TỔNG CỤC THỐNG KÊ
VỤ THỐNG KÊ CÔNG NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ KHOA HỌC

VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DỰ BÁO THỐNG KÊ NGẮN HẠN
ĐỂ DỰ BÁO XU HƢỚNG BIẾN ĐỘNG MỘT SỐ CHỈ TIÊU CƠ BẢN TRONG
KHU VỰC DOANH NGHIỆP NĂM 2010 THUỘC ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH DỰ BÁO
MỘT SỐ CHỈ TIÊU DOANH NGHIỆP HÀNG NĂM TRÊN CƠ SỞ
KẾT QUẢ ĐIỀU TRA DOANH NGHIỆP
Ngƣời thực hiện: Nguyễn Việt Phong
Đơn vị: Vụ TKê Xây dựng & Vốn đầu tƣ

HÀ NỘI, 2011
MỤC LỤC

2
cách nghiêm túc và dãy số liệu trong các cuộc điều tra doanh nghiệp hàng
năm được Tổng cục Thống kê tiến hành thì việc dự báo một số các chỉ tiêu
cơ bản trong khu vực doanh nghiệp hàng năm là có tính thực tiễn và khả thi
cao.
Nhóm nghiên cứu đã dự trên cơ sở phương pháp luận về các mô hình
dự báo thống kê ngắn hạn để làm cơ sở cho việc áp dụng dự báo cho một số
chỉ tiêu cơ bản của doanh nghiệp trong năm 2010. Đây cũng là nguồn số
liệu có thể sử dụng để phục vụ cho công tác nghiên cứu này. Từ những
nghiên cứu đánh giá và so sánh các phương pháp nghiên cứu có thể tìm ra
một mô hình dự báo thống kê ngắn hạn thích hợp, từ đó làm cho số liệu
thống kê không chỉ dừng ở việc thu thập, xử lý mà cả dự báo cho hiện
tượng kinh tế xã hội cần nghiên cứu mà cụ thể ở đây là đối tượng doanh
nghiệp. Đây cũng là một mục tiêu hướng tới ở ngành thống kê nói chung và
của nhóm nghiên cứu đề tài nói riêng. 4
I. LỰA CHỌN MỘT SỐ CHỈ TIÊU CƠ BẢN ĐƢA VÀO DỰ BÁO:
Trong điều tra doanh nghiệp,các chỉ tiêu thu thập đã được tổng
hợp gồm có:
- Số doanh nghiệp
- Lao động;
- Thu nhập của người lao động;
- Tài sản và nguồn vốn;
- Kết quả sản xuất kinh doanh;
- Thuế và các khoản nộp ngân sách;
- Vốn đầu tư;
- Đầu tư nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ;
- Ứng dụng công nghệ thông tin;
- Một số chỉ tiêu về bảo vệ môi trường;

2000
42288

2
2001
51680
122,21
3
2002
62908
121,73
4
2003
72012
114,47
5
2004
91756
127,42
6
2005
112950
123,10
7
2006
131318
116,26
8
2007
155771

khảo ý kiến của nhiều chuyên gia về một vấn đề, sau đó tổng hợp nhận
định đánh giá của nhóm chuyên gia để đưa ra một nhận định cuối cùng.
Tuy nhiên, phương pháp này không dựa trên một cơ sở khoa học nào, chủ
yếu áp dụng cho các dự báo liên quan đến chính sách và ý kiến đánh giá
của các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực của dự báo.
Áp dụng tốc độ phát triển bình quân là 25% theo phương pháp
chuyên gia để dự báo số lượng doanh nghiệp cho các năm 2010, 2011 và
2012. Kết quả được cho ở bảng dưới đây.
7

Bảng 02: Số lƣợng doanh nghiệp và tốc độ tăng qua các năm (PP 1)
STT
Năm
Số DN (DN)
Tốc độ (%)
1
2000
42288

2
2001
51680
122,21
3
2002
62908
121,73

311053

12
2011
379070

13
2012
461961 1.2.Phƣơng pháp ngoại suy hàm xu thế:
Nhìn qua số liệu của 9 năm, có một quy luật chung là số doanh
nghiệp luôn tăng lên. Do vậy, chúng ta dùng 9 năm đầu tiên để tạo một
hàm tuyến tính, trong đó số doanh nghiệp tăng qua các năm phụ thuộc vào
số năm.
Hàm tuyến tính có dạng:
Y = a*X + b
Trong đó: Y là số doanh nghiệp
X là số năm

8
a, b là giá trị của hàm tuyến tính, được tính toán dựa
trên hàm SLOPE và INTERCEPT.
Sau khi tính toán, giá trị của hàm tuyến tính là:
Y = 19063*X + 7618
Áp dụng hàm tuyến tính này để tính toán cho năm 2009, chúng ta
được kết quả là 198.252 doanh nghiệp.
Sai lệch so với giá trị thực tế là 198.252 – 248.882 = -50.590 doanh
nghiệp, tương ứng với -20,3%.

2004
91756
127,42
6
2005
112950
123,10
7
2006
131318
116,26
8
2007
155771
118,62

9
9
2008
205732
132,07
10
2009
248842
120,95
11
2010
217311

12

122,21
3
2002
62908
121,73
4
2003
72012
114,47
5
2004
91756
127,42
6
2005
112950
123,10
7
2006
131318
116,26
8
2007
155771
118,62

10
9
2008
205732

STT
Năm
Số DN (DN)
Tốc độ (%)
1
2000
42288

2
2001
51680
122,21
3
2002
62908
121,73
4
2003
72012
114,47
5
2004
91756
127,42
6
2005
112950
123,10
7
2006

Bảng 05: Số lƣợng lao động trong các doanh nghiệp:
STT
Năm
Số
lao động (LĐ)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
3536998

2
N¨m 2001
3933226
111,20
3
N¨m 2002
4657803
118,42
4
N¨m 2003
5175092
111,11
5
N¨m 2004
5770671
111,51
6
N¨m 2005
6237396
108,09

cho năm 2009 là 111,00%.
Kết quả tính toán cho năm 2009 áp dụng tốc độ tăng 111,00% cho
kết quả là 9.153.325 lao động. So sánh kết quả tính toán được với số liệu
điều tra, ta có sai lệch của dự báo là:
9.153.325 - 8.921.535 = 231.790 (tương ứng với 2,60%)
Sai lệch của dự báo so với thực tế là khá tốt và chấp nhận được.
Kết quả dự báo cho các năm 2010, 2011 và 2012 được cho dưới
bảng đây.
Bảng 06: Số lƣợng lao động trong khu vực doanh nghiệp (PP 1)
STT
Năm
Số
lao động (LĐ)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
3536998

2
N¨m 2001
3933226
111,20
3
N¨m 2002
4657803
118,42
4
N¨m 2003
5175092
111,11

12
N¨m 2011
10992223

13
N¨m 2012
12201368 2.2. Phƣơng pháp ngoại suy hàm xu thế:
Giá trị của hệ số góc a và hằng số b được tính toán dựa trên hàm
SLOPE và INTERCEPT của chuỗi thời gian 9 năm cho kết quả dưới đây:
a = 572.680
b = 2.876.017
Áp dụng vào phương trình Y = a*X + b cho năm 2009, ta được kết
quả: 8.602.816 lao động, tương ứng với độ lệch chuẩn là 3,57%.
Kết quả này cũng có thể chấp nhận được (dưới 5%).
Cuối cùng, áp dụng phương trình trên để dự báo cho các năm 2010,
2011 và 2012.
Bảng 07: Số lƣợng lao động trong khu vực doanh nghiệp (PP 2)
STT
Năm
Số
lao động (LĐ)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
3536998

2

N¨m 2008
8246239
111,70
10
N¨m 2009
8921535
108,19
11
N¨m 2010
9175496

12
N¨m 2011
9748176

13
N¨m 2012
10320856 2.3. Phƣơng pháp tính tốc độ phát triển bình quân thời kỳ:
Tốc độ phát triển bình quân của cả thời kỳ 10 năm là 110,83%. Bình
quân 9 năm là 111,16%.
Áp dụng tốc độ tăng bình quân của 9 năm để dự báo cho năm 2009,
kết quả cho số lượng lao động của khu vực doanh nghiệp năm 2009 là
9.166.606 lao động, tương ứng với sai lệch so với kết quả thực tế là 2,75%.
Kết quả của dự báo cũng là khá tốt và chấp nhận được.
Bảng 08: Số lƣợng lao động trong khu vực doanh nghiệp (PP 3)
STT
Năm

N¨m 2006
6715166
107,66
8
N¨m 2007
7382160
109,93
9
N¨m 2008
8246239
111,70
10
N¨m 2009
8921535
108,19
11
N¨m 2010
9917178

12
N¨m 2011
11023935

13
N¨m 2012
12254206 2.4. Phƣơng pháp tính tốc độ phát triển bình quân thời kỳ kết hợp
phƣơng pháp chuyên gia:

5175092
111,11
5
N¨m 2004
5770671
111,51
6
N¨m 2005
6237396
108,09
7
N¨m 2006
6715166
107,66
8
N¨m 2007
7382160
109,93
9
N¨m 2008
8246239
111,70
10
N¨m 2009
8921535
108,19
11
N¨m 2010
9917178


1724558
119,70
5
N¨m 2004
2161910
125,36
6
N¨m 2005
2671651
123,58
7
N¨m 2006
3381616
126,57
8
N¨m 2007
4827918
142,77
9
N¨m 2008
6760862
140,04

17
10
N¨m 2009
8803321
130,21
Tèc ®é ph¸t triÓn b×nh qu©n thêi kú
126,00

N¨m 2003
1724558
119,70
5
N¨m 2004
2161910
125,36
6
N¨m 2005
2671651
123,58
7
N¨m 2006
3381616
126,57
8
N¨m 2007
4827918
142,77
9
N¨m 2008
6760862
140,04
10
N¨m 2009
8803321
130,21
11
N¨m 2010
11092184

1100182

2
N¨m 2001
1250898
113,70
3
N¨m 2002
1440739
115,18
4
N¨m 2003
1724558
119,70
5
N¨m 2004
2161910
125,36
6
N¨m 2005
2671651
123,58
7
N¨m 2006
3381616
126,57
8
N¨m 2007
4827918
142,77

STT
Năm
Nguồn vốn
(Triệu đồng)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
1100182

2
N¨m 2001
1250898
113,70
3
N¨m 2002
1440739
115,18
4
N¨m 2003
1724558
119,70
5
N¨m 2004
2161910
125,36
6
N¨m 2005
2671651
123,58
7

3.4. Phƣơng pháp tính tốc độ phát triển bình quân thời kỳ kết hợp
phƣơng pháp chuyên gia:
Tốc độ phát triển bình quân của cả thời kỳ 9 năm là 125,48%; của cả
10 năm là 126,00%. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn tốc độ phát triển của 2 năm
liền kề gần nhất là 2009 so với năm 2008, tốc độ phát triển là 130,21%.
Kết hợp tính tốc độ phát triển bình quân thời kỳ (126,00%) và
phương pháp chuyên gia, chúng ta có thể giả định là trong các năm tiếp
theo, chỉ tiêu nguồn vốn trong khu vực doanh nghiệp tăng tương ứng là:
năm 2010: 127,00%; năm 2011: 126,00%; năm2012: 125,00%.
Kết quả dự báo được cho ở bảng dưới đây:
Bảng 14: Nguồn vốn trong khu vực doanh nghiệp (PP 4)
STT
Năm
Nguồn vốn
(Triệu đồng)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
1100182

2
N¨m 2001
1250898
113,70
3
N¨m 2002
1440739
115,18
4
N¨m 2003

12
N¨m 2011
14087075

13
N¨m 2012
17608843
21
Đối với các chỉ tiêu còn lại, 4 phƣơng pháp dự báo đƣợc áp dụng
tƣơng tự. Kết quả dự báo của các chỉ tiêu nhƣ sau:
4. Tài sản cố định và đầu tƣ dàn hạn:
4.1.Phƣơng pháp chuyên gia:
Tốc độ phát triển bình quân của cả thời kỳ 10 năm là 127,18%. Tốc
độ phát triển bình quân thời kỳ 9 năm là 127,16%. Tốc độ phát triển năm
2009 so 2008 là 127,37%.
Tốc độ phát triển bình quân năm theo phương pháp chuyên gia là
125,00%.
Sai lệch so với giá trị thực tế điều tra của năm 2009 là 1,86%.
Bảng 15: TSCĐ & ĐTDH trong khu vực doanh nghiệp (PP 1)
STT
Năm
TSCĐ & ĐTDH
(Triệu đồng)
Tốc độ (%)
1
N¨m 2000
411713

N¨m 2008
2814026
151,88
10
N¨m 2009
3584326
127,37
11
N¨m 2010
4480407

12
N¨m 2011
5600509

13
N¨m 2012
7000636 22

4.2. Phƣơng pháp ngoại suy hàm xu thế:
Giá trị tính toán của hàm tuyến tính:
a = 263.331
b = -218.916
Sai lệch của dự báo năm 2009 so với giá trị thực điều tra được là
32,64%.
Bảng 16: TSCĐ & ĐTDH trong khu vực doanh nghiệp (PP 2)
STT

1429782
150,12
8
N¨m 2007
1852764
129,58
9
N¨m 2008
2814026
151,88
10
N¨m 2009
3584326
127,37
11
N¨m 2010
2677722

12
N¨m 2011
2941053

13
N¨m 2012
3204384 4.3. Phƣơng pháp tính tốc độ phát triển bình quân thời kỳ:

23

952436
127,92
7
N¨m 2006
1429782
150,12
8
N¨m 2007
1852764
129,58
9
N¨m 2008
2814026
151,88
10
N¨m 2009
3584326
127,37
11
N¨m 2010
4558596

12
N¨m 2011
5797687

13
N¨m 2012
7373580


N¨m 2004
744573
115,35
6
N¨m 2005
952436
127,92
7
N¨m 2006
1429782
150,12
8
N¨m 2007
1852764
129,58
9
N¨m 2008
2814026
151,88
10
N¨m 2009
3584326
127,37
11
N¨m 2010
4516250

12
N¨m 2011
5645313

N¨m 2002
1212234
115,91
4
N¨m 2003
1457371
116,87
5
N¨m 2004
1751270
115,35
6
N¨m 2005
2221392
127,92
7
N¨m 2006
2743148
150,12
8
N¨m 2007
3566611
129,58
9
N¨m 2008
4761428
151,88
10
N¨m 2009
5956245

2
N¨m 2001
936215
115,74
3
N¨m 2002
1212234
115,91