B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNGăI HCăTHNGăLONG
o0o
KHÓA LUN TT NGHIP
TÀI:
QUN TR TÍN DNGăTHNGăMI TRONG
HP TÁC XÃ NÔNG NGHIP DCH V
TNG HP YÊN DUYÊN
SINH VIÊN THC HIN : NGUYN HÀ THU
MÃ SINH VIÊN : A17453
CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH ậ NGÂN HÀNG
HÀ NI - 2014 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNGăI HCăTHNGăLONG
o0o
KHÓA LUN TT NGHIP
TÀI:
QUN TR TÍN DNGăTHNGăMI TRONG
HP TÁC XÃ NÔNG NGHIP DCH V
TNG HP YÊN DUYÊN
Gingăviênăhng dn : Ts. TrnăìnhăToàn
Sinh viên thc hin : Nguyn Hà Thu
Mã sinh viên : A17453
Chuyên ngành : Tài chính ậ Ngân hàng
HÀ NI - 2014
MC LC
PHN M U
CHNGă1. TNG QUAN LÝ THUYT VÀ NGHIÊN CU THC TIN V
QUN TR TÍN DNGăTHNGăMI TRONG HOTăNG KINH DOANH
CA DOANH NGHIP 1
1.1. Tng quan lý thuyt 1
1.1.1. Tín dng thng mi trong doanh nghip 1
1.1.1.1. Khái nim tín dng thng mi 3
1.1.1.2. Công c ca tín dng thng mi 3
1.1.1.3. Vai trò ca tín dng thng mi 4
1.1.2. Qun tr tín dng thng mi trong doanh nghip 6
1.1.2.1. Khái nim và mc tiêu qun tr tín dng thng mi 6
1.1.2.2. Các yu t hình thành chính sách tín dng 7
1.1.2.3. Các bc xây dng chính sách tín dng 8
1.1.2.4. Quan h gia tín dng phi thu và tín dng phi tr 19
1.2. Tng quan nghiên cu thc tin v qun tr tín dngă thngă mi trong
doanh nghip 20
1.3. Kt lunăchngă1 21
CHNGă2. THC TRNG QUN TR TÍN DNGă THNGă MI TI
HP TÁC XÃ NÔNG NGHIP DCH V TNG HP YÊN DUYÊN TRONG
GIAIăON 2011 ậ 2013 23
2.1. Tìm hiu v HTX nông nghip dch v tng hp Yên Duyên 23
2.1.1. Gii thiu chung 23
2.1.2. Ngành ngh kinh doanh 23
2.1.3. C cu tài sn – ngun vn 24
2.1.4. Thc trng v hot đng kinh doanh 26
2.2. Thc trng tín dngăthngămi ca HTX Yên Duyên 31
2.2.1. Quan h gia tín dng phi thu và tín dng phi tr ca HTX 31
2.2.2. Qun tr tín dng phi tr 32
Thang Long University LibraryDANH MC VIT TT
Kí hiu vit tt
Tênăđyăđ
HTX
Hp tác xã
TNHH
Trách nhim hu hn
TMDV
Thng mi dch v
DANH MC BNG BIU
Bng 1.1. Các hình thc bán hàng tr chm 11
Bng 1.2. Mt s mô hình khác dùng phân tích thông tin khách hàng 16
Bng 1.3. Biu thi gian thu khon phi thu 16
Bng 1.4. Bng phân loi ri ro khách hàng 17
Bng 2.1. Trích bng cân đi k toán ca HTX Yên Duyên giai đon 2011 - 2013 24
nó có nh hng đn chu trình tun hoàn vn ca doanh nghip. Tuy nhiên, qun tr
tín dng thng mi cha thc s đc chú trng đúng mc so vi vai trò ca nó.
Nhc đn tín dng, ngi ta thng mc đnh đó là tín dng ngân hàng, phi hiu tín
dng ngân hàng là khon vn huy đng đc còn tín dng thng mi là khon vn
chim dng đc, đây là hai khái nim hoàn toàn khác nhau. Bng vic cho khách
hàng chim dng vn, doanh nghip t to thun li cho mình bán đc nhiu hàng
hn, nhng đng ngha vi tng li nhun là tng các khon phi thu, tng chi phí thu
n, tng ri ro tài chính. Qun tr tín dng thng mi hiu qu là công vic ca các
nhà qun lý mà đó đm bo thu hi đc ti đa các khon n, bin tín dng thng
mi tr thành công c hu ích phc v cho hot đng kinh doanh ca doanh nghip.
Trong quá trình hc tp ti trng i hc Thng Long, thut ng “qun tr tín
dng thng mi” đư đc nhc đn ngay t nhng ngày đu khi mi làm quen vi
các khái nim tài chính và cng đc đa vào ging dy trong chng 4 Qun lý tài
chính doanh nghip 1. Tuy nhiên, qua nghiên cu tài liu, có rt ít lun vn đư tìm hiu
v đ tài này. ây là mt đ tài mi và có nhiu khía cnh đ khai thác.
Hp tác xã nông nghip dch v tng hp Yên Duyên hot đng di hình thc
hp tác xã vi lnh vc kinh doanh chính là các loi hình dch v, đi tng khách
hàng đa dng. Vic qun tr tín dng thng mi ti hp tác xã đi vi các nhóm
khách hàng khác nhau đc thc hin khác nhau.
Vic tìm hiu v qun tr tín dng thng mi s đc áp dng vào đ tài “Qun
tr tín dng thng mi trong Hp tác xã nông nghip dch v tng hp Yên Duyên”.
2. Mcăđíchănghiênăcuăđ tài
Trình bày c s lý thuyt v ni dung và tm quan trng ca vic qun tr tín
dng thng mi trong các doanh nghip nói chung.
Phân tích thc trng ca hot đng qun tr tín dng thng mi và đánh giá hiu
qu ca hot đng này ti Hp tác xã nông nghip dch v tng hp Yên Duyên.
a ra u – nhc đim và đ xut gii pháp phù hp nhm khc phc nhng
hn ch trong hot đng qun tr tín dng ti hp tác xã.
3.ăiătng và phm vi nghiên cuăđ tài
Lun vn s đi vào nghiên cu, phân tích và đánh giá hot đng qun tr tín dng
tín dng thng mi. T đây, bài vit đa ra Kt lun v phng pháp s đc s dng
đ phân tích tín dng thng mi trong chng 2.
1.1. Tng quan lý thuyt
tìm hiu v tín dng thng mi, chúng ta s bt đu vi khái nim tín dng
là gì, các hình thc tín dng trong nn kinh t, t đó xây dng cái nhìn tng quan v
Tín dng thng mi: Tín dng thng mi bt ngun t đâu? Các ch th tham gia
hot đng này? Và cui cùng, vic qun tr tín dng thng mi trong doanh nghip
gm nhng b phn nào?
1.1.1. Tín dng thng mi trong doanh nghip
Tín dng là gì?
Ngày nay, thut ng “Tín dng” đư không còn xa l, nó xut hin nhiu lnh
vc trong nn kinh t th trng, nht là lnh vc kinh doanh ngân hàng. Tín dng xut
phát t gc t Latinh “credittum”, ngha là tin tng, tín nhim. Hiu theo ngôn ng dân
gian Vit Nam là s vay mn. Tín dng th hin hai mt c bn là cho vay và tr n.
c s dng rng rãi và ph bin, tuy nhiên, tín dng có nhiu cách hiu khác
nhau các lnh vc khác nhau. Di đây là mt s đnh ngha v tín dng:
Tín dng là quan h vay mn gia hai bên, đây là quan h điu tit ch gia hai
ngi, đó là ngi đi vay và ngi cho vay, s vay mn ch yu bng tin.
Tín dng là vic vay mn, s dng vn ca nhau nhng không ch di hình
thc tin mà còn di hình thc hàng hóa và thm chí phi tài sn.
Tu chung li, tín dng là s vay mn ln nhau th hin qua nhiu hình thái:
tin t, hàng hóa, dch v,… da trên s tin tng, tín nhim và đc hoàn tr sau mt
thi gian nht đnh theo s tha thun ca hai bên.
Ngi cho vay
Ngiăđiăvay
Cho vay
Tr n
2
kinh doanh, đc th hin di hình thc cho thuê tài sn c đnh.
Thang Long University Library
3
1.1.1.1. Khái nim tín dng thng mi
Nh vy, da vào ch th trong quan h s dng vn, chúng ta có hình thái tín
dng thng mi. Tín dng thng mi bt ngun t hot đng mua bán chu hàng
hóa, dch v,… mà đó ch th tham gia là các doanh nghip.
Di đây là mt s khái nim v tín dng thng mi:
Tín dng thng mi là mt hình thc n ngn hn, phát sinh t doanh thu tín
dng và đc coi là mt khon phi thu ca ngi bán và khon phi tr ca ngi mua.
Thc cht ca tín dng thng mi là mt ngun tài tr ngn hn không do vay mn,
là ngun ngân qu phát sinh trong quá trình hot đng kinh doanh ca doanh nghip.
Tín dng thng mi là do mt nhà sn xut cp cho mt hãng buôn, hãng phân
phi hay bán l. Hoc do hãng bán buôn cp cho ngi bán l hoc do nhà sn xut
hay hãng phân phi cp cho mt hãng tiêu dùng công nghip…
Tín dng thng mi là phng tin đn gin hóa vic thanh toán nhiu hn
công c cho vay. Khách hàng thng thy các thun li khi đc trì hoãn vic thanh
toán cho đn khi các khon mua bán hay giao hàng đư đc thc hin.
Tín dng thng mi là n tng lên t doanh thu mua chu và đc ghi nhn
trong khon phi tr nhà cung cp ca ngi mua hàng và trong khon phi thu
khách hàng đi vi ngi bán. [12 – Tr.864]
Các khái nim trên đu cho ta hình dung đc tín dng thng mi là gì, song
hiu mt cách đn gin nht, tín dng thng mi là hot đng phát sinh trong trng
hp doanh nghip có hàng mun bán, doanh nghip khác có nhu cu mun mua song
cha có tin đ thanh toán ngay. Trong trng hp này, bên mua tha thun mua chu
vi bên bán da trên mi quan h tin tng ln nhau, khon n s đc hoàn tr sau
mt thi gian nht đnh. ây là hot đng hai bên cùng có li, doanh nghip mua có
hàng hóa đ đa vào chu k sn xut, kinh doanh mi trong khi doanh nghip bán tit
đnh vi nhng điu kin nht đnh. Thng phiu có th dùng làm phng tin thanh
toán trong thi hn hiu lc ca nó. Nói cách khác, trong trng hp doanh nghip cn
tin nhng thng phiu cha đn ngày đáo hn, khon n ghi trên thng phiu có
th đc doanh nghip bán li cho ngân hàng, đng nhiên phi chu mt mc lãi sut
chit khu do ngân hàng quy đnh. Nh vy, tín dng thng mi và tín dng ngân
hàng có mi quan h b sung, h tr ln nhau.
1.1.1.3. Vai trò ca tín dng thng mi
Tín dng thng mi là mt công c có sc mnh to thun li cho vic bán
hàng, mang li li ích cho c hai bên. Vn tín dng không phi vn tin t mà là hàng
hóa, dch v vn trong quá trình sn xut kinh doanh, do đó đ an toàn khá cao vì nó
hn ch đc nh hng ca lm phát, không làm teo dn vn tài tr.
i vi ngi cp tín dng thng mi, khon tín dng này có vai trò nh mt
công c khuyn mi: Nâng cao tính cnh tranh trong thng mi; Kích cu gia tng
sn phm tiêu th, gim chi phí ct tr hàng tn kho; Ci thin hoc duy trì mi quan
h thân thit vi khách hàng đng thi to dng đc hình nh, n tng tt.
i vi ngi hng tín dng thng mi, khon tín dng này có vai trò nh
mt ngun tài tr ngn hn, nht là vi các doanh nghip mi thì đây công c hu hiu
đ gia tng nng lc sn xut kinh doanh trong điu kin còn hn ch v vn. Tính
Thang Long University Library
5
mm do trong hot đng tín dng thng mi cng là mt yu t to thun li cho
mua bán gia hai bên: Doanh nghip không cn có th chp, cm c hay ký n đ có
đc vn tín dng. S quá hn trong hot đng tín dng thng mi cng đc xem
nh nhàng hn so vi các khon vay n bng hình thc khác trên th trng tài chính.
Nh vy có th thy tín dng thng mi nm gi mt vai trò quan trng trong
hot đng sn xut kinh doanh và trong chính mi quan h thng mi ca doanh
nghip. Không nhng gii quyt đc nhu cu vn lu đng đi vi bên mua cho chu
k hot đng sn xut kinh doanh mi mà còn góp phn đy nhanh tc đ lu thông
không hoàn toàn là mt công c tài chính, vì nó có xu hng kích thích nhu cu mua
hàng ca khách hàng và đa ra quyt đnh la chn nhà cung cp. Trong lnh vc kinh
doanh, vi s cnh tranh gay gt, doanh nghip khó có th chin thng trong cuc
chin giá c. Doanh nghip nào tng giá đ hng ti tng doanh thu, li nhun, rt có
th doanh nghip đó s cht đu tiên. Vì tính cht sn phm ca h không có s khác
bit quá ln so vi mt bng chung. Hoc trong trng hp sn phm ca doanh
nghip có tính u vit hn so vi các doanh nghip khác, quyt đnh v giá cha chc
mang li li ích dài hn cho doanh nghip. Nhng vi vic s dng chính sách tín
dng thng mi, nhà cung cp có th gia hn tín dng cho khách hàng bng cách cho
phép h tr tin sau ngày đn hn. ây là hình thc tip cn khôn ngoan v chính sách
phân bit giá so vi đi th cnh tranh.
Tin
Các khon
phi thu
Hàng tn
kho
Vn
Lu ng
Qun tr
tín dng
thngă
mi
(1)
(2)
(2)
Thang Long University Library
7
Phng pháp đu t bn vng: Qun tr các khon phi thu cng nh mt hình
đ thanh toán tin hàng. Thi hn tín dng càng dài, khách hàng đc chim dng vn
càng lâu, chu k luân chuyn tin càng ln, t đó gây đng vn t các khon phi thu,
điu này dn ti chi phí tng và kh nng khách hàng không thanh toán cng nh n
xu càng cao.
8
Chit khu tin mt: Là chính sách gim giá cho các khon thanh toán sm. iu
này giúp kích thích doanh s bán hàng đng thi rút ngn chu k luân chuyn tin. Vì
khách hàng mun đc hng chit khu phi thanh toán sm theo đúng điu khon
doanh nghip thit lp v hn chi tr. Tuy nhiên, chit khu ngha là giá tr nhn đc
thp hn, doanh nghip cn so sánh gia chi phí tit kim đc và li ích suy gim đ
thit lp mc chit khu hp lý. Mc chit khu này cng phi đc tính toán sao cho
khách hàng mun thanh toán sm đ đc hng li ích.
Chính sách thu tin: cp đn các th tc dùng đ thu tin tài khon đn hn,
bao gm s bn b hoc sao lãng trong quá trình thu. mt mc đ nào đó, doanh
nghip có th ch vit th nhc nh sau thi gian khách hàng trì hoãn thanh toán, trong
khi mc đ khác, h phi hành đng kiên quyt đ thu hi nhanh chóng các khon
phi thu. Tuy nhiên, sc ép thái quá có th dn ti vic khách hàng chuyn đi nhà
cung cp. Doanh nghip cn có chính sách thu tin mm do, thích hp vi tng đi
tng khách hàng trong các trng hp c th.
1.1.2.3. Các bc xây dng chính sách tín dng
Nh vy, Chính sách tín dng đc hình thành trên 4 yu t c bn, đó là: Tiêu
chun tín dng; Chit khu tin mt; Thi hn bán chu; Chính sách thu tin. Di đây
là các bc c th da trên 4 yu t trên đ xây dng mt chính sách tín dng:
Bc 1: Xây dngăđiu khon tín dng
ây là điu kin quy đnh doanh nghip bán hàng hóa, dch v bng cách thu tin
v ngay hoc cho khách hàng mua chu. Nó bao gm 3 yu t: Thi gian tín dng;
Chit khu tín dng; Công c tín dng.
Trong đó, thi gian cung cp tín dng là khong thi gian mà khon tín dng
tín dng nhn đc trong thi hn chit khu. Tín dng thng mi tn phí là khon
tín dng vt quá tín dng thng mi min phí, chi phí ca nó bng khon đc chit
khu b mt.
Vi điu kin 2/10 Net 30, chng hn nu giá tr hóa đn là 100 đng thì vi nhng
điu kin nh trên, ngi mua hàng s ch phi tr 98 đng nu thanh toán trong vòng
10 ngày và tr toàn b 100 đng nu thanh toán sau ngày th 10. Bng giá 100 đng
có hai thành phn:
Bng giá = Giá thc (98 đng) + Phí tài tr (2 đng)
Ngi mua hàng có th tr trong 10 ngày đ nhn khon tín dng min phí, hoc
tr vào ngày th 30 đ tn dng ti đa thi gian chim dng vn, nh vy ngi mua
hng khon tín dng ti đa trong vòng:
30 – 10 = 20 (ngày)
Chi phí ca khon tín dng thng mi là chi phí mà khi ngi mua không thanh
toán đc tin trong thi hn hng chit khu, đc tính theo công thc sau:
T l chi phí =
T l chit khu
×
360
(1)
100 – t l
chit khu
S ngày
mua chu
–
Thi gian đc
hng chit khu
(Ngun: [8 – Tr.43])
Câu hi đt ra là “2% chit khu thanh toán có là đng lc đáng k đ đy nhanh tc
Hình thc
Phngăthc giao dch
S dng
CBD
(Cash before
delivery)
Tr tin trc khi giao hàng: Phi tr tin
trc khi cht hàng lên phng tin vn
chuyn. Thanh toán bng séc bo chi hoc
hi phiu.
Ngi mua hàng chu
ri ro cao.
SDBL
(Sight draff – bill
of lading)
Sau khi hàng hóa đc cht lên xe, hi phiu
mua hàng cùng vn đn ch hàng đc gi
đn ngân hàng thanh toán. Doanh nghip
phi tr tin hàng đ nhn đc vn đn và
s dng nó đ nhn hàng t nhà vn chuyn.
Các nhà ch to ô tô,
đ hp thng bán
hàng theo th thc
này.
COD
(Cash on
delivery)
Tr tin khi giao hàng: Ngi mua hàng
phi tr tin cho ngi vn chuyn trc khi
nhân đc quyn s hu hàng hóa. Thanh
giao đư đc bán xong.
Thng áp dng vi
nhà đu c lnh vc
tp chí, vn hóa phm.
Thanh toán theo
mùa v (Net 30,
2/10 Net 30…)
Thanh toán toàn b hàng hóa đư đc giao
trc đó, nay đn hn tr theo ngày ghi
trong hp đng.
Thng áp dng cho
các loi đ chi tr em,
sách giáo khoa…
Thanh toán theo
tháng
Ngi mua hàng thanh toán toàn b tin
mua hàng trong tháng chm nht là vào
ngày 25. T l chit khu thng áp dng
2/10, tc là chit khu 2% trong khong 10
ngày đu ca tháng tip theo.
Thng áp dng trong
ngành kinh doanh các
loi hàng giao nhiu ln
trong tháng (qun áo, đ
trang sc…)
(Ngun: [7 – Tr.425])
12
Bc 2: Phân tích tín dng
(4)
S vòng quay phi tr ngi bán
(Ngun: [6 – Tr.145])
Ch tiêu này càng ngn chng t kh nng thanh toán tin hàng càng nhanh,
doanh nghip ít đi chim dng vn ca các đi tác. Ngc li, thi gian mt vòng
quay càng dài, chng t kh nng thanh toán chm, s vn doanh nghip đi chim
dng nhiu nh hng ti uy tín và thng hiu.
Sau quá trình phân tích tín dng phi tr, ta có th xem xét thêm v các ch tiêu
kh nng thanh toán n ngn hn ca doanh nghip. i vi doanh nghip đi chim
dng vn nhiu, liu h có kh nng đm bo chi tr các khon n này? đánh giá
cht lng tài chính cng nh hiu qu hot đng, ch tiêu v kh nng thanh toán là
nhng thông tin hu ích đ cng c nim tin, gây dng uy tín doanh nghip vi nhà
Thang Long University Library
13
các nhà cung cp, t chc tín dng,… Ta có th đánh giá kh nng thanh toán qua s
liu trên Bng cân đi k toán và s dng nhng công thc sau:
H s kh nng thanh toán ngn hn =
Giá tr TSNH
(5)
Giá tr N ngn hn
(Ngun: [4 – Tr.28])
Ch tiêu này cho bit vi tng giá tr ca tài sn ngn hn hin có, doanh nghip
có đm bo kh nng thanh toán các khon n ngn hn không. Ch tiêu này càng cao
chng t kh nng thanh toán n ngn hn càng tt và ngc li. Ch tiêu này cao
chng t mt b phn ca tài sn ngn hn đc đu t t ngun vn n đnh, đây là
nhân t làm tng tính t ch trong hot đng tài chính. Ch tiêu thp, kéo dài có th
dn ti doanh nghip ph thuc tài chính vào các khon n ngn hn, vic chim dng
14
Thu thp thông tin
T ngun d liu th cp: Mt cách đn gin nht đ thu thp thông tin là xem
xét lch s thanh toán ca bn thân khách hàng vi doanh nghip, xác sut thanh toán
bao nhiêu? Có tr tin đúng hn không? Xp vào loi ri ro cao hay thp? ây là
phng pháp ph bin vì s liu có sn, d dàng thu thp đc t s công n ca
doanh nghip. u đim ca phng pháp này là tính nhanh chóng, tin li, d dàng
tip cn thông tin, thông tin có tính chính xác cao do đc chính doanh nghip tng
hp, lu tr. Nhc đim ca nó là: Không áp dng đc vi nhng khách hàng mi
giao dch ln đu.
T ngun d liu s cp: Mt cách khác đ doanh nghip đánh giá đim tín dng
ca khách hàng là yêu cu h cung cp các thông tin tài chính nh bng cân đi k
toán, báo cáo thu nhp,… t đó xem xét mt s ch tiêu tài chính c bn nh t sut
sinh li, tc đ chu chuyn vn lu đng… đ cân nhc có cung cp tín dng thng
mi hay không. Phng pháp này thng đc áp dng vi đi tng là khách hàng
mi. u đim ca nó là gii quyt đc hn ch ca phng pháp s dng lch s
thanh toán trên. Còn nhc đim: Tính chính xác ca thông tin là không đc đm
bo, vì ngun thông tin là do chính khách hàng – ngi có nhu cu đc cp tin dng
thng mi cung cp. Ngoài thu thp d liu t chính khách hàng ra, doanh nghip
cng có th tham kho các kênh thông tin khác nh:
- T các doanh nghip trong cùng ngành đư tng có thi gian tip xúc – giao dch
vi khách hàng. Doanh nghip có th thng thuyt đa ra yêu cu v vic cùng chia
s thông tin v các đi tng khách hàng mà hai bên có quan h tín dng thng mi.
- các nc phát trin, doanh nghip cng có th mua thông tin khách hàng t các
t chc bán thông tin đ bit tình hình thanh toán ca khách hàng, t đó bit đc tình
hình kinh t làm c s quyt đnh có nên bán chu hay không.
- Ngân hàng cng là mt kênh thông tin đáng lu Ủ. Do ngân hàng có quan h tín
dng vi nhiu loi khách hàng khác nhau nên có kh nng nhn đc nhng thông tin
nng lc ca khách hàng bng cách kim tra kh nng thanh toán. Yu t này còn liên
quan đn sc mnh tài chính ca khách hàng, đc bit là giá tr ròng. Doanh nghip có
th thu thp thông tin này bng cách đánh giá bng cân đi k toán qua các thông s
tài chính.
- Collecteral – Tài sn th chp: Xem xét khách hàng di giác đ các tài sn riêng
mà h có th s dng đ đm bo cho các khon n (thng dùng trong qun tr tín
dng ngân hàng).
- Condition – iu kin tr n: Các điu kin kinh t nói chung trong lnh vc kinh
t nói chung và trong lnh vc kinh doanh ca khách hàng (áp dng trong lnh vc
qun tr tín dng ngân hàng).
Ngoài mô hình 5C trên, doanh nghip cng có th tham kho mt s mô hình
khác trong quá trình phân tích thông tin khách hàng nh: Mô hình 5P (tng t mô
hình 5C); Phân tích theo ni dung ca h s CAMPARI (thng s dng phân tích tín
dng ngân hàng).