MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
LUẬN ÁN 8
1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước 8
1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 19
1.3. Nhận xét chung về tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cần tiếp
tục nghiên cứu 25
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH
TRA NGÀNH KIỂM SÁT NHÂN DÂN 28
2.1. Một số vấn đề lý luận chung về tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành
Kiểm sát nhân dân 28
2.2. Yêu cầu của cải cách tư pháp đối với việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của
Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân ở Việt Nam 43
2.3. Tiêu chí và điều kiện bảo đảm việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh
tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp ở Việt Nam 50
2.4. Kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động của Thanh tra một số bộ, ngành ở Việt
Nam và của một số nước trên thế giới 57
Chương 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT
ĐỘNG CỦA THANH TRA NGÀNH KIỂM SÁT NHÂN DÂNỞ VIỆT NAM 68
3.1. Quá trình hình thành và phát triển của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân ở
Việt Nam 68
3.2. Thực trạng về tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân ở
Việt Nam 75
3.3. Đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân
dân ở Việt Nam 101
Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT
ĐỘNG CỦA THANH TRA NGÀNH KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO YÊU
CẦU CẢI CÁCH TƯ PHÁPỞ VIỆT NAM 114
4.1. Phương hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát
nhân dân ở Việt Nam 114

chỉ có tổ chức thanh tra thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao (được thành lập
từ tháng 7/1987), đến năm 2014 mới đang thí điểm thành lập tổ chức thanh tra
(tương đương cấp phòng) tại 08 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố (Hà
Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Đắk Lắk, Đồng Nai,
thành phố Hồ Chí Minh), các tỉnh, thành phố khác bố trí từ một đến hai biên
2
chế trong Phòng Tổ chức - cán bộ để chuyên trách làm công tác thanh tra. Tổ
chức bộ máy và biên chế của Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng
chưa được hoàn thiện, vừa thiếu về lãnh đạo, quản lý và số lượng biên chế,
vừa chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng của đội ngũ công chức thanh
tra. Các thể chế quy định về hoạt động thanh tra, kiểm tra của ngành Kiểm sát
nhân dân chưa được đầy đủ, hoặc lạc hậu so với quy định hiện hành của pháp
luật thanh tra và yêu cầu của công tác quản lý, do đó hoạt động nghiệp vụ
thanh tra còn hạn chế, thực hiện chưa thống nhất, thiếu hiệu quả, chưa tương
xứng với vị trí, vai trò và nhiệm vụ được giao, chưa đáp ứng được yêu cầu cải
cách tư pháp và xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân trong sạch, vững mạnh.
Bởi vậy, đòi hỏi cần có sự nghiên cứu đầy đủ về mặt lý luận và thực tiễn để
tìm ra các giải pháp thiết thực hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh tra
ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp ở nước ta trong giai
đoạn hiện nay.
Yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
cải cách tư pháp trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đặt ra
nhiệm vụ khách quan phải xây dựng mô hình tổng thể của Tòa án, Viện Kiểm
sát và các cơ quan bổ trợ tư pháp, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm
quyền và hoàn thiện tổ chức, bộ máy của các cơ quan đó nhằm xây dựng một
nền tư pháp vững mạnh, trong sạch, hoạt động có hiệu quả. Nghị quyết số 49-
NQ/TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư
pháp đến năm 2020 đã đề ra các nhiệm vụ trọng tâm cải cách tư pháp trong
thời gian tới, trong đó có nhiệm vụ: “Tăng cường kiểm tra, thanh tra và có cơ
chế thanh tra, kiểm tra từ bên ngoài đối với hoạt động của các chức danh tư

luận án. Đặc biệt, xác định rõ những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
để làm sáng tỏ.
4
Hai là, phân tích, làm sáng tỏ khái niệm về tổ chức và khái niệm về
hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân; vị trí, vai trò, đặc điểm,
nội dung và nguyên tắc hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân.
Ba là, làm rõ những yêu cầu của cải cách tư pháp đối với việc hoàn
thiện tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân; trên cơ sở
đó, nêu ra các tiêu chí hoàn thiện và điều kiện bảo đảm hoàn thiện tổ chức và
hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân.
Bốn là, khái quát quá trình hình thành, phát triển của Thanh tra ngành
Kiểm sát nhân dân; phân tích, đánh giá thực trạng về tổ chức và hoạt động của
Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân; chỉ ra những hạn chế, bất cập và nguyên
nhân của những hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động của Thanh tra
ngành Kiểm sát nhân dân.
Năm là, đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt
động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp ở
nước ta hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu của Luận án
Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện
tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu
cải cách tư pháp ở Việt Nam.
3.2. Phạm vi nghiên cứu của Luận án
Trong phạm vi nghiên cứu của Luận án, Nghiên cứu sinh chỉ tập trung
khảo sát, nghiên cứu, giải quyết những vấn đề chung nhất ở mức độ khái quát
cơ bản cả về mặt lý luận và thực tiễn có liên quan đến quá trình hình thành,
phát triển về tổ chức và hoạt động của Thanh tra trong hệ thống cơ quan Viện
kiểm sát nhân dân từ khi thành lập ngành Kiểm sát nhân dân ngày 26 thàng 7
năm 1960 đến nay. Luận án không nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của

6
Luận án đã kết hợp phương pháp tổng hợp, phân tích với phương pháp
so sánh, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn để nghiên cứu về quá trình hình
thành, phát triển và đánh giá thực trạng về tổ chức và hoạt động của Thanh tra
ngành Kiểm sát nhân dân.
Ngoài ra, tác giả đã sử dụng phương pháp tọa đàm trao đổi với các chuyên
gia trong và ngoài ngành về tổ chức và hoạt động thanh tra, được sử dụng trong
việc đưa ra phương hướng, giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh
tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp ở Việt Nam.
5. Những đóng góp mới về khoa học của Luận án
Về phương diện khoa học: Luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu
một cách có hệ thống, toàn diện và chuyên sâu về việc hoàn thiện tổ chức và
hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư
pháp ở Việt Nam.
Về phương diện lý luận: Trên cơ sở quan niệm về tổ chức, về hoạt
động thanh tra, Luận án nêu quan niệm về tổ chức, hoạt động của Thanh tra
ngành Kiểm sát nhân dân; chỉ ra được vai trò, đặc điểm, nội dung và nguyên
tắc hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân. Luận giải và đưa ra
một số yêu cầu của cải cách tư pháp đối với việc hoàn thiện tổ chức và hoạt
động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân; trên cơ sở đó, đưa ra các tiêu
chí hoàn thiện, điều kiện bảo đảm hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh
tra ngành Kiểm sát nhân dân.
Về phương diện thực tiễn: Luận án phân tích làm rõ quá trình hình
thành, phát triển và đánh giá về thực trạng tổ chức và hoạt động của Thanh tra
ngành Kiểm sát nhân dân; chỉ ra được những ưu điểm, hạn chế và nguyên
nhân của những hạn chế làm cơ sở cho việc xác định phương hướng và đề
xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành
Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp. Luận án xây dựng mô hình
tổ chức bộ máy và nội dung hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân
dân trong tương lai.

động của cơ quan thanh tra trong bộ máy Nhà nước ta
- Công trình nghiên cứu ở cấp độ Luận án Tiến sĩ
Luận án Tiến sĩ Luật học“Những vấn đề pháp lý cơ bản của việc đổi
mới tổ chức và hoạt động của thanh tra nhà nước Việt Nam” (1996) của tác
giả Phạm Tuấn Khải [24] đã nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về tổ
chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra; quá trình hình thành, phát triển
và những đóng góp của các cơ quan thanh tra qua các thời kỳ. Những yêu cầu
khách quan cần phải đổi mới tổ chức và hoạt động của thanh tra nhà nước
Việt Nam; đặc biệt, tác giả đề cập đến cơ sở lý luận và các đòi hỏi của thực
tiễn, từ đó đề xuất hướng đổi mới và hoàn thiện thanh tra nhà nước Việt Nam.
Luận án tiến sĩ Luật học “Vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước
trong giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam” (2012) của tác giả Nguyễn
Văn Kim [26] đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và đánh giá một cách
9
khách quan về thực trạng vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong
giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam; căn cứ vào những yêu cầu khách
quan đòi hỏi, để đưa ra những phương hướng, giải pháp nhằm phát huy và
tăng cường hơn nữa vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong giải
quyết khiếu nại hành chính, để bảo vệ hữu hiệu quyền và lợi ích hợp pháp của
công dân, là công cụ tin cậy của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong
việc kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, góp
phần tăng cường trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước. Luận án đã đưa ra các
phương hướng, giải pháp phát huy hơn nữa vai trò của các cơ quan thanh tra
trong giải quyết khiếu nại hành chính ở nước ta hiện nay, bao gồm các nhóm
giải pháp về pháp luật, nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện, nhóm giải pháp
về nâng cao năng lực cán bộ, công chức và hỗ trợ.
- Công trình nghiên cứu là đề tài khoa học
Trong thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã triển khai nghiên cứu
nhiều đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp bộ và cấp cơ sở về tổ chức và hoạt
động thanh tra, trong đó đáng chú ý là các đề tài:

chế thanh tra, kiểm tra, giám sát trong tổng thể cải cách bộ máy nhà nước: (1)
hoàn thiện phương thức và cơ chế giám sát của Quốc hội; (2) điều chỉnh chức
năng của Viện kiểm sát nhân dân và mở rộng thẩm quyền xét xử của Tòa
hành chính; (3) đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra nhà nước; (4) đổi mới
chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động của các loại hình thanh tra,
kiểm tra, giám sát khác.
Đề tài khoa học cấp bộ:“Tổ chức, hoạt động và mối quan hệ giữa thanh
tra bộ và Thanh tra chuyên ngành - Thực trạng và giải pháp” (2004), do đồng
chí Nguyễn Khắc Hường, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Thanh tra
Chính phủ làm chủ nhiệm [23] đã nghiên cứu các khái niệm: Thanh tra, thanh
tra bộ, thanh tra chuyên ngành; đồng thời, làm rõ các vấn đề: Tổ chức, hoạt
11
động và mối quan hệ của thanh tra bộ; tổ chức, hoạt động và mối quan hệ
của thanh tra chuyên ngành; quan điểm của Đảng và Nhà nước về tổ chức,
hoạt động và mối quan hệ giữa thanh tra bộ và thanh tra chuyên ngành;
kinh nghiệm về tổ chức hoạt động của các tổ chức thanh tra một số nước
trên thế giới. Đề tài khái quát về quá trình hình thành và phát triển các tổ
chức thanh tra từ 1945 đến nay và đi sâu phân tích thực trạng về tổ chức,
hoạt động và mối quan hệ của thanh tra chuyên ngành; qua đó, đánh giá tổ
chức, hoạt động và mối quan hệ của thanh tra bộ; tổ chức, hoạt động và
mối quan hệ của thanh tra chuyên ngành. Trên cơ sở đó, đề tài xây dựng
các giải pháp về hoàn thiện tổ chức, hoạt động và mối quan hệ giữa thanh
tra bộ và thanh tra chuyên ngành, bao gồm: (1) xây dựng mô hình tổ chức
thanh tra bộ và thanh tra chuyên ngành phù hợp, hoàn thiện tổ chức thanh
tra bộ và thanh tra chuyên ngành; (2) tăng cường sự chỉ đạo và quan tâm
của lãnh đạo bộ, ngành với thanh tra bộ và thanh tra chuyên ngành; (3) đổi
mới hình thức và phương pháp thanh tra của thanh tra bộ và thanh tra
chuyên ngành; (4) nâng cao hiệu lực và xử lý sau thanh tra của thanh tra bộ
và thanh tra chuyên ngành.
Đề tài khoa học cấp bộ trọng điểm: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác

cứu thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của cơ quan hành
chính nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo: những kết quả đạt được,
những hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém; từ đó, đề xuất giải
pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của
cơ quan hành chính nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đề tài đề xuất
cần tăng cường và đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm giải quyết
khiếu nại, tố cáo theo những hướng sau: Một là, xác định công tác thanh tra,
kiểm tra trách nhiệm là một nội dung trọng tâm của các tổ chức thanh tra nhà
nước. Hai là, đổi mới thanh tra, kiểm tra trách nhiệm theo hướng tăng cường
13
kiểm tra đôn đốc thường xuyên của cấp trên đối với cấp dưới thuộc thẩm quyền
quản lý của thủ trưởng cùng cấp. Ba là, tăng cường hướng dẫn, chỉ đạo nghiệp
vụ về thanh tra, kiểm tra trách nhiệm bảo đảm tính thống nhất của toàn ngành.
Bốn là, việc xây dựng các tiêu chí cụ thể kết hợp hệ thống thông tin báo cáo,
đánh giá có tính chất cập nhật giúp cho quản lý thống nhất từ trung ương đến
địa phương. Năm là, tăng cường năng lực của cơ quan tiếp dân tại Hà Nội và
Thành phố Hồ Chí Minh trong đôn đốc, kiểm tra trách nhiệm của các cấp các
ngành, tăng cường về cơ sở pháp lý; về đội ngũ; về hệ thống kỹ thuật…
Đề tài khoa học cấp bộ: “Các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra -
Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (2011), do đồng chí Nguyễn Thái Hồng,
Phó Vụ trưởng Vụ 3, Thanh tra Chính phủ làm chủ nhiệm [21] đã đi sâu
nghiên cứu về các nguyên tắc hoạt động thanh tra từ đó đề xuất những kiến
nghị để hoàn thiện các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra thông qua việc bổ
sung, phát triển các quy định trong hoạt động thanh tra nhằm đạt mục tiêu
thanh tra. Kết quả của đề tài đã làm rõ một số vấn đề lý luận về thanh tra và
các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra, bao gồm các vấn đề về khái niệm,
đặc điểm thanh tra; mục đích, vai trò của các nguyên tắc trong hoạt động thanh
tra, các yếu tố tác động đến hoạt động thanh tra, sự hình thành các nguyên tắc
trong hoạt động thanh tra. Phân tích thực trạng các quy định pháp luật và việc
thực hiện các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra trên thực tế. Trên cơ sở

1.1.2. Một số công trình nghiên cứu về đổi mới tổ chức và hoạt
động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân
Trong những năm qua, Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Ban
Thanh tra trước đây), đã có một số công trình nghiên cứu ở cấp độ đề tài, đề
án và chuyên đề nghiệp vụ về đổi mới tổ chức chức và hoạt động của Thanh
tra ngành Kiểm sát nhân dân. Đáng chú ý là các công trình sau:
15
- Đề tài khoa học
Công trình khoa học đầu tiên của Ban Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối
cao nghiên cứu ở cấp độ Đề tài khoa học cấp cơ sở về "Thực trạng và giải pháp
nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra trong ngành Kiểm sát nhân
dân"(năm 2003), Chủ nhiệm đề tài Dương Văn Tiu, nguyên Trưởng Ban Thanh
tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao [57]. Đề tài đã nghiên cứu một số vấn đề lý
luận chung về công tác thanh tra, đặc điểm của công tác thanh tra trong
ngành kiểm sát nhân dân và tổng kết thực tiễn công tác thanh tra trong
ngành kiểm sát nhân dân từ khi thành lập đến năm 2003. Trên cơ sở đó, đề
tài đã đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác
thanh tra trong ngành Kiểm sát nhân dân, đó là: Đổi mới nội dung nhiệm
vụ công tác thanh tra, triển khai nhiệm vụ thanh tra một số hoạt động
nghiệp vụ trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt
động tư pháp có dấu hiệu vi phạm liên quan đến Kiểm sát viên, Điều tra
viên, công chức trong ngành Kiểm sát nhân dân; Hoàn thiện tổ chức bộ
máy và đổi mới công tác cán bộ thanh tra trong ngành Kiểm sát nhân dân;
Đổi mới phương pháp hoạt động nghiệp vụ thanh tra.
- Đề án
Liên quan đến việc nghiên cứu đề tài, năm 2013 Nghiên cứu sinh đã
hoàn thành việc nghiên cứu, xây dựng Đề án: “Tăng cường tổ chức bộ máy,
biên chế cán bộ Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân” [52]. Đề án đã được
Ban cán sự Đảng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phê duyệt tại Nghị quyết số
06-NQ/BCSĐ ngày 20/12/2013 với một số nội dung sau: “Đồng ý củng cố

Nghiên cứu sinh thực hiện, đã nghiên cứu, đánh giá về thực trạng công tác
quản lý sử dụng tài chính trong Ngành, đưa ra một số giải pháp tăng cường
công tác thanh tra để kịp thời phát hiện, uốn nắn, khắc phục và xử lý các sai
17
phạm trong quản lý tài chính, đảm bảo việc sử dụng kinh phí ngân sách Nhà
nước cấp đúng chế độ tài chính, vừa tiết kiệm, vừa đạt hiệu quả cao nhất, góp
phần phòng, chống tham nhũng và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Chuyên đề: “Một số vấn đề về thanh tra giải quyết đơn khiếu nại, tố
cáo có liên quan đến cán bộ trong ngành Kiểm sát nhân dân" (2008), do
Nghiên cứu sinh thực hiện, đã tập trung nghiên cứu, đánh giá về kết quả công
tác thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến cán bộ Kiểm sát; trên
cơ sở đó, đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công
tác thanh tra nói chung, thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến
cán bộ trong Ngành nói riêng, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị và
xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân trong sạch, vững mạnh.
Chuyên đề: “Nghiên cứu quy trình thanh tra hoạt động nghiệp vụ thực
hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp” (2012), do tác giả
Phạm Vũ Thắng, Phó Trưởng phòng Thanh tra nghiệp vụ, Thanh tra Viện
kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện [54]. Thông qua việc nghiên cứu chuyên
đề nhằm đưa ra một quy trình thống nhất chung về thanh tra hoạt động nghiệp
vụ, giúp cho các cán bộ làm công tác thanh tra trong Ngành hiểu, nắm bắt
được những yêu cầu cơ bản và các bước tiến hành của một cuộc thanh tra về
hoạt động nghiệp vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư
pháp để vận dụng vào thực tiễn công tác, tổ chức tốt các cuộc thanh tra hoạt
động nghiệp vụ đảm bảo có chất lượng, hiệu quả cao.
Chuyên đề: “Thực trạng và giải pháp tăng cường công tác thanh tra,
kiểm tra việc quản lý, sử dụng cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Ngành”
(2012) do Nghiên cứu sinh thực hiện, đã nghiên cứu một số vấn đề về lý luận
và đánh giá thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng cán
bộ trong ngành Kiểm sát nhân dân thời gian qua, đưa ra các giải pháp tăng

ta hiện nay; đặc biệt chưa làm rõ được khái niệm về tổ chức và hoạt động của
19
Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân; chưa đề xuất được mô hình tổng thể cần
hoàn thiện về tổ chức bộ máy, công tác cán bộ và phương thức hoạt động của
Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp.
Nghiên cứu các công trình ở trong nước cho thấy, các công trình đã nghiên
cứu riêng lẻ theo những hướng tiếp cận khác nhau, các công trình đã khái quát
được một số mô hình tổ chức và hoạt động của Thanh tra Nhà nước, Thanh tra
hành chính, Thanh tra chuyên ngành trong bộ máy nhà nước; một số công trình
nghiên cứu ở cấp độ đề tài, đề án, chuyên đề nghiệp vụ của Thanh tra Viện kiểm
sát nhân dân tối cao đã đề cập đến nội dung đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng
hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn
chưa có công trình chuyên khảo nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và
có hệ thống cả về lý luận và thực tiễn ở cấp độ Luận án Tiến sĩ Luật học về
hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo
yêu cầu của cải cách tư pháp ở Việt Nam.
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện tổ chức và hoạt động
của Thanh tra ngành Kiểm sát nhân dân theo yêu cầu cải cách tư pháp
Việt Nam” là một vấn đề mới, có tính lý luận và thực tiễn, đáp ứng yêu
cầu thực tiễn đặt ra. Kết quả nghiên cứu rút ra từ một số công trình ở trong
nước những năm qua có ý nghĩa quan trọng khi nghiên cứu đề tài.
1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI
Về tổ chức và hoạt động thanh tra của một số nước trên thế giới, đã có
một số sách, bài viết của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu như:
1.2.1. Một số công trình của các tác giả là người nước ngoài nghiên
cứu về tổ chức và hoạt động thanh tra của các nước trên thế giới
Trong Phần III “Những cái nhìn về hành chính”, Sách “Bàn về hành
chính Pháp” của tác giả Phrăngxoa Galúdiên Ghininús, do Nhà xuất bản
Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2003, đã đưa ra những cái nhìn từ Thẩm
phán tư pháp, từ cơ quan thanh tra, cái nhìn của khoa học và đặc biệt là

giúp các bên phải chấp nhận những kết luận mà cơ quan thanh tra đưa ra.
Muốn vậy, hoạt động thanh tra không chỉ tìm ra những vấn đề tồn tại giữa
các bên mà còn phải giúp đưa ra kiến nghị, giải pháp để giải quyết những
vấn đề đó. Đồng thời, thước đo hiệu quả hoạt động thanh tra chính là sự hài
lòng của đối tượng về kết luận thanh tra. Cơ quan thanh tra không thể thay
thế hoặc đối đầu với các cơ quan ra quyết định hành chính mà giữ vai trò
hỗ trợ để tăng sự hiểu biết và khả năng phản hồi của bộ máy hành chính đối
với công chúng nói chung. Đồng thời, thông qua giải quyết khiếu nại của
công dân, cơ quan thanh tra phải giúp nhận diện được những bất công hoặc
hạn chế của các cơ quan hành chính để tránh lặp lại trong tương lai [26].
Trước sự thay đổi chính trị, kinh tế và xã hội, các cơ quan thanh tra
đang phải đối phó với rất nhiều thách thức đòi hỏi phải khẳng định lại về
thẩm quyền và thích ứng về hành động. Khuôn khổ pháp lý và chức năng,
nhiệm vụ, thẩm quyền của các cơ quan thanh tra theo mô hình truyền thống
cần có những điều chỉnh tương ứng. Tác giả Clare Lewis (Cơ quan thanh tra
của Bang Ontario, Ca-na-đa) đã viết Bài nghiên cứu“Đối phó với những thay
đổi trên mọi phương diện: Khẳng định lại thẩm quyền của cơ quan thanh tra
và thích ứng về hành động” (“Coping With Changes on all Fronts:
Reaffirming the Ombudsman’s Powers and Adapting its Actions”), năm 2003.
Theo đó, cần đảm bảo sự tiếp cận một cách dễ dàng và hiệu quả hơn của công
dân đối với các cơ quan thanh tra. Các cơ quan thanh tra phải có năng lực
hoạt động mang tính mềm dẻo, tiếp cận đa ngành và có năng lực dẫn dắt quá
trình phát triển. Các cơ quan thanh tra không thể giữ thái độ thụ động khi đối
mặt với những khiếu nại tương tự được lặp đi lặp lại của người dân mà phải
chủ động giải quyết nó, phải nhận diện được nguồn gốc của vấn đề và tìm
cách để ngăn ngừa nó. Các cơ quan thanh tra không chỉ giải quyết những
khiếu nại đơn lẻ của mỗi người dân mà qua đó phải có cách tiếp cận rộng hơn,
phải giúp phát hiện những hạn chế trong cơ chế, chính sách quản lý, phải
22
đánh giá được hiệu quả của những cơ chế, chính sách đó để tìm giải pháp

hoặc lựa chọn cách làm đúng thay cho cách làm sai [26]
Nghiên cứu “Cơ quan Thanh tra Kerata” (Kerata Ombudsman”) của
tác giả Joshua J.M. Stark, nghiên cứu tình huống về trách nhiệm giải trình
thuộc sáng kiến trách nhiệm giải trình do Quỹ nghiên cứu về quản trị công
của Ấn Độ tổ chức thực hiện năm 2010. Tác giả đã phân tích về mặt lý luận
và nguồn gốc hình thành tổ chức thanh tra; kinh nghiệm quốc tế liên quan đến
việc thành lập, tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra; sự phát triển
của các mô hình tổ chức thanh tra và các đặc điểm cơ bản. Dựa trên những
phân tích về mặt lý luận và từ thực tiễn về tổ chức và hoạt động của tổ chức
thanh tra Bang Kerata của Ấn Độ, tác giả đã đưa ra những khuyến nghị quan
trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức thanh tra, đặc biệt là ở
các bang của Ấn Độ như: (1) Trao thẩm quyền “điều tra” hoặc thẩm quyền xác
minh, tìm hiểu vụ việc một cách độc lập dựa trên việc phân bổ nguồn lực thỏa
đáng cho các tổ chức thanh tra để tránh bị phụ thuộc vào các cơ quan, tổ chức
khác; (2) Đảm bảo quy trình bổ nhiệm thanh tra viên một cách công khai, minh
bạch nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ thanh tra có năng lực và đạo đức,
tránh nguy cơ lạm quyền trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; (3) Tăng cường
khả năng tiếp cận của công chúng đối với các tổ chức thanh tra nhằm giúp giải
quyết có hiệu quả các khiếu nại hành chính; (4) Nâng cao nhận thức về vị trí,
vai trò của các tổ chức thanh tra trong hoạt động quản lý [26].
Sách tham khảo “Hướng dẫn tăng cường năng lực và liêm chính tư
pháp” (“Resdurce guide on strengthening judicial integrity and capacity”), bản
gốc tiếng Anh do Văn phòng Liên Hợp Quốc xuất bản tháng 12/2011, được Cơ
quan phòng, chống ma tuý và tội phạm của Liên Hợp Quốc và Liên minh Châu
Âu hỗ trợ dịch và xuất bản bằng tiếng Việt tháng 12/2013 [15]. Nội dung cuốn
sách đã đưa ra các ý tưởng, đề xuất và chiến lược được phát triển bởi các
24
chuyên gia cải cách pháp luật và tư pháp. Các nhà nghiên cứu ứng dụng và
những nhà thực hành giàu kinh nghiệm đã đóng góp cho các tài liệu hướng đến
nỗ lực cải cách tư pháp ngày càng phong phú về số lượng và nội dung. Đặc