Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Mục lục
Lời mở đầu..................................................................................3
Phần I : Thơng mại điện tử.......................................................4
I- Lý luận cơ bản về thơng mại điện tử.........................................................4
1) Khái quát về thơng mại điện tử .................................................................4
2) Hoạt động Thơng mại điện tử...................................................................4
2.1) Hoạt động chung...........................................................................4
2.2) Các đặc trng của thơng mại điện tử ................................................4
2.3) Lợi ích của thơng mại điện tử.........................................................7
2.4) Phơng tiện........................................................................................7
2.5) Các bên tham gia.............................................................................7
II- Thực trạng và giải pháp phát triển thơng mại điện tử ở Việt Nam............7
1) Quá trình phát triển và ứng dụng vào Việt Nam..................................7
2) Thực trạng của thơng mại điện tử ở Việt Nam....................................8
3) Nguyên nhân.......................................................................................10
4) Một số gợi ý giải pháp........................................................................11
Phần II : Thơng mại điện tử trong ngân hàng ......................14
I) Những vấn đề cơ bản về ngân hàng điện tử...........................................14
1) Khái niệm về ngân hàng thơng mại ...................................................15
2) Sự hình thành phát triển của ngân hàng điện tử.................................15
II) Những dịch vụ của ngân hàng liên quan đến thơng mại điện tử.........16
1) Ngân hàng trực tuyến trên mạng Online Banking hay Internet
Banking .............................................................................................16
2) Ngân hàng trực tuyến qua mạng điện thoại di động..........................17
3) Máy rút tiền tự động ATM.................................................................19
4) Các khoản thu phí dịch vụ ngân hàng................................................19
5) Phát hành thẻ thanh toán hoặc thẻ tín dụng........................................20
6) Tiền gửi thanh toán.............................................................................20
7) Cho vay...............................................................................................20
1

không nói đến lĩnh vực ngân hàng- nó không chỉ là công cụ của nhà nớc mà nó
còn là một lực lợng mạnh mẽ dẫn dắt cả hệ thống tài chính hớng vào mục tiêu đã
chọn.
Nhờ những ứng dụng của lĩnh vực điện tử mà nó đã hình thành và ngày
càng phát triển mạnh mẽ. Sự phát triển của thơng mại điện tử trên thế giới đã làm
thay đổi cách thức kinh doanh và đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội. Trong
tiến trình hội nhập với thế giới với t cách là thành viên của APEC, Việt Nam đang
tích cực tham gia và ủng hộ " Chơng trình hành động chung" mà khối này đã đa ra
về thực hiện " Thơng mại phi giấy tờ " vào năm 2005 đối với các nớc phát triển và
năm 2010 với các nớc đang phát triển.
Ngân hàng thơng mại Việt Nam đang thua kém các ngân hàng thơng
mại của các nớc phát triển rất nhiều ở quy mô hoạt động, công nghệ ngân hàng, sự
đa dạng hoá các sản phẩm dịch vụ, hiệu quả hoạt động Nh ng với ngân hàng điện
tử thì cơ hội phát triển của các nớc đang gần nh nhau và đều mở rộng phía trớc. Do
đó nếu các ngân hàng thơng mại Việt Nam điện tử hoá các nghiệp vụ, dịch vụ
truyền thống của mình, thì việc hoà nhập và tiến kịp ngân hàng thơng mại của các
nớc phát triển trên thế giới không còn là khoảng cách thời gian xa vời vợi mấy
trăm năm nữa. Vì vậy việc ứng dụng và phát triển thơng mại điện tử vào hệ thống
ngân hàng là việc làm có tính cấp thiết trong lộ trình tự do hoá ngày nay. Xuất
phát từ vấn đề đó chúng em chọn đề tài nghiên cứu là :
Phát triển thơng mại điện tử trong ngân hàng thơng mại Việt Nam
Do còn nhiều hạn chế trong nhận thức cũng nh thời gian nghiên cứu
không nhiều nên bài nghiên cứu không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong
đợc sự góp ý, chỉ bảo và giúp đỡ của các thầy cô, đặc biệt là cô Cao Thị ý Nhi ,
đã giúp đỡ chúng em trong quá trình nghiên cứu đề tài này.
Chúng em xin chân thành cảm ơn.
Phần I
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Thơng mại điện tử

biệt sau:
a) Trong thơng mại truyền thống :
- Các bên gặp gỡ nhau trực tiếp để tiến hành giao dịch. Các giao dịch đ-
ợc thực hiện chủ yếu theo nguyên tắc vật lý nh chuyển tiền, séc hoá đơn, vận
đơn ,gửi báo cáo.
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
- Các phơng tiện viễn thông nh: fax, telex ... chỉ đợc sử dụng để trao
đổi số liệu kinh doanh. Tuy nhiên việc sử dụng phơng tiện chỉ để truyền tải thông
tin một cách trực tiếp giữa các đối tác của cùng một giao dịch.
- Từ khi xuất hiện mạng máy tính mở toàn cầu Internet thì việc trao đổi
thông tin không chỉ giới hạn trong quan hệ giữa các doanh nghiệp và công ty mà
các hoạt động thơng mại đa dạng đã mở rộng nhanh chóng trên phạm vi toàn thế
giới với số lợng ngời tham gia ngày càng tăng.Những ngời tham gia là cá nhân
hoặc là doanh nghiệp,có thể đã biết hoặc hoàn toàn cha biết bao giờ.
Trong nền kinh tế số , thông tin đợc số hoá thành các byte, lu giữ trong
các máy vi tính và truyền qua mạng với tốc độ ánh sáng, Điều này tạo ra những
khả năng hoàn toàn mới làm thay đổi thói quen tiêu dùng và mua bán của con ngời
mà không cần qua khâu trung gian hỗ trợ cho bất kỳ công ty nào.TMĐT cho phép
mọi ngời ở khắp mọi nơi đều có cơ hội ngang nhau tham gia vào thị trờng giao
dịch toàn cầu và không đòi hỏi nhất thiết phải có mối quan hệ quen biết với nhau.
b) Các giao dịch thơng mại truyền thống đợc thực hiện với sự tồn tại
của khái niệm biên giới quốc gia, còn TMĐT đợc thực hiện trong một thị trờng
không có biên giới ( thị trờng thống nhất toàn cầu). TMĐT trực tiếp tác động tới
môi trờng cạnh tranh toàn cầu.
TMĐT càng phát triển, thì máy tính cá nhân trở thành cửa sổ cho
doanh nghiệp hớng ra thị trờng trên khắp thế giới. Không chỉ các công ty hàng đầu
thế giới mới có thể tiếp cận những thị trờng mới, mà ngay cả một công ty vừa mới
khởi sự cũng có một mạng lới tiêu thụ và phân phối không biên giới ngay đầu
ngón tay mình, Với TMĐT, một doanh nhân dù mới thành lập đã hoàn toàn có thể

Vista ...., đóng vai trò nh các trang Web gốc khác với vô số thông tin. Các trang
Web này đã trở thành các khu chợ khổng lồ trên Internet.Với mỗi lần nhấn chuột,
khách hàng có khả năng truy cập vào hàng ngàn các cửa hàng ảo khác nhau và tỷ
lệ khách hàng vào tham rồi mua hàng là rất cao.
Giá cả không quan trọng bằng tính dễ sử dụng và tiện lợi.Tuy nhiên,
trong thời gian tới, khi các công ty kinh doanh trên Web cạnh tranh khốc liệt hơn
và đua nhau dành cho khách hàng những dịch vụ tiện lợi nhất, giá cả sẽ trở thành
yếu tố quyết định trong cạnh tranh.
Ngời tiêu dùng đã bắt đầu mua trên mạng một số loại hàng trớc đây coi
là khó bán trên mạng. Con ngời ngày càng trở nên lời biếng và họ cho rằng thà
phải trả thêm một chút tiền còn hơn là phải đi tới cửa hàng. Một số công ty đã mời
khách may đo quần áo trên mạng, tức là khách hàng chọn kiểu, gửi số đo theo h-
ớng dẫn tới cửa hàng (qua Internet) rồi sau một thời gian nhất định nhận đợc bộ
quần áo theo đúng yêu cầu của mình. Điều tởng nh không thể thực hiện đợc này
cũng có nhiều ngời hởng ứng. Chủ các cửa hàng ngày nay cũng đang đua nhau đa
thông tin lên Web để tiến tới khai thác mảng thị trờng rộng lớn trên Web bằng
cách mở cửa hàng ảo.
Tóm lại, trong TMĐT bản chất của thông tin không thay đổi.
TMĐT chỉ biến đổi cách thức khởi tạo, trao đổi, bảo quản và xử lý thông tin, hoàn
toàn không thay đổi những chức năng cơ bản của thông tin đối với các bên tham
gia truyền thống của hợp đồng.
Việc mã hoá, số hoá nội dung của các thông tin, chứng từ và tài liệu giao
dịch làm cho TMĐT dù cho hoạt động trong khuôn khổ quốc gia hay quốc tế, có
sự khác biệt so với thơng mại truyền thống chủ yếu dựa trên chứng từ bằng giấy
tờ,Trong thơng mại truyền thống (bằng giấy tờ) nếu có nhiều bên tham gia thì sẽ
phải tốn một khối lợng lớn giao dịch về hợp đồng. Trong khi đó nếu giao dịch đợc
thực hiện thông qua TMĐT, thì tiết kiệm đợc rất nhiều thời gian và giấy tờ và thời
gian. Tuy nhiên các chứng từ đợc thể hiện bằng giấy tờ cho đến nay, lại có u thế
hơn trong vai trò chứng từ khi xảy ra có tranh chấp.
2.3) Li ích ca TMĐT

II- Thực trạng và giải pháp phát triển thơng mại điện tử ở
Việt Nam
1) Quá trình phát triển TMĐT và ứng dụng vào Việt Nam:
Do có những lợi ích tiềm tàng, từ những giữa những năm 1990, TMĐT đã và
đang phát triển nhanh trên bình diện toàn cầu và tao nên một làn sóng mạo hiểm
trong đầu t. Đã có lúc ngời ta nghi ngờ về khả năng thành công của TMĐ do có
hàng loat công ty dot-com lâm vào khó khăn song trong thực tế nó vẫn phát triển
mạnh mẽ trên mọi mặt. Theo số liệu tính toán của Forester Research- một công ty
nghiên cu Internet ở Massachusetts của Mỹ doanh số TMĐT trên toàn thế giới
năm 1997 đạt 36 tỷ USD, năm 2000 đạt khoảng 700 tỷ USD, và ớc tính các năm
2003, 2004và 2005 đạt tơng ứng 3.879 tỷ USD, 6.201 tỷ USD và 9.241 tỷ USD .
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, với sự mở rộng nhanh chóng của
mang Internet, sự cải thiện rõ rệt của môi trờng kinh doanh và những định hớng
quan trọng nhằm đẩy mạnh áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào sản xuất
kinh doanh, một số nền tảng cơ bản của TMĐT ở Việt Nam đã từng bớc hình
thành và số lợng chủ thể cũng nh mức độ tham gia vào mô hình kinh doanh này
ngày càng tăng lên. Tuy nhiên, vì là một nớc đang phát triển ở độ thấp, nên ở Việt
nam còn không ít rào cản và ràng buộc đối với sự phát triển cua TMĐT trên nhiều
khía cạnh khác nhau. Do vậy, có thể rằng, hiện nay, TMĐT mới đang ở trong
trứng nớc và có triển vọng phát triển mang tính pha trộn.
2) Thực trạng của TMĐT ở Việt Nam:
Có thể nói rằng việc ứng dụng TMĐT vào Việt Nam hiện nay mới chi
mang tính khởi đầu .Có thể kể đến một trong những doanh nghiệp tiên phong là
siêu thị ảo Cybermail do Trung tâm dịch vụ giá trị gia tăng (VASC) cộng tác với
Công ty Thiên Phát thiết lập và đi vào hoạt động từ tháng 12/1998 Trên siêu thị có
hơn 500 mặt hàng của nhiều nhà cung cấp khác nhau từ ôtô ,hàng điên tử ,hàng
gia dụng tới mỹ phẩm, lơng thực , thực phẩm. Các mặt hàng đợc phân loại và ngời
mua có thể tìm kiếm dễ dàng bằng công cụ search có sẵn trên đó. Các mặt hàng

Tuy nhiên, số doanh nghiệp nh vậy là rất ít và, nhìn chung, sự tham gia
còn mantg tính tự phát và cầm chừng, cha thực sự phát triển.Theo kết qua điều tra
do Bộ Thơng mại thực hiựn mới đây ở hơn 60000 doanh nghiệp trên cả nớc thì chỉ
có khoảng 7% số doanh nghiệp sã ứng dụng một số khâu của TMĐT,khoảng 3%
có ý định ứng dụngTMĐT ở mức độ khác nhau, và 90% số doanh nghiệp còn lại
hiểu biết mơ hồ hoặc không hiểu biết gì về TMĐT.
Theo số liệu của Ngân hàng Công thơng Việt Nam (incombank) thì cả
nớc hiện nay mới chỉ có khoảng 3000 doanh nghiệp có trang Web riêng, 8% bắt
đầu nghiên cứu việc sử dụng mạng Internet,90% vẫn đang đứng ngoài cuộc. Trong
những giao dịch TMĐT mạng tính thử nghiệm 33,1% số doanh nghiệp tham gia
là doanh nghiệp vừa và nhỏ, 54,9% cha thành công, 58% gặp khó khăn về thiết
bị,37%thiếu nguồn nhân lực ...
Còn theo kết quả điều tra do Quỹ Phát triển Chơng trình Mêkông
(MPDF) tiến hành ở 100 doanh nghiệp vừa và nhỏ có sử dụng mạng Internet thì
48% số doanh nghiệp chỉ để gửi và nhận th điện tử, 33% không dùng để hỗ trợ cho
công việc kinh doanh và 50% chỉ khoảng 4 ngời biết gửi và nhận th điện tử
Đánh giá một cách tổng quát, có thể chia các doanh nghiệp Việt Nam
thành ba nhóm chính dới đây.
Nhóm 1 : Có tới 90% số doanh nghiệp cha hề biết và không quan tâm tới
TMDT, không hiểu biết nội dung, lợi ích và xu thế phát triển tất yếu của nó và cho
rằng ở Việt Nam hoàn toàn cha có điều kiện để áp dụng TMĐT, rằng đó là việc
của các doanh nghiệp lớn ,doanh nghiệp liên doanh với nớc ngoài và cha tin vào
khả năng áp dụng TMĐT của bản thân mình .
Nhóm 2: Có khoảng 3% số doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến TMĐT.
Các doanh nghiệp thuộc nhóm này có biết nhng cha hiểu rõ nội dung, lợi ích và xu
hớng Phát triển, vì vậy còn băn khoăn, e ngại về năng lực ứng dụng TMĐT với các
lý do khác nhau. Một số doanh nghiệp đã bớc đầu kết nối với mạng Internet, có
trang Web nhng mang tính phong trào, cha xây dựng kế hoạch tham gia TMĐT.
Nhóm 3: Nhóm này chiếm khoảng 7% số doanh nghiệp, bao gồm các
doanh nghiệp đã nhận thức vai trò và xu thế phát triển tất yếu của TMĐT trên toàn

Việc bảo mật thông tin giao dịch kinh tế - thơng mai và ngân hàng trong xã hội
còn hạn chế .
Thứ sáu, đa số doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ bé ,tiềm lực tài
chính có hạn, gặp nhiều khó khăn trong đầu t lao đông, cơ sở vật chất để áp dụng
TMĐT.Phần lớn các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam
không có tên tuổi trên thị trờng quốc tế, và các doanh nghiệp vẫn còn hạn chế
trong quan hệ hợp tác quôc tế, cha thông thạo luật pháp và tập quán của thị trờng.
Thứ bảy, không chỉ ngời dân mà ngay cả lãnh đạo của doanh nghiệp cũng
nh cơ quan nhà nớc cha tin tởng và cha quyết tâm vận dụng TMĐT.Họ cho rằng
TMĐT có nhiều rủi ro, bị tin tặc tấn công, rút tiền của khách hàng, các thông tin
về công nghệ bị đánh cắp. Thói quen của ngời tiêu dùng mua bán trực tiếp đã ăn
sâu bám rễ, không dễ dàng xoá bỏ ngay đợc. Ngoài ra, thc trạng đào tạo nhân lực
cho phơng thức làm ăn kinh doanh mới vẫn còn nhiều bất cập .
4) Một số gợi ý giải pháp :
Thực trạng trên đây đặt ra hàng loạt vấn đề cần giải quyết , kinh nghiệm
phát triển của những nớc đi trớc cho thấy rõ một cách tiếp cận chung là Chính phủ
tạo ra môi trờng thuận lợi , còn doanh nghiệp là động lực thúc đẩy TMĐT phát
10