trang báo; đã không chia sẻ được
mà còn khắc sâu thêm nỗi đau của con người. Tuy nhiên, việc đặt những cái
tít hấp dẫn để thu hút độc giả là rất cần thiết, và có những nguyên tắc đặt tít
khác nhau không hề “giật gân” nhưng vẫn hấp dẫn được độc giả, tạo được
thương hiệu của tờ báo và “câu” được quảng cáo mà nhà báo nào cũng được
đào tạo khi còn trên ghế giảng đường hoặc được học qua những lớp nghiệp vụ
về báo chí. Nhưng nguyên tắc hàng đầu, quan trọng nhất đó chính là vấn đề
đạo đức và lương tâm của nhà báo.
11
Thời gian qua, trong thực tiễn hoạt động báo chí cũng xuất hiện và tồn tại
nhiều khuyết điểm, yếu kém rất đáng lo ngại, nhất là tình trạng vi phạm đạo
đức nghề nghiệp. Có thể nêu một số biểu hiện sau:
- Một số cơ quan báo chí thiếu nhạy bén, chưa làm tốt chức năng tư tưởng,
văn hóa, chức năng tham gia quản lý, giám sát xã hội, có biểu hiện xa rời tôn
chỉ, mục đích, xa rời sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước. Hậu
quả của tình trạng này là không ít cơ quan báo chí, nhà báo đã có những bài
viết mang nội dung thông tin thiếu trung thực, thiếu chính xác, phản ánh
một chiều thông tin về mặt trái của xã hội - phản ánh quá nhiều những vụ việc
tiêu cực, tệ nạn xã hội, gây dư luận xã hội bất an; chưa quan tâm phát hiện,
biểu dương nhân tố tích cực, điển hình tiên tiến trong các phong trào thi đua
yêu nước.
- Do sa vào khuynh hướng “thương mại hóa” báo chí, nhiều báo có những ấn
phẩm phụ với nội dung chưa thiết thực, chạy theo thị hiếu tầm thường của
một số ít độc giả; trong thông tin còn sơ hở, thiếu sót, tạo điều kiện cho các
thế lực xấu lợi dụng, khai thác, xuyên tạc chống phá Đảng và Nhà nước ta.
Trong khi đó, công tác đấu tranh, phản bác các thông tin và luận điệu sai trái,

- Không ít cơ quan báo chí chưa thực hiện nghiêm túc việc công khai xin lỗi,
cải chính đối với những thông tin sai lệch, không chính xác, gây ảnh hưởng
xấu đến uy tín của các cá nhân, đơn vị. Thể hiện rõ nhất là tình trạng cơ quan
báo chí cố tình lờ đi không đăng tin cải chính (nếu không bị cá nhân, đơn vị
mà mình viết báo sai kiện cáo); cải chính không kịp thời; đăng tin cải
chính chỉ vài dòng chữ nhỏ ở nơi khó nhìn thấy trên các trang báo; hoặc chỉ
đăng là “Nói lại cho rõ”, “Tin thêm về vụ…”… để hòng khỏa lắp, làm nhẹ sai
trái của nhà báo, của cơ quan báo chí.
- Một số nhà báo ít đưa tin, viết bài theo nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm xã
hội với Đảng, Nhà nước và nhân dân mà chỉ chú trọng đưa tin, viết bài theo
mức độ “nặng” hay “nhẹ” của “phong bì” nhận được từ cơ quan, đơn vị, địa
13
phương, doanh nghiệp mời họ đến tham dự các sự kiện với tư cách người đưa
tin. Tệ hại hơn, trong trường hợp không có “phong bì” có nhà báo đã
cố tình khai thác những chi tiết bất lợi, thông tin tiêu cực từ các cơ quan, đơn
vị, địa phương, doanh nghiệp đưa lên báo để dằn mặt, trả đũa.
- Sự cạnh tranh khốc liệt trong cơ chế thị trường dẫn đến tình trạng một số
doanh nghiệp dùng mọi thủ đoạn để hạ uy tín doanh nghiệp đối thủ. Một
trong những thủ đoạn đó là tranh thủ lôi kéo giới truyền thông - báo chí viết
khen ngợi doanh nghiệp mình và viết bôi nhọ, hạ bệ doanh nghiệp đối phương
khi có điều kiện. Trong bối cảnh đó, một số nhà báo vô tình hay
cố ý đã trở thành công cụ cho một số doanh nghiệp.
Tóm lại, bên cạnh những ưu điểm, những mặt tích cực là cơ bản, mang
tính chủ đạo thì những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề báo ở nước ta hiện
nay cũng là một thực trạng rất đáng lo ngại
Trong các cuộc thảo luận về vấn đề đạo đức báo chí hiện nay đang có
nhiều cách lý giải, biện minh. So với nhiều năm trước thì trong mấy năm gần
đây, tình trạng vi phạm đạo đức báo chí đang tăng lên. Biểu hiện của sự vi
phạm này không chỉ là những tác phẩm được công bố mà ngay cả sự im lặng
không bình thường cũng được công chúng nhận thấy. Chẳng hạn như có

truyền hình; nặng thì bị kỹ luật cảnh cáo khi để xảy ra hậu quả, làm mất uy tín
tòa báo. Ở Quảng Nam, báo chí địa phương thỉnh thoảng cũng rơi rớt một vài
trường hợp bị nhắc nhở. Riêng đối với phóng viên của các báo ngoài tỉnh, báo
ngành thường trú ở Quảng Nam, đã không ít lần bị những cá nhân, tập thể nói
chung là người cung cấp thông tin phàn nàn, thậm chí có thái độ gay gắt. Còn
nhớ, cách đây vài năm, ở thành phố Tam Kỳ có chủ trương trồng cây hoa sữa
trên các đường phố. Đến mùa trổ hoa, hoa rụng, mùi của hoa nghe khó chịu,
có nhiều ý kiến khác nhau, trong đó có ý kiến đề nghị chặt bỏ đi. Trước dư
luận này, nhiều tờ báo đưa tin. Đó là điều bình thường. Tuy nhiên, phóng
viên của một tờ báo tỉnh bạn đã tranh thủ lúc đi nhờ xe, ngồi ghế sau, nghe
lóm vài câu trò chuyện của đồng chí phó chủ tịch tỉnh về dư luận cây hoa sữa
15
nói trên. Thế là hôm sau đăng lên một bài báo có cái box tóm tắt mấy câu trò
chuyện của đồng chí phó chủ tịch tỉnh như là nội dung chính thức của một
cuộc phỏng vấn! Kết quả việc làm cẩu thả này, là bài báo làm cho dư luận
hiểu sai quan điểm của người lãnh đạo.
Có thể thấy rằng, việc khai thác và xử lý nguồn tin là hết sức quan trọng
đối với người làm báo. Hay nói cách khác là rất cần ở nhà báo sự nhạy cảm có
lý trí dựa trên cơ sở khoa học. Đây là một tố chất quí giá, là điều kiện tiên
quyết của người làm báo đích thực. Đôi khi do sự bất cẩn hoặc bị choáng
ngợp trước những nguồn tư liệu hấp dẫn, phức tạp mà phóng viên khai thác
được, dẫn đến việc chọn lựa, sử dụng nguồn tin làm chất liệu cho tác phẩm
báo chí không có hiệu quả. Cũng chính cái hấp dẫn, phức tạp đó đôi khi làm
cho cái ngòi bút cong lệch, trang giấy nhàu nát nếu nhà báo đã bị mua chuộc
hoặc cố tình làm tiền, để cho ra một thứ sản phẩm kém chất lượng, tác hại đến
môi trường văn hóa, ô nhiễm đời sống tinh thần trong cộng đồng. Thực tế,
bấy lâu nay chúng ta đã từng xót xa khi nghe tin một vài đồng nghiệp bị khởi
tố, đứng trước vành móng ngựa bởi những con chữ nghiêng ngã vì đồng tiền.
Chúng ta càng xấu hổ trước quần chúng nhân dân khi họ biết ta là người làm
báo. Rất may là bên cạnh những con sâu, trong làng báo của chúng ta vẫn còn

nhận thức chính trị, hướng dẫn, kiểm tra thực hiện những quy định về đạo
đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam chưa đạt hiệu quả như mong
muốn”.
Hội thảo như là nhịp cầu để các nhà báo tâm huyết nói hết những gì mà
mình muốn nói. Quan điểm của nhà báo Võ Xuân Phụng, Ủy viên BCH Hội
Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà báo Bình Định là: “Bản lĩnh và đạo
đức nhà báo là sự kết hợp hài hoà giữa phẩm chất trí tuệ và phẩm chất tư
cách đạo đức nghề nghiệp. Ở Bình Định chưa có nhà báo nào phải ra tòa vì
những hành vi lợi dụng nghề nghiệp để trục lợi, nhưng vẫn có dư luận râm
ran về một vài nhà báo uốn cong ngòi bút vì lợi ích cá nhân. Gần đây, xung
quanh phóng sự truyền hình “Ai chắp cánh cho thần chết” của phóng viên
17
Dũng Chinh (Đài Phát thanh và truyền hình Bình Định) được cho là có yếu tố
dàn dựng, đã được Ban Kiểm tra Hội Nhà báo tỉnh Bình Định xem xét về đạo
đức trong tác nghiệp và xử lý thông tin”. Theo đó, vào chiều ngày 01.10.
2013 phóng viên Dũng Chinh nhận kỹ luật khiển trách và bị thu hôi các giải
thưởng đã trao tặng cho phóng sự truyền hình nói trên. Nhà báo Phan Thị
Thủy, Hội Nhà báo Đà Nẵng bức xúc trước những trường hợp phóng viên
thiếu tôn trọng với cả bản thân mình khi được các đơn vị địa phương mời
tham dự bất cứ cuộc gì. Nhận tài liệu, nhận “bì” xong là chuồng ngay. Chính
cớ sự ấy mà tin bài của họ không chính xác vì nguồn tin thiếu kiểm chứng.
Các nhà báo nên nhớ rằng, tài liệu chúng ta nhận đôi khi chỉ là dự thảo. Vì
vậy nếu không tôn trọng thời gian quy định của cuộc họp, thì làm sao nghe
được những ý kiến khác nhau để đi đến kết luận một vấn đề. Đó là một trong
nhiều ví dụ ! . Nhà báo Phan Thị Thủy nói: “Thực tế cũng cho thấy, có không
ít doanh nghiệp, đơn vị khi nghe tên của một số nhà báo ấy đã kinh hãi, tìm
cách né tránh không muốn tiếp chuyện. Hiện tượng một số nhà báo suốt ngày
chỉ biết đi “đánh hơi” các sai phạm của một đơn vị, doanh nghiệp nào đó để
đến hù dọa hòng kiếm chác, hay mượn danh nhà báo để xin xỏ trong giới báo
chí xem ra không còn hiếm…Chính những hành vi thiếu chuẩn mực đạo đức

của họ trở thành một phần nhỏ trong khối tư liệu đồ sộ được thu nhập từ nhiều
nguồn khác nhau. Phương tiện truyền thông trong nền kinh tế thị trường nói
chung xuất hiện nhiều loại tư liệu mang tính chất tiếp thị, quảng cáo, điều
đó làm cho độ tin cậy đối với báo chí không có khả năng tăng lên.
- Quá trình phát triển của hệ thống báo chí luôn luôn dẫn đến việc xuất hiện
những phương tiện thông tin hiện đại hơn. Vì vậy mà kĩ xảo nghề nghiệp
cũng có thể được phát huy tối đa. Hành vi đạo đức bị “sấy khô” bởi các hoạt
động theo định chế.
- Đối với những chủ đề của xã hội hiện đại làm cho báo chí có thẩm quyền
cao hơn, đồng thời báo chí ngày càng chịu nhiều sức ép của những người chi
19
tiền quảng cáo. Mặt khác, quan trọng hơn là việc báo chí có thể đưa ra những
nội dung có chọn lọc, có sắp xếp, xử lý khác hẳn với thông tin "thô" ban đầu.
- Tầm quan trọng và độ tin cậy của thông tin không còn được đảm bảo chắc
chắn như trước. Một bộ phận công chúng có thể quay lưng lại với phương tiện
truyền thông vì họ không còn tin cậy nữa. Đáng kể nhất là những lời phê phán
tác động của phương tiện truyền thông bởi những bài báo vô trách nhiệm của
một vài phóng viên.
- Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu, khuynh hướng thương mại hóa của
một số cơ quan báo chí vẫn diễn ra thật phức tạp. Với sự trợ giúp của kỹ thuật
điện tử, phương tiện truyền thông trở nên gần như không bị giới hạn
Thực tế đang tồn tại trong báo chí hiện nay, đó là sự lập lờ giữa vi phạm và
không vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Thực trạng này có 2 nguyên nhân chủ yếu:
1- Do sự thiếu hiểu biết, sự nhận thức non kém của nhà báo
2- Do chạy theo xu hướng thương mại hóa báo chí hiện nay.
- Do bản thân tờ báo đó thiếu văn hóa nghề và thừa tính không chuyên
nghiệp, không có khả năng được bạn đọc lựa chọn nếu làm báo nghiêm túc.
Họ đã xin được cho tờ báo ra đời thì phải tìm mọi cách để “sống”.
-Ngoài ra còn lý do cơ quan quản lý “quản” chưa chặt, chưa xử lý nghiêm
những trường hợp vi phạm tôn chỉ mục đích và nguyên tắc tính nhân văn của

các quy định đã lỗi thời và bổ sung những quy định mới phù hợp với điều
kiện kinh tế, xã hội của đất nước.
Để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động báo chí, các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền đã ban hành một số lượng lớn các văn bản quy phạm PLBC. Các văn
bản này được ban hành trong những thời điểm, điều kiện và hoàn cảnh khác
nhau nên không tránh khỏi tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo, lạc hậu so với
thực tiễn. Khắc phục tình trạng trên, một trong những giải pháp quan trọng là
tiến hành thường xuyên và có chất lượng việc rà soát và hệ thống hóa các văn
bản PLBC trên từng lĩnh vực cụ thể.
21
Rà soát và hệ thống hóa văn bản pháp luật hiện hành nói chung và PLBC nói
riêng là công việc rất quan trọng, thể hiện ở một số điểm: Phục vụ trực tiếp
cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Mục tiêu của hoạt động
rà soát, hệ thống hóa PLBC là nhằm sửa đổi, bổ sung, thay thế, hoặc loại bỏ
các quy định, các văn bản PLBC trái với Hiến pháp và các đạo luật, các văn
bản mâu thuẫn, chồng chéo hoặc không phù hợp với thực tiễn để xây dựng và
hoàn thiện hệ thống PLBC thống nhất, hợp hiến, hợp pháp. Kết quả của rà
soát, hệ thống hoá là đưa ra các danh mục (danh mục các văn bản pháp luật
hết hiệu lực, còn hiệu lực thi hành; danh mục văn bản pháp luật cần ban hành
mới, cần sửa đổi, bổ sung; cần bãi bỏ, huỷ bỏ và đình chỉ thi hành). Với các
loại danh mục này, cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí, nhà báo, người dân
sẽ thuận lợi hơn trong quá trình tìm hiểu pháp luật, dễ dàng biết được những
văn bản pháp luật nào còn hay đã hết hiệu lực và phải thực hiện theo văn bản,
quy định nào, tránh được những thủ tục rườm rà, không cần thiết, tiết kiệm
thời gian và tiền bạc mỗi khi có việc liên quan đến PLBC. Đối với cơ quan
quản lý nhà nước về báo chí sẽ có cái nhìn tổng thể về hệ thống PLBC hiện
hành, nhờ đó biết được cần phải ban hành văn bản nào để điều chỉnh cho phù
hợp. Đối với cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng pháp luật sẽ tránh được
tình trạng áp dụng sai PLBC. Phục vụ hoạt động nghiên cứu và giảng dạy về
báo chí, PLBC.

học đầy đủ để hoàn thiện pháp luật, càng không thể có những văn bản pháp
luật có chất lượng cao phù hợp với thực tiễn. Vì vậy, việc thường xuyên
nghiên cứu, tổng kết, đánh giá thực trạng pháp luật và thực trạng thực hiện
PLBC là một trong những giải pháp quan trọng đảm bảo hoàn thiện PLBC
trong điều kiện hiện nay. Một số đề xuất khi tiến hành nghiên cứu, khảo sát,
đánh giá thực trạng pháp luật và thực trạng thực hiện PLBC là:
Một là, phải giao nhiệm vụ nghiên cứu, tổng kết, đánh giá thực trạng
pháp luật và thực trạng thực hiện PLBC để tiến tới sửa đổi Luật BC cho các
cơ quan có thẩm quyền và có khả năng thực hiện. Hiện nay, Chính phủ đã
23
giao cho Bộ TTTT chịu trách nhiệm chủ trì và các cơ quan thuộc các bộ, ban,
ngành có liên quan chịu trách nhiệm phối hợp. Theo chúng tôi, để công tác
nghiên cứu đạt kết quả, cần phải quan tâm thực hiện một số vấn đề sau: Trước
hết, phải nghiên cứu tên gọi của luật: Luật Báo chí, Luật về Quyền tự do báo
chí hay Luật Truyền thông đại chúng. Mặt khác, cần phải có cơ chế để tập
hợp được các nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm về PLBC để luật ban hành
đảm bảo tính khách quan, khoa học và khả thi. Nhà nước cần sớm khắc phục
tình trạng thiếu cơ chế cho sự tham gia đóng góp thiết thực, hiệu quả của các
các chuyên gia, nhà khoa học, nhà báo và nhân dân trong quá trình xây dựng
các văn bản pháp luật. Hiện nay, có không ít văn bản luật khi soạn thảo xong,
lấy ý kiến đóng góp của mọi tầng lớp nhân dân, nhiều ý kiến thiết thực nhưng
không được ban soạn thảo chấp nhận.
Hai là, phải có sự nghiên cứu, khảo sát kinh nghiệm của các nước trên thế
giới về xây dựng, hoàn thiện và thực hiện PLBC, qua đó tiếp thu có chọn lọc
kinh nghiệm của các nước để phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam.
Ba là, phải tiến hành khảo sát, đánh giá một số vấn đề như hoạt động của
các cơ quan báo chí, liên kết trong hoạt động báo chí, trình độ nhà báo, sự
hiểu biết PLBC của người dân Đây là những thông số có ý nghĩa quan trọng
giúp các nhà làm luật xây dựng và điều chỉnh kịp thời các vấn đề do thực tiễn
báo chí đặt ra.

Báo chí. Tuy nhiên, Cục Báo chí mới được thành lập từ năm 2002 đến nay
trên cơ sở kiện toàn Vụ Báo chí, nên số lượng cán bộ còn ít, chưa đáp ứng
được yêu cầu thực tế. Với một đội ngũ cán bộ, nhân viên thiếu, đầu việc nhiều
nên đẩy nhanh việc áp dụng công nghệ thông tin, phương pháp quản lý hiện
đại vào hệ thống quản lý báo chí là việc làm cấp thiết. Được như vậy vừa tinh
25