Website: Email :
Định hướng giá trị của sinh viên về những phẩm chất quan trọng của người
phụ nữ (Qua khảo sát tại khoa Văn học, Đông phương học, Xã hội học,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội)
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Con người là nhân tố chìa khoá” chính vì
lẽ đó mà việc phát triển con người luôn là một vấn đề được quan tâm hàng đầu của
các quốc gia. Trong xu hướng thế mở cửa hội nhập hiện nay, việc phát triển về
nhân cách, phẩm chất của con người là một việc làm hết sức cần thiết để mỗi người
có thể tự khẳng định phong cách của chính mình. Đặc biệt là đội ngũ tri thức trẻ-
chủ nhân tương lai của đất nước, cần có định hướng đúng đắn về các giá trị trong
cuộc sống. Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng
Sản Việt Nam (trang 124) cũng đã đề cập tới vai trò quan trọng của đội ngũ trí thức
trong giai đoạn cách mạng mới- giai đoạn công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất
nước. Việc nghiên cứu định hướng giá trị của sinh viên tri thức trẻ có một ý nghĩa
quan trọng nhằm tìm hiểu những quy luật tiềm ẩn trong thế giới tinh thần của họ, từ
đó nắm vững những phẩm chất cần phải đào tạo để đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Trong báo cáo này, chúng tôi nhấn mạnh vào việc tìm hiểu những phẩm chất quan
trọng của người phụ nữ thông qua nhận xét, đánh giá của tầng lớp sinh viên.
Có thể nói, trong sự vận động và phát triển đi lên của của thế giới nói chung
và Việt Nam nói riêng không thể không kể đến vai trò to lớn của người phụ nữ. Từ
thời phong kiến do nặng tâm lý trọng nam khinh nữ nên người phụ nữ luôn phải
cam chịu và chấp nhận số phận. Song từ những năm 60, 70 “phong trào giải phóng
phụ nữ mới” đã cuốn hút việc nghiên cứu phụ nữ với ý nghĩa giáo dục và nhân văn
sâu sắc.
1
Website: Email :
Sự phát triển của kinh tế văn hoá xã hội và việc thay đổi cách suy nghĩ đã
khiến cho người phụ nữ dần dần được giải phóng được học hành, tham gia hoạt
động xã hội nhiều hơn và họ đã gặt hái đượckhông ít những thành công trong mọi

phụ nữ,
* Khách thể nghiên cứu.
Sinh viên trừờng Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn (qua khảo sát tại 3
khoa: Văn học, Đông Phương, Xã hội học).
*Phạm vi nghiên cứu.
- Không gian: Tập trung nghiên cứu chủ yếu tại 3 khoa trường Đại học
KHXH&NV.
- Thời gian: từ 31/12 đến 20/2/2004
* Mẫu nghiên cứu.
Do thời gian hạn hẹp, chúng tôi chỉ tiến hành khảo sát 65 phiếu, và thu về
58 phiếu. Trong đó:
* Cơ cấu năm học và ngành học.
3
Website: Email :
* Cơ cấu giới

* Cơ cấu nơi ở trước khi vào đại học.

4. Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu quan điểm, đánh giá của sinh viên về những phẩm chất quan
trọng của người phụ nữ.
- Việc giữ gìn và phát huy các phẩm chất truyền thống tốt đẹp, đồng thời tiếp
thu những phẩm chất mới phù hợp với điều kịên tự nhiên, kinh tế- xã hội hiện nay.
- Vấn đề tự hoàn thiện bản thân của sinh viên nhằm hướng tới mẫu hình
người phụ nữ với các phẩm chất lý tưởng.
5. Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận:
4
Website: Email :
Dựa trên nguyên tắc lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch

được trong các tài liệu, sách báo, đề tài nghiên cứu về định hướng giá trị và các
phẩm chất quan trọng của người phụ nữ.
6. Giả thuyết nghiên cứu
- Quan điểm của sinh viên về các phẩm chất truyền thống của người phụ nữ
đã có sự thay đổi.
- Sinh viên đánh giá cao các phẩm chất hiện đại của người phụ nữ nhằm đáp
ứng sự phát triển của nền kinh tế- văn hoá- xã hội ngày nay.
- Xu hướng kết hợp các phẩm chất truyền thống và phẩm chất hiện đại để có
được phẩm chất lý tưởng, tiến tới hoàn thiện mẫu hình người phụ nữ trong tương
lai.
7. Khung lý thuyết
6
Website: Email :
CHƯƠNG I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
“Phụ nữ là một nửa bầu trời”, do đó vấn đề nghiên cứu về phụ nữ là rất cần
thiết. Bà Joan Kelly- sử gia nổi tiếng người Anh đã từng nói: “ Chúng ta có thể phải
khôi phục địa vị của người phụ nữ trong lịch sử vì phụ nữ phải xây dựng lại lịch sử
của chúng ta”. Điều đó đã khẳng định vai trò to lớn của người phụ nữ trong xã hội.
Các điều kiện KT-
XH
Gia đình Nhà trường Môi trường xã
hội
Định hướng giá trị
của sinh viên
Phẩm chất
truyền thống
Phẩm chất hịên
đại

Website: Email :
chỉ ra được tính quy luật vốn có của nó. Mặt khác, các sự kiện, hiện tượng trong
đời sống con người phải được nhìn nhận trong mối quan hệ biện chứng.
Lý thuyết cơ cấu- chức năng: Theo lý thuyết này, xã hội được nhìn nhận
như một hệ thống hoàn chỉnh của sự quan hệ qua lại giữa các bộ phận. Các nghiên
cứu thường xem xã hội giống như cơ thể con người, trong đó các bộ phận có những
chức nãng riêng và những chức năng này thoả mãn nhu cầu của hệ thống và bộ
phận.
Theo Talcoltt Pasons, một hệ thống phải có khả năng duy trì hoạt động theo
một mô hình xã hội, trên cơ sở đó sẽ đổi mới động cơ, hoạt động hay trong hoạt
động của chính thành viên để tạo ra một hoạt động hài hoà, đồng thời có khả năng
tiếp thu cái mới đối với sự biến đổi của môi trường.
Lý thuyết biến đổi xã hội: Mọi xã hội cũng giống như tự nhien- không
ngừng biến đổi. Sự ổn định của xã hội chỉ là sự ổn định của bề ngoài, còn thực tế
nó không ngừng thay đổi bên trong bản thân nó. Do đó, bất cứ xã hội nào và bất cứ
nền văn hoá nào cho dù nó có bảo thủ và cổ truyền đến đâu chăng nữa cũng luôn
luôn biến đôỉ. Và sự biến đổi đó trong xã hội hiện đại ngày càng rõ hơn, nhanh hơn,
và điều này làm cho ta thấy sự biến đổi đó không còn là điều mới mẻ, nó đã trở nên
dường như chuyện thường ngày. Có nhiều cách quan niệm về sự biến đổi xã hội.
Một cách hiểu rộng nhất, cho đó là sự thay đổi so sánh với một tình trạng xã hội
hoặc một nếp sống có trước. Biến đổi xã hội là một quá trình qua đó những khuôn
mẫu của các hành vi xã hội, các quan hệ xã hội, các thiết chế xã hội và các hệ thống
phân tầng xã hội được thay đổi qua thời gian.
3. Các khái niệm công cụ
3.1. Khái niệm “Giá trị”
Khái niệm giá trị được đề cập đến và nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khoa
học: Triết học, kinh tế học, đạo đức học, mĩ học, tâm lý học, xã hội học Đây là
9
Website: Email :
một khái niệm đã từng được tranh luận quyết liệt nhất trong Xã hội học. Có rất

chức năng là T.Pason đã xem giá trị như là quy tắc cao nhất của hành vi, nhờ đó mà
sự đồng thuận, nhất trí được thực hiện cả trong nhóm nhỏ lẫn trong xã hội tổng
quát. Giá trị tham gia vào việc định hướng giá trị của hệ thống xã hội, nó quyết
định xu hướng hành động xã hội. Do vậy, giá trị cũng là cái chức năng tất yếu của
xã hội để duy trì và hình thành trật tự xã hội.
Có thể nói “Giá trị định hướng hành vi của con người trong đời sống xã hội
theo xu hướng xác định, đồng thời nó kích thích, thúc đẩy và điều chỉnh những
hành động nhằm đạt tới mục tiêu cụ thể. Giá trị như là chiếc đèn dẫn đường cho các
chủ thể hoạt động nhận thức được cách thức liên hệ trong các quan hệ xã hội, nó
giúp cho cá nhân gia nhập vào hệ thống văn hoá xã hội nó đồng thời bổ sung cho
tính liên tục và đa dạng của các nền văn hoá nhờ vào loại liên hệ căn bản trong
tương tác xã hội, chính vì thế mà các nhà xã hội học cho rằng giá trị là hạt nhân của
văn hoá” (Định hướng giá trị của sinh viên con em cán bộ khoa học. Vũ Hào
Quang –Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội Trang 26-27).
3.2. Khái niệm “Định hướng giá trị”
Theo Từ điển Bách Khoa toàn thư Xô Viết “Định hướng giá trị” là :
1. Cơ sở tư tưởng, chính trị, đạo đức, thẩm mĩ giúp chủ thể đánh giá thực tại
xung quanh và định hướng trong thực tại đó.
2. Phương pháp phân loại các khách thể của cá nhân theo giá trị của chúng.
Định hướng giá trị hình thành thông qua sự chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội và thể
hiện trong các mục đích, tư tưởng, chính kiến, ham muốn của nhân cách. Trong
cấu trúc của hoạt động con người, định hướng giá trị gắn với gắn liền với các đặc
điểm nhận thức và ý chí của nhân cách. Hệ thống định hướng giá trị tạo thành nội
11
Website: Email :
dung xu hướng của nhân cách và là cơ sở bên trong các mối quan hệ giữa cá nhân
với thực tại.
Sự phát triển định hướng giá trị là dấu hiệu của sự chín muồi nhân cách, là
chỉ tiêu đo đạc tính xã hội của nhân cách
Trong từ điển “Tâm lý học tóm tắt” của Liên Xô, tác giả A.V Petrocski, MG

Chuẩn mực là một quy tắc hành vi có giá trị phổ biến mà việc tuân thủ nó
được những thành viên khác của xã hội trông đơị và thừa nhận. Như vậy, nó nói lên
đặc biệt rõ cái cần phải, cái nghĩa vụ và mệnh lệnh đối với hànhvi.
Chuẩn mực là khả biến trong phạm vi một nền văn hoá hay giữa các nền văn
hoá, mặc dù mang tính nghĩa vụ hàm ẩn nó vẫn chỉ ra một sự tương đối.
(Từ điển Xã hội học- G.Endruweit và G.Trommsdorff- NXB Thế Giới)
Trong đời sống xã hội, chuẩn mực được hiểu là những quy ước chung của cả
cộng đồng hay một nhóm hạn hẹp, có thể công khai hoặc ngầm ẩn, song được mọi
người chia sẻ về mặt hành vi. với chức năng là điểm tựa cho hành vi, chuẩn mực xã
hội điều chỉnh toàn bộ lĩnh vực quan hệ của con người, chỉ ra và quy định mỗi
người cần phải xử sự như thế nào trong những tình huống cụ thể.
(Xã hội học Văn hoá- Mai Văn Hai, Mai Kiệm-NXB Khoa học xã hội)
3.6. Khái niệm “Truyền thống”
Truyền thống gốc từ Latinh là Tratio, nghĩa là một hoạt động gửi đi truyền
lại.
Theo Bách khoa của Liên Xô cũ: Truyền thống là những tục lệ, trật tự quy
tắc ứng xử truyền từ đời này sang đời khác.
Theo Từ điển Tiếng Việt của trung tâm Từ điển Triết học(Trang 1027,1081)-
NXB Khoa học và xã hội : Truyền thống theo nghĩa danh từ là thói quen hình thành
từ lâu đời trong lối sống và nếp nghĩ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
13
Website: Email :
Như vậy, truyền thống là những tục lệ, trật tự quy tắc ứng xử, phong tục tập
quán đã đạt giá trị chuẩn mực trên các lĩnh vực của lối sống được truyền từ đời này
sang đời khác.
3.7. Khái niệm “Hiện đại”
Hiện đại là thời đại hiện nay (Trang 576- Từ điển Tiếng Việt-Minh Tân,
Thanh Nghi, Xuân Lãm- NXB Thanh Hoá )
CHƯƠNG II:
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ

thực hiện như một nghĩa vụ. Song, liệu trong sự phát triển của nền kinh tế- văn
hoá- xã hội như hiện nay, các đức tính, phẩm chất đó có còn cần thiết đối với phụ
nữ hay không, và cần thiết ở mức độ nào? Trên cơ sở thu thập ý kiến khách quan
của sinh viên, chúng tôi đã thấy được quan điểm, đánh giá của các bạn về vấn đề
này như sau.
Biểu 1: Đánh giá của sinh viên về quan điểm cho rằng “Phụ nữ hiện nay ít coi
trọng các phẩm chất truyền thống ”
Đa số sinh viên không đồng ý với quan điểm “Phụ nữ hiện nay ít coi
trọng các phẩm chất truyền thống” chiếm (58.6%), chỉ có một số ít (15.5% )
đồng ý và 25.9% lưỡng lự không nghiêng về phía nào.
“Em thấy những giá trị truyền thống là rất quan trọng, nó được xác lập
từ lâu đời, hơn nữa nam giới cũng rất coi trọng các phẩm chất truyền
thống nên người phụ nữ vẫn cần phải giữ gìn các phẩm chất ấy.”
HTT(Nữ 22 tuổi, sv năm 2 Khoa Đông phương)
Như vậy, có thể nói mặc dù xã hội ngày càng phát triển song người Việt
Nam nói chung và người phụ nữ nói riêng vẫn luôn tôn trọng bản sắc văn hoá và
16
Website: Email :
hướng về những giá trị truyền thống. Điều quan trọng là họ đã nhận thức được
những phẩm chất nào cần giữ gìn, phát huy và những phẩm chất nào cần phải có
sự thay đổi cho phù hợp với thời đại.
Bảng 1: Đánh giá của sinh viên về những phẩm chất truyền thống cần giữ
gìn và phát huy của người phụ nữ.
đơn vị: %
Mức độ
Phẩm chất
Rất cần
thiết
Cần
thiết

xu hướng giải phóng phụ nữ khỏi các lễ giáo phong kiến quá khắt khe và lỗi thời.
Trong ba quy tắc ấy, chỉ có quy tắc “lấy chồng theo chồng” là có số người
chấp nhận cao nhất (25.9%). Xét về tương quan năm học thì 20% sinh viên năm
17
Website: Email :
thứ nhất cho rằng “lấy chồng theo chồng” là cần thiết, 35.3% sinh viên năm thứ hai
chia sẻ quan điểm đó và 23.8% sinh viên năm thứ tư có cùng nhận xét.
Mặc dù người phụ nữ hiện nay đã có những nhận thức tiến bộ và đang khẳng
định vị trí của bản thân trong xã hội, song quan niệm gia trưởng vẫn còn tồn tại
trong tiềm thức của họ và việc “lấy chồng theo chồng” vẫn được nhiều người ủng
hộ. Xét trong điều kiện thực tế nam giới vẫn chiếm ưu thế về quyền lực và sức
mạnh thể chất. Việc đàn ông là trụ cột gia đình đã ăn sâu vào nếp nghĩ của người
dân, do đó người phụ nữ vẫn chấp thuận việc “lấy chồng theo chồng” là chuyện
đương nhiên.Trong xu thế bình đẳng giới hiện nay, nam giới cũng đã có những
thay đổi lớn về tư tưởng, họ đang ngày càng tham nhiều vào các công việc gia đình
mà trước kia người phụ nữ phải một mình đảm nhận. Đây là suy nghĩ rất đúng đắn,
thể hiện thái độ chia sẻ trách nhiệm của nam giới với người phụ nữ trong mọi công
việc.
Mặc dù vị thế của người phụ nữ trong xã hội đã được cải thiện một cách rõ
rệt, song sinh viên vẫn đánh giá cao các phẩm chất truyền thống.
Có 46.6% sinh viên cho rằng “đảm đang” là một phẩm chất rất cần thiết đối
với người phụ nữvà 50% nhận xét đây là phẩm chất cần thiết. Xét về tương quan
nơi ở trước khi vào Đại học, ta thấy các sinh viên ở nông thôn đánh giá rất cao về
phẩm chất “đảm đang”với 63.2% cho rằng đây là đức tính rất cần thiết đối với
người phụ nữ và 31.6% đánh giá là cần thiết. Còn sinh viên ở thành phố, thị xã thì
đánh giá mức độ rất cần thiết là 38.5% và cần thiết là 59%. Có thể thấy, các sinh
viên xuất thân từ nông thôn vẫn có sự chú ý nhiều hơn về phẩm chất “đảm đang”do
họ tiếp xúc nhiều với các công việc đồng áng. Nhìn chung là sinh viên đã có đánh
giá cao về đức tính “đảm đang”của người phụ nữ. Đây là phẩm chất quan trọng để
người phụ nữ xứng đáng với danh hiệu “giỏi việc nươc, đảm việc nhà”.

19
Website: Email :
phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ. Đặc biệt, tầng lớp tri thức lại có xu hướng lựa
chọn mẫu hình người phụ nữ có nhiều phẩm chất truyền thống.
Biểu 2. Đánh giá về người phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp

Qua điều tra cho thấy, có 63,8% sinh viên cho rằng đối với họ người phụ nữ
có nhiều phẩm chất tốt đẹp nhất chính là người mẹ, trong đó có tới 80% sinh viên
nam lựa chọn phương án này và chỉ có 60,4% sinh viên nữ có cùng quan điểm.
Đánh giá của sinh viên cũng rất đa dạng: người phụ nữ có nhiều phẩm chất tốt đẹp
nhất là: bà, bác, cô, dì (6,9%); chị, em gái (1,7%); bạn bè: (3,4%), nhân vật trong
phim, truyện (8,6%); nhân vật nổi tiếng (6,9%). Một điểm đáng lưu ý là một số bạn
sinh viên nữ đã rất tự tin khi đánh giá bản thân hội tụ nhiều phẩm chất tốt đẹp của
người phụ nữ. Bên cạnh đó, sinh viên nam cũng đã đánh giá về người phụ có nhiều
phẩm chất tốt đẹp chính là bạn gái, người yêu của mình.
Việc trau dồi kiến thức, rèn luyện bản thân là rất cần thiết đối với sinh viên
nói chung và sinh viên nữ nói riêng. Định hướng của sinh viên về các phẩm chất
20
Website: Email :
truyền thống của người phụ nữ có vai trò rất quan trọng. Không chỉ đánh giá về các
đức tính tốt đẹp của người phụ nữ, sinh viên còn thông qua đó để phấn đấu, tu
dưỡng bản thân, phát huy những phẩm chất đáng quý của người phụ nữ Việt Nam.
2. Định hướng giá trị của sinh viên về những phẩm chất hiện đại của người
phụ nữ
Người ta thường nói “Phụ nữ chiếm nửa phần nhân loại”- đó là nửa phần
nhân loại với những chức năng mà nửa kia của nhân loại không thể thay thế. Phu-
ri-ê đã từng nói rằng “Muốn biết tính chất triệt để của một cuộc cách mạng đến
đâu, ta phải xem thái độ của nó đối với phụ nữ”. Như vậy, có thể thấy vai trò của
người phụ nữ trong xã hội là vô cùng quan trọng.
Bảng 3. Đánh giá của sinh viên về vị trí của người phụ nữ trong xã hội hiện

hình thức bên ngoài.
Biểu 3. Sự cần thiết phải quan tâm đến hình thức bên ngoài.
Người ta thường nói “Ăn cho mình, mặc cho người”. Việc làm đẹp cho bản
thân là một nhu cầu chính đáng mà người phụ nữ dù ở tầng lớp xã hội nào cũng
quan tâm, chú ý đến.
Có tới 96,6% sinh viên cho rằng người phụ nữ cần thiết phải quan tâm đến
hình thức bên ngoài, chỉ có 3,4% ý kiến không cho là như vậy.
“Đã là phụ nữ thì ai mà chẳng muốn mình đẹp, theo em việc chăm
22
Website: Email :
sóc về hình thức bên ngoài là rất quan trọn, cách trang điểm, ăn
mặc nhiều khi cũng thể hiện tính cách của mỗi người”
(NHH, 20t, Sinh viên năm thứ 1- Khoa Văn học)
Bảng 4. Đánh giá của sinh viên về mức độ quan trọng của hình thức bên
ngoài.
đơn vị %
Mức độ
Hình thức
Rất quan
trọng
Quan
trọng
Bình
thường
Ít quan
tâm
Không quan
trọng
Hình thức đẹp 8,6 39,7 46,6 1,7 3,4
Biết ăn mặc,

học)
Việc làm đẹp cho bản thân là một nhu cầu tất yếu của người phụ nữ dù ở lứa
tuổi nào. Người ta thường nói “Không có người phụ nữ xấu, chỉ có người phụ nữ
không biết làm đẹp”. Đa số sinh viên có quan điểm là phụ nữ thì phải biết cách
làm đẹp (56,9%); 34,5% cho rằng điều đó là rất quan trọng, chỉ có 6,9% đánh giá là
bình thường và 1,7% nhận xét rằng ít quan trọng.
Như vậy, có thể nói sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
đã có những cách nhìn mới mẻ trong vấn đề chăm sóc về hình thức của người phụ
nữ. Điều này hoàn toàn phù hợp với điều kiện kinh tế mở cửa, nền văn hóa có sự
giao lưu, hội nhập và phát triển như ngày nay.
Người phụ nữ hiện đại không còn bó hẹp bản thân với những công việc trong
gia đình. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã khiến cho họ có
nhiều cơ hội để tiếp cận với những công việc ngoài xã hội. Những rào cản của định
kiến đã bị phá bỏ, thay vào đó là nỗ lực vươn lên tự khẳng định mình của người
24
Website: Email :
phụ nữ hiện đại. Không những thế họ còn có khả năng đảm nhiệm nhiều vị trí cao
trong xã hội và đạt được không ít thành công trên mọi lĩnh vực. Song, không vì thế
mà họ quên đi vai trò quan trọng của mình. Xã hội càng phát triển, người phụ nữ
càng phải rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp sao cho phù hợp với điều kiện kinh
tế- văn hoá- xã hội.
Bảng 5. Những phẩm chất cần thiết cho người phụ nữ với điều kiện kinh tế- xã
hội- hiện nay
Phẩm chất Tỷ lệ (%)
Nội trợ giỏi 31
Biết ăn mặc, làm đẹp 36,2
Biết xã giao 46,6
Học vấn cao 50
Sức khoẻ tốt 41,1
Biết làm kinh tế 19