MỤC LỤC
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 1
PHẦN1: MỞ ĐẦU: ………………………………………………Trang 2
1/ Lý do chọn đề tài:…………………………………………………Trang 2
2/ Mục tiêu của đề tài:……………………………………………… Trang 3
3/ Mục đích nghiên cứu:. ……………………………………… … Trang 3
4/ Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu:. ………………….….… Trang 3
5/ Giới hạn và đối tượng nghiên cứu:. ………………………… … Trang 4
PHẦN 2: NỘI DUNG: …………………………… Trang 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN:……………………………… … Trang 4
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA ĐƠN VỊ:…………………… Trang 4
CHƯƠNG 3:NHỮNG BIỆN PHÁP:…………………… ……… Trang 5
1/GV cần lựa chọn nội dung bài dạy phù hợp với nội dung trò chơi: Trang 5
2/ Giúp học sinh xác định rõ mục đích của trò chơi: ……………… Trang 5
3/ Cách xây dựng một trò chơi học tập:…………… ………… …….Trang 7.
4/ Tiến hành tổ chức trò chơi học tập:. .………… ………………….Trang 10
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: …………………………….Trang 11
PHẦN 3: KẾT LUẬN : ………………………………….………….Trang 12

PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Để thực hiện mục tiêu giáo dục của Bộ Giáo dục-Đào tạo đã đặt ra: Giáo
dục cho học sinh Tiểu học là phải giáo dục toàn diện, không coi trọng môn chính,
môn phụ. Bởi vậy cùng với các môn học khác, môn khoa học đã góp phần không
nhỏ vào việc hình thành và phát triển toàn diện cho học sinh .
- Để dạy tốt môn khoa học, người giáo viên cần biết phối kết hợp các phương
pháp dạy học như: Phương pháp quan sát, phương pháp thí nghiệm, phương pháp
nhóm, phương pháp trò chơi học tập. Trong đó phương pháp Trò chơi học tập là
một trong những phương pháp dạy học có hiệu quả nhằm khuyến khích sự tò mò
khoa học, thói quen đặt câu hỏi, tìm câu giải thích khi các em được tiếp cận với
thực tế, qua đó các em dễ dàng ghi nhớ nội dung bài học.

quả của phương pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5.
II . Mục tiêu của đề tài.
Phương pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5 đã được nhiều tài
liệu hướng dẫn, nhiều giáo viên, giảng viên nghiên cứu để nâng cao hiệu quả của
phương pháp dạy học này.
Tuy nhiên, để có biện pháp cụ thể, hướng dẫn từng bài phù hợp trong môn
khoa học lớp 5 để giáo viên áp dụng giảng dạy nâng cao chất lượng chưa rõ ràng.
Mặt khác, hiện nay nhu cầu giáo dục ở nước ta ngày càng đổi mới, đổi mới
về phương pháp dạy học, đổi mới về nội dung chương trình để nền giáo dục ngày
càng tiến bộ, theo kịp các nước khác trên thế giới. Do vậy, phương pháp Trò chơi
học tập cũng cần có sự chỉnh sửa và thay đổi.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: Để nâng cao hiệu quả của phương pháp
Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5.
III . Mục đích nghiên cứu .
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 3
Tìm hiểu và tổng kết được những khó khăn, thuận lợi của học sinh và giáo
viên khi tham gia và tổ chức Trò chơi học tập.
Tìm được một số biện pháp để giải quyết những khó khăn mà học sinh và
giáo viên mắc phải khi tham gia Trò chơi học tập. Qua đó dần nâng cao hiệu quả
của phương pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5 nhằm nâng cao chất
lượng dạy và học , giúp các em phát triển toàn diện ngay từ bậc học đầu tiên.
IV. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.
Để đạt được mục đích trên, bản thân tôi đã thực hiện những nhiệm vụ sau:
Nghiên cứu những vấn đề chung về khoa học lớp 5 .
Nghiên cứu 1 số biện pháp sư phạm nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn
Khoa học.
Nghiên cứu đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh.
Tìm hiểu thực tế học sinh lớp 5a Trường Tiểu học Trần Quốc Toản về sở
thích tham gia Trò chơi học tập, về sự tiếp nhận kiến thức khoa học, để phát hiện
những khó khăn, vướng mắc, những tồn tại cần giải quyết.

* Tổ chức trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học, chơi là một biện pháp
học tập có hiệu quả của học sinh. Thông qua trò chơi, học sinh được tập luyện, làm
việc cá nhân, làm việc theo đơn vị tập thể theo sự phân công với tinh thần hợp tác.
Đó là những việc làm thuộc phương pháp học tập mới mà trường Tiểu học cần
hình thành ở người học.
CHƯƠNG II: Thực trạng của đơn vị
1. Thực trạng chung của nhà trường.
Trường TH Trần Quốc Toản nằm trên địa bàn Thị trấn Huyện Bắc Mê – Hà
Giang. Là một trường đạt Chuẩn Quốc Gia năm 2002 và luôn là lá cờ đầu trong sự
nghiệp giáo dục của huyện nhà. Với tổng số là 16 lớp bằng 335 học sinh, trong đó
học sinh dân tộc chiếm ¾ số học của toàn trường. Được sự quan tâm của các cấp,
ngành, chính quyền địa phương, Ban gián hiệu nhà trường, phụ huynh học sinh,
đặc biệt có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tận tụy trong công việc, có trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ.
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 5
2. Khảo sát thực trạng lớp.
Sau nhiều năm trực tiếp giảng dạy ở các khối lớp, trong đó năm học 2008- 2009
tôi đã chủ nhiệm lớp 5a, tôi đã tiến hành điều tra cụ thể về tình hình học sinh, sự mong
muốn và khả năng tham giai trò chơi học tập trong môn khoa học nói riêng và trong các
môn học khác nói chung. Kết quả như sau:
* Tổng số học sinh : 28 em.
Số học sinh muốn được tham gia, hiểu mục đích và thu được kết quả sau trò
chơi học tập : 40%
Số học sinh muốn được tham gia, nhưng chỉ tham gia với mục đích vui chơi là
chính mà chưa hiểu, chưa thu được kết quả sau trò chơi học tập : 30%
Số học sinh chưa muốn tham gia:30%
Sở dĩ các em chưa muốn tham gia hoặc tham gia mà chưa thu được kết quả
là do một số nguyên nhân sau:
1. Các em chưa hiểu mục tiêu của trò chơi : chơi để làm gì? chơi nhằm mục
đích gì?

a/ Trò chơi để hình thành kiến thức mới.
Tiết-trang Tên trò chơi Mục đích trò chơi
T1- trang4 Bé là con ai? HS nhận ra, mỗi trẻ em đều có
những đặc điểm giống bố, mẹ
mình.
T 2,3- trang 6 Ai nhanh, ai đúng? HS biết phân biệt đặc điểm về
mặt sinh học và xã hội của nam
và nữ.
T 6- trang 14 Ai nhanh, ai đúng? HS hiểu 1 số đặc điểm chung của
trẻ ở từng giai đoạn từ 3 đến 10
tuổi.
T11- trang 30 Ai nhanh, ai đúng? HS biết tác nhân gây bệnh, sự
nguy hiểm của bệnh viêm não.
T 16- trang 34 Ai nhanh, ai đúng? HS giải thích được HIV, AIDS là
gì? các đường lây bệnh HIV,
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 7
T 17- trang36 HIV lây hay không
lây?
HS biết các hành vi tiếp xúc
thông thường không lây HIV.
T35- trang 72 Ai nhanh, ai đúng? HS biết đặc điểm của chất rắn -
chất lỏng - chất khí.
T 36- trang 74 Nhà khoa học trẻ HS biết các phương pháp tách
các chất ra khỏi hỗn hợp.
T 37- trang77 Đố bạn
HS biết phương pháp sản xuất
muối từ nước biển, sản xuất nước
cất tiêm .
T 38,39- trang 78 Bức thư bí mật HS biết vai trò của nhiệt trong
biến đổi hoá học.

T63-trang130 Ai nhanh, ai đúng? Hệ thống 1 số nguồn tài nguyên và tác
dụng của chúng.
T63-trang133 Ai nhanh,ai đúng? Hệ thống kiến thức về môi trường.
T69-trang142 Chữ gì? Củng cố kiến thức có liên quan đến sự ô
nhiễm môi trường.
Cách nêu mục tiêu của trò chơi, tôi đã đưa ra một cách khéo léo, hấp dẫn, có
tính chất gợi mở để tạo sự tò mò khám phá cho học sinh .
Sau khi các em đã hiểu được mục đích của trò chơi, thấy được sự hấp dẫn của
trò chơi các em sẽ chủ động tham gia chơi mà không cần giáo viên ép buộc. Để có
được điều đó, tôi xây dựng trò chơi học tập sao cho hợp lý; hợp lý về thời gian; hợp
lý về hình thức chơi ; về luật chơi ; về hình thức khen thưởng .
3. Biện pháp 3: Cách xây dựng trò chơi học tập.
Trong quá trình tổ chức 1 hoạt động học tập thành 1 trò chơi học tập khi đã
có đủ các điều kiện sau:
Về đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trò chơi.
Về thời gian, thời điểm chơi, không gian chơi.
Có cách chơi, luật chơi rõ ràng.
Có cách tính điểm để phân định “thắng- thua”, khen thưởng…
Các yếu tố đó là sự chuẩn bị cụ thể chu đáo của giáo viên, góp phần quyết
định sự thành công hay không của trò chơi.
a/Sự chuẩn bị đồ dùng học tập cho học sinh tham gia trò chơi.
Đối với mỗi tiết học nói chung hay với mỗi Trò chơi học tập nói riêng, tôi
cần xác định rõ: Để phục vụ cho trò chơi này cần đến những đồ dùng nào? dụng cụ
nào? phương tiện nào? Từ đó, tôi dành thời gian để chuẩn bị (hoặc giao cho học
sinh chuẩn bị) chu đáo.
*Ví dụ: + Thực hiện trò chơi tiếp sức “ HIV lây hay không?’’ (T17-trang36)
cần chuẩn bị:
- 2 bộ thẻ chữ ghi các hành vi có nguy cơ lây nhiễm hoặc không lây nhiễm như:
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 9
Khoác vai

có hoa. Các bộ phận phải rõ nét, phân biệt bằng màu sắc cụ thể, đảm bảo tính khoa
học và thẩm mỹ cho bức tranh.
- Sự chuẩn bị chu đáo, hấp dẫn sẽ tạo niềm hứng khởi, thu hút học sinh
tham gia. Sự rõ ràng, khoa học sẽ giúp các em dễ tìm hiểu, dễ nhận biết kiến thức,
nhiệm vụ của bản thân trong quá trình tham gia chơi. Sự chuẩn bị cho một trò chơi
không nhất thiết phải quá cầu kì, đôi khi còn dễ tìm, dễ kiếm .
- Để chuẩn bị “ Chiếc ghế nguy hiểm” cho trò chơi T10-trang 20 , giáo viên
chỉ cần lấy luôn chiếc ghế của mình, phủ lên ghế một tấm vải tối màu để học sinh
không phát hiện được bên trong ghế là cái gì? Sự chuẩn bị này tuy đơn giản nhưng vẫn
tạo được sự tò mò, tâm trạng hồi hộp của học sinh khi đến gần chiếc ghế , chiếc ghế ấy
sẽ thu hút học sinh tham gia vào trò chơi.
Với sự chuẩn bị như vậy, tôi sẽ khuyến khích các em tham gia vào trò chơi.
Ngoài việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, tôi luôn bố trí thời gian cho các hoạt động
trong tiết học một cách hợp lý. Trò chơi học tập cũng là một hoạt động trong tiết
học.
b/ Xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi.
Để xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi, tôi cần đọc kĩ mục tiêu
tiết dạy, mục tiêu của trò chơi để phân bố thời gian cho hợp lý. Ở những trò chơi
hình thành kiến thức mới, hoạt động này được diễn ra đầu tiết học hoặc đầu một
phần nội dung bài học. Những trò chơi để củng cố nội dung kiến thức đã học
thường diễn ra cuối tiết học hoặc cuối một phần nội dung vừa học. Tuy nhiên, trò
chơi diễn ra vào thời điểm nào, giáo viên cũng cần xác định thời gian cho hợp lý,
không để ảnh hưởng đến thời gian của tiết học hoặc thời gian của tiết học khác.
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 11
*Ví dụ : -Trò chơi: “Ai nhanh, ai đúng?” (Tiết 14- trang 30 ), đây là hoạt
động đầu tiên của tiết học, cũng là một hoạt động chính giúp học sinh hiểu được :
+ Tác nhân gây bệnh viêm não.
+ Tác hại của bệnh viên não.
+ Lứa tuổi hay mắc bệnh viêm não.
+ Đường lây truyền bệnh viêm não.

4. Biện pháp 4: Tiến hành tổ chức Trò chơi học tập.
Với mỗi trò chơi cần tiến hành qua 3 bước sau:
Bước1: Nêu mục đích và hướng dẫn cách chơi, luật chơi.
-Tên trò chơi hấp dẫn, dễ hiểu sẽ lôi cuốn các em tham gia chơi.
+ Ví dụ: “ Chiếc ghế nguy hiểm”; “ Bức thư bí mật”; “ Ô chữ kì diệu”…
- Mục đích trò chơi sẽ giúp các em định hình được mình tham gia chơi để
làm gì? mình sẽ tìm thấy kiến thức gì qua trò chơi này? từ đó học sinh xác định
nhiệm vụ của bản thân trong khi chơi.
- Hướng dẫn cách chơi cụ thể giúp các em hiểu được từng bước hoạt động
mà mình phải tiến hành.
- Luật chơi rõ ràng giúp các em chơi tích cực, tự giác.
- Hình thức “thưởng- phạt” sẽ là động cơ thúc đẩy sự cố gắng của mình.
Bước2: Học sinh tham gia chơi.( Học sinh có thể chơi thử nếu cần thiết).
Khi các em đã hiểu rõ mục đích, cách chơi và luật chơi, các em sẽ tham gia
trò chơi một cách chủ động, tự tin, hào hứng.ở bước này học sinh là người quyết
định cho kết quả của trò chơi, do vậy các em phải làm việc tích cực, tuy nhiên ở 1
số trò chơi học sinh vẫn cần có sự giúp đỡ của giáo viên hoặc sự tán thưởng của
bạn.Ở những trò chơi hình thành kiến thức mới, giáo viên cần quan sát, nhắc nhở,
giúp đỡ các em nếu các em còn lúng túng. Ở trò chơi củng cố nội dung vừa học, bè
bạn cũng cần có sự động viên bằng những tràng vỗ tay ,( nhưng không quá ồn ào
tránh ảnh hưởng đến lớp khác).
Bước 3: Nhận xét, đánh giá.
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 13
Đây là bước thu hoạch của cả một quá trình chuẩn bị và làm việc ở trên. Bởi
vậy, giáo viên không được coi nhẹ bước này.
Sau khi các đội chơi đã hoàn thành, giáo viên hoặc cán sự môn học sẽ là
trọng tài để phân định “thắng-thua” và quan trọng hơn là kết luận được rút ra để
hình thành kiến thức mới hoặc để nhấn mạnh , khắc sâu kiến thức đã học.
-Học sinh (hoặc đại diện của đội chơi ) báo cáo kết quả .
-Trọng tài đánh giá, phân định “thắng-thua’’- tuyên dương đội thắng cuộc.

- Số học sinh muốn được tham gia chơi và chơi có hiệu quả giáo dục: 75% (
tăng 35% so với đầu năm học ).
- Số học sinh muốn được tham gia chơi, nhưng kết quả chưa cao : 15%
(giảm 15% so với đầu năm ).
- Số học sinh còn nhút nhát trong khi chơi dẫn đến việc tiếp nhận kiến thức
khoa học còn hạn chế : 10% ( giảm 20% so với đầu năm) .
* Về phía bản thân tôi, tôi cảm thấy nhẹ nhàng hơn, không còn mệt mỏi khi
truyền thụ kiến thức tới học sinh vì các em tiếp nhận kiến thức một cách chủ động,
tích cực thông qua trò chơi. Kỹ năng vận dụng trò chơi của tôi linh hoạt hơn, thành
thạo hơn. Tôi có nhiều kinh nghiệm trong việc lựa chọn và tổ chức trò chơi hơn ,
đảm bảo kiến thức và kỹ năng bài học cho học sinh.
Biểu tổng hợp chất lượng môn Khoa học cụ thể như sau:
Năm học
Tổng
số HS
Chất lượng
Giỏi Tỷ lệ% Khá Tỷ lệ% TB Tỷ lệ %
2009-2010
2010-2011
2011-2012
(Học kỳ I)
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 15
Tôi thấy rất tâm đắc, khi học sinh của mình có tiến bộ, không những về kiến
thức mà các em còn trở nên vui vẻ, nhanh nhẹn, cởi mở, khéo léo…trong hoạt
động và trong giao tiếp, đáp ứng đúng mục tiêu: Giáo dục toàn diện cho học sinh
ngay từ bậc học đầu tiên mà Bộ Giáo dục-Đào tạo đã đề ra. Từ đó tôi rút ra cho
mình bài học như sau:
PHẦN III: KẾT LUẬN.
Qua việc nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả của Phương pháp trò
chơi trong môn khoa học lớp 5, tôi rút ra một số nội dung sau:

học nói riêng và các môn học khác nói chung sẽ được nâng cao.
Trên đây là một vài biện pháp có thể coi là kinh nghiệm của bản thân tôi
trong thời gian qua, đó cũng là những gì tôi rút ra từ thực tế giảng dạy. Tôi cũng
mạnh dạn đưa ra, mong muốn nhận sự góp ý, bổ sung của Hội đồng nhà trường
Hội đồng thẩm định Hội thi giáo viên dạy giỏi các cấp, giúp tôi có nhiều biện pháp
tốt hơn để thực hiện tốt hơn phương pháp trò chơi học tập, áp dụng trong thời gian
tới , đáp ứng mục tiêu mà Bộ GD&ĐT đã đề ra. Tôi xin chân thành biết ơn!

Bắc Mê, ngày tháng 12 năm 2011
Người viết
Trần Thị Liệu
Hội đồng thẩm định trường TH Trần Quốc Toản
HIỆU TRƯỞNG
=
Phạm Thị Hiền
Hội đồng thẩm định Phòng GD&ĐT
PHÓ TRƯỞNG PHÒNG
Người thực hiện : Trần Thị Liệu- Trường TH Trần Quốc Toản Trang 17
Bùi Xuân Trường
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tên tác giả Tên tài liệu Nhà xuất bản Năm xuất
bản
Bùi Phương Nga Khoa học lớp 5
(sách giáo khoa)
NXB Giáo dục 2006
Bùi Phương Nga Khoa học lớp 5
(sách giáo viên)
NXB Giáo dục 2006
Bùi Phương Nga Vở bài tập khoa
học