Tiết 3 - Bài 3:
GV: VŨ HỒNG HÀ

Bài 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN
Ví dụ :
- Ở thú, các gen tổng hợp prôtêin sữa chỉ hoạt
động ở cá thể cái, vào giai đoạn sắp sinh và nuôi con
bằng sữa.
- Ở E.coli các gen tổng hợp enzim chuyển hoá
đường lactôzơ chỉ hoạt động khi môi trường có
lactôzơ.
I. KHÁI QUÁT VỀ ĐHHĐ CỦA GEN
1. KN:
- Là điều hoà lượng sản phẩm của gen được tạo ra

Bài 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN
2. Các cấp độ ĐHHĐ của gen:
- SV nhân sơ: chủ
yếu cấp phiên mã
- SV nhân thực: tất cả các
cấp độ

Bài 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN
II. ĐHHĐ CỦA GEN Ở SINH VẬT NHÂN SƠ
1. Mô hình cấu trúc của Ôpêrôn Lac
a. KN Ôpêrôn:
Vùng vận
hành
Vùng khởi động
Z Y A

đầu phiên mã
* Vùng vận hành: tương tác với Pr ức chế (của gen điều
hoà) ức chế phiên mã

Bài 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN
2. Sự ĐHHĐ của ôpêrôn Lac
- Pr ức chế: gắn vào vùng vận hành ức chế phiên mã.
- Gen điều hoà: tổng hợp Pr ức chế.
- Khi Lactôzơ bị phân giải hết, Pr ức chế lại gắn vào
vùng vận hành → phiên mã dừng lại.
* Khi môi trường có lactôzơ (gen hoạt động):
- Lactôzơ (chất cảm ứng): làm bất hoạt Pr ức chế
→ E. ARN pôlimêraza tương tác với vùng khởi
động tiến hành phiên mã
* Khi môi trường không có lactôzơ (gen bị ức chế):

I. ỨC CHẾ
II. HOẠT ĐỘNG
Chất cảm ứng
(lactôzơ)
Prôtêin ức chế
bị bất hoạt
Các prôtêin được tạo thành
bởi các gen Z, Y, A
mARN
ADN
ADN
Z
Y
A

Không phiên mã
Hoạt động tổng
hợp prôtêin