Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt
Nam hiện nay

Trần Mạnh Quân

Khoa Luật, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
Luận văn ThS. Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật; Mã Số: 60 38 01
Nghd: GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế
Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Trình bày cơ sở lý luận về khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung của pháp luật
thi hành án dân sự. Đánh giá đúng đắn về thực trạng pháp luật thi hành án dân sự hiện hành
và trong mối quan hệ với hệ thống pháp luật nói chung. Đưa ra những giải pháp và kiến
nghị để hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam.
Keywords: Pháp luật Việt Nam; Luật dân sự; Thi hành án
Contents:
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Thi hành án dân sự có vai trò quan trọng trong hoạt động tư pháp nói chung và quá
trình giải quyết vụ án nói riêng. Bản án, quyết định của Tòa án chỉ thực sự có giá trị khi được
thi hành trên thực tế. Hoạt động thi hành án có ý nghĩa vô cùng quan trọng và là công đoạn cuối
cùng bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành, góp phần bảo đảm tính
nghiêm minh của pháp luật, củng cố pháp chế và trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa; bảo đảm
quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị
- xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước. Chính vì vậy, Hiến pháp năm
1992 đã quy định rõ: "Các bản án và quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật
phải được các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân
và mọi công dân tôn trọng; những người và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành"
[36].
Nhận thức tầm quan trọng của công tác thi hành án, từ khi thực hiện đường lối đổi mới
đến nay, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách về thi hành án dân sự, như: Nghị quyết

14/11/2008, Quốc hội khóa XII tại kỳ họp thứ tư đã thông qua Luật Thi hành án dân sự số
26/2008/QH12 và Nghị quyết về việc thi hành Luật Thi hành án dân sự số 24/2008/QH12. Đây là
hai văn bản pháp lý có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự.
Để thi hành Luật Thi hành án dân sự, Chính phủ, các Bộ, ngành đã ban hành hơn 20 văn bản quy
phạm pháp luật quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, một số văn bản quan trọng như: Nghị
định 58/2009/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thi hành án dân sự về thủ tục thi hành án dân sự;
Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 27 tháng 4 năm 2009 quy định về tổ chức và hoạt động của
Thừa phát lại thực hiện thí điểm ở Thành phố Hồ Chí Minh; Nghị định số 74/2009/NĐ-CP ngày
09 tháng 9 năm 2009 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án
dân sự về cơ quan quản lý thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự và công chức làm công
tác thi hành án dân sự…
Luật Thi hành án dân sự có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2009, đến nay qua hơn hai năm
thực hiện đã có sự chuyển biến tích cực, công tác thi hành án dân sự đã đạt được một số kết quả
đáng kể, cụ thể: Kết quả thi hành án dân sự từ ngày 01/10/2010 đến ngày 30/9/2011 của cả nước
như sau:
- Tổng số việc phải thi hành là 632.545 việc, tăng 17.134 việc (2,78%) so với năm 2010.
Qua phân loại thì có: 431.979 việc có điều kiện thi hành (chiếm 68,29%); chưa có điều kiện thi
hành là 200.566 việc (chiếm 31,71%). Đã thi hành xong 379.990 việc đạt tỷ lệ 88% (vượt chỉ tiêu
7%), tăng 28.617 việc (1,65%) so với năm 2010 [9, tr. 3].
- Tổng số tiền phải thi hành là 35.416 tỷ 341 triệu 736 nghìn đồng, tăng 4.718 tỷ 241
triệu 624 nghìn đồng (16,14%) so với năm 2010. Kết quả phân loại số có điều kiện thi hành là
13.366 tỷ 290 triệu 661 nghìn đồng (chiếm 37,74%), số chưa có điều kiện thi hành là 22.050 tỷ
51 triệu 75 nghìn đồng (chiếm 62,26%). Đã thi hành được 10.167 tỷ 712 triệu 899 nghìn đồng,
đạt tỷ lệ 76,1% so số tiền có điều kiện thi hành (vượt chỉ tiêu 15,1%), tăng 1.866 tỷ 392 triệu 338
nghìn đồng so với năm 2010 [9, tr. 3].
Bên cạnh những chuyển biến tích cực, Luật Thi hành án dân sự và các văn bản hướng
dẫn thi hành cũng bộc lộ nhiều khiếm khuyết ở chỗ các quy định "chưa cụ thể, chưa phù hợp với
thực tế, thiếu thống nhất với pháp luật có liên quan" [8, tr. 13]. Đó cũng chính là những khó khăn
vướng mắc trong thực tiễn thi hành án làm ảnh hưởng nhiều đến kết quả thi hành án, là một trong
những nguyên nhân chính dẫn đến lượng án tồn đọng. Công tác thi hành án dân sự hiện nay vẫn

Luật tố tụng dân sự của Trường Đại học Luật Hà Nội và các trường đại học có chuyên ngành
luật; một số bài viết đăng trên các tạp chí Dân chủ và pháp luật, Tạp chí Luật học, Tạp chí
Nhà nước và pháp luật…
Các công trình nêu trên đã có nội dung nghiên cứu về thi hành án dân sự ở những góc
độ, khía cạnh và mức độ khác nhau. Ở một số công trình cũng đã đề cập đến vấn đề thực trạng
và giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định về thi hành án dân sự, nhưng kể từ khi Luật Thi
hành án dân sự năm 2008 được ban hành cho tới nay thì chưa có công trình nghiên cứu vấn
đề "Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay" một cách toàn diện,
chuyên sâu.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích
Trên cơ sở các vấn đề lý luận về thi hành án dân sự, tác giả đặt ra mục đích của đề
tài là chỉ ra những bất cập, hạn chế của pháp luật thi hành án dân sự trong mối quan hệ với hệ
thống pháp luật nói chung để đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật thi hành án dân
sự góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự ở nước ta trong giai đoạn hiện
nay.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích lớn đó cần phải thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:
- Làm rõ những cơ sở lý luận về thi hành án dân sự.
- Đánh giá đúng đắn về thực trạng pháp luật thi hành án dân sự.
- Đưa ra những giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự.
4. Phạm vi nghiên cứu
"Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay" là một đề tài có
tính khái quát cao, nội dung phong phú và phức tạp. Vì vậy, trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ
luật học, tác giả tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về thi hành án dân sự; thực trạng pháp luật
thi hành án dân sự Việt Nam hiện nay; những bất cập của pháp luật thi hành án dân sự trong
mối quan hệ với hệ thống pháp luật nói chung, từ đó đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm
hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự nước ta hiện nay.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy

2. Bộ Tư pháp (2003), Báo cáo số 10/2003/BC-THA ngày về một số tồn tại trong công tác thi
hành án dân sự và giải pháp, kiến nghị, Hà Nội.
3. Bộ Tư pháp (2003), Báo cáo số 361/BC-BTP về tổng kết 10 năm công tác thi hành án dân
sự, Hà Nội.
4. Bộ Tư pháp (2004), Công văn số 135/TP-THA về thi hành Pháp lệnh Thi hành án dân sự
2004, Hà Nội.
5. Bộ Tư pháp (2009), Tài liệu tập huấn nghiệp vụ Thi hành án dân sự, Hà Nội.
6. Bộ Tư pháp (2010), Tài liệu Hội nghị triển khai công tác thi hành án dân sự năm 2010, Hà
Nội.
7. Bộ Tư pháp (2010), Tài liệu Hội nghị tổng kết công tác thi hành án dân sự năm 2010 và xây
dựng phương hướng công tác thi hành án dân sự năm 2011, Hà Nội.
8. Bộ Tư pháp (2011), Tài liệu Hội nghị sơ kết công tác thi hành án dân sự 6 tháng đầu năm
2011, Hà Nội.
9. Bộ Tư pháp (2011), Tài liệu Hội nghị sơ kết 2 năm thi hành Luật Thi hành án dân sự năm
2008, Hà Nội.
10. Bộ Tư pháp (2011), Tài liệu Hội nghị triển khai công tác thi hành án dân sự năm 2012, Hà
Nội.
11. Bộ Tư pháp - Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2010), Thông tư liên
tịch số 14/2010/TTLT-BTP-TANDTC-VKSNDTC ngày 26/7 hướng dẫn một số vấn đề về thủ
tục thi hành án dân sự và phối hợp liên ngành trong thi hành án dân sự, Hà Nội.
12. Chính phủ (1950), Sắc lệnh số 85/SL ngày 22/5 của Chủ tịch nước về cải cách bộ máy tư
pháp và luật tố tụng.
13. Chính phủ (1993), Nghị định số 69/CP quy định về thủ tục thi hành án dân sự, Hà Nội.
14. Chính phủ (1993), Nghị định số 30/CP quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ
quan quản lý công tác thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự và Chấp hành viên,
Hà Nội.
15. Chính phủ (1993), Chỉ thị số 266/02/6/1993/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về triển khai
bàn giao và tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình trước mắt, Hà Nội.
16. Chính phủ (2001), Chỉ thị số 20/2001/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường và
nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự, Hà Nội.

Trường Đại học Luật Hà Nội.
32. Bùi Xuân Khánh (2002), "Một số ý kiến về thủ tục thi hành án dân sự-kinh tế của Việt Nam
từ cách tiếp cận của Luật so sánh", Tài liệu Hội thảo: Đổi mới tư pháp dân sự trong điều kiện
nền kinh tế chuyển đổi, Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội.
33. Nguyễn Công Long (2002), Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, thực tiễn áp dụng
và hướng hoàn thiện, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.
34. Luật Thi hành án dân sự, các Nghị định hướng dẫn thi hành và một số văn bản liên quan
(2009), Nxb Tư pháp, Hà Nội.
35. Nông Đức Mạnh (2002), "Tăng cường vai trò và hiệu quả hoạt động của Quốc hội đáp ứng
các yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân", Tạp
chí Cộng sản, (22).
36. Quốc hội (1992) Hiến pháp, Hà Nội.
37. Quốc hội (1995) Bộ luật Dân sự, Hà Nội.
38. Quốc hội (1999) Bộ luật Hình sự, Hà Nội.
39. Quốc hội (2004) Bộ luật Tố tụng dân sự, Hà Nội.
40. Quốc hội (2005) Bộ luật Dân sự, Hà Nội
41. Quốc hội (2008) Luật Thi hành án dân sự, Hà Nội
42. Lê Minh Tâm (2001), "Thử bàn mấy vấn đề lý luận về thi hành án", Luật học, (2).
43. Nguyễn Thanh Thủy (2001), Hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự, Luận văn thạc sĩ
Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.
44. Trường Đại học Luật Hà Nội (1998), Giáo trình Lý luận về Nhà nước và pháp luật, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội.
45. Lê Anh Tuấn (2004), Đổi mới thủ tục thi hành án dân sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật
học, Trường Đại học Luật Hà Nội.
46. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (2008), Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 09/5 ban
hành quy định về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng với quyền sở hữu tài sản
gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước
ngoài, Hà Nội.
47. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1989), Pháp lệnh Thi hành án dân sự, Hà Nội.
48. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1993), Pháp lệnh Thi hành án dân sự, Hà Nội.