UBND HUYỆN TIÊN YÊN
PHÒNG GIÁO DỤC TIÊN YÊN
***
Sáng kiến kinh nghiệm
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
“BÀI THỂ DỤC PHÁT TRIỂN CHUNG LỚP 9”

Người viết: Vũ Xuân Quang
Đơn vị : Trường PTCS Điền Xá
Điền Xá, tháng 5 năm 2007
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân QuangLỜI NÓI ĐẦU
Nước ta đang bước đầu vào một thế mới với nền công nghiệp hoá và hiện đại
hoá mở đầu cho thập kỉ mới và thế kỉ mới đồi hỏi con người thông minh sáng
tạo và năng động để làm chủ đất nước. Vì thế mà sự nghiệp giáo dục hiện nay
được coi là “ Quốc sách hàng đầu”.Đào tạo nhân tài cho đất nước. Điều này
khằng định rất rõ về vai trò và vị trí của người giáo viên, đặc biệt là người giáo
viên THCS.
Năm học 2006- 2007 là năm học thứ tư thực hiện giảng dạy chương trình
theo SGK mới. Trong bối cảnh hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng
tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại.
Vấn đề này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên THCS là phải đổi mới
cách dạy: Giáo viên chỉ là người hướng dẫn chỉ đạo điều khiển học sinh đi tìm
kiến thức mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Chính vì vậy học sinh
phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới một cách
linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiển của
giáo viên trong tiết dạy. Do vậy việc lựa chọn phương pháp dạy học sao cho phù

truyện tôi thấy học sinh đa số ham học hỏi thích tự mình tìm ra điều mới lạ hay
khi trả lời tìm ra đượckiến thức mới các em rất vui sướng, niềm vui sướng ấy thể
hiện trên khuôn mặt đầy tự hào của các em. Đọc được suy nghĩ đó của các em,
trong quá trình giảng dạy, đặc biệt là những năm gần đây tôi đã không ngừng
tìm tòi cải tiến phương pháp dạy học. Một trong những phương pháp mà tôi
cảm thấy tâm đắc và đem lại kết quả bước đầu là: “Phương pháp dạy học bài thể
dục phát triển chung lớp 9”. Qua các giờ dạy áp dụng phương pháp này bộ môn
thể dục nói chung và thể dục 9 nói riêng, tôi được đại đa số học sinh ủng hộ đã
tạo được niềm vui, niềm say mê, hứng thú học tập cho các em. Thông qua việc
cải tiến này giúp các em tự học tự chiếm lĩnh tri thức khoa học.
2. Cơ sở thực tiễn.
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà tôi trăn trở là làm thế nào để
học sinh tiếp cận với bộ môn thể dục. Để từ đó có sự yêu thích say mê môn học.
Ngay từ những năm đầu tiên tôi trực tiếp giảng dạy và nhận thấy trong
một lớp tỉ lệ học sinh yêu thích môn học còn ít, các em rất sợ môn này chính vì
vậy ảnh hưởng rất lớn tới kết quả học tập cuối năm của học sinh.
Có thể dẫn ra ví dụ như sau về kết quả tổng kết cuối năm học sinh lớp 9
năn học 2005-2006 như sau:
- Tổng số học sinh 28
+ Loại giỏi : 3/28 = 11%
+ Loại khá : 13/28 = 46%
+ Loại TB : 10/28 = 36%
+ Loại yếu : 2 /28 = 7 %
Qua giảng dạy tôi thấy nguyên nhân dẫn tới kết quả nói trên trước hết là
học sinh chưa chăm chỉ luện tập, chưa có cách học bộ môn cho phù hợp, vậy
làm thế nào để học sinh hiểu bài, nhớ kiến thức sâu sắc và vận dụng bài tập đó
là điều theo tôi nghĩ mỗi giáo viên phải đặt lên hàng đầu.
Đối với tiết dạy về thể dục giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp
khác nhau.
Sau khi xem xét cân nhắc, dựa vào cơ sở nêu trên, tôi quyết định phương

Đối tượng là học sinh lớp 9 thời gian thực hiện từ tháng 10 năm 2006
trong môn thể dục.
Nhiệm vụ nghiên cứu: phương pháp dạy bài kiến thức động tác từng nội
dung cụ thể trong bài thể dục phát triển chung của lớp 9.
IV. PHƯƠNG PHÁP VÀ TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.
1. Phương pháp.
- Tìm hiểu tài liệu.
- Toạ đàm trao đổi với giáo viên trong tổ.
- Dự giờ giáo viên khá, giỏi học tập, rút kinh nghiêm.
- Tổng hợp và lựa chọn viết.
2. Tài liệu nghiên cứu.
- Phương pháp dạy bộ môn thể dục ở lớp 9.
- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS.
- SGK, SGV và một số tài liệu tham khảo khác.
V. LỊCH SỬ CỦA VẤN ĐỀ.
Đây là một trong những nội dung được nhiều giáo viên nghiên cứu ở
những mức độ khác nhau và họ cũng được những kết quả nhất định. Song việc
thực hiện đật được kết quả như thế nào tuỳ thuộc vào từng người giáo viên.
Bản thân tôi không có tham vọng đi sâu và nghiên cứu tất cả chương trình
thể dục các khối, lớp mà chỉ bước đầu tìm hiểu “Phương pháp dạy học bài thể
dục phát triển chung lớp 9 ”
4
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân QuangPHẦN II: NỘI DUNG – PHƯƠNG PHÁP
CHƯƠNG I: LÍ LUẬN CHUNG
Chương trình thể dục 9 nghiên cứu về các động tác phức tạp đòi hỏi phải
có sự khéo léo, uyển chuyển, nhanh nhẹn nhưng phải rứt khoát. Đó là một thuận

Trong dạy học sinh học, đồ dùng học tập có vai trò quan trọng, nó vừa là
nguồn cung cấp tri thức vừa là phương tiện giúp học sinh tìm tòi tri thức mới.
Do đó việc tạo ra cách học tập thích hợp cho các tiết học là nhiệm vụ quan trọng
của người thầy. Xác định rõ như vậy nên tôi đã lựa chọn đồ dùng học tập là
những đồ dùng dễ kiếm, dễ sử dụng, dễ làm để từ đó có thể nhân nhanh ra số
lượng lớn hoặc hướng dẫn học sinh tự làm được.
5
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân QuangTrong quá trình giảng dạy tôi thấy một trong những phương pháp dạy học
được chú ý trong quá trình cải tiến để tìm lại kết quả cao trong dạy các đơn vị
kiến thức cơ bản là quan sát tìm tòi với các hình thức học tập:
• Một là hình thức học tập cá nhân: Mỗi cá nhân phải hoàn thành
nhiệm vụ do tôi giao cho mỗi bài tập cụ thể, hoăc từng động tác & phải tạo ra
được các sản phẩm cụ thể.
• Hai là hình thức học tập theo nhóm: Tôi chia lớp thành từng
nhóm, mỗi nhóm gồm số người bằng nhau. Cụ thể chia nhóm theo tổ học tập
(giờ thực hành) hoặc theo đội, hay hai đội ghép với nhau mỗi nhóm thực hiện
một loại nhiệm vụ hoặc cùng thực hiện một nhiệm vụ học tập, sau đó mỗi nhóm
cử một đại diện nên thị phạm động tác và bảo vệ kết quả đã đạt được của nhóm
mình trước lớp. Hình thức này buộc các thành viên trong nhóm cùng hoạt động,
cùng làm việc trao đổi thảo luận với nhau.
CHƯƠNG II: CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CẢI TIẾN GIẢNG DẠY
1. Soạn bài học theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của học
sinh.
a. Xác định kiến thức cơ bản của mỗi bài, lựa chọn những kiến thức cơ
bản để có thể vận dụng các phương pháp dạy học, nhằm tích cực hoạt động
của học sinh.

chức học tập để hướng dẫn học sinh tìm ra những điểm mới của bài học.
Ví dụ: Khi tìm hiểu hoạt động “từ động tác: học từ nhịp 19 -> 25 (nam)
20 -> 26 (nữ) ” với nội dung tìm hiểu các động tác cụ thể của bài cũng như yêu
cầu cần đạt được. Qua việc xác định được mục tiêu của hoạt động này tôi đã tiến
hành những hoạt động học tập của học sinh và tổ chức thực hiện các hoạt động
đó như sau:
Nội Dung Định
lượng
Phương pháp
* Giáo viên chia lớp làm hai nhóm :
- Nhóm nam từ động tác 20-> 26
+ Nhịp 20 - 21: Đưa hai tay ra trước –
sang ngang, bàn tay ngửa, chân trái
duỗi thẳng và nâng cao đến mức tối đa,
mũi bàn chân thẳng, thân hơi ngả ra sau
để giữ thăng bằng, mặt ngửa.
+ Nhịp 22: Hạ chân trái chạm đất về tư
thế như nhịp 15, nhưng đổi chân.
+ Nhịp 23: Từ từ gập thân cúi sâu,
đồng thời kéo bàn chân trái về phía
chân phải để chuyển trọng tâm vào
chân phải.
- Nhóm nam từ động tác 19-> 25.
+ Nhịp 19: Như nhịp 16.
+ Nhịp 20: Dồn trọng tâm vào chân
phải, bước chân trái sang ngang rộng
bằng vai khi khuỵu gối, hai tay đưa ra
trước song song, bàn tay sấp, mặt
hướng trước.
+ Nhịp 21: Thu chân trái sát chân phải

và tôi cũng thực hiện các thí nghiệm để đối chiếu với kết quả của học sinh trong
quá trình thực hiện các động tác.
2. Xây dựng hệ thống bài tập.
a. Các dạng bài tập.
Một trong các dạng bài tập tôi thường sử dụng là:
- Bài tập quan sát thầy giáo thị phạm cả lớp quan sát.
- Bài tập từng nhóm một tập nhóm khác quan sát.
- Bài tập của từng cá nhân để so sánh.
Trong các dạng bài tập chú ý phối hớp vận dụng các thao tác tư duy của
học sinh như: Đối chiếu, phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá
b. Sử dụng các dạng bài tập.
Khi soạn bài tôi thấy cần lựa chọn bài tập phù hợp với nội dung & đối
tượng học sinh, sắp xếp theo lô gích nhận thức. Để khi giải học sinh sẽ tiếp cận
với tri thức mới đặc biệt với các động tác khó.
3. Quá trính thực hiện một tiết lên lớp & một số thủ thuật sư phạm.
Tiết lên lớp là sự thực hiện kế hoạch đã được vạch ra trong bài soạn kết
hợp với sự điều chỉnh cho phù hợp vói những đối tượng học sinh ở các lớp cụ
thể:
Mỗi loại bài có những bước đi chung nhất, có tính chất quy trình mà theo
tôi các giáo viên cần lưu ý khi thực hiện một tiết dạy.
a. Kiểm tra việc thực hiện một tiết học của học sinh.
Việc thực hiện, kiểm tra sẽ giúp giáo viên có thể chủ động thực hiện bài
soạn, kịp thời bổ sung phần học sinh chuẩn bị thiếu, hoặc điều chỉnh hình thức
hoạt động dạy học cho phù hợp.
Cần động viên những ưu điểm và nghiêm khắc nhắc nhở những thiếu sót
để tạo cho HS có thói quen chuẩn bị đầy đủ dễ dàng học tập cho tiết học.
b. Nêu vấn đề vào bài.
Nếu nêu vấn đề hấp dẫn sẽ kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của HS
tạo ra cho các em nhu cầu muốn tìm tòi phát hiện tri thức, từ đó HS sẽ tham gia
tích cực, tự giác vào các hoạt động học tâp.

trình độ nhận thức của mình. Đồng thời giáo viên phát hiện những thiếu sót để
có thể tiếp tục giúp các em bổ sung trong tiết học sau hoặc những điểm giáo viên
cần tự khắc phục.
Trong phần hướng dẫn về nhà tôi thấy không thể thiếu được phần chuẩn
bị cho tiết học sau. Mà muốn cho tiết học sau đạt kết quả cao thì phần chuẩn bị
phải thật chu đáo.
Làm được những điều trên thì chúng ta mới hoàn chủ động và có thể điều
chỉnh kịp thời những tình huống cụ thể xảy ra và có thể yên tâm thực hiện được
kế hoạch và phương pháp dạy bài thể dục phát triển chung của lớp 9 nói riêng và
môn thể dục nói chung.
CHƯƠNG III: VÍ DỤ VỀ PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIẢNG BÀI HỌC BÀI
THỂ DỤC PHÁT TRIỂN CHUNG LỚP 9.
Bước vào đầu năm học tôi nghiên cứu toàn bộ cấu trúc chương trình thể
dục 9 và xem xét lại toàn bộ nội dung phân phối chương trình, để từ đó lựa chọn
các bài có thể áp dung theo phương pháp này. phần nào có thể áp dụng được,
phần không để từ đó chủ động trong công tác soạn giảng. Qua tìm hiểu tôi đã
tìm ra được một số bài có thể áp dụng cho cả bài hoặc từng phần trong bài. Dưới
đây tôi xin trình bày một ví dụ cụ thể.
Ví dụ khi dạy tiết 11:
Tiết 11:
- Chạy ngắn: Ôn tập chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau:
xuất phát cao, chạy nhanh ngồi vai hướng chạy – xuất phát :
Học: Ngồi lưng hướng chạy – xuất phát.
- Bài tập thể dục: Ôn từ nhịp 19 – 25 (nữ), 20 – 26 (nam).
Học: Từ nhịp 26 – 29 (nữ), 27 – 36 (nam).
- Chạy bền: Luyện tập chạy bền.
9
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân Quang


– 25 (nữ), 20 – 26 (nam).
Học: Từ nhịp 26 – 29 (nữ), 27
– 36 (nam).
- Chạy bền: Luyện tập chạy bền.
PHẦN CƠ BẢN
1. Khởi động.
- Lớp trưởng cho lớp dãn hàng cự
li một sải tay, tập bài thể dục tay
không 9 động tác.
- Tại chỗ: + Bước nhỏ.
3- 5
phút
5
phút
2x8
nhịp
- Lớp tập hợp bốn hàng
ngang, điểm số.
* * * * * * * * * *
* * * * * * * * * *
* * * * * * * * * *
* * * * * * * * * *
* LT
GV
10
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân Quang + Nâng cao đùi.

. Nhịp 29: Như nhịp 27.
+ Nam học từ nhịp 27 -> 36.
. Nhịp 27: Thu chân trái sát chân
phải, đồng thời đưa hai tay ra
10
phut
15
phút
2x8
nhịp
2x8
nhịp
- Lớp tập hợp đội hình khởi
động.
* * * * * * * * * *
* * * * * * * * * *

* * * * * * * * * *
* * * * * * * * * *

* LT

- Giáo viên hướng dẫn từng
nhóm cụ thể, chỉnh sửa các
động tác sai nếu có.
- Giáo viên thị phạm động tác
học sinh quan sát.
- Học sinh lần lượt thực hiện
động tác.
- GV chỉnh sửa các động tác

. Nhịp 33: Như nhịp 31.
. Nhịp 34: Như nhịp 32, nhưng
đổi chân.
. Nhịp 35: Như nhịp 33.
. Nhịp 36: Như nhịp 28.
4. Chạy bền.
- Gv cho học sinh chạy nhẹ
nhàng theo địa hình tự nhiên
trong sân trường.
+ Nữ 4 phút.
+ Nam 5 phút.
PHẦN KẾT THÚC
- GV cho học sinh tập hợp thành
4 hàng ngang.
- Thư lỏng tại chỗ: Rung cẳng
chân, bắp đùi, rũ người.
- Dặn dò: về nhà ôn tập những
nội dung vừa học.
- Cho học sinh thu dọn dụng cụ
5
phút
5
phút
- Giáo viên thị phạm động tác
học sinh quan sát.
- Học sinh lần lượt thực hiện
động tác.
- GV chỉnh sửa các động tác
sai nếu có.
Đội hình

Kĩ năng: Rèn luyện các nhóm cơ chính của cơ thể, phát triển thể lực
chung và rèn luyện cơ thể và tư thế cơ bản.
- Thực hiện cả bài đúng động tác, đúng thứ tự, nhịp, phương hướng và
biên độ.
- Tiếp tục nâng cao một số hiểu biết và rèn luyện kĩ thuật để phát triển sức
bền cho học sinh.
Thái độ: Biết vận dụng tự tập hằng ngày.
II. Địa điểm – Dụng cụ .
1. Địa điểm: Sân trường PTCS Điền Xá.
2. Dụng cụ: Bàn đạp 4 đôi
+ Đường chạy ngắn.
+ Đường chạy bền.
+ Đồng hồ bấm giây, còi.
IV. Tiến trình bài dạy.
Nội Dung Định lượng Phương pháp
PHẦN MỞ ĐẦU
- Lớp trưởng tập hợp lớp thành
bốn hàng ngang, điểm số báo cáo
sĩ số cho giáo viên.
- Giáo viên nhận lớp, phổ biến
nội dung yêu cầu của bài học.
- Chạy ngắn: Ôn tập chạy bước
nhỏ, chạy đạp sau:
xuất phát thấp - chạy lao - chạy
giữa quãng.
- Bài tập thể dục: Ôn từ nhịp 1 –
34 (nữ), 1 – 40 (nam).
Học: Từ nhịp 35 – 39 (nữ), 41
– 45 (nam).
3- 5

+ Xuất phát thấp.
+ Chạy lao.
+ Chạy giữa quãng.
3. Bài TD.
* Gv cho lớp ôn lại bài TD
+ Nữ từ nhịp 1 -> 34.
+ Nam từ nhịp 1 -> 40.
* Học mới.
+ Nữ học từ nhịp 35 – 39.
. Nhịp 35: Như nhịp 29.
. Nhịp 36: Thu chân trái sát chân
phải. Hai tay giơ cao song song,
lòng bàn tay hướng vào nhau,
mặt hướng trước.
. Nhịp 37 - 38: Thăng bằng sấp
trên chân phải, ngực ưỡn, hai tay
dang ngang, bàn tay sấp, mặt
hướng trước.
. Nhịp 39: Như nhịp 36.
5
phút
10
phút
15
phút
2x8
nhịp
2x8
nhịp
2x8
+ Nam học từ nhịp 41 -> 45.
. Nhịp 41: Khuỵu gối, hạ thấp
trọng tâm, hai tay đưa ra trước –
xuống dưới – ra sau, thân hơi gập
về trước, hai chân chạn đất bằng
cả bàn.
. Nhịp 42: Nhảy ưỡn thân, hai tay
thẳng vung ra trước lên chếch
cao, lòng bàn tay hướng vào
nhau, chân và mũi chân thẳng.
. Nhịp 43: Khi hai chân chạm đất
( chụm chân ), chùng chân để
giảm chấn động, hai tay đưa ra
trước song song cao ngang vai,
bàn tay sấp, mắt nhìn trước.
. Nhịp 44: Đứng thẳng, hai tay
dang ngang, bàn tay ngửa.
. Nhịp 45: Về TTCB.

4. Chạy bền.
- Gv cho học sinh chạy nhẹ
nhàng theo địa hình tự nhiên
trong sân trường.
+ Nữ 4 phút.
+ Nam 5 phút.
PHẦN KẾT THÚC
- GV cho học sinh tập hợp thành
4 hàng ngang.

* LT
GV
CHƯƠNGIII: KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Sau khi được học phương pháp mới này, tôi thấy các em nhiều tiến
bộ rõ rệt trong cả nhận thức cũng như việc thực hiện các động tác của bài thể
dục phát triển chung . Chính vì thế các em yêu thích môn học hơn nắm kiến thức
15
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân Quangsâu hơn. Chất lượng học tập bộ môn của học sinh được nâng cao hơn. Điều này
được thể hiện thông qua kết quả cuối năm học 2006 – 2007, cụ thể như sau:
- Lớp 9, tổng số học sinh 26.
Học sinh đạt loai giỏi:3/26 = 11,5%
Học sinh đạt loai khá: 14/26 = 53,8%
Học sinh đạt loai trung bình: 9/26 = 34,7%
Học sinh đạt loại yếu: Không
Học sinh đạt loại kém: Không
Chính vì vậy mà nội dung đề tài được áp dụng có hiệu quả trong việc
giảng dạy bộ môn, cũng như tổ chuyên môn.
Vậy việc sử dụng phương pháp sao cho phù hợp với kiểu bài và đối tượng
học sinh là rất quan trọng. Nhưng với thực trạng hiện nay, các giáo viên cần nỗ
lực khắc phục khó khăn để nâng cao chất lượng các tiết dạy, giúp học sinh học
tập có hiệu quả.
PHẦN III. KẾT LUẬN
Khi nghiên cứu đề tài này đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của tổ chuyên
môn và đặc biệt là sự quan tâm và chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài , cảm ơn học sinh lớp 9 để có được kết
quả khả quan như ngày hôm nay.

8. Sách giáo viên thể dục 9.
Ngô Trần
Ái – Vũ Dương Thụy.
MỤC LỤC
17
phương pháp dạy học bài thể dục phát triển chung lớp 9
T/h: Vũ Xuân QuangPHẦN MỞ ĐẦU.
Phần I: Những vấn đề chung.
I. Lí do chọn đề tài.
1. Cơ sở lí luận.
2. Cơ sở thực tiễn.
II. Mục đích nghiên cứu.
III. Đối tượng nghiên cứu.
IV. Phương pháp và tài liệu nghiên cứu.
V. Lịch sử của vấn đề.
Phần II: Nội dung và phương pháp
Chương I: Lý luận chung.
1. Đối với vai trò của giáo viên và học sinh.
2. Đối với nội dung.
3. Đối với đồ dùng học tập.
ChươngII. Các biện pháp thực hiện cải tiến giảng dạy.
1. Soạn bài sinh học theo hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh.
2. Xây dựng hệ thống bài tập.
3. Quá trình thực hiện một tiết lên lớp và một số thủ thuật sư phạm.
Chương III. Một số ví dụ về phương pháp soạn giảng bài hình thái giải phẫu.
Chương IV. Kết quả và bài học kinh nghiệm.
Phần III. Kết luận