Bài thảo luận
Đề bài: Phân tích quá trình hình thành và phát triển đờng lối xây dựng nền
kinh tế thị trờng định hớng XHCN của Đảng ta.
I. Cơ sở hình thành đờng lối xây dựng nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN của Đảng ta
1. Cơ sở lý luận
1.1. Quan niệm về kinh tế thị trờng và đặc điểm chung của kinh tế thị tr-
ờng.
Kinh tế thị trờng là nền kinh tế mà các nguồn lực kinh tế đợc phân bổ
bằng nguyên tắc thị trờng. Là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng
hoá, trong đó tất cả các đầu vào và đầu ra của sản xuất kinh doanh đều
đợc mua bán thông qua thị trờng.
Đặc điểm chung của kinh tế thị trờng:
- Lấy khu vực kinh tế t nhân làm chủ đạo. Các cá thể kinh tế có quyền tự
chủ rất cao ( trái với kinh tế kế hoạch hoá tập trung).
- Vấn đề lợi ích đợc đặt ra nghiêm ngặt.
- Dung lợng thị trờng lớn, sản phẩm phong phú, thoả mãn đợc nhu cầu của
ngời tiêu dùng.
- Giá cả đợc xác định ngay trên thị trờng chịu sự phân phối của quy luật
cung cầu.
- Cạnh tranh là đặc điểm nổi bật trong nền kinh tế thị trờng.
- Kinh tế thị trờng là một hệ thống mở, sản xuất ra để bán, để trao đổi.
- Có sự quản lý, điều tiết của Nhà nớc pháp quyền.
1.2. Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về kinh tế thị trờng
Quy luật giá trị: sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên hao phí lao
động xã hội cần thiết => khẳng định: sự hình thành và phát triển kinh tế
thị trờng (kinh tế hàng hoá ở trình độ cao) là tất yếu đối với sự phát
triển của xã hội.
- Trong kinh tế chính trị Mác-Lênin, quy luật giá trị là cơ sở để phát triển
học thuyết giá trị lao động (giá trị của hàng hoá là do lợng lao động cần thiết
để sản xuất ra hàng hoá đó quyết định). Mác cho rằng đó là quy luật chung

sinh ra cạnh tranh. Có thể là cạnh tranh lành mạnh => chất lợng sản
phẩm đợc nâng cao và giá thành hạ. Còn nếu cạnh tranh không lành
mạnh => làm hàng giả, hàng nhái, kém chất lợng
=> Tóm lại, kinh tế thị trờng là phơng thức tổ chức, vận hành nền kinh tế, là
phơng tiện điều tiết kinh tế, lấy cơ chế thị trờng làm cơ sở để phân bổ các
nguồn lực kinh tế và điều tiết mối quan hệ giữa ngời với ngời. Do đó, nó cần
thiết cho quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế nớc ta trong thời kỳ quá
độ lên CNXH, và cũng cần thiết cho quá trình đi lên CNXH ở nớc ta.
2. Cơ sở thực tiễn
2.1. Mô hình kinh tế của Liên Xô
--> Liên Xô muốn sớm khắc phục những khuyết tật của CNTB, muốn nhanh
chóng xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp hơn, một phơng thức sản xuất văn
minh, hiện đại hơn CNTB. Đó là một ý tởng tốt đẹp, và trên thực tế suốt hơn
70 năm tồn tại, CNXH ở Liên Xô đã đạt đợc nhiều thành tựu làm thay đổi bộ
mặt đất nớc và đời sống nhân dân Liên Xô. Nhng do nôn nóng muốn xoá bỏ
ngay kinh tế hàng hoá, áp dụng ngay kinh tế phi thị trờng không năng động,
kịp thời điều chỉnh khi cần thiết cho nên rút cục cũng không thành công.
- Thực ra khi mới vận dụng học thuyết Mác vào xây dựng CNXH ở nớc
Nga sau Cách mạng Tháng Mời, V.I.Lênin cũng đã từng chủ trơng không áp
dụng mô hình kinh tế thị trờng mà thực hiện chính sách cộng sản thời chiến.
Nhng chỉ sau một thời gian ngắn Ngời đã phát hiện ra sai lầm, khắc phục sự
nóng vội bằng cách đa ra thực hiện chính sách kinh tế mới_NEP, mà nội
dung cơ bản của nó là khuyến khích phát triển kinh tế hàng hoá, chấp nhận ở
mức độ nhất định cơ chế thị trờng. Chỉ mới thực hiện trong thời gian ngắn nh-
ng NEP đã đem lại những kết quả tích cực cho nớc Nga: hồi phục và phát triển
nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá, nhiều ngành kinh tế bắt đầu hoạt động năng
động nhộn nhịp hơn. Tiếc rằng, t tởng của Lênin về xây dựng CNXH với chính
sách NEP đã không đợc tiếp tục thực hiện sau khi Ngời qua đời.
- Vào cuối những năm 70 của thế kỷ XX, những hạn chế, khuyết tật của mô
hình kinh tế Xô-viết bộc lộ ra rất rõ cộng với sự yếu kém trong công tác lãnh

ràng buộc trách nhiệm vật chất đối với các đơn vị đợc cấp vốn. Điều đó vừa
làm tăng gánh nặng cho ngân sách Nhà nớc vừa làm cho sử dụng vốn kém
hiệu quả, nảy sinh cơ chế xin cho.
- Hậu quả:
+ Thủ tiêu cạnh tranh, kìm hãm tiến bộ khoa học - công nghệ, triệt tiêu
động lực của sự phát triển kinh tế, không kích thích tính năng động, sáng tạo
của các đơn vị sản xuất kinh doanh. Khi nền kinh tế thế giới chuyển sang giai
đoạn phát triển theo chiều sâu dựa trên cơ sở áp dụng các thành tựu của cuộc
cách mạng khoa học công nghệ hiện đại thì cơ chế auqrn lý này càng bộc
lộ những khiếm khuyết của nó, làm cho kinh tế các nớc XHCN trớc đây trong
đó có nớc ta lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng.
+ Sản phẩm sản xuất ra không đủ đáp ứng nhu cầu của xã hội dẫn đến
khủng hoảng KT-XH, ảnh hởng đến đời sống nhân dân.
Nhu cầu đổi mới về cơ chế quản lý kinh tế
Dới áp lực của tình thế khách quan, nhằm thoát khỏi khủng hoảng KT-XH,
chúng ta đã có một số bớc cải tiến nền kinh tế theo hớng thị trờng, tuy nhiên
còn cha toàn diện và triệt để.
- Khoán sản phẩm trong nông nghiệp theo chỉ thị 100- CT/TW của Ban
Bí Th TW khoá IV.
=> Vì vậy, việc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế trở thành nhu cầu cần thiết và
cấp bách. Đại hội Đảng VI (12/1986) đã chỉ rõ: cơ chế quản lý tập trung
quan liêu bao cấp từ nhiều năm nay không tạo đợc động lực phát triển, làm suy
yếu kinh tế XHCN, hạn chế việc sử dụng và cải tạo các thành phần kinh tế
khác, kìm hãm sản xuất, làm giảm năng xuất lao động và chất lợng sản phẩm.
II. Nội dung chính của quá trình hình thành và phát triển đờng lối của
Đảng về kinh tế thị trờng định hớng XHCN
1. Sự hình thành t duy của Đảng về kinh tế thị trờng thời kỳ đổi mới.
T duy của Đảng về kinh tế thị trờng từ Đại hội Đảng VI đến VIII.
- Kinh tế thị trờng không phải là cái riêng có của CNTB mà là thành tựu
phát triển chung của nhân loại.

phúc lợi xã hội.
2. Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc
ta.
Thể chế kinh tế thị trờng:
Thể chế kinh tế thị trờng là một tổng thể gồm các bộ quy tắc, luật lệ và hệ
thống các thực thể, tổ chức kinh tế đợc tạo lập nhằm điều chỉnh hoạt động giao
dịch, trao đổi trên thị trờng.
Thể chế kinh tế thị rờng bao gồm:
- Các quy tắc về hành vi kinh tế diễn ra trên thị trờng, các bên tham gia thị
trờng với t cách là các chủ thể thị trờng.
- Cách thức thực hiện các quy tắc nhằm đạt đợc mục tiêu hay kết quả mà
các bên tham gia thị trờng mong muốn.
- Các thị trờng - nơi hàng hoá đợc trao đổi, giao dịch trên cơ sở các yêu
cầu, quy định của luật lệ (các thị trờng quan trọng nh dịch vụ, vốn, lao động,
công nghệ, bất động sản ).
Mục tiêu: hoàn thiện thể ché kinh tế thị trờng định hớng XHCN.
- Từng bớc xây dựng đồng bộ hệ thống pháp luật, đảm bảo cho nền kinh tế
thị trờng định hớng XHCN phát triển thuận lợi. Phát huy vai trò chủ đạo của