Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
BỘ MÔN: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
~~~~~*****~~~~~
ĐỀ TÀI:
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH
VÀ PHÂN TÍCH ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN
CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC CỦA ĐẢNG
~~~~~*****~~~~~
Nhóm thực hiện: Nhóm 12
- Nguyễn Thị Tú Anh
- Đỗ Phương Anh
- Phạm Thị Hải
- Nguyễn Thị Minh Hằng
- Nguyễn Phương Linh
- Nguyễn Thị Mận
- Ngô Thị Trang
Lớp:ĐL1205
Giáo viên:Nguyễn Văn Phượng
Hà Nội, 2012
I. Bối cảnh lịch sử của cuộc kháng chiến
1. Bối cảnh đất nước
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 1
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
a) Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ở miền Nam (1954-
1975) là sự tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân dưới sự lãnh đạo của
Đảng.
Tháng 7-1954, miền Bắc được giải phóng, nhưng miền Nam còn dưới ách
thống trị của đế quốc và bọn tay sai. Đế quốc Mỹ hất cẳng thực dân Pháp, cùng
bọn tay sai Ngô Đình Diệm tiếp tục thống trị nhân dân ta ở miền Nam, hai mâu
thuẫn cơ bản trên vẫn tồn tại và đất nước tạm thời bị chia cắt. Đúng như Đảng ta đã

nghĩa thế giới nối liền từ châu Á sang châu Âu, không ngừng phát triển và củng cố
về mọi mặt. Nếu miền Bắc là hậu phương trực tiếp cho cách mạng miền Nam, thì
hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới lúc này nối liền với miền Bắc xã hội chủ nghĩa
của Việt Nam là hậu phương rộng lớn đáng tin cậy, một thuận lợi chưa bao giờ có
đối với cách mạng nước ta.
Cùng với sự lớn mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, phong trào
giải phóng dân tộc cuồn cuộn dâng cao ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latinh, hệ
thống thuộc đia của chủ nghĩa đế quốc bị thu hẹp và đi vào quá trình tan rã. Cuộc
đấu tranh cho dân sinh, dân chủ và hoà bình ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển
rộng khắp và liên tục. So sánh lực lượng trên thế giới lúc đó ngày càng thay đổi có
lợi cho chủ nghĩa xã hội, cho lực lượng cách mạng. Chủ nghĩa đế quốc tiếp tục suy
yếu và khó khǎn. Cách mạng thế giới lúc này đang ở thế tiến công. Cách mạng
Việt Nam đã hoà được vào trào lưu chung của cách mạng thế giới.
Thời kỳ này cũng cần lưu ý rằng, tuy chủ nghĩa đế quốc đã suy yếu nhưng
chừng nào còn chủ nghĩa đế quốc thì vẫn còn miếng đất để xảy ra chiến tranh. Lực
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 3
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
lượng xâm lược gây chiến chủ yếu trên thế giới là đế quốc Mỹ. Nguy cơ chiến
tranh thế giới vẫn tồn tại. Nhân dân các nước đang đứng trước sự đe doạ hết sức
nghiêm trọng của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Mặt khác, sự tàn sát và huỷ diệt
ghê gớm trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai và hậu quả của nó còn làm cho
nhiều người lo ngại và lẫn lộn giữa chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi
nghĩa.
Khi nhân dân ta tiến hành kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên thế giới tồn
tại bốn mâu thuẫn chủ yếu: mâu thuẫn giữa hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới với
các lực lượng tư bản chủ nghĩa thế giới; mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với
nhau; mâu thuẫn giữa các dân tộc đòi độc lập với các lực lượng đế quốc thực dân;
mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản. Đế quốc Mỹ xâm chiếmvà thiết
lập sự thống trị của chúng ở miền Nam nước ta đã làm nảy sinh và sâu sắc thêm cả
bốn mâu thuẫn trên ở miền Nam. Mỹ tuyên bố chiến tranh ở Việt Nam là chiến

+ Xuất hiện sự bất đồng trong hệ thống xã hội chủ nghĩa, nhất là giữa Liên
Xô và Trung Quốc.
+ Đất nước ta bị chia làm 2 miền: kinh tế miền Bắc nghèo nàn, lạc hậu.
Miền Nam trở thành thuộc địa kiểu mới của Mỹ. Đế quốc Mỹ trở thành kẻ thù trực
tiếp của nhân dân ta.
II. Quá trình hình thành và phân tích nội dung của đường lối
1. Giai đoạn 1954 – 1964
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 5
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
- Tháng 9/1954, Bộ Chính trị ra Nghị quyết về tình hình mới, nhiệm vụ mới và
chính sách mới của Đảng.
- Hội nghị lần thứ 7 (3/1955) và Hội nghị lần thứ 8 (8/1955) của Trung Ương
Đảng nhận định: Muốn chống đế quốc Mỹ và tay sai, củng cố hòa bình, thực hiện
thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ. Điều cốt lõi là phải ra sức củng cố miền
Bắc, đồng thời giữ vững và đẩy mạnh cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam.
- Tháng 12/1957, Hội nghị Trung Ương Đảng lần thứ 13 đã xác định đường lối
tiến hành đồng thời 2 chiến lược cách mạng:
+ Mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng của toàn Đảng, toàn dân ta hiện nay là:
củng cố miền Bắc, đưa miền Bắc tiến dần từng bước lên chủ nghĩa xã hội.
+ Tiếp tục đấu tranh để thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân
chủ bằng phương pháp hòa bình.
- Tháng 01/1959, Hội nghị Trung Ương Đảng lần thứ 15 họp bàn về cách mạng
miền Nam. Nghị quyết khẳng định lại 2 nhiệm vụ chiến lược của Cách mạng Việt
Nam: cách mạng XHCN ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở
miền Nam.
Nghị quyết 15 của Trung Ương Đảng ra đời, xác định rõ mục tiêu, phương pháp
cách mạng miền Nam, mối quan hệ chiến lược của cách mạng hai miền, giữa cách
mạng Việt Nam và cách mạng thế giới; phản ánh đúng nhu cầu của lịch sử, giải
quyết kịp thời yêu cầu phát triển của cách mạng miền Nam; định hướng và động
viên nhân dân miền Nam vùng lên trong phong trào Đồng khởi (1959 - 1960), xoay

thôn và vùng căn cứ. Cần kiên quyết giữ vững đường lối hoà bình, thống nhất nước
nhà. Song, vì đế quốc Mĩ là tên đế quốc hiếu chiến đầu sỏ, nên cuộc khởi nghĩa của
nhân dân miền Nam có thể chuyển thành cuộc đấu tranh vũ trang trường kỳ, thành
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 7
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
chiến tranh cách mạng. Lúc đó Đảng ta nhận định rằng, kẻ địch cũng có thể liều
lĩnh mở rộng chiến tranh xâm lược ra miền Bắc, nên trong khi lãnh đạo, Đảng phải
chuẩn bị chu đáo và chủ động đối phó, kiên quyết đánh bại chúng, hoàn thành độc
lập và thống nhất Tổ quốc.
Củng cố, xây dựng Đảng bộ miền Nam thật vững mạnh, không ngừng nâng cao
năng lực lãnh đạo của các cấp đảng bộ đối với sự nghiệp cách mạng miền Nam,
bảo đảm sự đoàn kết nhất trí trong Đảng, nắm vững phương châm hoạt động bí
mật, tăng cường mối quan hệ khăng khít giữa Đảng và quần chúng.
Đường lối cách mạng do Hội nghị lần thứ 15 Ban chấp hành trung ương và đại
hội lần thứ III của Đảng đề ra là căn cứ để Đảng lãnh đạo, chỉ đạo thắng lợi cuộc
kháng chiến chống Mĩ, cứu nước, giải phóng miền Nam, hoàn thành cuộc cách
mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, thống nhất tổ quốc, tạo điều kiện để
đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
- Ý nghĩa đường lối:
+ Đường lối đó thể hiện tư tưởng chiến lược của Đảng: giương cao ngọn cờ độc
lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vừa phù hợp với miền Bắc vừa phù hợp với miền
Nam, vừa phù hợp với cả nước Việt Nam và phù hợp với tình hình quốc tế.
+ Đường lối chung của cách mạng Việt Nam đã thể hiện tinh thần độc lập, tự
chủ và sáng tạo của Đảng trong việc giải quyết những vấn đề không có tiền lệ
trong lịch sử, vừa đúng với thực tiễn Việt Nam vừa phù hợp với lợi ích của nhân
loại và xu thế của thời đại.
+ Đường lối chiến lược chung cho cả nước và đường lối cách mạng ở mỗi miền
là cơ sở để Đảng chỉ đạo quan dân ta phấn đấu giành được những thành tựu to lớn
trong xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thắng lợi chống các
chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ và tay sai ở miền Nam.

Trung ương Đảng quyết định phát động cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
trong toàn quốc
- Quyết tâm và mục tiêu chiến lược: Nêu cao khẩu hiệu “Quyết tâm đánh
thắng giặc Mỹ xâm lược”, “kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế
quốc Mỹ trong bất kỳ tình huống nào để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam,
hoàn thành cách mạng dân tộc dan chủ nhân dân trong cả nước, tiến tới thực hiện
hòa bình thống nhất nước nhà”
- Phương châm chỉ đạo chiến lược: Tiếp tục và đẩy mạnh cuộc chiến tranh
chống chiến tranh cục bộ của Mỹ, thực hiện kháng chiến lâu dài, tập trung lực
lượng của cả hai miền để mở những cuộc tiến công lớn, tranh thủ thời cơ giành
thắng lợi quyết định trong thời gian tương đối ngắn nhất trên chiến trường miền
Nam
- Tư tưởng chỉ đạo và phương châm đấu tranh ở miền Nam: Giữ vững và
phát triển thế tiến công, kiên quyết tiến công và liên tục tiến công
- Tư tưởng chỉ đạo đối với miền Bắc: Chuyển hướng xây dựng kinh tế, bảo
đảm tiếp tục xây dựng miền Bắc vững mạnh về kinh tế, quốc phòng trong điều
kiện có chiến tranh,tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ để bảo vệ
vững chắc miến Bắc xã hội chủ nghĩa,chi viện sức người, sức của cho cuộc chiến
tranh giải phóng miền Nam, đồng thời tích cực chuẩn bị đề phòng để đánh bại địch
trong trường hợp chúng liều lĩnh mở rộng “Chiến tranh cục bộ” ra cả nước
- Nhiệm vụ và mối quan hệ giữa cuộc chiến đấu ở hai miền: Trong cuộc
chiến tranh chống Mỹ, miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương
lớn.Do đó, phải đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc về
moi mặt nhằm bảo đảm chi viện đắc lực cho miền Nam càng đánh càng mạnh
* Mở rộng “Chuyển hướng tư tưởng”:
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 10
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
Làm cho toàn Đảng, toàn dân hiểu rõ những vấn đề sau:
- Sự chuyển biến của tình hình, miền Bắc không còn ở trong thời kỳ xây
dựng hoà bình nữa, mà đã bắt đầu ở vào thời chiến.

đúng đắn và có ý nghĩa to lớn trong việc chỉ đạo công tác tuyên truyền, cổ động
của Đảng ở miền Bắc thời gian này. Từ chủ trương này, những vấn đề căn bản nhất
của công tác tư tưởng nói chung, công tác tuyên truyền, cổ động nói riêng được
xác định kịp thời và chính xác. Nhờ đó, công tác tuyên truyền, cổ động chính trị
của Đảng ở miền Bắc được triển khai mạnh mẽ, rầm rộ và liên tục trong suốt
những năm ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, góp phần to lớn
vào việc động viên, cổ vũ tinh thần chiến đấu và sản xuất của nhân dân miền Bắc,
biến sức mạnh tinh thần đó thành sức mạnh vật chất vượt qua mọi gian nan, thử
thách, giành thắng lợi cuối cùng trong cuộc chiến đấu không cân sức giữa dân tộc
ta và đế quốc Mỹ. Chuyển hướng tư tưởng của Đảng ở miền Bắc những năm 65-75
là một bài học vô cùng quý giá.
Ý nghĩa của đường lối:
- Thể hiện quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ, tinh thần cách mạng tiến công,
tinh thần độc lập tự chủ, sự kiên trì mục tiêu giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ
quốc, phản ánh đúng đắn ý chí, nguyện vọng chung của toàn Đảng, toàn quân và
toàn dân ta
- Thể hiện tư tưởng nắm vững, giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội, tiếp tục tiến hành đồng thời và kết hợp chặt chẽ hai chiến lược cách
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 12
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
mạng trong hoàn cảnh cả nước có chiến tranh ở mức độ khác nhau, phù hợp với
thực tế đất nước và bối cảnh quốc tế
Đó là đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức
mình là chính được phát triển trong hoàn cảnh mới, tạo nên sức mạnh mới để dân
tộc ta đủ sức đánh thắng giặc Mỹ xâm lược
III. Kết quả, ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh
nghiệm
1. Kết quả và ý nghĩa lịch sử
a) Kết quả
Ở miền Bắc, Một chế độ xã hội mới, chế độ xã hội chủ nghĩa bước đầu được

- Góp phần quan trọng vào việc nâng cao uy tín của Đảng và dân tộc Việt
Nam trên trường quốc tế.
Ý nghĩa đối với cách mạng thế giới:
- Đập tan cuộc phản kích lớn nhất của chủ nghĩa đế quốc vào chủ nghĩa xã
hội và cách mạng thế giới kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, bảo vệ vững
chắc tiền đồn phía Đông Nam Á của chủ nghĩa xã hội.
- Làm phá sản các chiến lược chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, gây tổn
thất to lớn và tác động sâu sắc đến nội tình nước Mỹ trước mắt và lâu dài.
- Góp phần làm suy yếu chủ nghĩa đế quốc, phá vỡ một phòng tuyến quan
trọng của chúng ở khu vưc Đông Nam Á, mở ra sự sụp đổ không thể tránh khỏi
của chủ nghĩa thực dân mới, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì mục tiêu đôc
lập dân tộc, dân chủ, tự do và hòa bình phát triển của nhân dân thế giới
2. Nguyên nhân thắng lợi và những bài học kinh nghiệm trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
a) Nguyên nhân thắng lợi
Nguyên nhân thứ nhất: Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam
là nhân tố quyết định hàng đầu bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Nguyên nhân thứ hai: Nhân dân và các lực lượng vũ trang nhân dân đã phát
huy truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, một lòng đi theo
Đảng, đi theo Bác Hồ, chiến đấu dũng cảm, ngoan cường, bền bỉ, lao động quên
mình vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH và vì quyền con người.
Nguyên nhân thứ ba: Cả nước đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động, trên
dưới một lòng, triệu người như một, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
Nguyên nhân thứ tư: Kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời
đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp đánh Mỹ và thắng Mỹ.
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 15
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
Nguyên nhân thứ năm: Đoàn kết, liên minh chiến đấu với nhân dân Lào và
nhân dân Campuchia; đoàn kết quốc tế.
b) Những bài học kinh nghiệm trong cuộc kháng chiến chồng Mỹ cứu nước

Ba là, nghệ thuật tiến hành chiến tranh nhân dân sáng tạo
Đó là nghệ thuật động viên, tổ chức toàn dân, cả nước tiến hành chiến tranh
với hai lực lượng quân sự và chính trị, hai hình thức đấu tranh vũ trang và đấu
tranh chính trị, chiến tranh cách mạng và khởi nghĩa của quần chúng, tiến công và
nổi dậy, nổi dậy và tiến công trong đó đòn tiến công quân sự có ý nghĩa quyết định,
làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để làm chủ.
Đó là xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, một thế trận rất hiểm hóc,
ngày càng hoàn chỉnh và vững chắc. Thế trận đó được xây dựng bằng lực lượng
chính trị và lực lượng vũ trang nhân dân trên ba vùng chiến lược (đồng bằng, rừng
núi và đô thị), kết hợp chặt chẽ để tiến công địch, tạo nên thế trận liên hoàn trên
toàn miền Nam, nối liền với miền Bắc, cùng với hai nước anh em Lào và
Campuchia dựng lên thế trận liên hoàn giữa 3 nước.
Đó là nghệ thuật tiến công kiên quyết, tích cực, chủ động, cơ động, linh
hoạt, kết hợp chặt chẽ ba mặt trận: đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao với
hình thức phong phú đa dạng. Kết hợp chiến đấu với sản xuất và không ngừng ổn
định đời sống nhân dân trong chiến tranh.
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 17
Quá trình hình thành và phân tích đường lối chống Mỹ của Đảng
Bốn là, tổ chức lực lượng cả nước đánh giặc.
Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, công tác tổ chức đã được triển khai
với quy mô rộng lớn chưa từng có trong lịch sử chiến tranh nước ta. Đó là công tác
xây dựng, phát triển lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang, đó còn là hình thức và
phương thức xây dựng các tổ chức Đảng, chính quyền, quần chúng ở cả hai miền
Nam, Bắc; tổ chức hậu phương lớn, tổ chức các căn cứ kháng chiến tại chỗ ở miền
Nam; tổ chức chiến trường…
Năm là, xây dựng căn cứ địa cách mạng, hậu phương kháng chiến vững
chắc, phát huy vai trò của hậu phương lớn và hậu phương tại chỗ.
Đảng ta sớm xác định miền Bắc là nền tảng cho lực lượng cách mạng cả
nước, xây dựng miền Bắc tiến lên CNXH là xây dựng căn cứ địa cách mạng cho cả
nước.

7. Website: tailieuphothong.blogspot.com
8. Cùng một số tài liệu khác.
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!
Nhóm 12 – Lớp ĐL1205 20