Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM BÙI MINH THẢO QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO HƢỚNG
ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG Ở TRƢỜNG THPT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS VŨ TRỌNG RỸ
THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, những gì mà tôi trình bày trong luận văn là do sự tìm
hiểu và nghiên cứu của bản thân trong suốt quá trình học tập và công tác. Mọi
kết quả nghiên cứu cũng như ý tưởng của các tác giả khác nếu có đều được
trích dẫn nguồn gốc cụ thể.
Luận văn này cho đến nay chưa được bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng bảo
vệ luận văn thạc sĩ nào và chưa được công bố trên bất kỳ một phương tiện
thông tin nào.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở
trên đây.

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Bùi Minh Thảo

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

iii
MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
4. Giả thuyết khoa học của đề tài 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3
7. Phương pháp nghiên cứu 3
8. Cấu trúc của luận văn 4
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG
THPT THEO HƢỚNG ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG 5
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản về phương thức quản lý đảm bảo chất lượng 7
1.2.1. Chất lượng 7
1.2.2. Đảm bảo chất lượng 8
1.2.3. Quản lý chất lượng 9
1.2.4. Quản lý chất lượng dạy học 11
1.2.5. Hệ thống quản lý chất lượng 12

3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn và tính khả thi 57
3.2. Các biện pháp quản lý dạy học 57
3.2.1. Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên về
quản lý dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng. 57
3.2.2. Chuẩn bị nguồn lực để hoàn thiện hệ thống quản lý dạy học
trong nhà trường 58
3.2.3. Xây dựng hệ thống quản lý dạy học trong nhà trường 60 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

v
3.2.4. Triển khai áp dụng hệ thống quản lý dạy học theo hướng đảm bảo
chất lượng 67
3.2.5. Hoàn thiện quy chế quản lý dạy học thực hiện theo chương trình,
mục tiêu đã đề ra 69
3.2.6. Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường Trung học phổ thông 81
3.2.7. Kiểm tra đánh giá chất lượng nội bộ 84
3.3. Khảo nghiệm tính hợp lý và tính khả thi của các biện pháp 94
3.3.1. Đối tượng lấy ý kiến 94
3.3.2. Nội dung khảo nghiệm 94
3.3.3. Kết quả khảo nghiệm 94
Kết luận chương 3 96
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97
1. Kết luận 97
2. Khuyến nghị 98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100
PHỤ LỤC
học trên đối tượng cán bộ quản lý 41
Bảng 2.10. Thống kê kết quả khảo sát các yếu tố quản lý chất lượng dạy
học trên đối tượng giáo viên 41
Bảng 2.11. Thống kê kết quả khảo sát việc quản lý các yếu tố đầu vào
của quá trình dạy học trên đối tượng cán bộ quản lý 42
Bảng 2.12. Thống kê kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy
học trên đối tượng cán bộ quản lý 45
Bảng 2.13. Thực trạng về các thành phần tham gia xây dựng kế hoạch
phát triển nhà trường 46
Bảng 2.14. Nội dung của các biện pháp 47
Bảng 2.15. Mức độ khả thi của các biện pháp 48
Bảng 2.16. Thống kê kết quả khảo sát thực trạng quản lý chất lượng đầu
ra trên đối tượng cán bộ quản lý 48
Bảng 2.17. Thống kê kết quả khảo sát thực trạng kết quả giáo dục ba
trường THPT của huyện Tam Dương trên đối tượng cán bộ
quản lý 51 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với quan
điểm phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, giáo dục - đào tạo Việt Nam đã
có những chuyển biến mới, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong lý luận và thực tiễn đã khẳng định công tác quản lý có vai trò quan
trọng, quyết định chất lượng giáo dục nhà trường. Các tác giả như J.Juran,
P.B.Croby, W.E.Deming đều cho rằng những sai sót trong chất lượng có

các trường THPT trên địa bàn này.
Với những lí do trình bày trên cho thấy việc nghiên cứu những phương
thức quản lý theo hướng đảm bảo chất lượng là một yêu cầu cấp bách trong giai
đoạn hiện nay. Trong đó, hướng nghiên cứu quản lý dạy học theo hướng đảm
bảo chất lượng là một trong những hướng nghiên cứu mà chúng tôi thấy phù
hợp với tình hình thực tế hiện nay tại các trường THPT trên địa bàn huyện
Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc. Chúng tôi chọn đề tài "Quản lý dạy học theo
hướng đảm bảo chất lượng ở trường THPT" với mong muốn góp phần nhỏ
của mình vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý dạy học ở trường
THPT nói chung.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Đề xuất được các phương thức quản lý dạy học theo hướng đảm bảo chất
lượng, nhằm nâng cao chất lượng quản lý dạy học góp phần nâng cao chất
lượng học tập của học sinh ở các trường THPT trong giai đoạn hiện nay.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lý của Hiệu trưởng trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý theo hướng đảm bảo chất lượng
dạy học của Hiệu trưởng trường THPT.
4. Giả thuyết khoa học của đề tài
Có thể nâng cao chất lượng quản lý dạy học ở các trường THPT trên địa
bàn huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc nếu xây dựng được văn hóa chất lượng;

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

3
xây dựng được kế hoạch, xây dựng được sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu phù
hợp với hoàn cảnh và các điều kiện của nhà trường; tổ chức giám sát, tự giám
sát quá trình thực hiện; xây dựng được các tiêu chí đánh giá chất lượng nội bộ
và xây dựng lực lượng tham gia kiểm tra đánh giá chất lượng, rút kinh nghiệm
để cải tiến từng bước, cải tiến liên tục nhằm thỏa mãn yêu cầu ngày càng cao

quản lý dạy học ở trường THPT; tổng hợp các kết quả nghiên cứu của các tài
liệu, đề tài, luận văn; tổng kết kinh nghiệm về quản lý dạy học ở trường THPT.
7.3. Phương pháp khảo nghiệm: Đề tài được khảo nghiệm về tính khả thi của
các biện pháp, trên đối tượng là CBQL và GV của ba trường THPT Tam
Dương, Tam Dương II và Trần Hưng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
7.4. Phương pháp hỗ trợ: Thăm dò ý kiến chuyên gia, thống kê toán học.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục; luận văn được cấu trúc thành ba chương như sau:
Chương 1. Cơ sở lý luận của việc đề xuất các biện pháp quản lý dạy học
ở các trường THPT theo hướng đảm bảo chất lượng.
Chương 2. Thực trạng quản dạy học ở trường THPT trên địa bản huyện
Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
Chương 3. Các biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT huyện Tam
Dương, tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng đảm bảo chất lượng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG THPT
THEO HƢỚNG ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG

lượng bộ môn (Nguyễn Huy Diễm).
- Luận văn tiến sỹ “Quản lý quá trình dạy học ở trường THPT Dân lập
theo hướng tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM)” của tác giả Lê Đức
Ánh thực hiện năm 2006.
- Luận văn thạc sỹ “Các biện pháp quản lý chất lượng dạy học theo
hướng đảm bảo chất lượng các trường trung học phổ thông trên địa bàn Quận 2
- TP. Hồ Chí Minh” của tác giả Phạm Thanh Nam thực hiện năm 2007.
- Luận văn thạc sỹ “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu
trưởng trường THPT tỉnh Quảng Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình
giáo dục phổ thông” của tác giả Nguyễn Đình Tiến thực hiện năm 2006.
- Luận văn thạc sỹ “Quản lý dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng ở
trường trung học cơ sở ” của tác giả Võ Hồng Nhung thực hiện năm 2012.
Các giáo trình này đề cập đến các vấn đề về quản lý, đặc biệt chú trọng
đến lý thuyết quản lý chất lượng, vận dụng lý thuyết này vào quản lý giáo dục
đại học, trung học phổ thông.
Trên các tạp chí còn có một số bài nói về quản lý chất lượng như quản lý
chất lượng hiện đại theo ISO 9000 với vấn đề đổi mới quản lý giáo dục phổ
thông (2003), về quản lý chất lượng trong giáo dục phổ thông (2003), Đổi mới
giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận ISO 9000 (2004) của Phạm Quang
Huân. Những bài viết này phân tích những bất cập trong quản lý giáo dục hiện
nay, trong đó nhấn mạnh vấn đề chất lượng giáo dục và quản lý chất lượng giáo
dục. Qua đó, đề xuất các mô hình quản lý chất lượng hiện đại của thế giới như
mô hình quản lý chất lượng theo ISO, theo TQM các đề tài trên đề cập đến
nhiều nội dung và khía cạnh khác nhau trong công tác quản lý đào tạo, quản lý
hoạt động dạy và học. Tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu về quản lý
dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng ở trường THPT.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

7


8
Thực vậy, theo một số nhà nghiên cứu, chất lượng là cái gì mà khách
hàng cảm nhận. Chất lượng nảy sinh từ sự so sánh giữa những gì khách hàng
cảm nhận về một số sản phẩm hay một số dịch vụ mà cơ quan nào đó chào
hàng, cung ứng. Có nghĩa là: Chất lượng là hiệu số của các mong đợi từ khách
hàng với đánh giá của khách hàng về sản phẩm hay dịch vụ đó.
“Chất lượng là một khái niệm có ý nghĩa đối với một người hưởng lợi
tùy thuộc vào quan niệm của người đó ở một thời điểm nhất định nào đó và
theo các mục đích và mục tiêu đã được đề ra từ trước”. Nói cách khác “Chất
lượng là sự đáp ứng với mục tiêu và mục tiêu đó phải phù hợp với yêu cầu phát
triển của xã hội”.
Mức độ đáp ứng (gồm những yếu tố định tính và định lượng) mục tiêu đề
ra phản ánh chất lượng.
Chất lượng giáo dục vốn đa tiêu chuẩn. Trong môi trường đa tiêu chuẩn
ấy, các tiêu chuẩn cần được xác định bằng trọng số, dù chỉ là tương đối.
Hiện nay, ở Việt Nam chất lượng được xem là sự phù hợp với mục tiêu
- đáp ứng hoặc xác nhận các tiêu chuẩn đã được công nhận nói chung theo
định nghĩa của một cơ quan kiểm định chất lượng hoặc của một cơ quan đảm
bảo chất lượng. Do đó, chất lượng giáo dục ở Việt Nam được xem là sự đáp
ứng mục tiêu do nhà trường đề ra, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục
của Luật Giáo dục năm 2005 và sửa đổi, bổ sung năm 2009, phù hợp với yêu
cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
và của cả nước.
1.2.2. Đảm bảo chất lượng
Là toàn bộ các hoạt động có kế hoạch, có hệ thống được tiến hành trong
hệ thống quản lý chất lượng và được chứng minh là đủ mức cần thiết để tạo sự
tin tưởng thỏa đáng rằng thực thể sẽ thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu chất lượng.
Theo định nghĩa đảm bảo chất lượng nhằm hai mục đích: Đảm bảo chất lượng
nội bộ (trong một tổ chức) nhằm tạo lòng tin cho lãnh đạo và các thành viên

- Kiểm soát chất lượng: là hoạt động như đo, xem xét, thử nghiệm, định
cỡ một hay nhiều đặc tính của đối tượng và so sánh kết quả với yêu cầu nhằm
xác định sự phù hợp của mỗi đặc tính.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

10
- Đảm bảo chất lượng: là toàn bộ các hoạt động có kế hoạch và hệ thống
được tiến hành trong hệ thống chất lượng và được chứng minh là đủ mức cần
thiết để tạo sự tin tưởng thỏa đáng rằng thực thể (đối tượng) sẽ thỏa mãn đầy đủ
các yêu cầu của chất lượng.
Quản lý chất lượng là một khái niệm được phát triển và hoàn thiện liên
tục, thể hiện ngày càng đầy đủ hơn bản chất tổng hợp, phức tạp của vấn đề chất
lượng và phản ánh sự thích ứng với điều kiện kinh doanh mới. Ngày nay quản
lý chất lượng đã mở rộng tới tất cả các mặt hoạt động, từ sản xuất đến quản lý,
dịch vụ và trong toàn bộ chu trình sản phẩm. Điều này được thể hiện qua các
định nghĩa của một số chuyên gia về quản lý chất lượng thế giới như sau:
- “Đó là một hệ thống hoạt động thống nhất có hiệu quả của những bộ
phận khác nhau trong một tổ chức, chịu trách nhiệm triển khai những tham số
chất lượng, duy trì và nâng cao nó để đảm bảo sản xuất và tiêu dùng một cách
kinh tế nhất, thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng”. (A.Feiganbaum- Mỹ).
- “Quản lý chất lượng là hệ thống các biện pháp tạo điều kiện sản xuất
kinh tế nhất những sản phẩm hoặc những dịch vụ có chất lượng thỏa mãn yêu
cầu của người tiêu dùng”. (Kaoru Ishikawa- Nhật).
- “Quản lý chất lượng là một phương tiện có tính chất hệ thống đảm bảo
việc tôn trọng tổng thể tất cả các thành phần của một kế hoạch hành động”.
(P.Crosby-Mỹ).
Theo ISO 8402:1999 “Quản lý chất lượng là những hoạt động của chức
năng quản lý chung nhằm xác định chính sách chất lượng và thực hiện thông
qua các biện pháp như lập kế hoạch chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo

thể của nhà trường.
Quản lý chất lượng dạy học “Đó là một hệ thống hoạt động thống nhất
những nỗ lực của toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà
trường cùng tham gia trong quá trình dạy học, chịu trách nhiệm triển khai chất
lượng, duy trì và cải tiến chất lượng cùng với việc áp dụng biện pháp kỹ thuật
và công cụ quản lý chất lượng để đảm bảo kết quả dạy học đạt mục tiêu đề ra
một cách tốt nhất thỏa mãn nhu cầu của khách hàng”.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

12
1.2.5. Hệ thống quản lý chất lượng
Để cạnh tranh trong điều kiện hiện nay, các tổ chức phải đạt và duy trì
được chất lượng với hiệu quả kinh tế cao, đem lại lòng tin trong nội bộ cũng
như cho khách hàng và các bên có liên quan về hoạt động của hệ thống mình.
Hệ thống này phải giúp cho tổ chức liên tục cải tiến chất lượng, thỏa mãn cho
khách hàng và các bên có liên quan.
Theo ISO 9000:2000: “Hệ thống quản lý chất lượng là một hệ thống
quản lý để định hướng và kiểm soát một tổ chức về chất lượng”. Trong đó, hệ
thống quản lý là một hệ thống để thiết lập chính sách, mục tiêu và để đạt được
các mục tiêu đó; chính sách chất lượng là ý đồ và định hướng chung của một tổ
chức về chất lượng do lãnh đạo cao nhất chính thức đề ra; mục tiêu chất lượng
là những điều mong muốn đạt được hoặc mục tiêu hướng tới, liên quan đến
chất lượng.
Theo Freeman (1994), đảm bảo chất lượng là “Một cách tiếp cận mà
công nghiệp sản xuất sử dụng nhằm đạt được chất lượng tốt nhất. Đảm bảo chất
lượng là một cách tiếp cận có hệ thống nhằm xác định nhu cầu thị trường và
điều chỉnh các phương thức làm việc nhằm đáp ứng được các nhu cầu đó”. Với
cách hiểu đó, đảm bảo chất lượng là một cách tiếp cận việc tổ chức công việc,
nhằm đảm bảo:

Mọi quá trình đều có khách hàng và người cung ứng. Trong mối quan hệ
giữa người cung ứng, tổ chức và khách hàng hình thành một chuỗi quan hệ với
các dòng thông tin phản hồi.
Mục tiêu, nhiệm vụ và các biện pháp của hệ thống quản lý chất lượng.
Hệ thống quản lý chất lượng có hai mục tiêu liên quan với nhau là thói quen cải
tiến và kỳ vọng hoàn thiện chất lượng. Mục tiêu chủ yếu là khát vọng hoàn
thiện để thỏa mãn tốt nhất nhu cầu. Mục tiêu này được giải quyết nhờ việc giáo
dục, tạo ra thói quen không ngừng cải tiến trong tất cả các thành viên của tổ
chức. Thói quen cải tiến là nhằm đạt đến sự hoàn thiện. Khi thực hiện quản lý
chất lượng, sự chú ý được tập trung vào việc quản lý chất lượng, nhưng đồng
thời cần phải phát triển quản lý các chi phí, điều chỉnh số lượng, thời gian
chuyển giao. Tóm lại, quản lý chất lượng phải toàn diện. Chất lượng được hình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

14
thành trong suốt chu trình sản phẩm. Vì vậy, nhiệm vụ của hệ thống quản lý
chất lượng là phải thực hiện công tác quản lý trong toàn bộ chu trình chất
lượng. Đặc biệt chú trọng đến giai đoạn nghiên cứu, thiết kế. Chu trình chất
lượng có thể phân chia thành ba giai đoạn (phân hệ) đó là giai đoạn đề xuất và
thiết kế sản phẩm; giai đoạn sản xuất hàng loạt, giai đoạn lưu thông, phân phối
và sử dụng. Trong đó:
Giai đoạn đề xuất và thiết kế sản phẩm: là điều tất yếu phải đặt ra do tính
biến động của thị trường, nhu cầu xã hội thay đổi và ngày càng tăng lên. Nhiệm
vụ cơ bản của hệ thống quản lý chất lượng trong giai đoạn thiết kế là căn cứ
vào những thông tin thu thập được từ thị trường, phán đoán xu thế nhu cầu của
mỗi vùng để đề xuất, thiết kế sản phẩm và các phương án sản xuất thử, hiệu
chỉnh, sản xuất hàng loạt những sản phẩm có hàm lượng khoa học và chất
lượng phù hợp với nhu cầu trong tương lai.
Giai đoạn sản xuất: bao gồm những nhiệm vụ cơ bản là khai thác một

thể hiện sự đổi mới và hiện đại hóa giáo dục theo định hướng xã hội chủ nghĩa
cũng như khả năng thích ứng ngày càng cao của người học đối với những biến
đổi nhanh chóng của thực tế.
Chất lượng giáo dục thể hiện ở “chất lượng phát triển người”, “chất
lượng phát triển nhân lực” theo hướng nhân văn.
Chất lượng giáo dục thể hiện ở nhân cách của người học đáp ứng được
những yêu cầu đề ra. Chất lượng giáo dục phụ thuộc vào nhiều yếu tố bên
ngoài và bên trong như: người học với những đặc trưng cơ bản về thể chất, tâm
lý và xã hội, các thành tố của quá trình giáo dục (mục tiêu, chương trình,
phương pháp, hình thức, điều kiện, phương tiện, môi trường giáo dục), chất
lượng đội ngũ giáo viên. Việc đánh giá kết quả giáo dục cần phản ánh được
chất lượng nhân cách có phù hợp hay không với yêu cầu của cuộc sống. Cần
phải xem xét chất lượng đầu vào, chất lượng của quá trình giáo dục và chất
lượng đầu ra. Tham gia vào quá trình đánh giá chất lượng giáo dục không chỉ là
ý kiến của thầy và trò mà còn cần có ý kiến của xã hội, đặc biệt là người sử
dụng sản phẩm giáo dục.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

16
Trong lĩnh vực giáo dục, chất lượng với đặc trưng sản phẩm là “con
người lao động” có thể hiểu là kết quả (đầu ra) của quá trình giáo dục và được
thể hiện cụ thể ở các phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay
năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu của từng
ngành đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân. Với yêu cầu đáp ứng nhu cầu
nhân lực của thị trường lao động, quan niệm về chất lượng đào tạo không chỉ
dừng lại ở kết quả của quá trình đào tạo trong nhà trường với những điều kiện
đảm bảo nhất định như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên mà còn phải tính đến
mức độ phù hợp và thích ứng của người tốt nghiệp với thị trường lao động như
tỉ lệ có việc làm sau khi tốt nghiệp, năng lực nghề nghiệp tại các vị trí làm việc