Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Quốc Hội
BT lớn – HIẾN PHÁP
• MỞ ĐẦU
Hệ thống chính trị là nhân tố không thể thiếu trong thượng tầng kiến trúc của
một Nhà nước. Một đất nước văn minh, phát triển thì trước hết phải có một thể chế
chính trị hoàn thiện, tiến bộ. Trong đó, tổ chức bộ máy nhà nước là một yếu tố vô cùng
quan trọng. Quốc hội là cơ quan có vị trí tối cao trong hệ thống chính trị của nước ta,
được Hiến pháp năm 1992 khẳng định là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ
quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vì
vậy Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn vô cùng lớn, việc thực hiện những nhiệm vụ,
quyền hạn ấy có tính quyết định đến sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Vì vậy, việc
hoàn thiện Quốc hội cả về tổ chức và hoạt động là một vấn đề quan trọng, cấp bách,
cần phải được tiến hành thường xuyên, nhất là trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn đổi
mới và hội nhập của đất nước ta nói riêng và của thế giới nói chung.
• NỘI DUNG
1.Vì sao phải hoàn thiện tổ chức và họat động của Quốc Hội?
Trước khi tiếp cận vấn đề này, chúng ta cần tìm hiểu lý do vì sao phải hoàn thiện tổ
chức và hoạt động của Quốc hội. Có thể lý giải bằng một số nguyên nhân chính sau:
Thứ nhất là do bối cảnh mới của đất nước. Đất nước ta đang bước vào thời kỳ
phát triển mới, với định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hòa trong
trong xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới ở mọi mặt của đời sống
kinh tế - xã hội. Tham gia xu thế này, nước ta có thêm nhiều cơ hội phát triển, tuy
nhiên cũng gặp phải không ít những thách thức lớn. Bối cảnh mới của đất nước và thế
giới đặt ra yêu cầu phải đổi mới toàn diện mọi mặt đời sống kinh tế, chính trị, xã hội.
Trong đó, bao gồm cả việc hoàn thiện, đổi mới bộ máy nhà nước. Vì vậy, Quốc hội với
vị trí là cơ quan Nhà nước đứng đầu trong hệ thống chính trị thì vấn đề hoàn thiện, đổi
mới về tổ chức cũng như hoạt động lại càng quan trọng và cấp thiết hơn nữa.
Thứ hai là do vị trí, tính chất vô cùng quan trọng của Quốc hội. Như chúng ta
đã biết, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, là cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, có vai trò vô cùng quan
trọng trong bộ máy nhà nước ta.

của Quốc hội ngày càng được hoàn thiện hơn ở một tầm cao mới. Điều đó thể hiện sự
thống nhất về quan điểm, tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta, đó là Nhà nước của dân,
do dân và vì dân. Vì vậy cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân cũng có tính chất đặc
biệt và có vị thế cao nhất trong bộ máy nhà nước. Chính vì vị thế quan trọng ấy mà
Quốc hội càng cần phải được hoàn thiện hơn trong giai đoận hiện nay.
Thứ ba là do nguyên nhân thực trạng tổ chức và hoạt động của Quốc hội
Về cơ cấu tổ chức, ở Việt Nam, Quốc hội được tổ chức theo cơ cấu một viện. Quốc
hội nước ta được xác định là một mô hình Quốc hội tập quyền. Các quyền lập pháp,
hành pháp và tư pháp đều tập trung ở Quốc hội, trên cơ sở đó, bằng con đường lập hiến
và lập pháp, Quốc hội giữ quyền lập pháp và phân công các cơ quan khác thực hiện
quyền hành pháp và tư pháp. Cơ cấu tổ chức của Quốc hội gồm các cơ quan: Ủy ban
thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của quốc hội. Ủy ban thường vụ
Quốc hội bao gồm: chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và các ủy viên. Số
thành viên của Ủy ban thường vụ Quốc hội do Quốc hội quyết định. Hội đồng dân tộc
gồm có Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên do quốc hội bầu ra trong số các đại
biểu Quốc hội. Các ủy ban của Quốc hội bao gồm các Ủy ban thường trực và Ủy ban
lâm thời. Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật tổ chức Quốc hộinăm 2007
thì Quốc hội có 9 Ủy ban thường trực. Ủy ban lâm thời của Quốc hội gồm có Chủ
nhiệm, các phó chủ nhiệmvà các ủy viên, số phó chủ nhiệm và số ủy viên do Quốc hội
quyết định.
Nhìn chung cơ cấu tổ chức của Quốc hội các khóa từ Hiến pháp năm 1992 đến nay
đã có những bước đổi mới quan trọng nhất là việc khôi phục lại chế định Ủy ban
thường vụ Quốc hội và chế định Chủ tịch nước của Hiến pháp năm 1959 và thành lập
them hai ủy ban chuyên môn,... từng bước đáp ứng được yêu cầu về quyền hạn và
nhiệm vụ của Quốc hội. Tuy nhiên bên cạnh những tiến bộ đó, trong cơ cấu tổ chức của
Quốc hội vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định như sau:
Một là, công tác chuẩn bị nhân sự, giới thiệu người ứng cử vẫn nặng về cơ cấu, sự
kết hợp về cơ cấu và tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội chưa thực sự nhuần nhuyễn. Hai là,
số lượng thành viên Ủy ban thường vụ Quốc hội còn ít, cần được tăng cường để chỉ
đạo tốt hơn các mặt hoạt động nhất là trong công tác lập pháp. Mặt khác cũng còn ý

chế quản lý nhà nước ở các lĩnh vực thể hiện lợi ích cục bộ. Trong kỹ thuật lập pháp,
một số ít văn bản còn nặng nề bảo đảm sự quản lý của nhà nước, chưa chú trọng đúng
mức lợi ích chung của dân, doanh nghiệp, tổ chức và lợi ích toàn cục của đất nước. Bên
cạnh đó, chất lượng một số luật, pháp lệnh chưa cao. Ngoài ra, hoạt động lập pháp còn
bộc lộ nhiều hạn chế trong việc thực hiện thẩm tra đối với các dự án luật, pháp lệnh và
trong việc thảo luận, thông qua các dự án luật tại các kì họp mất nhiều thời gian. Hoạt
động lập pháp của Quốc hội nhiều khi còn bị động, chương trình xây dựng pháp luật,
pháp lệnh thường bị điều chỉnh do chưa có một chương trình xây dựng luật, pháp lệnh
dài hạn một cách khoa học và phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội cũng như tương
xứng với xu thế phát triển của đất nước.
Trong hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội, nội dung giám sát chưa bao quát
hết các vấn đề cần thiết, nhất là việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật,
pháp lệnh và hoạt động của các cơ quan tư pháp.Bên cạnh đó, phương thức thực hiện
chức năng giám sát của Quốc hội chưa có chuyển biến đáng kể, còn theo nếp cũ, có lúc
né tránh những vấn đề nổi cộm, sự tham gia hoạt động giám sát ngoài kì họp của Đoàn
đại biểu và Đại biểu Quốc hội còn ít và hoạt động giám sát còn thiếu sự phối hợp chặt
chẽ giữa các cơ quan của Quốc hội.
Trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, vẫn còn một số
hạn chế như Quốc hội chưa thực hiện đầy đủ quyền quy định phân bổ ngân sách Nhà
nước như Hiến pháp, luật quy định nên hầu như mang tinh hình thức, chất lượng chưa
cao. Trong một số trường hợp, thẩm quyền quy định của Quốc hội chưa được tôn trọng
và phát huy đầy đủ. Các cơ quan của Quốc hội và cá nhân đại biểu Quốc hội chưa chủ
động nắm bắt thông tin kịp thời về các lĩnh vực trong đời sống kinh tế - xã hội của đất
nước. Bên cạnh đó, việc xem xét thông qua các đề án báo cáo liên quan đến cơ cấu tổ
chức bộ máy Nhà nước chưa được chú trọng thảo luận kỹ lưỡng với những cơ sở khoa
học vững chắc và toàn diện trong khi yêu cầu xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước
đang được đặt ra ngày càng cấp bách.
Như vậy trong bối cảnh mới của đất nước, với vị trí tối cao, vai trò quan trọng của
Quốc hội và rất nhiều những tồn tại hạn chế trong tổ chức và hoạt động như đã nêu trên
thì vấn đề hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Quốc hội là một yêu cầu cấp bách, khẩn

cơ cấu của Ủy ban thường vụ Quôc hội có sự phân công các thành viên phụ trách các
mảng công việc và không nên duy trì chế độ kiêm nhiệm là lãnh đạo cuă Hội đồng dân
tộc và các Ủy ban như trước nay vẫn làm.
Thứ hai là thành lập mới và tách một số ủy ban của Quốc hội theo từng lĩnh
vực chuyên sâu đảm bảo để các cơ quan này thực hiện tốt việc tham mưu giúp
Quốc hội thực hiện nhiệm vụ của mình
Qua hoạt động thực tiễn của Quốc hội cho thấy rằng, việc nâng cao vị trí vai trò
của Quốc hội trên các phương diện đòi hỏi không chỉ nâng cao chất lượng đại biểu
Quốc hội mà còn phải tăng cường cả về tổ chức bộ máy. Trong điều kiện hiện nay, khi
mà yêu cầu xây dựng các văn bản pháp luật ngày càng nhiều và việc thực hiện quyền
giám sát tối cao của Quốc hội cần phải được tiến hành thường xuyên hơn thì cần thiết
phải có những cơ quan đủ sức để giúp Quốc hội thực hiện có hiệu quả trên các phương
diện đó. Vì vậy, việc chia, tách, và thành lập mới một số ủy ban chuyên môn của Quốc
hội là rất cần thiết và cần được quan tâm. Cụ thể là:
- Thành lập thêm ủy ban dân nguyện để giúp quốc hội tập hợp, phân tích tâm tư
nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân. Qua đó tham mưu, đề xuất với Quốc hội
những vấn đề về chính sách chiến lược, các giải pháp thực hiện kế hoạch kinh tế - xã
hội hang năm cũng như nghiên cứu dư luận để điều chỉnh chính sách , pháp luật cho
phù hợp với thực tế và với quy luật phát triển.
- Thành lập Ủy ban tổ chức nhà nước để giúp Quốc hội trong việc xây dựng, thiết kế
mô hình tổ chức bộ máy nhà nước, đảm bảo tinh gọn, có hiệu lực và hiệu quả, xác định
các tiêu chí khách quan, khoa học trong việc phan vạch địa giới hành chính – lãnh thổ,
tạo ra động lực thúc đẩy sự phát triển các tiềm năng tự nhiên và xã hội ở các địa