1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGUYỄN TẤT VŨ
CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG
QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI Ở HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI
Chuyên ngành : QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60 34 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS. PHẠM THỊ HỒNG ĐIỆP Hà Nội – Năm 2014
Hà Nội 47
2.2.1 Các loại thủ tục hành chính trong quản lý đất đai thực hiện tại UBND huyện
Đông Anh 47
2.2.2. Kết quả cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất đai 50
2.2.3 Những bất cập khó khăn 54
2.2.4. Đánh giá những thành công và hạn chế của cải cách thủ tục hành chính trong
quản lý đất đai ở huyện Đông Anh 56
3
Chương 3 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤCHÀNH CHÍNH
TRONG QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI Ở HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI 66
3.1. Bối cảnh và định hướng cơ bản cho cải cách thủ tục hành chính ở UBND huyện
Đông Anh, Hà Nội 66
3.1.1. Xu thế cải cách hành chính trên thế giới:. 66
3.1.2.Chương trình tổng thể cải cách nền hành chính nhà nước đến 2020 70
3.1.3. Định hướng công tác cải cách TTHC trong quản lý đất đai huyện Đông Anh
trong giai đoạn tới 72
3.2. Các giải pháp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất đai ở huyện Đông
Anh 74
3.2.1 Các giải pháp về xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy phạm, kiện toàn bộ máy
cung ứng thủ tục hành chính 74
3.2.2. Các giải pháp về giải quyết và thực hiện thủ tục hành chính 76
3.2.3. Giải pháp về thanh tra, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện TTHC 78
KẾT LUẬN 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
HS
Hồ sơ
9
HSHC
Hồ sơ hành chính
10
HU
Huyện Ủy
11
KTQT
Kinh tế Quốc tế
12
KS TTHC
Kiểm soát thủ tục hành chính
13
QĐHC
Quy định hành chính
14
QLĐT
Quản lý đô thị
15
QLKT
Quản lý kinh tế
16
QSD
Quyền sử dụng
17
SDD
Sử dụng đất
18
1
Bảng
2.1.
Tổng hợp đánh giá về công tác cải cách thủ tục hành
chính trong quản lý đất đai ở huyện Đông Anh
57
2
Bảng
2.2.
Tổng hợp căn cứ để đánh giá công tác CCTTHC
trong quản lý đất đai ở huyện Đông Anh
57
3
Bảng
2.3.
Tổng hợp số lần tham gia góp ý và số lần tham gia
thực hiện thủ tục hành chính
57
4
Bảng
2.4.
Tổng hợp lĩnh vực thủ tục hành chính các đối tượng
điều tra xã hội học đã tham gia giao dịch
58
5
Bảng
2.5.
Tổng hợp mức độ hài lòng với công tác giải quyết thủ
tục hành chính của các cơ quan, đơn vị thuộc Huyện
58
Hình 2.1
Mô hình tổ chức bộ máy HCNN tại Huyện Đông Anh
40
2
Hình
2.2
Sơ đồ mối quan hệ của ủy ban nhân dân Huyện
Đông Anh với các cá nhân, tổ chức
41
6
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn hiện nay của nước ta, có thể nói rằng, cải cách
hành chính (CCHC) là tiền đề và động lực thúc đẩy cải cách phát triển
kinh tế - xã hội. Sau hơn 20 năm thực hiện, CCHC tại Việt Nam đã thu
được những kết quả đáng khích lệ: Hệ thống thể chế trong đó chủ yếu
là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) và
thể chế về tổ chức, hoạt động của nền hành chính nhà nước đã từng
bước hình thành và hoàn thiện theo hướng đồng bộ hơn, phù hợp với
nền kinh tế thị trường và thông lệ quốc tế. Hệ thống thủ tục hành chính
từng bước được cải cách theo hướng đơn giản hoá, công khai hoá, nâng
cao hiệu quả giải quyết công việc của các cơ quan công quyền nhà nước
trong quan hệ với nhân dân và doanh nghiệp.
Chương trình CCHC nhà nước mặc dù đã đạt được những kết quả
tiến bộ, quan trọng, đáng ghi nhận nhưng vẫn đang còn nhiều mặt hạn
chế, yếu kém, chưa đáp ứng đòi hỏi của phát triển kinh tế - xã hội của
đất nước trong thời kỳ mới, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế Quốc tế
đó là: Hệ thống thể chế, pháp luật, nhất là thể chế kinh tế thị trường
Với mục đích đơn giản, công khai và minh bạch thủ tục hành
chính nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội, Chính phủ
đã ban hành Nghị quyết số 38/CP ngày 04/5/1994 về cải cách một bước
thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ
chức, mở đầu cho hoạt động thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính,
trong đó có lĩnh vực về quản lý đất đai đã tạo bước đột phá lớn trong
8
hoạt động nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước đối với
mọi lĩnh vực, là sự chuyển biến rõ rệt trong việc xây dựng và hoàn
thiện thể chế nhà nước. Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành một
loạt các quy định về cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý
cơ bản cho việc triển khai thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo
hướng đổi mới, đáp ứng được nhu cầu của xã hội như Quyết định số
136/2001/QĐ-TTg về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà
nước giai đoạn 2001-2010; Quyết định số 181/2003/QĐ-TTg về việc
ban hành quy chế thực hiện cơ chế “một cửa” tại cơ quan nhà nước ở
địa phương; Quyết định số 93/2007/QĐ-TTg về Ban hành Quy chế thực
hiện cơ chế “một cửa”, cơ chế “một cửa liên thông” tại cơ quan hành
chính nhà nước tại địa phương, đây được coi như là một giải pháp mang
tính đột phá trong việc cải cách TTHC. Gần đây nhất là Nghị quyết
30c/NQ-CP ngày 8/11/2011 của Chính phủ ban hành Chương trình tổng
thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 – 2020 với trọng tâm
cải cách hành chính trong giai đoạn 10 năm tới là cải cách thể chế; xây
dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú
trọng cải cách chính sách tiền lương; nâng cao chất lượng dịch vụ hành
chính và chất lượng dịch vụ công.
Cũng theo tinh thần đó, Luật đất đai đã được Chính phủ trình
Quốc hội ban hành năm 2003. Ngày 29 tháng 10 năm 2004, Chính phủ
đã ban hành Nghị định số 181/2004/NĐ-CP quy định về việc thi hành
đai.
10
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Thủ tục hành chính được lựa chọn là một trong những nội dung
quan trọng của Chương trình tổng thể CCHC nhà nước, hiện đã có
nhiều nghiên cứu về vấn đề này, có thể chia ra thành các nhóm nghiên
cứu chủ yếu như sau:
2.1 Nghiên cứu tổng quan về cải cách hành chính, thủ tục hành chính
- “Đại hội XI của Đảng mở ra cơ hội phát huy những kết quả bước đầu
của cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam” của tác giả: PGS.TS. Phan
Thanh Khôi, Học viện hành chính Quốc Gia. Nghiên cứu của ông được trình bày
tại hội thảo hoa học “Đánh giá 10 năm thực hiện chương trình cải cách hành
chính 2001 - 2010” Thành phố Hồ Chí Minh ngày 19/5/2011. Nội dung
nghiên cứu chủ yếu là đưa ra những đánh giá khách quan và các phương pháp
thực hiện “Chương trình tổng thể cải cách hành chính” trong 10 năm (2001 -
2010) để từ đó hình thành những luận cứ khoa học cho việc thực hiện cải cách
hành chính 10 năm tiếp theo.
- “Cải cách hành chính ở thành phố Hà Nội” do TS. Hoàng Văn Nghiên
chỉ đạo biên soạn, Nhà xuất bản Hà Nội, năm 2003; Nội dung nghiên cứu
thực tiễn quá trình tổ chức thực hiện cải cách hành chính của thành phố Hà
Nội, một số chủ trương lớn và một số kết quả của công tác cải cách hành
chính từ năm 1994 - 2003. Đồng thời tác giả cũng phổ biến một số kiến thức
nhằm nâng cao kỹ năng tham mưu, giúp việc cho cán bộ, công chức làm công
tác cải cách hành chính và công tác tổ chức nhà nước nói chung.
- “Thủ tục hành chính; Lý luận và thực tiễn”, Nxb Chính trị Quốc gia,
Hà Nội 2002 của tác giả: GS. Nguyễn Văn Thâm với nội dung nghiên cứu đưa
ra một số vấn đề lý luận và thực tiễn về TTHC như: Khái niệm thủ tục hành
chính, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính; Chủ thể của
báo cáo tổng kết của địa phương mà chưa có nghiên cứu chuyên sâu về thực
tiễn hoạt động. Do đó, việc tìm hiểu và nghiên cứu những khó khăn và hạn
chế trên cơ sở lý luận chung về cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất
đai ở huyện Đông Anh là cần thiết, góp phần luận giải nhiều câu hỏi đặt ra
như:
- Thực trạng hệ thống thủ tục hành chính trong quản lý đất đai đang thực
hiện ở huyện Đông Anh hiện nay như thế nào? Nhiều hay ít, có phức tạp hay
đơn giản, có điều gì bất cập không ?
- Tại sao việc cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất đai ở cấp
huyện vẫn chậm?
- Làm thế nào để đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quản lý đất đai,
giảm bớt phiền hà cho người dân mà vẫn đáp ứng được yêu cầu quản lý đất
đai ở cấp huyện thuộc thành phố Hà Nội (địa bàn có nhiều đặc thù, khá phức
tạp và đang trong quá trình đô thị hóa nhanh)?.
Trên cơ sở đó đề xuất áp dụng những giải pháp phù hợp với tình hình
thực tiễn của địa phương.
Vì vậy tôi chọn đề tài này nhằm tìm hiểu một cách tương đối toàn diện
và hệ thống về cải cách TTHC trong quản lý đất đai tại địa bàn huyện Đông
Anh, thành phố Hà Nội, đề tài đưa ra các nhận định, giải pháp góp phần tiếp
tục hoàn thiện cải cách hành chính ở cấp huyện của thủ đô Hà Nội.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
3.1. Đối tƣợng nghiêm cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề cải cách thủ tục hành chính
trong quản lý đất đai tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
13
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian:
Huyện Đông Anh là Huyện ngoại thành phía bắc thủ đô Hà Nội, với:
Diện tích đất tự nhiên: 18.230,32 ha
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về TTHC và cải cách TTHC.
- Nghiên cứu, thực trạng cải cách TTHC trong quản lý đất đai tại
huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng
cải cách TTHC trong quản lý đất đai tại huyện Đông Anh.
- Đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện công tác cải
cách TTHC trong quản lý đất đai tại huyện Đông Anh trong thời gian
tới.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu đề ra, luận văn sử dụng phép duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử làm cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên
cứu. Đồng thời luận văn còn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên
cứu cụ thể sau đây:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Hai phương pháp
này sẽ được áp dụng trong chương 1. Trong đó phân tích lý thuyết về cải
cách hành chính và thủ tục hành chính và mối quan hệ theo lịch sử thời gian
để tổng hợp lại, qua đó có thể nhận thức, phát hiện và khai thác chọn lọc
những thông tin cần thiết phục vụ cho luận văn nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn (điều tra xã hội học, thống
kê, phân tích và tổng kết kinh nghiệm): Phương pháp này được áp dụng
15
trong chương 2. Phiếu điều tra khảo sát theo mẫu (chi tiết được thể hiện
ở phụ lục) với:
Đối tượng điều tra: là các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức đã tham
gia thực hiện TTHC trong quản lý đất đai hoặc có tìm hiểu, đóng góp ý
kiến về lĩnh vực này (trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, cán bộ địa
chính, các sàn gian dịch bất động sản )
Thời gian điều tra: Quý 4 năm 2013
Địa điểm tổ chức lấy ý kiến: UBND huyện Đông Anh
Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê số lượng ý kiến theo từng
17
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ
CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
1.1. Lý luận chung về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính
1.1.1 Thủ tục hành chính
1.1.1.1 Khái niệm
Để giải quyết một công việc nhất định đều cần có những thủ tục phù
hợp. Theo nghĩa thông thường, thủ tục có nghĩa là phương cách giải quyết
công việc theo một trình tự nhất định, một thể thống nhất.
Cũng có thể hiểu thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định
chung phải tuân theo khi làm việc công.
Hoạt động quản lý Nhà nước được thể hiện qua các chính sách quản lý
nhà nước đó là những quy phạm pháp lý để hướng dẫn hoạt động quản lý nhà
nước, quản lý hoạt động của con người. Để cụ thể hóa những quy phạm pháp
lý này, thủ tục là loại kế hoạch qui định trình tự, cách thức khi sử dụng thẩm
quyền của từng cơ quan để giải quyết công việc. Khoa học pháp lý gọi đó là
những quy phạm thủ tục, quy phạm này gồm các bộ phận: Thủ tục lập pháp,
thủ tục tố tụng tư pháp và thủ tục hành chính.
nước có điều kiện thực hiện chức năng của mình.
TTHC do các cơ quan nhà nước ban hành để thực thi hiến pháp và pháp
luật nhằm thực hiện chức năng quản lý của nền HCNN và hoàn thành nhiệm
19
vụ của mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các thủ tục
đó.
Thực thi các TTHC theo một quy trình hành chính bắt buộc do cấp có
thẩm quyền ban hành, vậy phải hiểu quy trình hành chính như thế nào? Về
bản chất, hành chính nhà nước là những hoạt động tổ chức, điều hành của các
cơ quan nhà nước và chấp hành của đối tượng trong xã hội theo những quy
định của pháp luật. Vì thế hành chính nhà nước phải thực hiện nhiều qui trình
trong công tác tổ chức, điều hành các đối tượng với sự thống nhất cao giữa
các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và công dân bằng những
văn bản quy phạm pháp luật. Sự thống nhất trong HCNN còn được thể hiện
trên các nguyên tắc quản lý điều hành, trong đó có nguyên tắc tập trung và
phải công khai theo pháp luật, nên mặc dù quản lý các đối tượng ở những địa
bàn khác nhau nhưng vẫn phải đảm bảo sự công khai, minh bạch trong quan
hệ giữa các đối tượng quản lý với nhau và với nhà nước trước pháp luật. Điều
đó cũng có nghĩa là mọi cơ quan hành chính nhà nước đều phải tôn trọng quy
trình hành chính trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ và thủ tục giải
quyết các mối quan hệ với tổ chức, công dân theo quy định. Như vậy có thể
phát biểu rằng: Quy trình hành chính nhà nước là trình tự các bước được quy
định một cách hợp lý, thống nhất để các cơ quan HCNN thực hiện có hiệu
quả chức năng, nhiệm vụ của mình.[5, Tr.139]
Từ khái niệm TTHC và quy trình hành chính (QTHC) cho thấy đây là
hai bộ phận cấu thành một thể thống nhất trong việc thực hiện thẩm quyền
hành chính của các cơ quan nhà nước. Thiếu một trong hai yếu tố này thì cơ
quan hành chính nhà nước sẽ không thực hiện được chức năng quản lý của
mình.
TTHC được thực hiện bởi những cơ quan và công chức nhà nước.
Thứ hai, TTHC là thủ tục giải quyết công việc nội bộ nhà nước và công
việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân. Do vậy,
đối tượng công việc cần thực hiện thường rất phức tạp.
Thứ ba, quản lý HCNN chủ yếu là hoạt động cho phép ra mệnh lệnh có
tính chất đơn phương và đòi hỏi thi hành kịp thời nhằm giải quyết nhanh
chóng, có hiệu quả mọi công việc diễn ra hằng ngày trong đời sống xã hội.
Chính điều đó dẫn đến việc quy định TTHC phải kết hợp những khuôn mẫu
ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công
việc và đối tượng để đảm bảo kịp thời giải quyết công việc theo từng trường
hợp cụ thể.
Thứ tư, nền hành chính hiện nay đang chuyển từ hành chính cai trị
(hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, làm dịch vụ cho xã hội, từ
quản lý tập trung sang cõ chế thị trýờng làm cho hoạt ðộng quản lý hành
chính đa dạng về nội dung và phong phú, uyển chuyển về hình thức, biện
pháp đồng thời đối tượng quản lý của nó là xã hội dân sự cũng muôn hình,
muôn vẻ. Nó không chỉ thuộc phạm vi nội bộ nước ta mà còn liên quan đến
các yếu tố nước ngoài. Do đặc điểm này mà TTHC hiện nay rất đa dạng và
phức tạp.
Thứ năm, hoạt động HCNN chủ yếu thực hiện tại văn phòng của công
sở nhà nước và phương tiện truyền đạt quyết định cũng như các thông tin
quản lý phần lớn là văn bản (công văn, giấy tờ). Vì thế nó gắn chặt với công
tác văn thư, với việc tổ chức ban hành, sử dụng và quản lý văn bản trong các
cơ quan nhà nước.
1.1.1.3 Ý nghĩa của thủ tục hành chính
22
Thứ nhất, TTHC đảm bảo cho các quy phạm quy định trong các quyết
định hành chính được thi hành thuận lợi. Thủ tục càng có tính cơ bản thì ý
nghĩa càng lớn bởi vì các thủ tục cơ bản thường tác động đến giai đoạn cuối
hiện chức năng quản lý của mình. Chính vì lẽ đó, cải cách TTHC sẽ không chỉ
đơn thuần liên quan đến pháp luật, pháp chế xã hội chủ nghĩa của chúng ta mà
còn liên quan đến sự phát triển chung của đất nước về các mặt chính trị, văn
hóa, giáo dục và sự mở rộng giao lưu giữa nước ta với các nước khác trong
khu vực và trên thế giới.
1.1.1.4 Phân loại thủ tục hành chính
Việc phân loại thủ tục hành chính trước hết là phục vụ các hoạt động nghiên
cứu và đào tạo trong khoa học hành chính, nhất là ngành luật hành chính.
Ngoài ra, phân loại TTHC còn có ý nghĩa đối với việc xây dựng, hoàn thiện
và áp dụng TTHC tại bộ máy chính quyền các cấp.
Kinh nghiệm thực tế của nước ta cũng như nhiều nước khác cho thấy
muốn xây dựng và áp dụng TTHC một cách có hiệu quả thì cần phải phân loại
chúng một cách có khoa học.
-Phân loại theo đối tượng quản lý HCNN
Theo cách phân loại này các TTHC được xác định cho từng lĩnh vực
quản lý Nhà nước và được phân chia theo cơ cấu chức năng của bộ máy quản
lý hiện hành như: thủ tục trong xây dựng cơ bản, thủ tục cấp đất, thủ tục trong
hoạt động đăng ký kinh doanh, sản xuất sản phẩm và dịch vụ, khai thác tài
nguyên…
24
Lợi ích của việc phân chia này là giúp người quản lý xác định được tính
đặc thù của lĩnh vực mà mình phụ trách. Từ đó mà đề ra yêu cầu xây dựng
cho lĩnh vực này những TTHC cần thiết, thích hợp, nhằm quản lý tốt các
nhiệm vụ đặt ra theo mục tiêu của nhà nước quy định.
-Phân loại theo các loại hình công việc cụ thể mà các cơ quan Nhà nước
được giao thực hiện trong quá trình hoạt động của mình
Cách phân loại này đơn giản, có khả năng áp dụng rộng rãi. Ví dụ:
+ Thủ tục soạn thảo, thông qua và ban hành văn bản quyphạm pháp
luật.
loại này có thể phân chia TTHC làm 3 nhóm:
TTHC nội bộ: Thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan, công
sở nhà nước, trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong bộ máy nhà nước nói
chung. Nó bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra của cơ quan nhà
nước cấp trên đối với cấp dưới, quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan
nhà nước cùng cấp, ngang cấp ngang quyền.
Thủ tục thực hiện thẩm quyền: Thủ tục tiến hành giải quyết các công việc
có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, phòng ngừa, ngăn
chặn, xử phạt các hành vi vi phạm hành chính, trưng mua, trưng thu các động
sản và bất động sản của công dân và của tổ chức. Các loại TTHC kể trên có
Copyright: Tài liệu đại học ©