Pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực kinh
doanh bảo hiểm tại Việt Nam Trần Thị Hồng Nhung Khoa Luật. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Luật: 60 38 50
Người hướng dẫn : TS. Nguyễn Thị Lan Hương
Năm bảo vệ: 2013
108 tr .

Abstract. Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về bảo hiểm và thị trường bảo hiểm, các
yếu tố có ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam, cạnh tranh
và vai trò của cạnh tranh đối với sự phát triển của nền kinh tế. Phân tích, đánh giá
những quy định của pháp luật về cạnh tranh và pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực
kinh doanh bảo hiểm, thực tiễn áp dụng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực kinh
doanh bảo hiểm tại Việt Nam. Đưa ra một số ý kiến và đề xuất một số giải pháp nhằm
hoàn thiện những quy định của pháp luật về cạnh tranh nói chung và pháp luật về cạnh
tranh trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam.
Keywords.Luật kinh tế; Pháp luật Việt Nam; Kinh doanh bảo hiểm
Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thời gian qua, có thể nhận thấy hoạt động kinh doanh bảo hiểm (KDBH) tại Việt
Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ, không chỉ ở sự gia tăng số lượng các doanh nghiệp
bảo hiểm (DNBH) mà điều này còn biểu hiện ở tốc độ tăng trưởng doanh thu của toàn thị
trường. Nếu như năm 1999 mới chỉ có 10 DNBH hoạt động thì đến cuối năm 2010,
trên thị trường đã có 29 DNBH phi nhân thọ và 12 DNBH nhân thọ, 11 doanh nghiệp
môi giới bảo hiểm và 01 doanh nghiệp tái bảo hiểm. Tổng doanh thu phí bảo hiểm ước
tính cả năm 2010 đạt khoảng 30.201 tỷ đồng (đạt tỷ trọng doanh thu phí bảo

chất xe cơ giới được coi là hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, vi phạm các hành vi
bị cấm theo quy định của Luật Cạnh tranh. Theo đó, 19 DNBH tham gia ký kết thỏa
thuận này đã bị Hội đồng cạnh tranh xử phạt bằng hình thức phạt tiền. Ngoài ra, ngay
trong quyết định xử lý vụ việc, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh cũng đưa ra một số
các kiến nghị, trong đó có kiến nghị ngoài việc tăng cường công tác tuyên truyền, phổ
biến pháp luật về cạnh tranh, các cơ quan nhà nước có liên quan phải hoàn thiện hệ
thống pháp luật về cạnh tranh và pháp luật về KDBH phù hợp với tình hình mới về
cam kết của Việt Nam khi gia nhập các điều ước quốc tế, trong đó có cam kết gia nhập
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Có thể nhận thấy, chưa có thời điểm nào việc
nghiên cứu đồng bộ các quy định về cạnh tranh cũng như bảo hiểm để hoàn thiện pháp
luật về cạnh tranh liên quan đến bảo hiểm lại đặt ra cấp thiết như thời điểm hiện nay.
Xuất phát từ thực tế này, đề tài nghiên cứu "Pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực
kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam" được người viết lựa chọn làm luận văn thạc sĩ
Luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Để các hành vi cạnh tranh trong lĩnh vực bảo hiểm thật sự lành mạnh, tạo tiền
đề cho sự phát triển không ngừng đi lên của thị trường bảo hiểm Việt Nam thì trước
tiên đòi hỏi phải có cơ sở pháp lý cơ bản đầy đủ và đồng bộ làm tiền đề hoạt động kinh
doanh mang tính cạnh tranh của các DNBH, đồng thời phải xác định rõ được các hành
vi hạn chế cạnh tranh, CTKLM chủ yếu của thị trường này cũng như các chế tài pháp
lý để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Cùng với sự ra đời của Luật Cạnh tranh năm 2004, các quy phạm pháp luật
liên quan đến cạnh tranh cũng đã dần được cụ thể hóa vào từng lĩnh vực cụ thể của nền
kinh tế, trong đó có hoạt động KDBH. Trong thời gian vừa qua đã có rất nhiều các bài
viết phản ánh trên các tạp chí về hoạt động cạnh tranh và các hành vi CTKLM trên thị
trường bảo hiểm Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn vụ việc xử lý hành thỏa thuận ấn
định về phí bảo hiểm vật chất xe được coi là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh như đã nói
ở trên được Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh đưa ra xem xét, xử lý. Bên cạnh đó còn
có các nghiên cứu tổng quan mang tính chuyên sâu hơn như nghiên cứu về "Những
hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực bảo hiểm ở

của cạnh tranh và những vấn đề chung về bảo hiểm, tính đặc thù của sản phẩm bảo
hiểm. Đây chính là cơ sở cần thiết cho việc nhìn nhận các hành vi cạnh tranh trong
thực tế phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam;
Thứ hai: Nghiên cứu, phân tích các vấn đề pháp lý hiện hành điều chỉnh hoạt
động cạnh tranh trong lĩnh vực bảo hiểm và thực tiễn cạnh tranh trên thị trường bảo
hiểm Việt Nam hiện nay;
Thứ ba: Căn cứ vào cơ sở lý luận và các các phân tích nêu trên, luận văn sẽ
đưa ra những vướng mắc, bất cập trong các quy định của pháp luật về cạnh tranh và
pháp luật về KDBH trong việc điều chỉnh hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực bảo
hiểm, đồng thời đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của
pháp luật trong hoạt động cạnh tranh để góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường
bảo hiểm Việt Nam
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ một bản luận văn thạc sĩ với một đề tài mới, với khả năng
nghiên cứu và nguồn tài liệu tham khảo còn hạn chế công trình nghiên cứu này chưa
thể bao quát hết được các vấn đề pháp lý về hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực
KDBH mà chỉ dừng lại ở những tiếp cận, đánh giá ban đầu trên cơ sở thực tế các hành
vi cạnh tranh phổ hiển hiện nay trên thị trường bảo hiểm. Giới hạn trong phạm vi đề tài
này, luận văn tập trung vào việc nghiên cứu các hành vi liên quan đến thỏa thuận hạn
chế cạnh tranh, các hành vi CTKLM trong hoạt động KDBH phi nhân thọ vì đây là
lĩnh vực tập trung nhiều vấn đề liên quan đến cạnh tranh nhất trong thời gian vừa qua.
Luận văn cũng đưa ra đánh đánh giá một cách tổng quát dưới góc độ pháp
lý về sự tương đồng giữa Luật Cạnh tranh và Luật KDBH trong việc điều chỉnh các
hành vi cạnh tranh trong lĩnh vực KDBH.
Trên cơ sở đó luận văn cũng đưa ra một số gợi ý và đề xuất để hoàn thiện
khung pháp luật điều chỉnh hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực bảo hiểm và đảm bảo
cho khung pháp luật đó được khả thi trên thực tế.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận để nghiên cứu đề tài này là chủ nghĩa duy vật biện chứng và
chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp song song với các phương pháp tổng hợp, phân tích,

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. "Bảo hiểm: Rượt đuổi chi hoa hồng" (2006), http://www.tin247.com, ngày 01/11.
2. Bộ Công thương (2011), Hiệp ước Maastricht (Hiệp ước thành lập Liên minh
Châu Âu), năm 1993 và Hiệp ước Lisbon- Hiệp ước sửa đổi Hiệp ước Liên minh
Châu Âu và Hiệp ước thành lập Cộng đồng Châu Âu năm 2009, (Tài liệu dịch
tham khảo), Hà Nội.
3. Bộ Tài chính (2008), Thông tư số 126/2008/TT-BTC ngày 22/12 quy định Quy tắc,
điều khoản, biểu phí và mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự
của chủ xe cơ giới, Hà Nội.
4. Bộ Tài chính (2010), Thông tư số 03/2010/TT-BTC ngày 01/12 hướng dẫn thực
hiện Nghị định số 41/2009/NĐ-CP ngày 05/5/2009 của Chính phủ quy định về xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, Hà Nội.
5. Bộ Tài chính (2012), Thông tư số 124/2012/TT-BTC ngày 30/7 hướng dẫn thi
hành một số điều của Nghị định số 45/2007/NĐ-CP ngày 27/3/2007 của Chính
phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị
định số 123/2011/NĐ-CP ngày 28/12/2011 của Chính phủ quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo
hiểm, Hà Nội.
6. Bộ Tài chính (2012), Thông tư số 125/2012/TT-BTC ngày 30/7 hướng dẫn hướng
dẫn chế độ tài chính đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm,
doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân
thọ nước ngoài, Hà Nội.
7. Bộ Thương mại (2002), Luật Cạnh tranh của Liên minh Châu Âu, (Tài liệu dịch
tham khảo), Hà Nội.
8. Bộ Thương mại (2002), Luật Cạnh tranh của Pháp, (Tài liệu dịch tham khảo), Hà
Nội.
9. Bộ Thương mại (2003), Luật Cạnh tranh của Canada, (Tài liệu dịch tham khảo),
Hà Nội.
10. "Các khái niệm và nguyên tắc cơ bản trong bảo hiểm", http://webbaohiem.net.
11. Hoàng Văn Châu, Vũ Sĩ Tuấn, Nguyễn Như Tiến (2002), Bảo hiểm trong kinh

24. Chính phủ (2013), Nghị định số 98/2013/NĐ-CP ngày 28/8 quy định về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số, Hà Nội.
25. CIDA (2006), Luật cạnh tranh Canada - Một số hướng dẫn thi hành, Nxb Giao
thông vận tải, Hà Nội.
26. Cục Quản lý Cạnh tranh - Bộ Công Thương (2005), Luật chống độc quyền của
Nhật Bản, (Tài liệu dịch tham khảo), Hà Nội.
27. Cục Quản lý cạnh tranh - Bộ Công Thương (2010), Báo cáo Điều tra vụ việc cạnh
tranh mã số KNCT-HCCT-0009 ngày 22/4/2010, Hà Nội.
28. Cục Quản lý Cạnh tranh - Bộ Công Thương (2011), Báo cáo rà soát các quy định
của Luật cạnh tranh, Hà Nội.
29. Cục Quản lý cạnh tranh - Bộ Công thương (2012), Báo cáo thường niên năm 2012,
Hà Nội.
30. Nguyễn Văn Cương (2006), Tiêu chí đánh giá tính cạnh tranh bất hợp pháp của
một số nước và một số bình luận về Luật Cạnh tranh của Việt Nam, Nxb Tư pháp,
Hà Nội.
31. David Bland (1998), Bảo hiểm - nguyên tắc và thực hành, Nxb Tài chính, Hà Nội.
32. Lê Đăng Doanh, Nguyễn Thị Kim Dung, Trần Hữu Hân (1998), Nâng cao năng
lực cạnh tranh và bảo hộ sản xuất trong nước (Kinh nghiệm của Nhật Bản và ý
nghĩa áp dụng đối với Việt Nam), Nxb Lao động, Hà Nội.
33. Dominique Brault (2005), Chính sách và thực tiễn pháp luật cạnh tranh của Cộng
hòa Pháp, Tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
34. Hồ Sĩ Hà (Chủ biên) (2000), Giáo trình Bảo hiểm, Nxb Thống kê, Hà Nội.
35. Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam (2006 - 2012), Báo cáo và số liệu thị trường bảo
hiểm Việt Nam các năm từ 2006 - 2012, Hà Nội.
36. Hội đồng cạnh tranh (2008), Quyết định số 06/QĐ-HĐCT ngày 06/01 về việc ban
hành Nội quy phiên điều trần, Hà Nội.
37. Hội đồng cạnh tranh (2010), Quyết định số 14/QĐ-HĐXL ngày 29/7 về việc xử lý
vụ việc cạnh tranh KNCT-HCCT-0009, Hà Nội.
38. Đặng Vũ Huân (2004), Pháp luật về kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh
không lành mạnh ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

http://vneconomy.vn, ngày 29/11.
55. "Xử lý nghiêm vi phạm về khuyến mại bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe máy bắt
buộc" (2013), http://www.baoviet.com.vn, ngày 21/6.
TIẾNG ANH
56. Burton Ong (2006), Origins, objectives and structure of the Singapore
Competition Act, World Competition.
57. Elhauge, Einer; Geradin, Damien (2007), Global Competition Law and Economics.
58. Georg Erber, Georg; Kooths, Stefan (2007), "Windows Vista: Securing Itself
against Competition?", DIW Weekly Report, (2).
59. F. Jenny (2004), Competition, Trade and Development before and after Cancun.
60. Nguyen Thanh Tu (2003), "EC Antitrust Law in Payment Card System, Faculty of Law-
Lund University", www.jur.lu.se/internet/english/essay/masterth.nsf.