TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM
KHOA KẾ TÓAN KIỂM TOÁN
 ĐỀ TÀI
PHÂN TÍCH LÝ LUẬN “BÀN TAY VÔ HÌNH” TRONG
HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA ADAM SMITH. NHẬN
XÉT VÀ Ý NGHĨA.
GVHD:TS.NGUYỄN MINH TUẤN
NHÓM THỰC HIỆN:
1.TRẦN QUỐC PHƯỚC
2.LÊ MINH ĐÒAN
3.NGUYỄN QUỐC CƯỜNG
4.LÊ THANH BÌNH
5.CHÂU MINH TRÍ
6.LƯƠNG VŨ HẢI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2008
ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH LÝ LUẬN “BÀN TAY VÔ HÌNH” TRONG HỌC
THUYẾT KINH TẾ CỦA ADAM SMITH. NHẬN XÉT VÀ Ý NGHĨA
CHƯƠNG I
Sơ lược về tiểu sử của Adam Smith
Adam Smith (1723 - 1790 ) là người Scotland.
Ông tốt nghiệp ĐH Glasgow (đáng kinh ngạc ở
tuổi 17!) Ông sang nghiên cứu ở Oxford rồi
quay về Scotland dạy tại ĐH Edinburgh và ĐH
Glassgrow. Ông dạy Triết học Đạo đức. Phải 10
năm sau khi rời ghế chủ nhiệm bộ môn, ông mới
viết sách khiến tên tuổi trở nên lỗi lạc. Khi thôi
dạy Glassgrow, ông đi du ngoạn để gặp gỡ các
nhà tư tưởng lớn thời đó. Thời kỳ này giúp ông

học tập cách tự học (self-education) để quán triệt các nền triết học cổ điển và
đương thời, họ phải đọc các tác phẩm của các tác giả Hy Lạp và La Mã,
cùng với các công trình của các giáo sư đại học thời đó.
Khi trở lại Glasgow, Adam Smith đi tìm việc làm. Nhờ các liên hệ của gia
đình bên mẹ, nhờ sự trợ giúp của nhà luật học và triết học Lord Henry
Kames, Adam Smith được nhận làm Giảng Sư tại Đại Học Edinburg với
nhiệm vụ phụ trách các buổi thuyết trình công (public lectures), đây là một
hình thức giáo dục với tinh thần "cải tiến" (improvement) được các nhà trí
thức thời đó ưa chuộng. Các bài thuyết trình công này gồm nhiều đề tài từ
môn tu từ học (rhetoric) tới ngành chính trị kinh tế học (political economy).
Trong bài điếu văn viết về Adam Smith nhiều năm về sau, Tạp Chí "Quý
Ông" (Gentleman 's Magazine) đã bình luận rằng "cách phát âm và thể văn
của ông Adam Smith đã hơn hẳn những thứ đang dùng tại xứ Tô Cách Lan".
Trình độ hiểu biết của Adam Smith đã khiến cho ông được mời làm Giáo Sư
Lý Luận (professor of logic) tại Đại Học Glasgow vào năm 1751 ở tuổi 27,
rồi năm sau, trở thành Giáo Sư môn Triết Học Luân Lý (moral philosophy),
một môn học bao gồm các ngành thần học tự nhiên (natural theology), đạo
đức học (ethics), luật học (jurisprudence) và chính trị kinh tế học.
Thời gian đảm nhận chức vụ Giáo Sư tại Đại Học Glasgow là "thời kỳ sung
sướng nhất và danh dự nhất của đời tôi", theo như lời Adam Smith mô tả về
sau. Mỗi ngày trong tuần lễ, ông Adam thuyết giảng từ 7:30 tới 8:30 sáng
trước lớp học tối đa 90 sinh viên tuổi từ 14 tới 16, còn đợt giảng bài từ 11
giờ tới 12 giờ trưa được thực hiện 3 lần một tuần lễ. Vào buổi chiều, ông lo
công việc của trường đại học khiến cho vào năm 1758, Adam Smith được
bầu làm khoa trưởng. Các bạn và người quen của Adam Smith trong thời
gian này gồm một số nhà quý tộc, nhiều người nắm giữ các chức vụ cao cấp
của chính quyền. Các nhà trí thức và khoa học gồm có Joseph Black, một
người tiền phong về ngành Hóa Học, James Watt là nhà phát minh ra máy
hơi nước, Robert Foulis là nhà sáng lập ra Viện Hàn Lâm Kiểu Mẫu của
nước Anh (The British Academy of Design), David Hume là nhà triết học

nước Anh mà hậu quả là Cuộc Cách Mạng Hoa Kỳ. Ông Townshend mới
lập gia đình và đang tìm kiếm một gia sư cho đứa con riêng của bà vợ, tức là
Hầu Tước Buccleuch trẻ. Do sự thán phục tác phẩm kể trên và cũng do lời
khuyên của David Hume, Charles Townshend đề nghị với Adam Smith một
số thù lao khó từ chối: lương 500 bảng Anh một năm cộng với phí tổn du
lịch và một số tiền hưu tương đương, tất cả lớn gấp hai lợi tức của chức vụ
giáo sư trong khi thứ lợi tức này tùy thuộc vào học phí thu được của sinh
viên.
Vào năm 1763 Adam Smith từ chức khỏi Đại Học Glasgow rồi cùng vị Hầu
Tước Buccleuch trẻ sang Pháp. Họ cư ngụ phần lớn thời gian tại Toulouse
và trong hoàn cảnh buồn tẻ này, Adam Smith bắt đầu viết tác phẩm "Tài Sản
của các Quốc Gia". Sau 18 tháng rảnh rỗi là hai tháng sống tại Geneva và
Adam Smith đã được gặp Voltaire là nhân vật mà ông kính trọng. Sau đó
Adam Smith đi tới thành phố Paris. Vào thời gian này, David Hume là Đại
Sứ Anh tại nước Pháp. Adam Smith được giới thiệu với các câu lạc bộ văn
học danh tiếng của phong trào Khai Sáng (the French Enlightenment) và nhờ
vậy ông làm quen với nhóm các nhà lý thuyết và cải cách xã hội, được gọi là
các nhà kinh tế (les économistes), đứng đầu nhóm là Francois Quesnay. Đây
là phong trào tìm kiếm phương pháp canh tân nền nông nghiệp của nước
Pháp bằng đường lối cải cách hệ thống thuế vụ và ông Quesnay đã phân tích
lý thuyết về công việc tiêu dùng đã được vận chuyển ra sao trong chu kỳ
kinh tế để sinh ra tài sản và sự tăng trưởng kinh tế. Adam Smith đã không
đồng ý với ông Quesnay về niềm tin rằng chỉ có các nông dân lao động trực
tiếp với thiên nhiên hay đất đai mới thực sự làm ra tài sản, thế nhưng ảnh
hưởng của ông Quesnay đối với Adam Smith rất lớn lao khiến cho nhà Kinh
Tế Học người Anh này đã có ý định đề tặng tác phẩm "Tài Sản của các Quốc
Gia" cho ông Quesnay nếu như ông này đã không qua đời trước khi cuốn
sách được xuất bản.
Cuộc hành trình của Adam Smith tới thành phố Paris bị cắt ngang vì cậu em
trai của Hầu Tước Buccleuch trẻ qua Pháp rồi cả hai đều bị bệnh nặng, cậu


"Account of the Life and Writings of David Hume", 1777.
"Thoughts on the State of the Contest with America", 1778.
"Essays on Philosophical Subjects", 1795 - gồm :
"The Principles which Lead and Direct Philosophical Enquiries illustrated
by the History of Astronomy"
“The Principles which Lead and Direct Philosophical Enquiries illustrated
by the History of the Ancient Physics"
“The Principles which Lead and Direct Philosophical Enquiries illustrated
by the History of the Ancient Logic and Metaphysics"
"Of the External Senses"
"Of the Nature of that Imitation which takes place in what are called the
Imitative Arts"
"Of the Affinity between certain English and Italian Verses"
"Review of Johnson's Dictionary", 1755, Edinburgh Review
"Letter to the Authors", 1756, Edinburgh Review
"Preface and Dedication to William Hamilton's Poems on Several
Occasions", 1748, 1758
"Account of the Life and Writings of Adam Smith LL.D." by Dugald Stewart,
1793, Transactions of the Royal Society of Edinburgh.
CHƯƠNG II
Nội dung và phân tích học thuyết “Bàn tay vô hình”
1/. Nội dung:
Bàn tay vô hình là một phép ẩn dụ, một tư tưởng kinh tế do nhà kinh
tế học Adam Smith đưa ra vào năm 1776. Trong tác phẩm “Tài sản của các
quốc gia” và những bài viết khác, Smith đã tuyên bố rằng, trong nền kinh tế
thị trường tự do, mỗi cá nhân theo đuổi một mối quan tâm và xu hướng lợi
ích riêng cho cá nhân mình, và chính các hành động của những cá nhân này
lại có xu hướng thúc đẩy nhiều hơn và củng cố lợi ích cho toàn cộng đồng
thông qua một "bàn tay vô hình". Ông biện luận rằng, mỗi một cá nhân đều

không chỉ là cơ sỡ lý thuyết của ông, mà A.Smith còn đề cao tình cảm đạo
đức của con người trong tác phẩn “ lý luận đạo đức”.
Về nguyên lý “bàn tay vô hình “ ông viết: “Mỗi cá nhân đều cố gắng
sử dụng vốn cảu mình sao cho có được sản phẩm có giá trị cao nhất. Thông
thường, cá nhân này không có chủ định củng cố lợi ích công cộng, mà cũng
chẳng biết mình đang củng cố lợi ích này ở mức độ nào.Cá nhân này chỉ có
mục đích bảo vệ sự an toàn và thành quả riêng của mình.Trong quá trình
này,một bàn tay vô hình này đã buộc anh ta phải theo đuổi một mục đích
không nằm trong dự định.Trong khi theo đuổi lợi ích của mình,anh ta đã bảo
vệ luôn lợi ích của xã hội một cách có hữu hiệu hơn cả khi anh ta có ý định
làm việc này”.
Bàn tay vô hình,trước hết thể hiện lợi ích của các cá nhân,nó tác động
như là một lực đẩy,hướng con người tới công việc nào mà xã hội sẵn sàng
trả tiền.A.smith viết: “chúng ta không mong có bữa trưa nhờ lòng hào phóng
của người mổ thịt,người nấu bia,hoặc người làm bánh,mà ở cách nhìn của họ
đối với lợi ích của bản thân họ.Chúng ta trông chờ không phải ở lòng nhân
đạo của họ,mà ở tính tự tương thân của họ,và không bao giờ nói với họ về
những nhu cầu của chúng ta,mà về những lợi ích của họ”.
Ông đã nêu ra những luận điểm quan trọng về cơ chế vận động của
nền kinh tế thị trường,mà không cần có sự can thiệp của con người,ông viết
“bạn nghĩ rằng bạn đang giúp cho hệ thống kinh tế bằng những quy định,ý
định tốt đẹp và bằng những quy định,ý định tốt đẹp và những hành động can
thiệp của mình.Không phải vậy đâu hãy để cho mọi việc xảy ra đừng nhúng
tay vào.Dầu nhờn của lợi cá nhân sẽ làm cho các bánh xe kinh tế hoạt động
gần như kỳ diệu,không cần kế hoạch,không cần quy chế,thị trường giải
quyết tất cả”.
A.smith đã đề cao hiệu quả của lợi ích cá nhân: “những con người bao
giờ cũng cần đến những đồng loại của mình và thật vô ích khi chờ đợi sự tử
tế duy nhất của họ.Sẽ thành công chắc chắn hơn,nếu nó hướng tới lợi ích cá
nhân của họ… Anh hãy đưa tôi cái tôi cần,và anh sẽ có được ở tôi cái mà

hiện thông qua các quy luật tự nhiên khách quan, nằm ngoài sự chi phối của
con người.
Rõ ràng, quy luật tự nhiên mạnh hơn suy nghĩ chủ quan của Nhà
nước. Từ đây ta có thể thấy xu hướng ca ngợi “bàn tay vô hình” của Adam
Smith. Ông luôn kêu gọi chính phủ không can thiệp quá sâu vào thị trường.
Theo Adam Smith thì có một "bàn tay vô hình" thúc đẩy sự vận hành
của nền kinh tế thị trường theo quy luật cung cầu và quy luật giá trị, chi phối
tài sản và cách tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ. Cụ thể là những cá nhân tìm kiếm
của cải theo các mục tiêu riêng lẻ lại vô tình thúc đẩy nền kinh tế và hỗ
trợ phát triển những lợi ích chung của cả xã hội.
Nhờ lý thuyết về kinh tế học của Adam Smith, Charles Dickens đã có
được cách nhìn sâu sắc về những điều phức tạp và bất công của xã hội tư
bản. Và Charles Dickens đã mở lối cho các nhà văn danh tiếng sau này là
Henry James và Henry Adams.
Sau khi Adam Smith bàn luận về thị trường, Karl Marx đã phân tích
bản chất của chủ nghĩa tư bản thời kỳ cuối thế kỷ 19. Lý thuyết Mác Xít
(Marxism) đã đưa tới cuộc Cách mạng vô sản Nga vào năm 1917 và sự phát
triển của Liên bang Xô Viết sau Chiến tranh Thế giới II.
Rõ ràng là đã có một "bàn tay vô hình" làm nhiệm vụ điều phối, cung
ứng một nguồn thu nhập khác ngoài lương của công chức nên họ mới thể
sống được, sống khỏe, sống không phải lo chén cơm manh áo như đại bộ
phận người dân đang phải đối mặt
Theo Adam Smith thì có một "bàn tay vô hình" thúc đẩy sự vận hành
của nền kinh tế thị trường theo quy luật cung cầu và quy luật giá trị, biến
những tính toán riêng về lợi ích của từng người thành những lợi ích chung
cho xã hội.
Cuộc sống con người tùy mức sống văn minh sẽ có nhưng nhu cầu vật
chất khác nhau. Mức sống càng cao, yêu cầu vật chất từ ăn no mặc ấm đã
nâng lên ăn ngon mặc đẹp. Nhu cầu về cuộc sống tinh thần, tâm lý, được tôn
trọng, được phục vụ cũng đòi hỏi những sản phẩm tinh thần mới, do đó mà

hoặc máy tính cầm tay.Tuy là động cơ cá nhân nhưng bạn đã làm cho xã hội
khá giả lên bằng cách tạo ra những việc làm và những cơ hội mới.Bạn đã
dịch chuyển đường giới hạn sản xuất ra xa hơn-bằng nguồn lực như cũ bây
giờ sản xuất ra được nhiều hàng hơn hay hàng chất lượng cao hơn-và trong
quá trình đó bạn trở thành triệu phú.Smith lập luận rằng sự theo đuổi quyền
lực cá nhân không có điều hành từ trung ương có thể tạo ra được một xã hội
liên kết chặt chẽ co khả năng đưa ra các quyết định phân bố hợp lý.
CHƯƠNG III
Nhận xét và ý nghĩa
1./ Nhận xét:
Trong 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, chúng ta đã từng bước
phục hồi nền kinh tề thị trường. Nhà nước đã từ đổi mới về mục đích cơ cấu
và phương pháp vận hành dễ phù hợp với nền kinh tế thị trường ấy. Do đó
mà đời sống xã hội đã có một bước tiến khá dài, đại bộ phận nhân dân từ chỗ
thiếu ăn, thiếu mặc đang bước vào ngưỡng cửa ăn ngon măck đẹp. Tuy
nhiên, nếu so sánh với các nước chung quanh, thì khoảng cách tụt hậu chưa
thể rút ngắn, điều này khiến chúng ta phải có những bước cải cách mới để
tạo động lực mới, gia tăng tốc độ tăng trưởng cho nền kinh tế của chúng ta.
Theo ý kiến một số nhà đầu tư có mặt tại Việt Nam nhiều năm nay, thì
tiền lương lao động thấp không hẳn là một ưu thế của nền kinh tế Việt Nam
bởi lương thấp đi đôi với năng suất lao động thấp, điều ấy không còn ý nghĩa
gì nữa về mặt kinh tế, trong khi có thể còn làm hại về mặt xã hội. Người lao
động thu nhập thấp thì sẽ không đủ sống, như vậy họ sẽ khó hoàn thành
nhiệm vụ được giao theo pháp luật hay hợp đồng tương ứng với chức năng,
nhiệm vụ của họ.
Điều này xưa nay các nhà đầu tư không dám có ý kiến với Nhà nước
chúng ta nhưng rõ ràng chế độ tiền lương cán bộ nhà nước quá thấp đã ảnh
hưởng đến nhiệm vụ, chức năng, thái độ làm việc của họ, nhất là trong xử lý
các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong cũng như ngoài nước.
Biểu hiện cụ thể của tình hình này là thủ tục nhiêu khê, rườm rà, một số văn

- Cũng là một sự trả công của xã hội cho công sức của mình đã bỏ ra.
- Cũng là một thu nhập do công sức của mình tạo ra.
- Là một cơ hội làm ăn mà nếu mình không làm thì người khác cũng làm.
- Xem đây là con đường ngắn nhất để đầu tư cho cuộc đời nên phải nắm thời
cơ khai thác triệt để.
- Phải nhanh tay lẹ chân, đánh nhanh đánh bạo kẻo trễ.
Sự xuất hiện của "bàn tay vô hình" thứ hai bên cạnh bàn tay vô hình
của nền kinh tế thị trường dễ làm cho sự vận hành của nền kinh tế, cũng như
việc điều hành bộ máy Nhà nước của chúng ta không còn khách quan, thậm
chí trong nhiều trường hợp thiếu trong sáng. Khi ấy bàn tay vô hình trở
thành bàn tay "ma quái" gây tai họa cho đất nước qua các hành vi tham ô,
lãng phí.
Tuy nhiên, cũng có người cho rằng, nền kinh tề chúng ta không có khả
năng cung cấp một mức lương đủ sống cho công chức Nhà nước. Điều này
không đúng, vì nguồn tiền mà bàn tay "ma quái" đó sử dụng thật sự là nằm
trong nền kinh tế của chúng ta đó thôi. Chỉ có điều là ta chưa thật sự quyết
tâm thực hiện cải cách thế chế quản lý Nhà nước, tinh giản bộ máy hành
chính và loại bớt những người ăn lương vô công rồi nghề, để vừa đỡ nhiễu
nhương cho dân, đồng thời tiết kiệm được nguồn tài chính Nhà nước. Có
như vậy sẽ thừa khả năng tăng lương cho những cán bộ có năng lực, cần
mẫn, làm như vậy sẽ vô hiệu hóa bàn tay vô hình thứ hai. Còn nếu ta vấn
tiếp tục duy trì tình trạng dửng dưng với lương "hình thức" như lâu nay thì
đó là cơ hội cho bàn tay ma quái vùng vẫy vô tư giữa bao nhiêu cái khó khăn
của đời sống kinh tế xã hội đất nước.
II/ Ý nghĩa:
Là tiền đề cho sự phát triển nền kinh tế thị trường và tự do thương mại quốc
tế ngày nay. Học thuyết cũng là cơ sở để các nhà kinh tế học sau phát triển.
Đây cũng là học thuyết cho thấy tầm quan trọng của quy luật khách quan,
đặc biệt là quy luật cân bằng về cung-cầu giá cả.
Theo học thuyết đó thì hoạt động của mỗi thành viên trong xã hội chỉ có