MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5
HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Bước vào kỷ nguyên mới, đất nước ta có nhiều đổi mới, đổi mới về kinh tế, xã hội, giáo
dục …Sự phát triển giáo dục của nước ta tăng nhanh giúp cho những chủ nhân tương lai
của đất nước luôn được phát triển toàn diện, đầy đủ về năng lực, trí tuệ, tính cách. Qua
việc nắm bắt các kiến thức, tri thức khoa học ban đầu để từ đó hình thành nên những kĩ
năng cần thiết của cuộc sống, hành động đúng cho bản thân . Vì vậy, có thể nói trong
nhà trường phổ thông quá trình dạy học là một quá trình của tư duy sáng tạo – người
giáo viên là một kĩ sư của tâm hồn, hơn nữa còn là một nhà làm nghệ thuật. Việc dạy
học ngày nay luôn dựa trên cơ sở phát huy tính tích cực chủ động của học sinh. Chính vì
thế nó đòi hỏi người giáo viên phải luôn có sự sáng tạo, tự cải tiến phương pháp dạy học
của mình nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học.
Nhìn chung, mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách
của trẻ, cung cấp cho trẻ những kiến thức cơ bản, cần thiết nhưng trong đó môn Tiếng
Việt là môn học chiếm số tiết nhiều nhất vì trong môn học này có 5 phân môn mà mỗi
phân môn đều có một nhiệm vụ riêng.
 Phân môn Tập đọc rèn cho học sinh kĩ năng đọc, nghe, nói, cung cấp cho học sinh
những hiểu biết ban đầu về thiên nhiên, xã hội và con người. Cung cấp vốn từ, tăng
cường khả năng diễn đạt, trang bị một số hiểu biết ban đầu về các tác phẩm văn học và
góp phần rèn luyện nhân cách học sinh.
 Phân môn kể chuyện rèn luyện các kĩ năng nói, nghe, đọc.
 Phân môn Luyện từ và câu cung cấp những kiến thức sơ giản về tiếng việt và rèn
luyện kĩ năng dùng từ, đặt câu cho học sinh.
 Phân môn Chính tả rèn luyện các kĩ năng viết, nghe đọc.
1
 Phân môn Tập làm văn rèn cả bốn kĩ năng nghe, đọc, nói, viết. Vì vậy ta có thể nói
phân môn Tập làm văn vừa có tính chất tổng hợp, vừa tận dụng các hiểu biết và kĩ năng
về Tiếng Việt do các phân môn khác cung cấp, đồng thời phát huy những kết quả đó,
góp phần hoàn thiện chúng.
Vậy thì vai trò và mục đích của phân môn Tập Làm văn trong nhà trường Tiểu học là

mới.
II.THỰC TRẠNG :
Việc dạy, học văn ở tiểu học nói chung và và việc dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp
5 nói riêng bên cạnh những điểm tốt, mang lại một số kết quả nhất định thì còn khá
nhiều nhược điểm và khuyết điểm. Khuyết điểm lớn nhất, dễ thấy nhất là bệnh công
thức, khuôn sáo, máy móc, thiếu tính chân thực trong cả cách dạy và cách học. Do vậy
về phía người học thường có những biểu hiện phổ biến như sau:
 Vay mượn ý của người khác, thường là của bài văn mẫu. Nói cách khác học sinh
thường học thuộc bài văn mẫu để chép vào bài của mình. Với cách học ấy các em không
cần quan sát, không có cảm xúc gì về đối tượng được tả.
Miêu tả hời hợt, chung chung không có sắc thái riêng biệt nào của đối tượng được
tả Vì thế bài làm ấy gán cho đối tượng miêu tả nào cùng loại cũng được. Một bài miêu
tả như vậy đọc lên thấy mờ nhạt. Nguyên nhân chủ yếu là các em không biết cách quan
sát hoặc các em không biết cách hồi tưởng lại kinh nghiêm sống của mình.
Về phía giáo viên dạy văn miêu tả thường có các biểu hiện sau:
Chỉ có một con đường duy nhất hình thành các hiểu biết về lý thuyết, các kỹ năng làm
bài là qua phân tích bài mẫu.
 Để đối phó với việc học sinh làm bài kém, để đảm bảo chất lượng khi kiểm tra nhiều
giáo viên cho học sinh học thuộc một số bài bài văn mẫu để các em khi gặp đề bài tương
3
tự cứ thế chép ra. Vì thế đẫn đến tình trạng cả thầy và trò nhiều khi bị lệ thuộc vào văn
mẫu.
Bản thân tôi là một giáo viên chủ nhiệm lớp 5c của Trường Tiểu học………., qua quá
trình công tác và dự giờ của một số đồng nghiệp tôi nhận thấy ở lứa tuổi tiểu học, vốn
kiến thức của các em còn rất nhiều hạn chế. Bên cạnh sự hạn chế đó còn có rất nhiều
khó khăn khách quan như : Điều kiện, hoàn cảnh sống của học sinh ở địa bàn dân cư lao
động nghèo, gia đình không có điều kiện để quan tâm đến các em Việc diễn đạt ngôn
ngữ kém, tiếp thu kiến thức thì chậm, học sinh nghèo vốn từ ngữ Những điều này có
ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập nói chung và học phân môn Tập làm văn nói
riêng.

đạo thiên chúa và tin lành, dân trí thấp, đời sống còn nhiều khó khăn…có thể coi Đam
Rông là một huyện vùng sâu và khó khăn nhất của Tỉnh Lâm Đồng…đối tượng học
sinh của Đam Rông lại chủ yếu là con em của các đồng bào dân tộc thiểu số. Hàng ngày
các em đến trường với những manh áo rách, bữa cơm chưa ấm bụng…Bên cạnh đó thì:
-Trẻ chưa có ý thức tự giác học tập.
-Chưa có động cơ học tập đúng đắn.
-Không có hứng thú với môn học
-Học sinh quan sát đối tượng định tả còn đại khái, lướt qua nên không tìm được ý, ý
nghèo nàn, bài văn không có sáng tạo.
-Học sinh không biết ghi chép những gì mà mình quan sát được một cách rõ ràng.
-Học sinh thiếu sự tưởng tượng, ít cảm xúc về đối tượng miêu tả, vốn ngôn ngữ còn quá
ít ỏi.
 Nguyên nhân chủ quan :
5
-Giáo viên còn quá lệ thuộc vào sách vở.
-Giáo viên chưa chuẩn bị chu đáo khi hướng dẫn học sinh làm bài tập.
-Chưa chủ động trong việc tìm tòi, sáng tạo và phát huy những phương pháp mới vào
giảng dạy.
-Chưa có sự đầu tư đúng mức cho việc nghiên cứu mục tiêu của từng bài học, môn học.
-Chưa thực sự hiểu trò nên không kịp thời nắm bắt được những tâm tư và nguyện vọng
của các em.
-Chưa xác định rõ được mục đích cần đạt của thày và trò khi tham gia các hoạt động học
tập.
Theo tôi, tất cả những nguyên nhân trên dù khách quan hay chủ quan thì cũng chỉ có
một điểm xuất phát duy nhất đó là sự lựa chọn phương pháp giảng dạy của giáo viên
chưa phù hợp với các đối tượng học sinh trong lớp.
Từ những nguyên nhân và thực trạng trên, tôi xin đưa ra đây một số giải pháp giúp học
sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng học tốt phân môn Tập làm văn.
IV. GIẢI PHÁP :
Ở lớp 5, các loại bài Tập làm văn đều gắn với các chủ điểm. Quá trình thực hiện các kỹ

Gợi ý cho học sinh so sánh các thể loại miêu tả đó để rút ra những nhận xét riêng cho
từng dạng bài.
Gợi ý cho học sinh hệ thống hoá các đặc điểm chủ yếu của các dạng bài để rút ra những
ghi nhớ chung.
Tuy nhiên, đôi khi để định hướng cho học sinh thì giáo viên có thể hướng dẫn nhận diện
hiểu hiện tượng trong các văn bản bằng cách cho học sinh đọc ghi nhớ để nhận biết đặc
điểm trong các văn bản đó
 Biên pháp quy chiếu với chủ đề bài văn :
7
Thông thường, các đề bài luyện tập làm văn đều có định hướng chủ đề cho văn bản.
 Ví dụ : Tả cảnh một buổi sáng(hoặc trưa, chiêù trong một vườn cây(hay trong công
viên, trên đường phố, trên cánh đồng, nương rẫy) – Sách giáo khoa lớp 5, tập 1, trang
44.
Việc quy chiếu vào chủ đề văn bản dường như là chuyện đương nhiên khi xây dựng
ngôn bản. Tuy nhiên nếu giáo viên không chú ý đến biện pháp này, sẽ không rèn luyện
cho học sinh kĩ năng định hướng trong giao tiếp.
Biện pháp này được lưu ý trong quá trình tổ chức cho học sinh thực hiện rèn luyện các
kĩ năng bộ phận tiến tới toàn thể một văn bản hoàn chỉnh đó là :
Khi tổ chức phân tích đề bài, cần tìm được chủ đề của bài văn (ý nghĩa của nội dung văn
bản).
Khi hướng dẫn học sinh tìm ý, lập dàn ý xây dựng hình ảnh chủ đạo của bài văn, kết bài
văn đều chú ý phục vụ chủ đề.
Khi hướng dẫn, gợi ý học sinh chọn từ, đặt câu…cũng không thoát li khỏi chủ đề bài
văn.
Khi chấm chữa trong bài cũng phải căn cứ vào chủ đề của bài để có những đánh giá,
nhận xét về nội dung và hình thức diễn đạt cho phù hợp.
 Biện pháp tổ chức quan sát đối tượng:
Luyện tập quan sát vừa giúp cho học sinh tích luỹ vốn sống vừa phát triển vốn từ, rèn
luyện tư duy logic, tư duy hình tượng trong bài văn. Biện pháp hướng dẫn học sinh quan
sát là một biện pháp không thể thiếu khi dạy văn, tuy nhiên khi sử dụng biện pháp này

có ưu điểm là tổ chức cho nhiều học sinh cùng cộng tác thực hành luyện tập một kĩ năng
bộ phận nào đó trong làm văn. Đó là các trường hợp trao đổi, phát hiện, tổng hợp các
đặc điểm của loại văn bản, trao đổi về kết quả quan sát, tìm ý cho một đề tài, đánh giá
một sản phẩm nói, viết của học sinh.
9
Hình thức thực hiện biện pháp cùng tham gia là luyện tập thực hành theo nhóm, luyện
tập thực hành đóng vai…
 Ví dụ : Khi luyện tập làm biên bản cuộc họp ( kì 1, lớp 5).
Sau khi học sinh thực hành họp tổ và lập biên bản xong, giáo viên có thể tổ chức cho các
em đóng vai các tình huống mà các em vừa xây dựng nên.
Thông qua hoạt động đóng vai tình huống, giáo viên đã giúp các em có cơ hội hợp tác
với bạn bè để từ đó các em mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp.
 Biên pháp luyện tập thực hành kĩ năng nói, viết:
Biện pháp thực hành sản sinh văn bản nói, viết là biện pháp đặc trưng của phân môn Tập
làm văn. Ở lớp 5 tuy có cung cấp một số kiến thức về làm văn cho học sinh nhưng các
kiến thức đó được hình thành chủ yếu qua thực hành luyện tập. Hơn thế nữa các kĩ năng
sản sinh văn bản của học sinh chỉ trở nên thành thạo khi từng học sinh được luyện tập
nói, viết nhiều lần.
Khi sử dụng biện pháp này người giáo viên cần lưu ý:
 Gợi ý để học sinh tìm hiểu đúng, đủ các lệnh luyện tập, giúp các em định hướng
đúng các hoạt động ngôn ngữ.
 Gợi ý các việc làm để thực hiện đúng yêu cầu luyện tập.
 Theo dõi, giúp đỡ học sinh yếu kém, tạo niềm tin cho hành động nói, viết thành
văn bản của những đối tượng này.
Trên đây là các biện pháp mà tôi đã áp dụng vào việc dạy và học phân môn Tập làm văn
ở lớp tôi chủ nhiệm.
Như chúng ta đã biết, trong dạy học không có phương pháp dạy học nào là vạn năng,
chỉ có trình độ và năng lực của người giáo viên là quyết định đến chất lượng dạy học.
Khi nào người giáo viên làm chủ được kiến thức, tường minh được kế hoạch dạy học,
hiểu rõ nhu cầu và khả năng của học sinh để qua đó khai thác, tận dụng hết ưu điểm của

BÌNH
YEÁU
30 em 3 6 15 6
11
VI. KẾT LUẬN:
Dạy học là một nghệ thuật. Người giáo viên khi đã chọn nghề dạy học là phải có tâm
yêu nghề , đặc biệt là mục tiêu hướng tới và là niềm hạnh phúc nhất trong cuộc đời của
người thầy là đào tạo bồi dưỡng được thật nhiều học trò. Đây không chỉ là tâm nguyện
của riêng tôi mà còn là tâm nguyện của không biết bao nhiêu đồng nghiệp khác đang
hàng ngày đứng trên bục giảng…
Tuy nhiên để có được kết quả tốt đẹp thì mỗi người giáo viên phải luôn tìm tòi, sáng tạo,
trăn trở và nổ lực không ngừng với nhiều cách thức và phương pháp tối ưu nhất để giảng
dạy, bồi dưỡng cho các em.
Phương pháp giảng dạy thì phong phú, kiến thức văn chương thì mênh mông rộng lớn
vô cùng…nhưng lựa chọn phương pháp nào, truyền đạt những gì và hình thức tổ chức ra
sao để gây hứng thú cho học sinh, giúp các em tự tin hơn và có cơ hội tự khẳng định
mình và biết tự đánh giá nhau trong học tập vẫn là mục đích cuối cùng mà người giáo
viên phải hướng tới vì nó góp phần không nhỏ trong việc hình thành và phát triển nhân
cách của trẻ, những thế hệ sẽ kế tục sự nghiệp của cha ông dựng nước và giữ nước.
Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã vận dụng vào giảng dạy phân môn Tập làm văn
trong học kì I của lớp tôi chủ nhiệm. Trong phạm vi và khuôn khổ của giải pháp, tôi chỉ
đề cập đến một khía cạnh nhỏ trong quá trình giảng dạy của người giáo viên.
Mặc dù qua quá trình thực hiện đã thu được những kết quả nhất định, song bên cạnh đó
vẫn còn rất nhiều hạn chế và khiếm khuyết…Rất mong nhận được sự đóng góp chân
thành của các quý vị để giải pháp này được hoàn thiện hơn nữa. Tôi xin chân thành cảm
ơn!

12
13