Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
A- LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hóa học là một trong các môn khoa học cơ bản có đóng góp quan trọng vào
sự phát triển của xã hội. Quá trình phát triển của khoa học công nghệ đòi hỏi sự ra
đời của các vật liệu mới, thuốc chữa bệnh Bên cạnh những vai trò của hóa học
với nền khoa học kĩ thuật thì hóa học còn giúp học sinh giải thích được nhiều hiện
tượng thú vị trong đời sống hàng ngày như sự biến đổi của các chất khi chế biến
thức ăn. Tại sao bột nở lại làm cho bánh xốp hơn?. Sắt để ngoài không khí bị gỉ
do đâu? có hàng nghìn câu hỏi dạng như vậy xuất hiện trong đầu học sinh đang
cần giải đáp.
Môn Hóa học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo nói
chung, của trường THCS nói riêng. Môn Hóa học ở trường THCS có những đặc
trưng riêng. Nội dung kiến thức của môn học này luôn luôn gắn liền với sự vật và
hiện tượng xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Việc khám phá và tiếp thu kiến thức
phụ thuộc rất nhiều vào các thí nghiệm bởi đặc điểm của khoa học Hóa học vốn là
khoa học thực nghiệm và nguyên tắc dạy học là nguyên tắc trực quan “học đi đôi
với hành”.
Làm các thí nghiệm Hóa học có tác dụng to lớn trong việc phát triển nhận
thức của học sinh, phù hợp với nguyên lý giáo dục, giúp các em quen dần với
phương pháp nghiên cứu khoa học, vì qua đó các em được tập quan sát, tư duy
biên chứng, rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì, góp phần giáo dục kỹ năng sống,
chuẩn bị cho học sinh tham gia hoạt động thực tế. Do được tự mình tiến hành các
thao tác thí nghiệm… các em có thể nhanh chóng làm quen với những dụng cụ và
thiết bị dùng trong đời sống và sản xuất sau này.
Trong chương trình Hóa học 8, học sinh đã làm quen với các thao tác thí
nghiệm đơn giản, tập đưa ra “Dự đoán’’ và được giáo viên hướng dẫn làm thí
nghiệm để kiểm tra tính đúng đắn của dự đoán. Lên lớp 9 phương pháp này được
phát triển và được nâng cao hơn, học sinh thường xuyên đưa ra nhiều dự đoán khác
nhau về cùng một hiện tượng, tự lực đề xuất các phương án thí nghiệm, và thực
hành thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Như vậy, bên cạnh nhiệm vụ

1. Tìm hiểu bằng cách đọc, nghiên cứu tài liệu về phương pháp dạy thí
nghiệm Hóa học.
-Thu thập các tư liệu có liên quan đến đề tài: Sách giáo khoa Hóa học, các
bài học có làm thí nghiệm, các sách tham khảo về phương pháp dạy Hóa học.
2. Phương pháp điều tra sư phạm
- Điều tra trực tiếp bằng cách dự giờ phỏng vấn.
- Điều tra gián tiếp bằng cách sử dụng phiếu điều tra.
3. Tham khảo ý kiến cũng như phương pháp giảng dạy Hóa học của đồng
nghiệp thông qua các buổi họp chuyên đề,dự giờ thăm lớp.
4. Lấy thực nghiệm việc giảng dạy Hóa học ở trên lớp đặc biệt là những bài học
Hóa học có thí nghiệm để tìm ra hướng rèn kĩ năng làm thí nghiệm cho các em học
sinh.
Áp dụng sáng kiến vào dạy học thực tế từ đó thu thập thông tin để điều
chỉnh cho phù hợp.
GV: Trang 2

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
PHẦN II :NỘI DUNG
A- TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
Qua nhiều năm giảng dạy môn Hóa học tại trường THCS Đoàn Thị Điểm tôi
đã thường xuyên sử dụng các biện pháp nhằm thực hiện thành công các thí nghiệm,
từ đó làm cho học sinh hứng thú hơn trong học tập môn Hóa học. Tôi áp dụng
những biện pháp này trong tình hình thực tế như sau:
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
- Thí nghiệm hóa học là nguồn gốc, xuất xứ của kiến thức, qua quan sát thí
nghiệm, học sinh thấy được hiện tượng, từ đó có nhận xét và rút ra kết luận vấn đề
đang nghiên cứu, tức là từ thực tiễn đi đến tư duy lôgic có cơ sở khoa học.
- Qua thí nghiệm tạo cho học sinh hứng thú học tập, nâng cao lòng yêu khoa
học , phát huy được khả năng sáng tạo, tính tò mò ham học hỏi .
- Thí nghiệm hóa học giúp học sinh làm sáng tỏ mối liên hệ giữa các sự vật,

còn lúng túng trong cách tổ chức hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm. Một số giáo
viên khác lại ngại không cho học sinh thực hành thí nghiệm mà chỉ giáo viên làm
cho học sinh quan sát vì kĩ năng làm của các em quá chậm ảnh hưởng đến thời
lượng 45 phút của tiết học.
Ở một số thí nghiệm giáo viên làm không thành công từ đó làm học sinh
hoang mang tiếp thu kiến thức một cách bị thụ động ép buộc
3- Về cơ sở vật chất:
Một số thiết bị và hóa chất thí nghiệm qua một thời gian sử dụng đã bị hỏng
không còn đáp ứng được yêu cầu của bộ môn nên có một số thí nghiệm giáo viên
chỉ thông báo kết quả, học sinh không được trực tiếp làm thí nghiệm.
Nhà trường đã có phòng học bộ môn rất thuận lời cho việc tổ chức các tiết
học có thực hành, thí nghiệm
Trước những tình hình đó, tôi cố gắng phát huy những thuận lợi của nhà
trường, đồng thời khắc phục khó khăn, tìm mọi biện pháp để các thí nghiệm Hóa
học được thành công
B- NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT:
Tôi đã tổng hợp các thí nghiệm Hóa học lớp 8, 9 và phân chia các thí
nghiệm thành các loại thí nghiệm, với mỗi bài lại tìm ra các hình thức tổ chức khác
nhau đối với mỗi thí nghiệm:
1- Phân loại thí nghiệm: phân theo mức độ hoạt động tích cực của học sinh
- Thí nghiệm biểu diễn; (ít tích cực): GV hoặc 1 HS thực hiện TN biểu
diễn – HS quan sát hiện tượng nhưng chỉ để chứng minh có phản ứng xảy ra hoặc
một tính chất, một quy luật mà GV đã nêu. ra.
- Thí nghiệm thực hành. (Rất tích cực): Nhóm HS trực tiếp thực hiện,
nghiên cứu thí nghiệm.
2- Các hình thức tổ chức thí nghiệm thực hành:
- Thí nghiệm thực hành đồng loạt;
- Thí nghiệm thực hành phối hợp;
GV: Trang 4


Sắp xếp dụng cụ một cách hợp lí. Điều này biểu hiện:
+ Chỉ bày những dụng cụ cần thiết cho thí nghiệm, không bày la liệt những
dụng cụ chưa dùng đến hoặc chưa dùng xong.
+ Bố trí sao cho cả lớp đêu nhìn rõ. Muốn như vậy nên sắp xếp dụng cụ trên
mặt phẳng cao so với mặt đất, tốt nhất dùng mặt bàn giáo viên. Nếu không được
GV: Trang 5

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
phải đem đến tận bàn cho học sinh xem. Giáo viên cũng cần chú ý không che lấp
thí nghiệm khi thao tác.
- Sử dụng thí nghiệm đối chứng: Nhằm giúp học sinh rút ra kết luận một
cách chính xác nhất diện và toàn diện nhất về hiện tượng hoặc tính chất của chất
thể hiện trong thí nhgiệm.
-Thí nghiệm phải đảm bảo an toàn cho người và dụng cụ thí nghiệm: Đối
với các chất dễ cháy, nổ phải để xa ngọn lửa và nếu nó bốc cháy thì phải dùng cát
hoặc bao tải ướt phủ lên. Với những chất độc hại như clo, khí SO
2
thì phải hết sức
thận trọng phải bố trí thí nghiệm ở nơi thoáng gió như cạnh cửa theo hướng hút gió
ra ngoài
- Để phát huy được tác dụng của thí nghiệm biểu diễn:
+ Thí nghiệm phải được tiến hành hữu cơ với bài học, tuỳ vào mục đích của
bài học mà đưa thí nghiệm đúng lúc.
+ Thí nghiệm phải tiến hành kết hợp với phương pháp giảng dạy khác nhất
là phương pháp đàm thoại và vẽ hình.
+ Thí nghiệm chỉ có hiệu quả tốt khi có sự tham gia tích cực, có ý thức của
học sinh. Vì vậy giáo viên phải làm cho học sinh hiểu rõ mục đích của thí nghiệm,
cách bố trí thí nghiệm và các dụng cụ của thí nghiệm. Học sinh trực tiếp quan sát
và rút ra kết luận cần thiết.
1.2. Ví dụ minh hoạ:

dung dịch BaCl
2
vào dung dịch Na
2
SO
4

Ví dụ 2:
BÀI 19: SẮT .
Khi tìm hiểu TCHH của sắt giáo viên có thể làm thí nghiệm Fe tác dụng với
H
2
SO
4
đặc nguội
Chuẩn bị:
Dụng cụ: 2 ống nghiệm, giá, kẹp
Hóa chất: Fe dạng phoi bào, dd H
2
SO
4
đặc, HNO
3
đặc4
Thí nghiệm:
Thí nghiệm sắt tác dụng với HNO
3
đặc, nguội và H
2
SO

động)
1.2.2. Thí nghiệm giải quyết vấn đề:
GV: Trang 7

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
Thí nghiệm thuộc bài này được thực hiện giải quyết vấn đề đặt ra sau phần
nêu vấn đề. Bao gồm hai loại thí nghiệm:
1.2.2.1. Sử dụng thí nghiệm nghiên cứu có so sánh đối chiếu(Thí nghiệm đối
chứng) để rút ra tính chất hoá học của chất:
Là thí nghiệm tiến hành nghiên cứu vấn đề đặt ra thông qua đó giáo viên
hướng dẫn học sinh đi đến khái niệm cần thiết.
Ví dụ 1:
Bài 39 : BENZEN
Phần III: Tính chất hoá học
Mục 2: Ben zen có phản ứng thế với brom không?
Chuẩn bị
Dụng cụ: Ống nghiệm, kẹp gỗ, ống nhỏ giọt, giá đựng ống nghiệm
Hoá chất: Benzen, dung dịch Brôm
- Thí nghiệm nghiên cứu
- Giáo viên giới thiệu thí nghiệm: cho 2ml brôm lỏng vào ống nghiệm chưa 3 ml
ben zen rồi cho 1 gam bột sắt vào ống nghiệm sau đó đun trên ngọn lửa đèn cồn.
Học sinh quan sát thảo luận trả lòi câu hỏi:
? Màu sắc của brôm thay đổi như thế nào?
- GV: thuyết trình kết hợp mô hình động biểu diễn sự thay đổi liên kết trong phân
tử benzen.
PTHH: C
6
H
6(l)
+ Br

Bài 19: SẮT
Nghiên cứu tính chất hoá học của sắt tác dụng với dung dịch muối.
GV: Sắt tác dụng được với dd muối nào sau đây: CuSO
4
, MgSO
4
HS dự đoán và sau đó kiểm tra bằng thực nghiệm thí nghiệm theo nhóm và
điền kết quả vào bảng sau:
TN nghiên cứu: Săt tác dụng với CuSO
4
.
Chuẩn bị: Đinh sắt (loại đinh 10), dây đồng, dung dịch CuSO
4
, FeSO
4
, Ống
nghiệm, giá
Tiến hành:
- Cho đinh sắt vào ống nghiệm (1) đựng dd muối CuSO
4
- Cho dây đồng vào ống nghiệm (2) đựng dung dịch FeSO
4
HS quan sat, nhận xét hiện tượng:
Ô1. - Có màu đỏ bám quanh đinh sắt
- Dung dịch màu xanh nhạt dần và xuất hiện màu lục nhạt.
Ô 2. Không hiện tượng
PT: Fe
(r)
+ CuSO
4(dd)

TN 2: Sắt tác dụng với clo
GV thao tác tương tự như trên
HS: TN1; dây đồng cháy sáng sinh ra khói trắng
PT: Cu + Cl
2
-
to
> CuCl
2

TN 2: Dây sắt cháy sáng và sinh ra khói màu đỏ nâu
PT: 2Fe + 3Cl
2
-
to
> 2FeCl
3
GV. Tương tự như vậy clo tác dụng với hầu hết kim loại khác sinh ra muối
clorua. Vậy chứng tỏ clo có tính chất nào của phi kim ?
KL: clo tác dụng với kim loại tạo muối

1.2.2.3. Thí nghiệm củng cố:
Thí nghiệm thuộc loại này dùng để củng cố kiến thức đã nghiên cứu bao
gồm cả những thí nghiệm nói lên ứng dụng của kiến thức Hóa học trong đời sống
và giải bài tập.
Ví dụ:
Bài 26. CLO
Mục: Clo tác dụng với H
2
O.

- Tổ chức hướng dẫn thao tác thực hành cụ thể, chi tiết. đối với học sinh lớp
8 cần làm mẫu.
- Nêu cao tinh thần kỉ luật trong phòng thực hành.
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của thí nghiệm thực hành, bản thân tôi
luôn cố gắng thực hiện tốt các nội dung sau:
2.2. Một số kỹ năng cần rèn luyện cho học sinh THCS:
- Sử dụng chai lọ, cốc và các dụng cụ thủy tinh: Bất kì một loại dụng cụ nào
khi sử dụng đều phải được rửa sạch, nếu rửa bằng nước không sạch thì phải rửa
bằng xà phòng hoặc bằng hóa chất cần thiết và sau đó lại rửa bằng nước cho sạch.
Rửa xong úp ngược miệng xuống dưới cho ráo nước. Với ống nghiệm phải rửa
bằng chổi lông.
- Đo khối lượng các vật: bằng cân kĩ thuật.
- Tiến hành một số động tác cơ bản của thí nghiệm thực hành hóa học:
* Lấy chất lỏng từ lọ ra ống nghiệm hay dụng cụ khác, nếu lấy với lượng
nhỏ ta dùng ống hút, lấy với lượng từ 1ml thì rót nhưng không để hóa chất chảy ra
lọ và quay nhãn lên trên. Nút lọ khi mở đặt ngửa và khi không lấy nữa thì đậy nút
ngay để tránh nhầm lẫn. Ống hút sau khi lấy hóa chất xong phải hút nước rửa sạch,
để khi dùng hút hóa chất khác không bị trộn lẫn với hóa chất đã dùng.
* Lấy hóa chất rắn phải dùng thìa khô, sạch, lấy xong cũng rửa thìa lại cho
sạch và để vào giá cho khô ráo. Nếu làm thí nghiệm có sử dụng hỗn hợp các chất
GV: Trang 11

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
rắn thì các chất rắn phải lấy riêng biệt ra các dụng cụ để xác định tỉ kệ klhối lượng
đúng theo kĩ thuật rồi mới trộn đều bằng thìa hay dụng cụ thủy tinh như đũa hay
thìa thủy tinh rồi mới cho vào dụng cụ thí nghiệm.
* Hòa tan hóa chất rắn vào chất lỏng: cho chất rắn vào chất lỏng từng lượng
nhỏ một và dùng đũa thủy tinh khuấy tan dần, tráng hiện tượng bỏ chất rắn quá
nhiều không tan hết.
* Hòa tan chất lỏng vào chất lỏng; Cho lượng chất lỏng này vào chất lỏng

phải biết trước về mục đích của thí nghiệm thực hành, học sinh cần làm gì và làm
GV: Trang 12

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
như thế nào?, giải thích các hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm, rút ra kết luận
đúng.
Giáo viên cần xác định nội dung và phương pháp thực hiện các thí nghiệm
thực hành sao cho phù hợp với đặc điểm, nội dung, thời gian cho phép và cơ sở vật
chất, thiết bị dạy học có liên quan của trường.
Căn cứ vào nội dung của thí nghiệm thực hành, giáo viên cần làm trước thí
nghiệm để viết bản hướng dẫn cụ thể và chính xác, cố gắng chuẩn bị tốt các dụng
cụ, hóa chất, phương tiện chuẩn bị cho thí nghiệm thực hành.
Tất cả dụng cụ thí nghiệm phải được để trên bàn thí nghiệm, không để các
em đi lại nhiều.
Những thí nghiệm với chất độc, chất dễ nổ như KClO
3
, P, S, Cl
2
… hoặc axit
đặc,… không nên cho học sinh làm hoặc nếu làm giáo viên cần căn dặn, hướng dẫn
thật tỉ mĩ, cụ thể từng thao tác, hướng dẫn học sinh cách phòng tránh, cấp cứu tạm
thời khi sự cố không hay xảy ra để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho học sinh.
Giáo viên cần lưu ý các thí nghiệm thực hành trong giờ dạy lí thuyết hoặc
trong tiết thực hành phải đơn giản, rõ ràng, đảm bảo tính chính xác cao, mỹ thuật,
chú ý dùng lượng nhỏ hóa chất theo đúng hướng dẫn trong sách giáo khoa.
Trong quá trình học sinh thực hành giáo viên phải giám sát công việc làm
của học sinh nhóm, giữ trật tự chung, giúp đỡ kịp thời các nhóm khi cần thiết
nhưng không được làm thay cho học sinh.
2.3.2. Chuẩn bị của học sinh
Nội quy học sinh cần thực hiện:

1
2
3
Sau khi học sinh báo cáo công tác chuẩn bị của mình, giáo viên nhận xét, chỉ
ra những thiếu sót trong công tác chuẩn bị của học sinh trong từng thí nghiệm để
học sinh bổ sung vào bản chuẩn bị thí nghiệm của mình cho phù hợp, sau đó giáo
viên cho học sinh nhóm kiểm tra dụng cụ, hóa chất trên bàn thực hành.
2/ Kiểm tra dụng cụ, hóa chất thí nghiệm.
Học sinh nhóm kiểm tra dụng cụ, hóa chất trên bàn thực hành của nhóm.
Báo cáo với giáo viên những dụng cụ, hóa chất còn thiếu hoặc dụng cụ bị hư hỏng
để bổ sung kịp thời .
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn chung:
Giáo viên nhắc lại nội dung, mục đích của toàn bộ công việc, hướng dẫn kĩ
thuật lắp ráp dụng cụ thí nghiệm, cách tiến hành từng thí nghiệm.
Giáo viên không chỉ hướng dẫn làm những công việc gì, làm như thế nào? Mà còn
giải thích cho học sinh vì sao lại làm như vậy.
Giáo viên cần báo trước cho học sinh một số sai lầm có thể mắc phải trong
khi làm thí nghiện dẫn tới kết quả thí nghiệm sai hoặc gây nguy hiểm cho học sinh
như:
Thí nghiệm nung hỗn hợp Fe với S ở lớp 9 bài “thực hành tính chất hóa
học của nhôm và sắt”, học sinh phải lấy lượn hóa chất theo đúng tỉ lệ Fe: S là
7:4.Khi nung hỗn hợp cần hơ đều ống nghiệm, sau đó tập trung ngọn lửa của đèn
cồn vào hỗn hợp , chú ý ngọn lửa phải lớn để đủ nhiệt cho hỗn hợp phản ứng , nếu
không phản ứng rất khó xảy ra.
GV: Trang 14

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
Thí nghiệm đồng tác dụng với Axit sunfuric đặc trong bài Axit sunfuric,
lượng a xit lấy chỉ 1ml ( khoảng 10 giọt) cho vào ống nghiệm, kép ống nghiệm
nằm ở 1/3 phía trên của ống nghiệm, khi đun nóng củng cần hơ nóng đều ống

sau phần hướng dẫn chung của giáo viên.
Học sinh chỉ viết nội dung các mục (3), (4) (Bảng 2) sau khi tiến hành thí nghiệm
và được nhóm thảo luận đi đến thống nhất.
2.5. Ví dụ minh hoạ:
Ví dụ 1:
Tiết 14-Bài 9: Tính chất hoá học của muối
GV: Trang 15

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
Phần 1: Tính chất hoá học của muối
Mục 1: Muối tác dụng với kim loại
Dụng cụ: ống nghiệm, kẹp gỗ, ống nhỏ giọt, giá đựng ống nghiệm, thìa lấy hoá
chất
Hoá chất: Cu, AgNO
3
, ZnCl
2

Hướng dẫn HS: cho dây Cu vào Ô1 đựng bạc nitrat, cho dây Ag vào Ô2 đụng đồng
nitrat. Trả lời câu hỏi
1. Hiện tượng ở 2 ống nghiệm như thế nào?
2. Giải thích và lập PTHH
3. Có phải bất cứ dd muối nào cũng tác dụng với tất cả kim loại không?
HS tiến hành theo nhóm rồi trả lời:
- Học sinh nêu hiện tượng:
Ô1: Xuất hiện Ag màu xám bám vào dây Cu và dung dịch có màu xanh lam.
- Giải thích: Do Cu đã đẩy Ag ra khỏi dung dịch muối AgNO
3
và một phần Cu bị
hoà tan tạo thành dung dịch Cu(NO

, CuSO
4
, AgNO
3
, Cu(NO
3
)
2
, HCl, dung dịch phenolphtalein,
Fe, Cu, Ag, Na
- Thí nghiệm 1: Cho đinh Fe vào Ô1 đựng đồng sunfat, cho dây Cu vào Ô2 đụng
sắt sunfat. Trả lời câu hỏi
1. Hiện tượng ở 2 ống nghiệm như thế nào?
GV: Trang 16

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
2. Giải thích và lập PTHH
3. Fe và Cu, kim loại nào hoạt động hóa học mạnh hơn? Vì sao?
HS tiến hành theo hướng dẫn rồi trả lời
+ ống nghiệm 1: Xuất hiện chất rắn màu đỏ bám vào đinh sắt.
PTHH: Fe
(r)
+ CuSO
4

(dd)

→
FeSO
4

bám trên lá kẽm tạo pin điện hóa.
PTHH: Zn + CuSO
4
→ ZnSO
4
+ Cu
Cu
2+
+ H
2
O → CuOH
+
H
+
Zn + H
+
→ Zn
+
+ H
2

GV: Trang 17

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
Chuẩn bị: - Dụng cụ: Ống nghiệm, giá để ống nghiệm.
- Hóa chất: Kẽm dây hoặc viên ( có thể lấy kẽm từ vỏ pin cũ ), dung
dịch đồng II clorua để thay cho đồng II sufat. Vì khi dùng dung dịch đồng II sunfat
hiện tượng xuất hiện thường là chất rắn màu đen bám lên.
Một số đồng nghiệp thay kẽm bỡi sắt hoặc nhôm nhưng theo tôi các thí
nghiệm giữa sắt, nhôm với đồng II sunphat sẻ được học ở các bài tiếp theo nên cố


Zn+CuCl
2
→
ZnCl
2
+Cu

Qua việc thay dung dịch CuCl
2
đã tránh được hiện tượng khác với SGK. Từ
đó cũng cố cho HS niềm tin vào khoa học.
II- CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH:
1. Thí nghiệm thực hành đồng loạt.
Loại thí nghiệm này tất cả các nhóm học sinh đều cùng làm một thí nghiệm,
cùng thời gian và cùng một kết quả. Đây là thí nghiệm được sử dụng nhiều nhất
hiện nay vì có nhiều ưu điểm. Đó là:
Trong khi làm thí nghiệm các nhóm trao đổi giúp đỡ nhau và kết quả trung
bình đáng tin cậy hơn.
Việc chỉ đạo của giáo viên tương đối đơn giản vì mọi việc uốn nắn hướng
dẫn, sai sót, tổng kết thí nghiệm đều được hướng dẫn đến tất cả học sinh.
Bên cạnh những ưu điểm, còn một số hạn chế:
Do trình độ các nhóm không đồng đều nên có nhóm vội vàng trong khi thao
tác dẫn đến hạn chế kết quả.
Đòi hỏi nhiều bộ thí nghiệm giống nhau gây khó khăn về thiết bị.
GV: Trang 18

(r)
(r)(dd)
(dd)

ngày cũng như những ứng dụng của kiến thức Hóa học đó vào trong sản xuất và
đời sống. Qua đó tăng hứng thú trong học tập
GV: Trang 19

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
Để thí nghiệm Hóa học có thể thực hiện được trong trong điều kiện ở nhà thì
phải bảo đảm những yêu cầu sau:
Thứ nhất: Thí nghiệm phải bảo đảm dễ làm, làm được trong thời gian ngắn,
dụng cụ thí nghiệm hóa chất đơn giản dễ tìm kiếm. Đối với những thí nghiệm phải
cần nhiều thời gian thì giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện ở nhà. Mặt khác, thí
nghiệm phải bảo đảm an toàn và không gây ra bất kỳ sự nguy hiểm nào.
Thứ hai: Giáo viên phải hiểu rõ bản chất của thí nghiệm, phải chắc chắn
rằng thí nghiệm thành công và thí nghiệm phải liên quan tới kiến thức của bài học.
Thứ ba: HS ý thức đúng đắn vai trò của thí nghiệm, tích cực hợp tác với bạn
bè và giáo viên giảng dạy. Đối với những thí nghiệm được hướng dẫn về nhà làm
thì phải làm theo đúng hướng dẫn của giáo viên và phải giải quyết được vấn đề mà
giáo viên nêu ra.
Sau đây tôi xin đưa ra một vài thí nghiệm vui hướng dẫn học sinh về nhà tự
làm để các em khắc sâu hơn kiến thức bài học.
Ví dụ 1:
BÀI TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA KIM LOẠI
Ở bài trước, khi hướng dẫn học sinh về nhà GV hướng dẫn làm thì nghiệm đốt
nhôm trong không khí.
GV hướng dẫn: Lấy mảnh nhôm hoặc dây nhôm (VD móc treo quần áo bằng
nhôm bị hỏng) mài vào viên đá mài khô hoặc giũa lấy khoảng 0,5 gam. Cho bột
nhôm vào mảnh giấy gấp hình lòng máng rồi rắc từ từ trên ngọn nến. Nêu hiện
tượng , giải thích và dự đoán sản phẩm rồi lập PTHH.
Ví dụ 2:
Bài MÊTAN(CH
4

Cách tiến hành:
- GV làm trước tiết học lấy bút lông chấm vào dd axit trên rồi viết lên giấy một
thông điệp bất kì rồi để cho khô VD " thời gian hành quân lúc 4h"
- Thông báo với học sinh: Một chiến sĩ tình báo X 9 của ta hoạt động trong lòng
địch đã chuyển về cho chúng ta một thông điệp trong tờ giấy này. Bây giờ làm thế
nào để biết được nội dung thông điệp đó là gì?
GV để học sinh suy nghĩ và bàn luậ một lúc.
- GV hơ tờ giấy trên ngọn lửa đèn cồn (chú ý không làm cháy tờ giấy) dòng chữ sẽ
hiện ra lúc đầu hơi có màu nâu, sau đen lại.
Cơ sở lý thuyết: dung dịch H
2
SO
4
loãng không có tính háo nước. sau khi hơ
nóng, nước sẽ bay hơi, axit sẽ đặc lại. Axit đặc háo nước sẽ tách nước của xenlulo
trong giấy còn lại cacbon có màu đen
5. Một số cách xử lí khi gặp tai nạn và những phướng pháp sơ cứu:
GV: Trang 21

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
a. Tủ thuốc cấp cứu của phòng thí nghiệm:
Trong phòng thí nghiệm cần có tủ thuốc cấp cứu với các thứ thuốc thông dụng sau:
- Rượu iot 5% - Dung dịch CH
3
COOH 3%
- Dung dịch FeCI
3
- Dung dịch CuSO
4
5%

4
, cồn iot
- Dùng băng gạc băng lại.
* Cứu chữa bỏng A xit đặc, nhất là a xit H
2
SO
4
đặc:
-Dội nước rửa ngay nhiều lần, nếu có vòi nước thì cho chảy vào vết bỏng khoảng
5 phút.
-Rửa lại bằng dung dịch NaHCO
3
( tuyệt đối không rửa bằng xà phòng).
* Cứu chữa bỏng kiềm:
- lúc đầu rửa như bỏng a xit.
- Rửa lại bằng dung dich CH
3
COOH 3-5% hoặc giấm ăn.
* A xit bắn vào mắt ( Kiềm bắn vào mắt)
- Nhanh chóng phun nước cất ở bình tia vào mắt hoặc nhúng mắt vào chậu nước
cất và mở to mắt ra vài phút.
- Tiết theo rửa bằng dung dịch NaHCO
3
3% ( nếu a xit bắn vào mắt) và dung dịch
a xit bo ric 2% (nếu kiềm bắn vào mắt)
c .Cách phòng tránh cháy nổ
- Cách phòng tránh: trong phòng thí nghiệm phải được trang bị các dụng cụ
phòng tránh cháy nổ như bình CO
2
(hoặc bình bọt), túi cát, nước, tấm vải cotton

nghiệm.
- Sau khi học sinh nêu cách tiến hành thí nghiệm giáo viên cần giới thiệu thí
nghiệm cụ thể, cách sử dụng các dụng cụ đó một cách cụ thể, tỉ mỉ. Nhất là các
dụng cụ có độ chính xác cao, các dụng cụ dễ vỡ, các dụng cụ đảm bảo an toàn.
- Giáo viên yêu cầu các nhóm ngồi đúng vị trí qui định của nhóm mình,
chuẩn bị vị trí đặt thí nghiệm sao cho học sinh cả nhóm cùng quan sát và tiến hành
thuận tiện.
- Trong quá trình học sinh làm thí nghiệm giáo viên bao quát các nhóm, giúp
đỡ sửa sai nếu cần.
- Giáo viên lưu ý thời gian làm thí nghiệm sao cho hợp lí. Sau khi làm thí
nghiệm yêu cầu các nhóm trả lại dụng cụ nhanh chóng an toàn.
GV: Trang 23

Một số phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành thí nghiệm môn Hóa học THCS
- Kết thúc thí nghiệm giáo viên cho học sinh nêu kết quả của mỗi nhóm từ
đó giáo viên cùng học sinh thảo luận để rút ra được nội đung chính của bài.
- Giáo viên cũng cần nhận xét thái độ của học sinh trong các nhóm, có phê
bình, khuyến khích.
2. Một tiết dạy có các thí nghiệm:
Học sinh THCS mới bước đầu làm quen với môn hóa học nên việc rèn luyện kĩ
năng thực hành cho học sinh phải thật tỉ mỉ, cẩn thận trong từng thao tác thí
nghiệm. Giáo viên phải soạn trước nội dung những yêu cầu, cách thức tiến hành
của các thí nghiệm thực hành của học sinh trong việc dạy bài mới hoặc bài thực
hành. Điều quan trọng là trước khi soạn, giáo viên nhất thiết phải tiến hành thí
nghiệm trước xem có thành công không, tìm hiểu kĩ những sự cố có thể xảy ra
trong quá trình làm thí nghiệm, rồi từ đó mới định hướng những nội dung chuẩn bị
của học sinh hoặc nhóm học sinh ở nhà trước khi làm thí nghiệm một cách phù
hợp.
BÀI 24: TÍNH CHẤT CỦA OXI
( Môn: Hóa - Lớp : 8 )

tính chất và vài trò nào khác chúng ta cùng tim hiểu bài.
Hoạt động II. Tính chất vật lí của oxi (10')
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
? Nêu một số thông tin về oxi mà em
biết ( )
GV ghi bảng
GV cho HS quan sát mẫu khí oxi
? Nhận xét về trạng thái, màu, mùi của
oxi?
? Tính tỉ khối của oxi cho biết oxi nặng
hay nhẹ hơn không khi, bằng bao nhiêu
lần
? bằng chứng nào cho thấy oxi tan trong
nước?
ở nhiệt độ 20
0
C thì :
+ 1 lít nước hòa tan được 31 ml khí Oxi.
+ 1 lít nước hòa tan được 700 ml khí
amoniac.
Vậy theo em oxi tan nhiều hay tan ít
trong nước ?
- Kí hiệu hóa học: O
- Công thức hóa học: O
2
- Nguyên tử khối : 16
- Phân tử khối : 32
Là nguyên tố phổ biến nhất chiếm
49,4% khối lượng vỏ trái đất.
I. Tính chất vật lí của oxi