Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để truyền
tải tư tưởng tình cảm của con người, nó xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bó mật
thiết với con người cho đến hết cuộc đời. Âm nhạc có tính truyền cảm trực tiếp,
bao gồm âm thanh của nhạc cụ và âm thanh của giọng hát. Con người sử dụng
âm nhạc như một loại phương tiện làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú,
góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Âm nhạc đem đến cho con
người những khoái cảm thẫm mĩ. Không những thế, âm nhạc còn có sức truyền
bá hết sức rộng lớn.
Môn âm nhạc ở bậc tiểu học bước đầu hình thành cho học sinh sự hiểu
biết về năng lực cảm thụ âm nhạc, và những hiểu biết đơn giản về kiến thức phổ
thông môn âm nhạc. Muốn đạt được điều đó người giáo viên phải tìm tòi, không
ngừng học hỏi để nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm để hướng dẫn, giảng
dạy cho các em biết gõ đệm đúng nhịp, đúng phách, đúng tiết tấu lời ca theo
yêu cầu của từng bài hát.
1) Lí do khách quan:
Hiện nay cơ sở vật chất ở trường tôi đang công tác còn nhiều thiếu thốn.
Trường chưa có phòng học Âm nhạc riêng. Học sinh ở đây chủ yếu là con em
đồng bào dân tộc thiểu số, việc học tiếng Việt đã khó, việc tiếp thu kiến thức
Âm nhạc còn khó hơn. Bản thân giáo viên lại ít thông thạo tiếng đồng bào dân
tộc, ngôn nhữ bất đồng nên việc truyền đạt kiến thức còn gặp nhiều khó khăn.
Vì vậy việc dạy cho các em gõ đệm đúng nhịp, đúng phách, đúng tiết tấu lời ca
còn gặp nhiều hạn chế.
2) Lý do chủ quan:
- Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc tại trường
tiểu học La Văn Cầu.
- Trước những thực tế khó khăn trên, bản thân tôi cùng các bạn bè đồng
nghiệp luôn luôn tìm tòi, học hỏi, đúc kết kinh nghiệm để tìm ra phương pháp
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 1
cùng các môn học khác giáo dục nhân cách của con người. Để giúp các em có
năng lực cảm thụ Âm nhạc, biết hát đúng giai điệu, tiết tấu, gõ đệm đúng yêu
cầu thì trước hết cần phải giúp các em nắm vững cách gõ đệm theo nhịp, theo
phách, theo tiết tấu lời ca.
- Việc gõ đệm đúng giúp các em hát đúng giai điệu, tiết tấu của bài hát.
- Giúp học sinh biết phân biệt bài hát nhịp 2 hoặc nhịp 3 để gõ đệm theo
nhịp chính xác.
- Giúp học sinh biết phân biệt cách gõ đệm theo từng kiểu:
+ Gõ đệm theo nhịp là gõ vào phách mạnh của từng ô nhịp.
+ Gõ đệm theo phách là gõ vào các phách mạnh và nhẹ có ở trong bài.
+ Gõ đệm theo tiết tấu lời ca là có bao nhiêu tiếng trong lời ca thì gõ bấy
nhiêu cái.
2) Phương pháp:
- Sự phối hợp các phương pháp trong một tiết học là rất quan trọng, chúng
ta phải lựa chọn phương pháp cụ thể cho từng tiết học, sử dụng phối hợp các
phương pháp để đạt hiệu quả cao nhất. Trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử
dụng phương pháp nghiên cứu đề tài:
+ Nghiên cứu tài liệu
+ Quan sát thực tiễn
+ Phân tích sản phẩm
Tuy nhiên tùy từng bài hát để lựa chọn phương pháp giảng dạy, lựa chọn
kiểu gõ đệm và nhạc cụ để sử dụng cho từng bài hát, từng cách dạy tạo không
khí vui tươi sôi nổi trong giờ học và đạt hiệu quả giảng dạy cao nhất.
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 3
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
PHẦN III: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIÊN
1. NỘI DUNG:
Bước vào đầu năm học mới tôi được BGH phân công giảng dạy các lớp:
1A, 2A, 2B, 2C, 3A, 3B, 3C, 4C. Có năm lớp ở trường chính và ba lớp ở phân
phù hợp nhất với điều kiện thực tế tại trường và khả năng tiếp thu của các em.
Tìm tòi sáng tạo ra các trò chơi Âm nhạc sử dụng các kiểu gõ đệm lồng ghép
vào tiết học, giúp các em thêm hứng thú với môn học, hăng say với các trò chơi
để các em tiếp thu một cách tốt nhất về các cách gõ đệm theo nhịp, theo phách,
theo tiết tấu lời ca cho một bài hát.
Giáo viên khi lên lớp luôn vui vẻ hòa mình cùng học sinh, tạo sự gần gũi
giữa thầy và trò. Tạo cho lớp học không khí thoải mái, luôn quan tâm đến tất cả
các em trong lớp, đặc biệt là những em học sinh cá biệt. Không để các em đó ra
ngoài lề lớp học, giúp các em hòa đồng cùng bạn bè thực hiện tốt các hoạt động
trong giờ học. Giáo viên tạo điều kiện cho các em khác được tự nhiên bộc lộ,
phát triển khả năng năng khiếu của mình.
Trước khi lên lớp giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài dạy ở nhà. Soạn giáo
án đầy đủ, cụ thể từng hoạt động cho từng đối tượng học sinh khác nhau. Sáng
tạo, đan xen, lồng ghép các phương pháp, hình thức gõ đệm và chọn nhạc cụ gõ
đệm trong một tiết học. Khi lên lớp giáo viên cần mang đầy đủ các đồ dung,
dụng cụ cần thiết cho tiết dạy để học sinh được trực tiếp thực hiện. Tránh tình
trạng dạy chay, học sinh sẻ khó thực hiện đượccác hoạt động trong bài học. Lâu
ngày học sinh sẻ mất đi hứng thú học môn Âm nhạc và không nắm được cách gõ
đệm theo từng kiểu. Nên giáo viên cần phải cho học sinh làm quen và thực hành
ngay các kiểu gõ mà giáo viên giới thiệu. Mục đích tạo cho học sinh hứng thú
với môn học, giúp các em tạo được kĩ năng kĩ xão về gõ đệm, phân biệt được
các kiểu gõ đệm khác nhau như thế nào!
Qua một năm tôi được phụ trách giảng dạy môn Âm nhạc bản thân tôi
nhận thấy rằng học sinh trường tôi còn lúng túng chưa phân biệt được từng cách
gõ đệm theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu lời ca khác nhau như thế nào trong
một bài hát cụ thể.
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 5
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Ví dụ: Có lần tôi dạy bài “Cùng múa hát dưới trăng” của nhạc sĩ Hoàng
Trong muôn vàn yêu thương. Nào bàn, nào
ghế…
Gõ phách: x x x x x x x x x x x
x x
HSTH: x x x x x x x x x
x x
Hay đối với những bài có đảo phách thì học sinh lúng túng không biết gõ
đệm thế nào dẫn đến việc gõ đệm sai và hát sai giai điệu của bài hát. Ví dụ như
bài: “Tiếng hát bạn bè mình” của nhạc sĩ Lê Hoàng Minh đảo phách ở câu
“Một lời mẹ ru con bình yên giấc say” có nhiều em hát đúng nhưng gõ đệm lại
sai:
==&==2====D=====D===
===D=====E======V====
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 7
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
==T======V=====H=====
=E====e===!
Một lời mẹ ru con bình yên giấc
say
Gõ phách: x x x x x x
x x
HSTH: x x x x x x
x
Có nhiều em gõ đệm sai dẫn đến việc hát sai giai điệu:
==&==2====D=====D====
==D=====E======V=====
=T======V=====H======
E====e===!
Một lời mẹ ru con bình yên giấc say
gõ. Khi bài hát bắt đầu là phách mạnh thì sẽ gõ đệm ngay vào phách mạnh đầu
tiên.
Ví dụ: Bài “Tìm bạn thân” nhạc và lời: Việt Anh
==&==2====F=====I=====
=I======I====I=====I===
==Y======F=====G=====
G=======
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 9
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Nào ai ngoan ai xinh ai tươi. Nào ai
yêu…
Gõ nhịp: x x x x
Bài: “Cộc cách tùng cheng” nhạc và lời: Phan Trần Bảng
==&==2======V======F=
===F=====G====F====I==
==I====I=====Y=====I===
========
Sênh kêu nghe tiếng vui nhất cách cách cách cách…
Gõ nhịp: x x x
Tất cả các bài hát trong chương trình lớp 1 và lớp 2 đều có thể gõ đệm
theo nhịp 2, riêng bài “Chúc mừng sinh nhật” viết theo nhịp 3 cần chú ý trong
một nhịp có 1 phách mạnh và 2 phách nhẹ. Khi gõ đệm theo nhịp 3 phải hướng
dẫn kĩ cho các em nếu không sẽ dễ nhầm lẫn phách mạnh với phách nhẹ.
Ví dụ:
==&=3===C=====C====
=T=====S===V=====e===
=C======C=====T====S=
====W====f==!
trung, gõ đệm đúng nhịp, đều đặn, hát đúng giai điệu lời ca. Tôi rất vui vì đã tạo
cho các em có ý thức, hứng thú khi học môn Âm nhạc
Đối với gõ đệm theo tiết tấu lời ca giáo viên cũng nên dùng phương pháp
truyền miệng vì nếu giáo viên giải thích thì các em sẽ không hiểu những lời giáo
viên nói dẫn đến việc các em lúng túng không biết nên gõ đệm thế nào. Giáo
viên đánh dấu vào những từ cần gõ đệm theo tiết tấu lời ca ở trong bài.
Ví dụ: Bài: “Lí cây xanh” dân ca Nam Bộ.
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 11
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
==&==2======G======V=
=====V=======V==9===D
=====Y=====W=======V=
=9========
Cái cây xanh xanh thì lá cũng xanh…
Gõ tiết tấu: x x x x x x x x
Một số em không nắm vững cách gõ đệm theo tiết tấu lời ca nên khi gõ
đệm theo tiết tấu lời ca cho một bài hát các em thường gõ sai, gõ kết hợp hai
kiểu một lúc.
Ví dụ: Bài: “Sắp đến tết rồi” nhạc và lời: Hoàng Vân.
==&==2====G=======G==
====W======T===:=====
G=======D=======W===
===V===:==!
Sắp đến tết rồi đến trường rất
vui.
Gõ tiết tấu: x x x x x x x x x
x
Trường hợp này giáo viên nên hướng dẫn học sinh tập đọc lời ca theo tiết
tấu nhiều lần. Sau đó giáo viên hướng dẫn các em đọc lời ca kết hợp gõ đệm
minh họa là công việc không thể thiếu trong quá trình dạy hát cho trẻ em. Người
có trình độ văn hóa âm nhạc không nhất định phải hát hay, đàn giỏi mà chủ yếu
là căn cứ vào năng lực cảm thụ, tiếp thu âm nhạc và tích cực tham gia những
hoạt động âm nhạc như: nghe, xem, tập hát, gõ đệm và biết rung động trước thế
giới âm nhạc. Khi các em hát đúng, tiếp thu được các kiến thức phổ thông về
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 13
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Âm nhạc, biết rung động trước thế giới Âm nhạc, các em tập gõ đệm cho bài hát
sẽ hiệu quả hơn.
Khi giáo viên dạy hát cho các em cần nêu rõ nội dung, thể loại của bài
hát. Tập cho các em nhận biết được bài hát ở nhịp nào. Khi các em nắm vững
nội dung của bài hát, thể loại là dân ca, hành khúc, vui tươi linh hoạt hay nhẹ
nhàng tình cảm. Giáo viên cần nêu rõ việc chọn kiểu gõ đệm cho từng bài hát,
từng thể loại khác nhau.
- Dân ca thì không nên dùng kiểu gõ đệm theo tiết tấu lời ca vì có nhiều
tiếng luyến láy.
- Gõ đệm theo tiết tấu lời ca có thể vận dụng vào một số bài hát khi bài
hát có âm hình tiết tấu rõ ràng, mạch lạc, chỉ áp dụng cách này tùy theo từng bài
không nên áp dụng cho tất cả các bài hát.
Ví dụ: Có thể gõ đệm theo tiết tấu lời ca cho bài “Em yêu hòa bình” nhạc
và lời: Nguyễn Đức Toàn không nên gõ đệm kiểu đó với bài “Cò lả” Dân ca
đồng bằng Bắc Bộ.
Giáo viên cũng nên tạo cho các em thói quen nhận biết bài hát ở nhịp nào
2
4
, nhịp 3(
3
4
,
=E======B===
Mặt trăng tròn nhô lên tỏa sáng xanh khu
rừng
Trống: x x x
x
Thanh phách: x x x x x x
Hoặc giáo viên hướng dẫn cho các em cách gõ thứ hai: Hai học sinh ngồi
gần nhau quay mặt vào nhau hát và gõ đệm: Phách 1 vỗ tay, phách 2 và 3 vỗ hai
cái vào tay bạn ( giáo viên làm mẫu). Sau đó học sinh hát và gõ đệm theo nhịp
đều đặn đến hất bài như vậy sẽ giữu vững được cao độ, trường độ và giai điệu.
Nhịp 4 có 1 phách mạnh, 1 phách mạnh vừa và 2 phách nhẹ. Giáo viên
nên hướng dẫn cho các em gõ đệm theo nhịp chia đôi( gõ phách mạnh và phách
mạnh vừa)
Ví dụ: Bài “Ước mơ” nhạc Trung Quốc
==&==0==W====S=====W=
====V=====U====V==U==
c====W=====Z====Y==W=
=V=====w!
Gió vờn cánh hoa bay dưới trời đàn bướm xinh
dạo chơi
P mạnh: x x x
x
P mạnh vừa: x x x
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 15
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Với cách dạy không rập khuôn máy móc, theo lối truyền khẩu như đối với
lớp 1 và 2 sẽ tạo cho mỗi học sinh có một cách thức học tập cơ bản về các cách
gõ đệm theo giai điệu của một bài hát. Vì nếu các em biết cách xác định từng
cách gõ thì các em sẽ hát đúng giai điệu của bài, đó là điểm cơ bản để các em
hiểu và thực hiện tốt các kiểu gõ đệm, hiểu rõ nội dung và giai điệu của bài.
PHẦN IV: KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN:
Qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy kết quả đạt được như trên là hết
sức khả qua. Tuy nhiên để đạt được những kết quả này không phải trong một vài
tiết học là có thẻ rèn cho học sinh có thói quen và cách thức xác định được cách
gõ đệm cho bài. Giáo viên phải có sự kiên trì, động viên các em luyện tập. Có
nhiều em giáo viên cần phải cầm tay hướng dẫn cụ thể từng từ, từng tiếng cho
đến câu.
Như vậy để đạt được hiệu quả cao trong một giờ học giáo viên phải hòa
mình cùng học sinh, hiểu được đặc điểm tâm lý từng học sinh, cũng như đặc
điểm của từng lớp mà áp dụng những hình thức và phương pháp khác nhau. Vì
trong các phương pháp dạy học không có phương pháp nào là vạn năng mà giáo
viên cần phải biết kết hợp hài hòa sáng tạo thì khả năng phát huy được năng
khiếu cũng như tinh thần say mê học tập của học sinh.
Khi sử dụng những phương pháp, cách thức như trên thì các em đều tham
gia rất tích cực, sôi nỗi trong tất cả các tiết học. Các em rụt rè, nhút nhát vì sợ
hát sai, gõ đệm không đúng nay đã ít rụt rè hơn, tham gia tất cả các hoạt động
học tập ở trong lớp, hòa đồng cùng các bạn. Học sinh trong lớp đều biết cách
phân biệt từng kiểu gõ đệm khác nhau cho từng bài hát. Các em đã gõ đệm rất
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 17
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
đều, đúng, hát đúng giai điệu, to, rõ ràng không còn gõ sai dẫn đến lúng túng
trong việc thực hiện các bài hát.
2. ĐỀ XUẤT:
- Để dạy và học tốt môn Âm nhạc, mong nhà trường nên đầu tư một
phong học dành riêng cho môn Âm nhạc, có đầy đủ trang thiết bị để nâng cao
chất lượng dạy và học đồng thời qua đó tổ chức các lớp năng khiếu để tạo điều
kiện cho các em phát huy tốt năng khiếu Âm nhạc.
Đồ rê mi pha son la si đố
Trường độ:
h
q q
e e e e
s s s s s s s s
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 19
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Gõ đệm: Có ba kiểu:
- Gõ đệm theo nhịp: Là gõ vào phách mạnh ở trong bài.
- Gõ đệm theo phách: Là gõ vào các phách (phách mạnh và phách nhẹ) ở
trong bài.
- Gõ đệm theo tiết tấu lời ca: Là có bao nhiêu tiếng trong lời ca thì gõ bấy
nhiêu cái
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Âm nhạc và phương pháp dạy học Âm nhạc ở tiểu học(Hoàng Long).
2. Nhạc lí cơ bản ( ).
3. Những bài hát địa phương Đắk Lắk. ( Trần Ngọc Sơn).
4. Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.
5. Sách giáo viên Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.
6. Sách thiết kế bài soạn Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 20
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
MỤC LỤC
STT NỘI DUNG TRANG
1 Phần I: Lí do chọn đề tài 01
2 Phần II: Mục tiêu – phương pháp của đề tài 02
3 Phần III: Nội dung và biện pháp thực hiện. 03
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
…………………………
……………………………………………
…………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
…………………………………………….
……………………………………………….
……………………………………………….
………………………………………………
……………………………………………….
…………………………
…………………………………………………
………………………………………………….
………………………………………………….
…………………………………………………
……………………………………………
…………………………………………………
………………………………………………
…………………………………………………
……………………………………………
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu * Trang 23
Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
CHỦ TỊCH HĐ KÍ TÊN