MỤC LỤC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ Trang 2
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Trang 3
I. Cơ sở lí luận và thực trạng của vấn đề. Trang 3
II.Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 3
III. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm Trang 12
C. KẾT LUẬN Trang 13
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 14
1
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ở cấp tiểu học, nhiệm vụ dạy học môn Tiếng Việt nói chung và việc dạy phân
môn Luyện từ và câu nói riêng luôn luôn là một vấn đề được mọi giáo viên chú
trọng bởi Tiếng Việt của ta rất phong phú, từ ngữ của ta giàu hình ảnh và đa
dạng về ngữ nghĩa. Việc cung cấp cho học sinh tiểu học những kiến thức sơ giản
về từ ngữ rất quan trọng bởi đây là điểm khởi đầu về nhận thức của các em đối
với vốn từ Tiếng Việt. Để giúp các em nắm được các kiến thức về Từ trong
Tiếng Việt, vận dụng nó để đặt câu, viết văn và ứng dụng trong giao tiếp hằng
ngày, cao hơn nữa là bồi dưỡng cho các em trở thành những học sinh có năng
khiếu về Tiếng Việt, người giáo viên phải có những định hướng, những giải
pháp để nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Việt. Chính vì vậy mà khi các
em đã đọc thông, viết thạo ở các lớp 2, lớp 3 thì việc hướng dẫn các em mở rộng
vốn từ, hiểu rõ nghĩa và tác dụng của từ, sử dụng vốn từ vào việc rèn luyện viết
câu, giao tiếp, trao đổi ở các lớp tiếp theo là điều rất quan trọng.
Nhiệm vụ của người giáo viên tiểu học là cung cấp những kiến thức đó một
cách toàn diện cho học sinh. Mỗi môn học đều góp phần hình thành và phát triển
nhân cách của trẻ, cung cấp cho các em những tri thức cần thiết để phục vụ cho
cuộc sống, học tập và sinh hoạt sao cho tốt nhất và có hiệu quả cao.
Trong những năm học vừa qua, được phân công bồi dưỡng học sinh giỏi
Tiếng Việt của trường, của thành phố, qua một thời gian giảng dạy, tôi nhận
thấy học sinh của mình đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình học tập bộ môn
Tiếng Việt, xong vốn kiến thức của các em về việc phân loại từ loại trong Tiếng

Muốn xác định được chính xác các từ loại trong câu, ta tiến hành theo các
bước sau:
bước sau:
Bước 1: Vạch ranh giới giữa các từ để xác định được từng từ trong câu.
Bước 2: Đối chiếu từng từ với các tiêu chuẩn nêu trên để xác định giá trị từ loại
của từ ấy.
Bởi vậy để giúp học sinh của mình nhận định và phân chia từ loại một
cách chính xác, tôi bắt đầu giúp cho các em nắm chắc, hiểu sâu, hiễu kĩ về từng
3
từ loại thông qua bài học lí thuyết và bài tập thực hành.để từ đó các em có thể tự
tin trong học tập và làm bài một cách chính xác trong các kì thi.
1. Danh từ:
a. Giúp các em nắm chắc lí thuyết về danh từ: Danh từ là những từ dùng để chỉ
người, sự vật, hiện tượng.
VD: - Danh từ chỉ người: anh, chị, phụ nữ, công nhân
- Danh từ chỉ sự vật: nhà cửa, bàn ghế, cây , chó, mèo
- Danh từ chỉ hiện tượng: gió, bão, nắng, mưa
b.Phân loại danh từ:
* Danh từ chung: Tên gọi chung của một loại sự vật
VD: học sinh, thành phố, cây cối
* Danh từ riêng: Tên gọi riêng của một loại sự vât.
VD: Nguyễn Tất Thành, sông Hồng, núi Ba Vì.
* Danh từ cụ thể: Chỉ những sự vật mà ta nhận ra được bằng các giác
quan( nhìn, nghe, ngửi, nếm được)
VD: nhà, tủ, mùi thơm, tiếng hát
* Danh từ chỉ khái niệm: là những sự vật mà ta nhận ra được bằng suy nghĩ,
bằng cảm nhận của trái tim, khối óc chứ không phải bằng các giác quan.
VD: Niềm vui, thái độ, đạo đức, tình yêu
c. Muốn biết một từ có phải là danh từ hay không thì cần thử xem:
- Thêm vào trước nó một từ chỉ số lượng ( một, hai, vài, những, các ) xem có

Để giúp các em nắm vững lí thuyết, tôi đã sử dụng nhiều phương pháp dạy học
có hiệu quả ( Đặc biệt trong các tiết ôn tập, tôi đã lập bảng ôn tập từ loại để học
sinh có sự phân biệt rõ các từ loại đã học). Để học sinh được ôn luyện về từ loại
và củng cố kĩ năng xác định từ loại, cách sử dụng từ loại đúng, tôi đã đưa ra
một số dạng bài tập từ cơ bản đến nâng cao như sau:
Dạng 1: Xác định từ loại không thuộc nhóm từ
VD:Từ nào không thuộc nhóm từ trong mỗi dãy từ sau:
Nắng, mưa, anh em, bão, gió, bàn ghế.
Dạng 2: Phân biệt từ loại trong câu văn hoặc cặp câu.
5
VD: Từ “hay” trong câu nào là tính từ , quan hệ từ.
- Em đi chợ hay chị đi chợ.
- Bạn Lan có một quyển truyện rất hay.
Hoặc: Tìm động từ( trong các từ in đậm) ở mỗi cặp câu sau:
- Mẹ mua cho em một chiếc bàn rất đẹp.
- Các bạn đang bàn về trận bóng đá hôm qua.
Dạng 3: Xác định từ loại của từ
* Kiểu 1: Cho sẵn từ, yêu cầu học sinh xác định từ loại của các từ đó
VD: Xác định từ loại của các từ: niềm vui, vui tươi, yêu thương, tình thương,
vui chơi, đáng yêu
Để xác định được từ loại của các từ này, tôi đã hướng dẫn các em xét ý nghĩa
của từ ( chỉ đối tượng, chỉ hành đông hay chỉ tính chất) cũng như thử các khả
năng kết hợp của chúng như:
- Những niềm vui rất yêu thương
- Hãy vui chơi tình thương ấy
Trên cơ sở đó, học sinh có thể xếp được các từ thành ba từ loại rõ ràng
Danh từ Động từ Tính từ
niềm vui, tình thương, yêu thương, vui chơi vui tươi, đáng yêu
* Kiểu 2: Xác định từ loại trong đoạn thơ, đoạn văn
VD: Xác định danh từ, động từ, tính từ trong những câu thơ sau của Bác Hồ

- Danh từ: nước, đá
- Động từ: chảy
Còn lại từ “ mòn” các em còn lúng túng chưa biết nên xếp nó vào động từ hay
tính từ. Trong trường hợp này, tôi đã giúp các em phân tích ý nghĩa của từ “
Mòn là bị mất dần từng ít một trên bề mặt do cọ xát nhiều” và hướng dẫn các em
dựa vào nghĩa đó, ta xếp mòn là động từ.
Dạng 6: Khắc sâu thuật ngữ “ từ loại” cho học sinh thông qua bài tập:
VD: Cho các từ: núi đồi, đánh đập, rực rỡ, chen chúc, dịu dàng, mặt mũi, thành
phố, ăn, nhà, vẽ. Hãy xếp các từ trên theo hai cách:
a. Dựa vào cấu tạo từ:
b. Dựa vào từ loại:
Với dạng bài này, tôi hướng dẫn các em hiểu dựa vào cấu tạo từ tức là dựa vào
số lượng tiếng trong từ. Các em hãy căn cứ vào số lượng tiếng trong từng từ để
7
phân chúng thành các loại từ: từ đơn, từ ghép, từ láy.Còn dựa vào từ loại tức là
dựa vào nghĩa và khả năng kết hợp của từ. Trên cơ sở đó, các em sẽ xếp được
các từ trên theo đúng yêu cầu của bài.
* Dựa vào cấu tạo từ:
Từ đơn Từ ghép Từ láy
Ăn, nhà, vẽ núi đồi, đánh đập, mặt mũi,
thành phố
rực rỡ, dịu dàng, chen
chúc,
* Dựa vào từ loại:
Danh từ Động từ Tính từ
nhà, núi đồi, thành phố,
mặt mũi
đánh đập, ăn, vẽ, chen chúc rực rỡ, dịu dàng,
Dạng 7: Chuyển từ loại theo kiểu cấu tạo nào đó
VD 1: Xác định từ loại của các từ sau:

chỉ đặc điểm nên ta xếp “ danh dự” vào từ loại là tính từ.
Dạng 9: Thay thế danh từ bằng đại từ chỉ ngôi
VD: Thay thế danh từ trong những câu sau bằng đại từ chỉ ngôi thích hợp để
câu văn không bị lặp từ.
a. Một con quạ khát nước, con quạ tìm thấy một cái lọ có nước.
b. Khi Tấm đi qua cầu, Tấm vô ý đánh rơi chiếc giày xuống nước.
* Để giúp học sinh làm được dạng bài tập này, tôi đã hướng dẫn các em làm
theo các bước:
Bước 1: Xác định được danh từ được lặp lại trong câu văn
Bước 2: Chọn đại từ chỉ ngôi thích hợp để thay thế cho danh từ đó
Qua đó, học sinh có thể thay từ “ quạ” bằng đại từ “ nó” còn từ “ Tấm” bằng từ “
nàng”.
Dạng 10: Xác định chức vụ ngữ pháp của một từ loại khi nó đứng ở những
vị trí khác nhau trong câu văn.
VD: Xác định từ loại của từ “ thật thà” trong mỗi câu sau và chỉ rõ nó giữ chức
vụ ngữ pháp nào trong câu
a. Bạn Mai rất thật thà.
b. Tính thật thà của bạn Mai khiến ai cũng mến.
9
c. Bạn Mai ăn nói thật thà dễ nghe.
d. Thật thà là phẩm chất đẹp đẽ của bạn Mai.
* Ở dạng bài tập này, tôi hướng dẫn các em dựa vào ý nghĩa của từ để phân loại
và dựa vào khả năng đảm nhiệm chức vụ ngữ pháp trong câu để xác định. Từ đó
các em có thể xác định được:
+ Thật thà thuộc từ loại tính từ
+ Thật thà trong câu a giữ chức vụ vị ngữ
- Thật thà trong câu b giữ chức vụ định ngữ ( nó bổ xung và làm rõ nghĩa cho từ
“tính”)
- Thật thà trong câu c giữ chức vụ bổ ngữ ( nó bổ xung và làm rõ nghĩ cho từ “
ăn nói”)

cưỡi sóng ra khơi
chao lượn ngang trời hè vui
dừng lại sân ga
Đầy vơi hiền hòa dòng sông
cửa sổ tâm hồn.
VD 2: Điền động từ
Chọn từ thích hợp trong mỗi từ sau: vỗ, tha, nhuộm, đánh thức, dậy, rải, lay
động điền vào chỗ trống trong mỗi dòng thơ dưới đây:
Tiếng chim lá cành
Tiếng chim chồi xanh cùng
Tiếng chim bầy ong
Tiếng chim nắng đồng vàng thơm.
* Mục đích của trò chơi: Luyện tập cho học sinh cách sử dụng các từ loại đúng chỗ,
đúng văn cảnh. Thông qua đó giúp học sinh thấy được tác dụng của việc dùng từ
trong câu văn, câu thơ giúp cho đoạn văn, đoạn thơ hay hơn, sinh động hơn.
III. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Qua việc cung cấp kiến thức cơ bản về từ loại cho học sinh và hướng dẫn các
em thực hành phân chia từ loại như trên, tôi thấy:
1. Học sinh đã nắm vững về thuật ngữ “ từ loại”.
11
2. Phân biệt được các từ loại cơ bản như : Danh từ, động từ, tính từ nhanh, chính
xác.
3. Biết sử dụng các từ loại trong câu văn đúng chỗ và hay.
4. Tự tin, hào hứng khi làm các bài tập dạng này.
5. Kết quả môn học và các kì thi cũng được nâng cao.
Sau khi hoàn thành việc nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm này và vận dụng nó
để giảng dạy cho các em học sinh qua 4 năm học , tôi thấy chất lượng và hiệu
quả của môn Tiếng Việt đã có nhiều khởi sắc:
Cụ thể:
+ Đối với lớp chủ nhiệm: 100% các em phân biệt được từ loại

muốn được cùng chia sẻ với các bạn đồng nghiệp.
Rất mong được nhận ý kiến đóng góp của các bạn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Việt Trì ngày 13 tháng 4 năm 2014
Người viết
Nguyễn Thuý Hà
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách Tiếng Việt lớp 4, lớp 5
2. Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4, lớp 5.
3. Sách thiết kế Tiếng Việt lớp 4, lớp 5
13
4. Chuyên đề Giáo dục Tiểu học
5. Tạp chí Thế giới trong ta.
6. Bộ sách Tiếng Việt tiểu học nâng cao - NXB giáo dục.
7. Phương pháp dạy học Tiếng việt ở tiểu học - NXBĐHQGHN 1999
14
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG
CHẤM SÁNG KIẾN – KINH NGHIỆM CẤP TRƯỜNG