I. LÝ DO CHỌN ĐỀN TÀI
1 Đặt vấn đề
11. Lý do khách quan
- Có thể nói, âm nhạc là một nhu cầu tất yếu của cuộc sống. Việc học âm
nhạc đã khó, việc dạy âm nhạc còn khó hơn. Ở trường THCS, học sinh được học
âm nhạc không phải để trở thành những người hát hay, đàn giỏi. Nhưng âm nhạc
sẽ giúp học sinh cân bằng nội dung học tập, tạo không khí hăng say trong học
tập
1.2 Lý do chủ quan
- Xuất phát từ mục tiêu giáo dục nhằm đào tạo con người mới có ý thức học
tập tự giác, có tri thức cơ bản vững chắc, biết tư duy khoa học và có óc thẩm mỹ
góp phần tích cực hoàn thiện con người mới, để hướng con người tới Chân –
Thiện – Mĩ. Bộ môn âm nhạc phải được coi như là một môn văn hóa bắt buộc, tất
cả học sinh đều cần được học và phải học để có một trình độ văn hóa âm nhạc
phổ thông trong nền học vấn chung của cấp THCS. Nắm vững tư tưởng chỉ đạo
để xây dựng môn âm nhạc trường THCS, coi trọng thực hành, nhất là ở phân môn
học hát; giảm nhẹ tính kinh viện, hàn lâm ở phân môn nhạc lí, tập đọc nhạc; chú ý
việc cho nghe nhạc ở phân môn âm nhạc thường thức để xây dựng và nâng cao
thẩm mĩ âm nhạc cho học sinh.
- Như đã nói ở trên, dạy âm nhạc ở trường phổ thông có những đặc điểm
khác với dạy âm nhạc ở trường chuyên môn. Đối tượng của giáo viên chính là
toàn bộ học sinh, bất kể có năng khiếu hay không có năng khiếu. Chính vì thế,
phương pháp dạy nhạc ở trường THCS sẽ có kiểu cách riêng. Nếu không biết phối
hợp bài học với trình độ của học sinh, cũng như sở thích học nhạc của học sinh,
với sự thích thú tìm tòi, với sự phối hợp giữa các em học yếu và các em học tốt,
tiết học âm nhạc có thể sẽ thất bại.
- Điều này đặt ra trong tôi nhiều câu hỏi: Làm sao có thể vừa kết hợp những
tinh hoa của phương pháp dạy học truyền thống vừa kết hợp với phương pháp dạy
học mới, để có thể luôn luôn dạy tốt môn âm nhạc? Không những thế, làm thế nào
1
để biết tận dụng tối đa những phương tiện dạy học đa dạng, các phương pháp dạy

trực tiếp cho học sinh bằng nhiều phương pháp như giọng đọc nhạc , phong cách,
bản lĩnh nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy .Đồng thời giúp các em vui tươi phấn
khởi thoải mái hơn về tinh thần trong giờ học. Là một giáo viên giảng dạy bộ môn
âm nhạc, bản thân tôi luôn cố gắng học hỏi và sáng tạo hơn nữa để thực hiện tốt
vai trò của mình trong công tác giảng dạy.
3. Mục đích đề tài
Đây là áp dụng mới đối với học sinh của trường, phần lớn các em đều là
con gia đình nông nghiệp, lực học của các em không đồng đều. Tôi đặc biệt chú ý
đến số học sinh có học lực khá, giỏi và có năng khiếu về âm nhạc , số học sinh còn
lại không có năng khiếu tôi áp dụng phương pháp này chỉ yêu cầu các em ở mức
hát đúng lời, đúng cao độ, cảm nhận được tính chất âm nhạc của bài.
4.Lịch sử đề tài .
Đề tài này đã được các anh (chị) đồng nghiệp nghiên cứu ở những năm học
trước nhưng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu và đi sâu những cái riêng của tôi để đúc
kết thành đề tài có hiệu quả cho trường cùa tôi đang giảng dạy, mong các anh chị
đồng nghiệp hổ trợ góp ý kiến cho để cho đề tài hoàn thành tốt hơn.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổ chức học theo nhóm.
- Phương pháp phát triển các kỹ năng âm nhạc.
- Phương pháp kỹ năng quan sát.
- Phương pháp kỹ năng nghe.
- Phương pháp kỹ năng gõ đệm.
6 . Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
Từ thực trạng trong việc dạy học âm nhạc trường THCS Vĩnh Bình huyện
Vĩnh Hưng – Tỉnh Long An . Trên cơ sở của kết quả nghiên cứu tơi đưa ra
3
áp dụng phương pháp mới để dạy tốt âm nhạc cho giáo viên và học sinh
trường THCS Vĩnh Bình .
II. NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
1. Thực trạng đối tượng

thường xuyên thì mới có thể nhớ lâu được. âm nhạc cũng chính là một ngôn ngữ,
học sinh cũng phải biết ôn luyện thì việc giải mã các ngôn ngữ âm nhạc sẽ không
còn khó khăn. Không những thế, với môn tiếng anh, học sinh có biết bao nhiêu từ
vựng học sinh phải nhớ. Còn âm nhạc, học sinh chỉ cần nhớ 7 tên nốt xoay quanh
các cao độ khác nhau:
Thực tế, không phải học sinh học một lúc tất cả các tên nốt trên, mà học
dần dần và đều được ôn luyện qua các bài TĐN tiếp theo.
 Lớp 6: Học sinh làm quen với 7 tên nốt chính ( TĐN số 1, 2, 3)
Học thêm vị trí nốt Sì (TĐN số 4)
Học thêm vị trí nốt Sòn ( TĐN số 10)
Vì thế, việc nhớ tên nốt không quá khó đối với học sinh. Vậy phải làm sao
để học sinh có thể nhớ được các tên nốt trên? Dưới đây tôi xin trình bày một số
giải pháp.
5
2.1. Sử dụng tập chép nhạc:
Tập chép nhạc phải là cuốn tập kẻ sẵn các khuông nhạc, học sinh chỉ cần
ghi nốt lên khuông nhạc mà thôi. Có tập chép nhạc, học sinh sẽ ghi tất cả các bài
tập đọc nhạc vào cuốn tập chép nhạc. Thói quen của học sinh là ghi tên nốt vào
Sách Giáo Khoa, để tránh trường hợp này, giáo viên sẽ nhắc nhở học sinh ghi tên
nốt của từng nốt nhạc ở phía dưới các nốt nhạc trong tập chép nhạc. Học sinh sẽ
chép trước 3 – 5 lần bài tập đọc nhạc sẽ được học trong tiết học tiếp theo.
Việc sử dụng tập chép nhạc sẽ giúp ích rất nhiều cho giáo viên và học sinh:
Đối với học sinh:
Giúp học sinh không phải kẻ khuông nhạc mỗi khi cần ghi nốt nhạc, rèn
luyện cách ghi nốt nhạc,dễ nhớ và nhớ lâu tên nốt vì ghi chép lại là cách nhớ
lâu nhất ,hình dung được cao độ của mỗi nốt nhạc nhờ vào vị trí cao thấp của
từng nốt trên khuông, biết và đọc trước tên nốt của bài TĐN sắp học.
Đối với giáo viên: Giúp giáo viên ít tốn thời gian trong việc cho học sinh đọc
tên nốt, dành thời gian cho việc gõ đệm và đọc tiết tấu, giai điệu.
Khi cho học sinh sử dụng tập chép nhạc, giáo viên phải kiểm tra việc thực

lợi ích riêng.
Giúp những học sinh yếu, không có năng khiếu vẫn đọc được bài tập đọc nhạc.
Ví dụ: Với 1 bài tập đọc nhạc, sau khi đọc tên nốt, tới phần nghe giai điệu,
GV sẽ đàn giai điệu từng câu 3 lần.
7
- Lần 1: HS lắng nghe .
- Lần 2: HS đọc nhẩm theo giai điệu .
- Lần 3: Các bạn đọc tốt trong nhóm sẽ đọc mẫu cho cả nhóm và tập
cho các bạn học sinh yếu đọc.
Sau 1 phút, giáo viên sẽ gọi một nhóm trình bày cho cả lớp nghe câu
nhạc đó và cả lớp cùng đọc lại câu nhạc.
Rút ngắn thời gian trong công việc nhận xét bài TĐN
Ví dụ: Khi nhận xét bài TĐN, giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi, từng
nhóm học sinh thảo luận trong 2 phút và viết câu trả lời vào bảng thảo luận.
- Bài TĐN được viết ở nhịp mấy? Được chia làm mấy câu? Mỗi câu
có điểm nào giống hoặc khác nhau?
- Có những hình nốt nào trong bài? Có những hình tên nốt nào trong
bài?
- Tiết tấu chính trong bài là gì?
- Ngoài ra, bài TĐN còn có các ký hiệu âm nhạc nào khác?
Giáo viên cần phải linh động thay đổi nhiều cách thức thảo luận nhóm để tránh
nhàm chán nơi học sinh
Ví dụ:
- GV viết câu hỏi lên bảng, HS thảo luận theo nhóm, sau 2 – 3 phút,
ghi câu trả lời vào bảng thảo luận .
- GV viết câu hỏi lên bảng phụ , giao về cho mỗi nhóm một số câu trả
lời, các nhóm sẽ thảo luận, sau 2 – 3 phút, chọn câu trả lời đúng và
lên dán trên bảng phụ .
8
- Mỗi nhóm có thể đặt các câu hỏi để cho nhóm khác trả lời.

0
.
Phần quan sát sẽ rất có lợi khi học sinh nhận xét bài tập đọc nhạc, điều này
sẽ giúp học sinh:
- Biết cách đọc bài tập đọc nhạc theo thứ tự trong bài.
- Nhớ được các tên nốt bằng cách nhìn trực tiếp các nốt nhạc (không
phải tên nốt).
- Chú ý các ký hiệu trong bài tập đọc nhạc.
- Chú ý đến bài học, không lo ra làm chuyện riêng.
b. Kỹ năng nghe:
Đây là kỹ năng không thể thiếu trong âm nhạc. Không có tai nghe, học sinh
rất khó hát đúng được cao độ, trường độ của bài tập đọc nhạc. Tuy nhiên, kỹ năng
này cần phải được rèn luyện nhiều. Ở các lớp phổ thông, để rèn luyện kỹ năng
nghe cho học sinh, giáo viên sẽ phải luyện tập thường xuyên trong các giờ học hát
và tập đọc nhạc.
Đối với giờ tập đọc nhạc, giáo viên có thể thực hiện các cách sau:
Kết hợp đọc tên nốt và cao độ
- Giáo viên có thể cho học sinh đọc kết hợp đọc tên nốt và cao độ. Khi
học sinh đọc, giáo viên đàn cao độ để làm chỗ dựa cho học sinh.
10
- Nếu học sinh đọc sai (cao độ hay tên nốt), giáo viên phải dừng lại
sửa sai ngay cho học sinh, sau đó mới cho học sinh tiếp tục đọc các
câu còn lại .
- Có thể cho học sinh đọc lại toàn bộ bài tập đọc nhạc tùy theo trình độ
của học sinh.
Kết hợp tên nốt, cao độ và tiết tấu (hoàn chỉnh một câu nhạc)
- Đàn giai điệu từng câu từ 3 – 4 lần cho học sinh nghe.
 Lần 1: GV đàn đúng tốc độ, có thể hơi nhanh.
 Lần 2: GV đàn chậm rõ từng nốt theo đúng giai điệu.
 Lần 3: GV đàn giống lần 2 nhưng nhanh hơn một chút.

Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp học sinh:
- Giữ vững nhịp phách, khi đọc không cần đàn, học sinh vẫn không
bị cuốn nhịp hoặc lơi nhịp.
- Ý thức được tầm quan trọng của tiết tấu trong bài tập đọc nhạc.
- Có thể phân biệt các loại tiết tấu khác nhau.
12
Cách thực hiện:
- Khi giáo viên đàn giai điệu từng câu, giáo viên nên kết hợp thêm
phần gõ phách (tay phải đàn, tay trái gõ phách).
- Học sinh sẽ phải thể hiện câu nhạc bằng cách đọc tên nốt đúng cao
độ, tiết tấu kết hợp với gõ phách.
- Mỗi khi học sinh đọc bài tập đọc nhạc, giáo viên phải luôn nhắc
nhở học sinh gõ phách. Điều này sẽ giúp học sinh phát triển thành
thói quen gõ phách mỗi khi đọc nhạc.
Khi sử dụng phương pháp này, giáo viên cần phải chú ý một số vấn đề sau:
- Giáo viên phải quản lý lớp tốt khi học sinh thảo luận: quan sát,
hướng dẫn và tránh gây mất trật tự trong lớp học.
- Giáo viên phải là người chốt lại các câu trả lời sau khi các nhóm trình
bày .
- Không để thời gian thảo luận quá lâu hay quá nhanh.
- Khuyến khích những cá nhân hay nhóm có kết quả tốt.
- Để tránh trường hợp chỉ có một học sinh trong nhóm trình bày hoài,
Giáo viên hướng dẫn các nhóm phân công cho mỗi thành viên trả lời
một câu hỏi, nhóm trưởng là người tổng kết lại và truyền đạt cho tất
cả các thành viên trong nhóm hiểu vấn đề. Khi đó, giáo viên có thể
gọi bất kỳ học sinh nào trong nhóm trình bày cũng đều được.
Theo tôi, môn âm nhạc còn có thể liên kết với các môn học khác, ngay cả
phân môn tập đọc nhạc. Giáo viên nên giới thiệu cho học sinh:
- Về xuất xứ, tác giả bài hát (nếu bài tập đọc nhạc là trích đọan một
bài hát).

+ Trong bài đã sử dụng những hình nốt gì? -> Hình nốt đen , móc đơn
+ Kí hiệu âm nhạc? -> Dấu lặng đơn, lặng đen
+ Tên nốt? -> Đồ, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Xi, Đố
+ Nốt thấp nhất, cao nhất? -> Đồ, Đố.
- GV cho HS luyện đọc thang âm Đô Trưởng, đọc đi lên và đi xuống nhiều lần.
- GV cho HS vỗ tay theo hình tiết tấu trong bài:
15
2
4
- GV cho HS tay vỗ, miệng đọc: Đơn đơn đơn đơn….đen đơn lặng - Đơn đơn đơn
đơn….đen lặng. Tập đọc nhiều lần trơi chảy nhằm giúp HS vỡ bài về trường độ.
- GV đánh đàn cho HS tập từng câu.
- Cho HS ráp cả bài, HS gõ phách theo nhịp.
- GV gọi vài HS khá đọc mẫu theo đàn. Khi HS đã đọc tốt, GV gợi ý cho HS đặt
lời ca, kết hợp đánh nhịp
Ví dụ: “Nào cùng nhau cầm tay ta vui múa và ta hát mn câu ca. chan chứa tình
mến thương chúng mình sát vai với lòng thiết tha”
3 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Năm học
Đạt
Số lượng %
Môn Âm nhạc
290 100
Phân môn Tập
đọc nhạc
290 100
Nhận xét kết quả
Sau khi áp dụng phương pháp trên, tơi nhận thấy học sinh hứng thú hơn với phân
mơn tập đọc nhạc, khơng còn xem giờ học tập đọc nhạc là một “cực hình” nữa.
Ngồi ra, học sinh đã cảm thấy tự tin hơn khi đọc tên nốt, khi gõ tiết tấu. Hơn

- Đây là cách có thể áp dụng trên mọi đối tượng học sinh. Đặc biệt là
học sinh yếu kém, rất ngại hát hoặc đọc nhạc.
- Đây là cách dễ làm, thu hút được nhiều đối tượng học sinh của lớp
(từ khá giỏi đến yếu nhất).
- Đây cũng là cách khả thi, vì giáo viên có được sự giúp đỡ của các
học sinh khá giỏi của lớp. Giáo viên có thể đào tạo cho nhóm học
17
sinh này cách giúp bạn ngay từ đầu năm học, có trách nhiệm hơn
với bạn.
Trong khuôn khổ một sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã trình bày những
vấn đề mà tôi tâm đắc nhất về phương pháp giúp học sinh hứng thú và học tốt
phân môn tập đọc nhạc. Tuy nhiên, phương pháp nào cũng chỉ mang tính chất
tương đối mà thôi, việc áp dụng một phương pháp vào trong thực tế giảng dạy đòi
hỏi sự vận dụng sáng tạo cao mới mong gặt hái thành công. Giáo viên cần có lòng
mê say âm nhạc, tâm huyết với nghề, sẵn lòng yêu trẻ, lại nhiệt tình học hỏi, tự
rèn luyện để nâng cao về chuyên môn và nghiệp vụ giảng dạy. Đồng thời giáo
viên cũng cần chịu khó bồi dưỡng kỹ năng sinh hoạt tập thể để luôn biết khơi dậy
nơi các em sự hứng khởi, tích cực, chủ động và sáng tạo trong học tập theo
phương pháp dạy học mới. Những yếu tố trên sẽ là cơ sở quan trọng để giáo viên
đạt được thành công trên bục giảng.
Cuối cùng tôi cũng mong được sự đóng góp ý kiến của ban giám khảo để
cách làm của tôi đạt hiệu quả cao hơn nữa.
Kiến nghị :
Hiện tại các trang thiết bị phục vụ cho môn học đã được cấp phát . Song
một số thiết bị đã bị hư hỏng và lạc hậu so với hiện nay : như đàn ooc- gan
không đủ chức năng , băng đĩa đã hư hỏng và thất lạc nhiều không đầy đủ, tranh
ảnh đã cũ và rách không dùng được . Bản thân tôi đề nghị mua thêm một số
trang thiết bị phục vụ cho việc dạy bộ môn âm nhạc như : Đàn ooc-gan mới ,
băng đĩa và tranh ảnh âm nhạc để việc học đạt được kết qua cao hơn.
18