SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ
VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
- Dạy học là chăm bồi cả đức lẫn tài cho một thế hệ tương lai kế thừa gìn giữ và xây
dựng tổ quốc mai sau phồn vinh hơn. Thực hiện mục tiêu cải cách giáo dục, hiện
nay việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực chủ đông,
sáng tạo của học sinh đang được các trường triển khai rộng rãi. Để thực hiện tốt
yêu cầu trên người làm công tác giáo dục phải tìm ra những giải pháp có hiệu
quả để giúp các em học tốt các môn học nói chung và môn địa lí nói riêng. Vì
tình hình giảng dạy môn địa lí hiện nay, với tâm lý phân biệt môn chính môn
phụ vốn đã hình thành trong đầu óc của phụ huynh, học sinh và ngay cả một số
giáo viên từ xưa đến nay. Nhiều người vẫn cho học địa lí là học thuộc lòng
những gì cô dạy: nhớ số liệu, địa danh,…như vậy là đủ. Còn kĩ năng và tư duy
dành cho các môn toán,lý,hóa Vì thế học sinh có thái độ coi thường học địa lí
khiến giờ học địa lí trở nên nhàm chán, khó tiếp thu.
- Xuất phát từ tình hình thực tế của địa phương và những vấn đề xã hội được đề cập ở
trên. Tôi mạnh dạn chọn nghiên cứu những giải pháp giúp học sinh học tốt môn địa lí và
yêu thích bộ môn này để đưa chất lượng môn địa lí ngày càng được nâng cao.
II. NỘI DUNG
1.Thuận lợi.
- Được sự quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ của các cấp lãnh đạo.
- Sự tín nhiệm và ủng hộ của cha mẹ học sinh.
- Giáo viên có kinh nghiệm, nhiệt tình trong công tác.
2. Khó khăn.
- Khả năng nhận thức của học sinh còn chậm, kỹ năng tính toán còn hạn chế.
- Quan niệm của một số phụ huynh, học sinh chưa trú trọng học tập bộ môn, việc đầu
tư thời gian cho bộ môn còn ít.
- Cơ sở vật chất còn thiếu chưa đồng bộ: phương tiện dạy học, tài liệu còn thiếu.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 1
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN

xung quanh ( tự nhiên và xã hội ). Các hình thức đổi mới phong phú không chỉ giúp các
em nắm bài tốt, nhớ bài lâu đồng thời tạo cho các em hưng phấn trong học tập. Đối với
học địa lí thì sử dụng các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động trong giờ học
địa lí là một thế mạnh thu hút sự chú ý rất lớn với học sinh. Các em sẽ được tự mình sắp
xếp thể hiện các mối quan hệ địa lí một cách dễ dàng hơn theo cách hiểu của mình, được
thể hiện khả năng tư duy trước mọi người, được sử dụng đôi tay nhanh nhẹn và khéo léo
của mình trong quá trình học. Đó cũng là một cách để học sinh tham gia vào bài giảng
nhiều hơn, thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh trong học tập, tạo không khí sôi nổi vui vẻ.
Hơn nữa để tham gia được vào những phương pháp đổi mới địa lí ấy, đòi hỏi các em
phải chăm học, tập trung nghe giảng trên lớp, luôn quan sát mọi sự vật hiện tượng xung
quanh, chăm đọc sách báo. Nhờ vậy khả năng tư duy nhanh nhạy, sáng tạo, từ đó sẽ có
nhiều cách học thông minh được trò tìm ra và thể hiện, học hỏi lẫn nhau. Do đó học địa
lí sẽ nhàn hơn, dễ hiểu, dễ nhớ, khiến các em yêu thích môn học.
c. Xây dựng tình huống có vấn đề.
- Tình huống có vấn đề xuất hiện khi một cá nhân đứng trước một mục đích muốn
đạt tới, nhận biết một nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng cách nào, chưa đủ
kiến thức để giải quyết.
- Khi xây dựng tình huống có vấn đề, GV cần lựa chọn:
+ Đặt vấn đề, hướng dẫn học sinh cách giải quyết. GV đánh giá kết quả làm việc của
HS.
+ Nêu vấn đề, gợi ý học sinh cách giải quyết. GV và HS cùng đánh giá kết quả làm
việc.
+ GV cung cấp thông tin, tạo tình huống. HS phát hiện vấn đề nảy sinh cần giải
quyết, tự đề xuất các giả thuyết và lựa chọn phương pháp giải quyết. GV và HS cùng
đánh giá.
+ GV đưa tình huống thực để học sinh tự phát hiện vấn đề, lựa chọn vấn đề cần giải
quyết, tự đưa ra phương pháp, lập kế hoạch giải quyết, tự đánh giá chất lượng và hiệu
quả giải quyết vấn đề.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 3
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN

- Các bước tiến hành:
+ B1: Hình thành các nhóm làm việc: tổ chức nhóm, chỉ định chỗ làm việc của các
nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm.
+ B2: Các nhóm thực hiện công việc: thảo luận, trao đổi ý kiến, đưa ra kết luận
chung, cử đại diện trình bày kết quả của nhóm trước lớp.
+ B3: Tổng hợp kết quả của các nhóm: đại diện các nhóm trình bày, các nhóm khác
nghe và nhận xét, bổ sung nếu còn thiếu.
+ B4: GV tóm tắt ý kiến phản hồi của các nhóm sau đó cùng cả lớp chốt lại nội dung
chủ yếu của bài học. GV nhận xét kết quả làm việc của từng nhóm và tổng kết lại kiến
thức toàn bài.
VD: Địa lí 6: Bài 13: Địa hình bề mặt trái đất
Dựa vào kênh chữ SGk, quan sát sơ đồ núi già, núi trẻ (H35/SGK), thảo luận nhóm 4
hs, thời gian 5 phút theo yêu cầu sau
? Hãy so sánh sự khác nhau giữa núi già, núi trẻ về thời gian hình thành và đặc điểm
hình thái( đỉnh, sườn, thung lũng) ?
- Hs dựa vào SGK, trao đổi, thảo luận và đưa ra các ý kiến của nhóm mình: Núi già,
hình thành cách đây hàng trăm triệu năm, đã trải qua các quá trình bào mòn mạnh mẽ do
ngoại lực vì vậy có đỉnh tròn, sườn thoải, thung lũng nông. Núi trẻ mới được hình thành
cách đây vài chục triệu năm và vẫn được nội lực tiếp tục nâng lên với tốc độ rất chậm vì
vậy có đỉnh nhọn, sườn dốc, thung lũng sâu.
+ Sau khi các nhóm trình bày ý kiến của nhóm mình, GV gọi các nhóm khác nhận
xét, bổ sung và rút ra kiến thức cần nhớ của phần thảo luận. GV đánh giá cho điểm từng
nhóm hoặc để HS tự đánh giá cho điểm các nhóm dưới sự dẫn dắt của GV.
Sau phần thảo luận GV có thể đưa thêm câu hỏi khó để HS suy nghĩ trả lời nhằm
khuyến khích các em tập trung, gợi óc liên tưởng, mở rộng kiến thức cho HS : Theo em
sau khi núi già trẻ lại hình dáng núi có đặc điểm gì, núi già có khác núi trẻ hiện nay
không? HS trả lời, nhận xét, bổ sung. GV có thể mở rộng và chốt kiến thức: khi trẻ lại
núi già được nâng cao lên nhưng đỉnh vẫn tròn, sườn dốc, thung lũng sâu.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 5
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN

TB
Mưa lớn: 1000-
2000mm/năm
Mưa dao động: 500-
1000mm/năm, mùa
đông có tuyết rơi.
Mưa ít: dưới
500mm/năm, mưa dưới
dạng tuyết rơi.
Gió thường
xuyên thổi.
Gió Tín phong Gió Tây ôn đới Gió Đông cực
VD: Địa lí 7 Bài 44: Kinh tế Trung và Nam Mĩ
* Dựa vào kênh chữ SGK, phân tích H44.1,44.2,44.3; Thảo luận nhóm 4 Hs, thời
gian 5 phút.
? Hãy so sánh 2 hình thức sở hữu chính ở Trung và Nam Mĩ về: Diện tích đất;
Quyền sở hữu; Hình thức canh tác; Nông sản chính; Mục đích sản xuất ( hoàn thành
bảng )?
- Hs trao đổi thảo luận, đưa ra ý kiến của nhóm mình điền theo bảng mẫu GV kẻ sẵn,
Đại diện trình bày ý kiến của nhóm trước lớp, các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
+ GV chốt kiến thức bằng bảng chuẩn kiến thức. GV hướng dẫn HS tự đánh giá về
quá trình làm việc của nhóm.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 6
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
Các yếu tố Đại điền trang Tiểu điền trang
Diện tích đất
60% diện tích đất tự nhiên và
đồng cỏ.
Dưới 5 ha
Quyền sở hữu Các đại điền chủ ( 5% dân số) Các hộ nông dân( 90% -95% dân số)

Bài 39: Kinh tế Bắc Mĩ
Chuẩn bị: Lược đồ công nghiệp Bắc Mĩ trống,mảnh giấy in thông tin, băng dính 2
mặt.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 7
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
Yêu cầu: Thi gắn các bảng dữ liệu sau vào lược đồ cho phù hợp, thời gian 5-6 phút.
* Ví dụ Địa lí 9 Bài 19: Thực hành: Đọc bản đồ, phân tích và đánh giá ảnh
hưởng của tài nguyên khoáng sản đối với phát triển công nghiệp ở Trung du miền
núi phía Bắc.
Chuẩn bị: Lược đồ Trung du miền núi Bắc Bộ trống, mảnh giấy ghi dữ liệu, băng
dính 2 mặt.
Yêu cầu:Thi gắn các điểm cực và các mỏ khoáng sản của vùng, thời gan 5-7 phút.
Bài 31: Vùng Đông Nam Bộ
Chuẩn bị: Lược đồ vùng có gắn tên các tỉnh, nam châm.
Yêu cầu: Một bạn đã gắn sai tên các tỉnh của Đông Nam Bộ như sau. Hãy sửa lại cho
đúng, thời gian 5 phút.
e2. Thi giải thích các hiện tượng địa lí trong bài.
*Ví dụ Địa lí 6
Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của trái đất và các hệ quả của nó.
Yêu cầu: Thi theo tổ, thời gian 5 phút.
Câu hỏi: Trái đất quay từ Tây sang Đông, tại sao ta thấy mặt trời, mặt trăng và các vì
sao trên bầu trời chuyển động từ Đông sang Tây?
Bài 9: Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa.
Yêu cầu: Thi theo nhóm, thời gian 5 phút.
Câu hỏi: Hãy giải thích tại sao dân gian ta có câu: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
Bài 19: Khí áp và gió trên trái đất.
Yêu cầu: Thi theo tổ, thời gian 5 phút.
Câu hỏi: Hãy giải thích câu tục ngữ: "Nóng quá sinh gió".
e3. Mô tả các mối quan hệ địa lí theo cách của em.

mặt trời?
Ngày 22/6 ánh sáng mặt trời chiếu vuông góc mặt đất ở vĩ tuyến ? Đó là đường?
Ngày 22/12 ánh sáng mặt trời chiếu vuông góc mặt đất ở vĩ tuyến? Đó là đường?
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 9
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
Ngày gì ánh sáng mặt trời vuông góc xích đạo?
Vĩ tuyến 60 độ 33 phút Bắc-Nam còn gọi là đường gì?
*Ví dụ địa lý 9.
Bài 20: Vùng đồng bằng sông Hồng.
Yêu cầu: Thi theo tổ, cử đại diện trình bày,thời gian 5 phút.
Câu hỏi:
Phía Bắc của Đồng bằng sông Hồng giáp?
Phía Nam của đồng bằng sông Hồng giáp?
Tên đảo có 5 chữ ở đồng bằng sông Hồng?
Con sông gắn bó với cư dân ở vùng đồng bằng này,có 8 chữ?
Tài nguyên quý nhất của đồng bằng sông Hồng?
Tên một tài nguyên quý có ở Thái Bình?
Đất sét có nhiều ở nơi đây?
Tên thành phố cảng của đồng bằng sông Hồng?
Tên thành phố lớn nhất ở đồng bằng sông Hồng có 5 chữ?
*Lưu ý: Với mỗi hình thức trò chơi, ngoài đáp án,giáo viên có thể đánh giá cho điểm
dưới nhiều hình thức khác nhau tạo không khí sôi nổi trong học tập.
f. Hình thức áp dụng.
Tổ chức học tập qua các biện pháp đổi mới có thể áp dụng trong việc giảng dạy địa lí
dưới nhiều hình thức khác nhau:
a) Sử dụng “ Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt và yêu thích bộ môn” qua
kiểm tra và củng cố:
Giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức khác nhau trong kiểm tra và củng cố bài,
tuỳ theo từng bài học để lựa chọn. Bằng cách nêu các câu hỏi tình huống có vấn đề, sử
dụng các dạng bài tập có sẵn trong SGK, SBT, hoặc GV tự nghĩ ra, bằng cách sử dụng

+ Ý thức học tập của học sinh tiến bộ rõ rệt, học sinh chăm học, chịu khó nghe giảng
hơn trước đây.
GV: Lâm Thị Bích Năm học 2013-2014 Trang 11
SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÍ VÀ YÊU THÍCH BỘ MÔN
+ Khả năng quan sát sự vật hiện tượng của học sinh tốt hơn. Các em đã chịu
khó quan sát những hiện tượng xảy ra xung quanh: Các loại đất ở địa phương; hiện
tượng mây, mưa; nơi phân bố các loại khoáng sản…dựa vào kiến thức đã học để tự mình
lý giải nguyên nhân tạo nên chúng.
+ Cách ghi vở, vẽ hình rõ ràng, sạch đẹp, ngắn gọn và đầy đủ kiến thức hơn trước.
Ngoài những kiến thức giáo viên đã ghi trên bảng, các em đã biết chọn lựa ghi những
kiến thức mà giáo viên nhấn mạnh trong lúc dạy để bài học đầy đủ hơn, phong phú hơn.
+ So với cách dạy trước đây thì kết quả học tập nâng cao rõ rệt. Tỉ lệ học sinh khá,
giỏi nhiều hơn, lớp học sôi nổi hơn, các em đã biết đặt ra nhiều câu hỏi nhằm tìm hiểu
vấn đề sâu hơn, rõ hơn.
* Đối với giáo viên:
Với nhiều cách áp dụng hình thức dạy học giúp học sinh học tốt bộ môn, tôi có thể
sử dụng nó vào nhiều bước trong hoạt động dạy học như: Kiểm tra bài, củng cố kiến
thức, hệ thống hoá kiến thức cơ bản, tìm tòi nghiên cứu phát hiện kiến thức mới v.v
Thông qua các hình thức này, các bài dạy của tôi đã thú vị hơn trước, sôi nổi hơn trước
và lòng yêu nghề ham học hỏi nhiều hơn, tránh được lối dạy học đọc, chép góp phần tạo
thêm sự phong phú và đa dạng hoá các hình thức dạy học trên lớp. Vì vậy việc dạy học
trở nên thoải mái nhẹ nhàng, chất lượng dạy học nâng cao.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận:
Mỗi một môn học trong nhà trường là một mảng của đời sống được đúc rút, tích luỹ
qua nhiều thế hệ. Người giáo viên có nhiệm vụ truyền đạt những tri thức ấy tới thế hệ
trẻ, bồi dưỡng cho các em nguồn kiến thức cơ bản, giáo dục cho các em lòng yêu thiên
nhiên, yêu tổ quốc, biết trân trọng những gì cuộc sống đã ban tặng cho con người. Từ đó
phát huy khả năng tìm tòi, sáng tạo những tri thức mới phục vụ cho cuộc sống và góp
phần xây dựng tổ quốc giàu đẹp hơn.