Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

HOÀNG VĂN HẢI

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SỬ DỤNG CÁC PHƢƠNG TIỆN
DẠY HỌC PHỤC VỤ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ
TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỀ SỐ 11/BQP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, được xuất
phát từ yêu cầu thực tế quản lý các phương tiện dạy học để hình thành hướng
nghiên cứu. Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng tuân thủ đúng nguyên tắc và kết
quả trình bày trong luận văn thu thập được trong quá trình nghiên cứu là trung
thực chưa từng được ai công bố trước đây.
Thái Nguyên, tháng… năm 2014
Tác giả luận văn Hoàng Văn Hải Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ii
LỜI CẢM ƠN
Trước hết tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Khoa Quản lý giáo
dục, Phòng Sau Đại học Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, các thầy cô đã
trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn và truyền thụ những kiến thức quí báu cho tôi
trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Lãnh đạo Phòng

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4
4. Giả thuyết khoa học 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6. Phạm vi nghiên cứu 4
7. Phương pháp nghiên cứu 5
8. Cấu trúc luận văn 6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÁC PHƢƠNG TIỆN
DẠY HỌC PHỤC VỤ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ Ở CÁC
TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỀ 7
1.1. Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 7
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1. Quản lý 8
1.2.2. Phương tiện dạy học 11
1.2.3. Quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề 12
1.3. Một số vấn đề về sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ đào tạo
công tác nghề 12
1.3.1. Hệ thống các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề 12
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

iv
1.3.2. Vị trí, vai trò của các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề 14
1.3.3. Chức năng của các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề 18
1.4. Quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề 19
1.4.1. Nguyên tắc quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ
công tác đào tạo nghề 19
1.4.2. Các chức năng của quản lý sử dụng các phương tiện dạy học

Trung cấp nghề số 11/BQP 57
2.5.1. Những mặt mạnh 57
2.5.2. Hạn chế 59
2.5.3. Nguyên nhân của những mặt hạn chế 60
Tiểu kết chương 2 61
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SỬ DỤNG CÁC PHƢƠNG TIỆN
DẠY HỌC PHỤC VỤ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ Ở TRƢỜNG
TRUNG CẤP NGHỀ SỐ 11/BQP 62
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 62
3.1.1 Xuất phát từ tính cấp thiết và tầm quan trọng của các biện pháp 62
3.1.2. Xuất phát từ thực tiễn đầu tư CPTDH tại trường Trung cấp nghề
số 11/BQP 62
3.1.3. Các biện pháp phải đảm bảo được tính khả thi và kế thừa 62
3.1.4. Các biện pháp phải đảm bảo được tính đồng bộ, thống nhất 63
3.1.5. Các biện pháp phải đảm bảo được tính hiệu quả 63
3.2. Biện pháp quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác
đào tạo nghề ở Trường Trung cấp nghề số 11/BQP 64
3.2.1. Nhóm biện pháp thứ 1: Đổi mới việc quản lý sử dụng CPTDH
của nhà trường 64
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

vi
3.2.2. Nhóm biện pháp thứ 2: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên,
nhân viên, học viên nhà trường về quản lý sử dụng CPTDH 67
3.2.3. Nhóm biện pháp thứ 3. Sử dụng có hiệu quà nguồn kinh phí cua
Bộ để xây dựng, trang bị, mua sắm, bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên
CPTDH 71
3.2.4. Nhóm biện pháo 4: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các đơn vị
trong việc quản lý, sử dụng CPTDH của nhà trường 75
3.2.5. Nhóm biện pháp 5: Tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát, đánh

CPTDH
: Các phương tiện dạy học
GD-ĐT
: Giáo dục - Đào tạo
GV
: Giáo viên
HS
: Học sinh
TBTH
: Thiết bị trường học
TCDN
: Tổng cục dạy nghề

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

v
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Chuẩn kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng ở cơ sở Giáo
dục và Đào tạo 16
Bảng 1.2. Quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề thể hiện qua các chức năng 21
Bảng 2.1. Trang thiết bị phục vụ giảng dạy 35
Bảng 2.2. Nhóm biện pháp về đổi mới việc quản lý sử dụng CPTDH của
TrườngTrung cấp nghề số 11/BQP 39
Bảng 2.3. Nhóm biện pháp về hoạt động của Trường Trung cấp nghề
số11/BQP trong việc nâng cao nhận thức cho CBGV, HS nhà
trường về việc quản lý sử dụng CPTDH 41
Bảng 2.4. Nhóm biện pháp hoạt động của Trường Trung cấp nghề số
11/BQP về công tác xã hội hoá giáo dục trong vực xây dựng và
quản lý sử dụng CPTDH 43

nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Nâng cao mặt bằng dân
trí, đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, có kỹ năng nghề nghiệp
đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước.
Điều 7 Luật dạy nghề 2006 đã nêu “Đầu tư mở rộng mạng lưới cơ sở dạy
nghề, nâng cao chất lượng dạy nghề góp phần bảo đảm cơ cấu nguồn nhân lực
phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần thực hiện
phân luồng học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông, tạo điều
kiện phổ cập nghề cho thanh niên và đáp ứng nhu cầu của người lao động”.
Chiến lược phát triển dạy nghề thời kỳ 2011 - 2020 đã để ra mục tiêu:
Đến năm 2020, dạy nghề đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động cả về
số lượng, chất lượng, cơ cấu nghề và trình độ đào tạo; chất lượng đào tạo của
một số nghề đạt trình độ các nước phát triển trong khu vực ASEAN và trên thế
giới; hình thành đội ngũ lao động lành nghề, góp phần
, đảm bảo an
sinh xã hội.
Thực tế ở nước ta hiện nay là đào tạo thầy nhiều hơn là đào tạo thợ. Việc
phát triển đội ngũ công nhân kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, tay nghề
giỏi để khắc phục được tình trạng thừa thầy, thiếu thợ đang đặt ra là hết sức
quan trọng, và cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
Chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục năm 2011 - 2012 với chủ đề
năm học là "Đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng và đẩy mạnh đào tạo theo

2
yêu cầu xã hội"[3], các nhiệm vụ trọng tâm đã nêu rõ: "Các trường phải thực
hiện 3 công khai theo Thông tư số 09/2009/TT-BGDĐT", trong đó công khai
về điều kiện Phương tiện và trang thiết bị dạy học phục vụ đào tạo nghề là quy
định bắt buộc.
Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề, đặc biệt là chất lượng đào tạo kỹ
năng nghề phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó các phương tiện dạy học phục
vụ công tác đào tạo nghề có vai trò hết sức quan trọng là một trong những yếu

và dạy - học nói riêng trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên tình hình chuyển biến
còn chậm. Vì vậy cần phải nghiên cứu tìm các biện pháp quản lý sử dụng các
phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề, phát huy tối đa hiệu quả sử
dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề hiện có nhằm
tăng cường áp dụng các phương pháp tiên tiến vào quá trình dạy học, thực hiện
tốt nhiệm vụ đào tạo của Nhà trường.
Trong những năm gần đây việc quản lý sử dụng các phương tiện dạy học
phục vụ công tác đào tạo nghề trong các cơ sở dạy nghề nói chung và nhà
trường nói riêng còn hạn chế đã ảnh hưởng nhiều đến hoạt động dạy và học.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi chọn đề tài: Biện pháp
quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề tại
Trường Trung cấp nghề số 11/BQP. để nghiên cứu, với mong muốn được đóng
góp một phần nhỏ bé công sức của mình vào việc xác định hệ thống các biện
pháp quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề
của Trường Trung cấp nghề số 11/BQP nhằm nâng cao chất lượng đào tạo kỹ
năng nghề theo yêu cầu nhiệm vụ đề ra.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý sử dụng các phương
tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề của Trường Trung cấp nghề số
11/BQP, đề tài nhằm đề xuất các biện pháp quản lý sử dụng các phương tiện
dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề cho nhà trường góp phần nâng cao chất
lượng đào tạo.

4
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề ở Trường Trung cấp nghề số 11/BQP.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác

7.2. Phương pháp điều tra
- Phương pháp được sử dụng để thu thập các số liệu làm rõ thực trạng
các biện pháp quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào
tạo nghề của Trường Trung cấp nghề số 11/BQP.
- Để đạt được mục đích trên, chủng tôi tiến hành xây dựng phiếu điều tra
bằng các câu hỏi đóng, câu hỏi mở gửi cho nhiều đối tượng khác nhau (lãnh
đạo trường lãnh đạo các đơn vị, giáo viên, ) nhằm thu thập ý kiến của họ về
các vấn đề nghiên cứu.
- Đối tượng: khảo sát thực trạng gồm 66 người, bao gồm lãnh đạo
trường, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc và giáo viên.
7.3. Phương pháp quan sát
Quan sát các hình thức biểu hiện của công tác quản lý sử dụng các phương
tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề tại Trường Trung cấp nghề số 11/BQP
và thực trạng các biện pháp quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ
công tác đào tạo nghề của Trường Trung cấp nghề số 11/BQP.
7.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Bằng việc trò chuyện, toạ đàm với những giáo viên có kinh nghiệm, có
năng lực, với những cán bộ quản lý tốt, với học viên và những người có liên quan
đến hoạt động dạy học ở Trường Trung cấp nghề số 11/BQP thu thập thông tin
phù hợp với vấn đề nghiên cửu nhằm bổ sung cho phương pháp điều tra.

6
7.5. Phương pháp chuyên gia
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để xin ý kiến của các chuyên gia,
những người có trình độ cao về chuyên ngành, về năng lực quản lý, về đối
tượng nghiên cứu nhằm xem xét, nhận định bản chất của vấn đề nghiên cứu,
đối tượng nghiên cứu, từ đó tìm ra các giải pháp tối ưu.
7.6. Phương pháp thống kê toán học
Xử lý các số liệu điều tra bằng phần mềm thống kê SPSS.
8. Cấu trúc luận văn

mới nội dung chương trình, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, đào tạo. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng
đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành. Đẩy mạnh đào tạo
nghề đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước”.
Đúc rút từ kinh nghiệm các nước trên thế giới, nhận thức được tầm quan
trọng của công tác đào tạo nghề. Đảng và nhà nước đã có chiến lược phát triển
mạnh mẽ nhằm thúc đẩy công tác đào tạo nghề phát triển kịp với các nước
trong khu vực và trên thế giới.
Trong những năm vừa qua nhà trường đã được nhà nước đầu tư mua sắm
các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề của nhiều nghề khác
nhau, nhiều nước khác nhau nhưng chưa có cách quản lý phù hợp nhằm nâng
cao hiệu quả của các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề.
Là một cán bộ làm công tác quản lý các phương tiện dạy học phục vụ
công tác đào tạo nghề qua thực tế tác giả thấy được những mặt mạnh, ưu điểm
cũng như những tồn tại khuyết điểm cần khắc phục để nâng cao chất lượng đào
tạo ở trường Trung cấp nghề số 11/BQP.

8
Bởi vậy, chúng tôi lựa chọn và nghiên cứu vấn đề: "Biện pháp quản lý sử
dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề tới trường Trung
cấp nghề số 11/BQP”.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Khái niệm "Quản lý" là một khái niệm chung, mang tính tổng quát được
dùng rộng rãi diễn ra trong mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi
người, nhưng chủ yếu trong hoạt động xã hội. Đó là một hoạt động xã hội bắt
nguồn từ tính chất cộng đồng trên sự phân công và hợp tác để làm một công
việc nhằm đạt một mục tiêu chung. Theo ngữ nghĩa ở phương Tây "quản lý"
(management) được rút từ tiếng Latin "manus" có nghĩa là bàn tay; theo nghĩa
gốc, thực hiện quản lý là "nắm vững trong tay", "điều khiển vững tay". Ở

Như vậy, quản lý bao gồm các thành phần:
- Chủ thể quản lý và các tác động quản lý.
- Mục tiêu quản lý.
- Đối tượng quản lý.
Người ta có thể tiếp cận khái niệm quản lý nhiều cách khác nhau, đó là:
cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tổ chức. Theo góc độ
điều khiển từ quản lý là lái, điều khiển, điều chỉnh.
Theo cách tiếp cận hệ thống quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý
đến khách thế quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt
động của con người trong các quá trình sản xuất.
- Xã hội để đạt được mục đích đã định [30; 4].
Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa quản lý từ các góc độ
khác nhau.
- Theo Frednch Winslow Taylor (1856 - 1915), người đề xuất ra lý
thuyết quản lý theo khoa học thì "Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn
người khác làm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt
nhất và rẻ nhất”.

10
- Theo Henry Fayol (1841 - 1925), người đề xuất ra lý thuyết quản lý
hành chính và đã đưa ra định nghĩa "Quản lý hành chính là dự đoán, lập kế
hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp kiểm tra".
- Theo Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weihgich thì quản lý là
hoạt động thiết yếu bảo đảm sự phối hợp nỗ lực cá nhân nhằm đạt các mục đích
của người quản lý. Mục tiêu của người quản lý là hình thành một môi trường
trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền
bạc, vật chất và sự không bằng lòng của cá nhân ít nhất.
- Ở Việt Nam theo Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo
(2006), quan niệm "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ
thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra ".

có thể tóm tắt lại với các đặc trưng chủ yếu: tính tự giác, tính mục đích và tính
quản lý. Trong luận văn này chúng tôi lựa chọn khái niệm quản lý sau:
Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển
hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của Con người nhằm đạt tốt
mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan.
1.2.2. Phương tiện dạy học
* Khi nói về phương tiện dạy học có nhiều các hiểu khác nhau về khái
niệm này.
- Phương tiện dạy học; ( đồ dùng, thiết bị dạy học). Một vật thể hoặc một
tập hợp các vật thể mà giáo viên sử dụng trong quá trình dạy học để nâng cao
hiệu quả của quá trình này, giúp học sinh lĩnh hội khái niệm, quy định, hình
thành các tri thức, kỹ năng kỹ xảo, thái độ cần thiết.
- Phương tiện dạy học là tất cả các phương tiện vật chất cần thiết giúp
giáo viên hay học sinh tổ chức và tiến hành hợp lý có hiệu quả quá trình giáo
dục và giáo dưỡng ở các cấp học, các lĩnh vực, các môn học để có thể thực hiện
những yêu cầu của chương trình giảng dạy.
- Phương tiện dạy học là một tập hợp tất cả các phương tiện vật chất cần
thiết mà người giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt
được mục đích dạy học. Đó là những công cụ giúp người giáo viên tổ chức điều

12
khiển, quá trình dạy học ( thông báo, thông tin, tổ chức- kích thích hoạt động nhận
thức, kiểm tra, đánh giá) và những công cụ giúp người học sinh lĩnh hội tri thức
cũng như tổ chức hoạt động nhận thức của mình có hiệu quả.
1.2.3. Quản lý sử dụng các phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề
Quản lý sử dụng các Phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề
là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển, bảo đảm
và sử dụng có hiệu quả hệ thống Phương tiện dạy học phục vụ đắc lực cho công
tác giáo dục và đào tạo nghề.
Quản lý sử dụng các Phương tiện dạy học phục vụ công tác đào tạo nghề

- Phòng học, giảng đường, nhà làm việc, hội trường, thư viện, xưởng
trường, thực hành thí nghiệm, Sân tập lái, Sân thể thao, nhà ăn, ký túc xá,
- Trang thiết bị nghề Hàn
- Trang thiết bị nghề Điện lạnh
- Trang thiết bị nghề Điện công nghiệp
- Trang thiết bị nghề Điện dân dụng
- Trang thiết bị nghề Công nghệ Ô tô
- Trang thiết bị nghề Kỹ thuật sửa chữa và lắp ráp máy tính
- Trang thiết bị nghề Điều dưỡng
- Trang thiết bị nghề Dược tá
- Phương tiện và trang thiêt bị nghề Đào tạo lái ô tô
- Trang thiết bị dùng chung,
- Nhà kho
- Thiết bị và vật liệu thí nghiệm, thực hành: Thanh giá, chai lọ ống
nghiệm, hoá chất, mô hình mẫu vật, tranh ảnh mẫu vật liệu phụ trợ khác, các
dạng dụng cụ thực hành khác
- Nội thất và thiết bị kỹ thuật chuyên dụng trong trụ sở làm việc và các
nhà chuyên dụng : Bàn, ghế, tủ hồ sơ, máy vi tính, máy in, máy phôtôcopy.
Nội thất và thiết bị máy móc được trang thiết bị tuyên truyền, phòng họp
ký túc xá, trạm y tế, nhà văn hoá, nhà thể thao, nhà ăn.

14
- Trang bị sinh hoạt văn hoá văn nghệ thể dục thể thao vui chơi giải trí:
Các nhạc cụ các dụng cự thể thao, phông màn.
- Phương tiện giao thông: Xe các loại.
- Hệ thống cung cấp điện nước : hệ thống đường dây, cột điện và linh
kiện ánh sáng, điện nóng và lạnh, hệ thống đường cấp nước sạch nước uống.
- Các dụng cụ chống cháy, chống bão lụt.
- Các vật rẻ tiền mau hỏng.
* Có thể phân loại theo tính năng và tác dụng từng các phương tiện dạy