Ở Việt Nam, người xưa có câu “ Tiên học lễ, hậu học văn”. Lễ – lễ nghĩa là những
phép tắc cư xử trong gia đình, xã hội, là nét đẹp văn hóa giao tiếp. Trong cuộc sống
hằng ngày, mỗi người đều có nhu cầu giao tiếp để tạo mối liên hệ với những người
chung quanh và đồng nghiệp. Qua giao tiếp có thể đánh giá được môi trường làm việc,
tính cánh của mỗi con người. Tuy nhiên, mỗi miền đất nước lại có những cách chào
hỏi mang đậm bản sắc dân tộc riêng. Nhật Bản là một đất nước coi trọng nghi thức và
lễ nghĩa, đối với người Nhật việc đánh giá một con người không chỉ dựa vào cách nói
chuyện mà còn dựa và cử chỉ, thái độ mà người đó thể hiện có nhã nhặn và đúng quy
cách hay không.Bên cạnh đó, Việt Nam lại là một nước coi trọng tình cảm. Người Việt
thường không gò bó trong những khuôn mẫu nhất định, sợi dây tình cảm chính là
phương thức nối kết con người lại với nhau. Vậy , cách thức chào hỏi trong văn hóa
giao tiếp của người dân hai nước Nhật Bản- Việt Nam có điểm gì khác biệt ?
Trước hết, văn hóa giao tiếp là một bộ phận trong tổng thể văn hóa nhằm chỉ quan
hệ giao tiếp có văn hóa của mỗi người trong xã hội (giao tiếp một cách lịch sự, thái độ
thân thiện, cởi mở, chân thành, thể hiện sự tôn trọng nhau), là tổ hợp của các thành tố:
lời nói, cử chỉ, hành vi, thái độ, cách ứng xử…
Chào hỏi là một nghi thức không thể thiếu trong văn hóa giao tiếp, là điều kiện để
hình thành và giữ gìn mối quan hệ.
Ở Việt Nam, cách thức chào hỏi được biểu hiện qua việc “ bắt tay”. Bắt tay là cử chỉ
xuất hiện ngay từ thủa có nền văn minh loài người. Thoạt đầu, nó được hiểu là bạn
muốn biểu thị trong tay bạn không có vũ khí khi gặp mặt ai đó lần đầu tiên. Sau này,
nó thể hiện một họat động giao tiếp thường thấy trong những lần tiếp xúc đầu tiên, bạn
bè lâu ngày gặp lại, chào tạm biệt, chúc mừng, hòa giải, vv…
Trong giao tiếp, cái bắt tay đươc ví như lá trầu, là khúc dạo đầu cho một buổi trò
chuyện. Để có một buổi nói chuyện được gọi là thành công rất cần nghệ thuật giao tiếp
mà quan trọng là cái bắt tay trong màn chào hỏi ban đầu. Bắt tay là nét đẹp văn hóa, nó
không đơn giản là một kỹ năng giao tiếp mà nó còn một nghệ thuật, một kỹ năng sống.
Đối tác ấn tượng về bạn thế nào là qua cách bắt tay và thái độ trong lúc bắt tay. Thực
tế có những cái bắt tay làm đôi bên xích lại gần nhau, nhưng có những người chỉ sơ
suất trong bắt tay khiến đối tác tự ái, dẫn tới hỏng việc. Có một câu nói nổi tiếng của
Helen Keller, nhà văn Mỹ. Bà vừa bị điếc và bị mù, khi nói về cái bắt tay, bà nhận xét:

cần thiết phải bỏ găng tay và mũ ra khi bắt tay. Ví dụ hai bên đều đeo găng tay, đội
mũ, thì lúc đó bình thường sẽ nói “Xin lỗi!” trước khi bắt tay. Khi bắt tay hai bên đều
phải chú tâm đến thao tác, mỉm cười, chào, thăm hỏi đối phương, lúc bắt tay không
nên chú ý nhìn chỗ khác hoặc biểu hiện trạng thái hờ hững, đang bận tâm đến một vấn
đề nào đó.
Nếu quan hệ giữa bạn và người bắt tay là quan hệ thân mật và gần gũi thì có thể
nắm tay chặt trong thời gian dài, còn theo lệ thường chỉ nên bắt tay một lúc rồi bỏ ra.
Không nên bắt quá chặt, nhưng bắt tay hờ hững theo kiểu “chuồn chuồn đạp nước”
cũng là một kiểu bắt tay thiếu lịch sự. Khi bắt tay tốt nhất bạn nên khống chế thời gian
bắt tay trong vòng ba đến năm giây là tốt nhất. Nếu bạn muốn thể hiện cho đối tác thấy
thành ý và nhiệt tình của mình thì có thể kéo dài thời gian bắt tay ra một chút nhưng
khi bắt tay nên lắc tay lên xuống vài lần.
Khi bắt tay hai tay vừa chạm vào đã rời ra, thời gian bắt tay rất ngắn, gần như chỉ lướt
qua tay, lại gần như có ý phòng bị đối với đối phương.
Ngược lại thời gian bắt tay quá lâu, đặc biệt là kéo hẳn tay của đối phương về phía
mình hoặc lần đầu gặp mặt mà đã bắt tay quá lâu không chịu bỏ ra…các kiểu bắt tay
đó đều khiến cho người khác nghĩ rằng bạn có vẻ giả tạo, cưỡng ép, thậm chí bị nghi
ngờ rằng bạn đang có ý định “muốn chiếm cảm tình” của họ.
Giữa người nhiều tuổi hơn và người ít tuổi hơn thì người có tuổi tác và vị thế cao hơn
đưa tay ra bắt trước thì người ít tuổi hơn và địa vị thấp hơn mới có thể đưa tay ra bắt
sau. Tương tự, cấp trên và cấp dưới, cấp trên đưa tay ra trước thì cấp dưới mới được
đưa tay ra; giữa nam và nữ thì chỉ khi người nữ giơ tay ra trước thì người nam mới có
thể đưa tay ra để bắt tay; nhưng nếu trong trường hợp người nam lại là người lớn tuổi
hơn thì trong trường hợp đó đương nhiên sẽ theo quy tắc đã nói ở phía trên.
Nếu cần phải bắt tay với nhiều người cùng một lúc, khi bắt tay phải tính đến thứ tự
trước sau, từ bề trên đến bề dưới, từ trưởng lão đến thiếu niên, từ thầy giáo đến học
sinh, nữ rồi mới đến nam, từ người đã kết hôn rồi mới đến người chưa kết hôn, từ cấp
trên đến cấp dưới.
Khi giao tiếp nếu số lượng người tương đối lớn, có thể chỉ bắt tay một số người ngay
cạnh mình, gật đầu với những người xung quanh thay cái bắt tay chào hỏi, hoặc hơi

và cúi chào gập người là cách thể hiện sự tôn trọng cũng như thay cho lời chào đối với
người khác.Vì thế, cách chào hết sức quan trọng . Khi chào đầu tiên là đứng thẳng
lưng, đồng thời ngẩng cao đầu, nửa thân trên chuyển động cúi hướng về phía trước.
Chỉ có đầu là hướng về phía trước, phần thân dưới còn lại chú ý vẫn giữ trên một
đường thẳng không để cong ra phía sau.
• Đối với nam : hai bàn tay duỗi thẳng, khép ngón, khép hai cánh tay sát bên
sườn và cúi xuống.
• Đối với nữ : hai tay duỗi thẳng, đặt trước người tạo thành hình chữ V sao cho
bàn tay phải đặt trên bàn tay trái, ngón tay duỗi thẳng và khép lại, rồi từ từ cúi
chào.
Hành động này tiếng Nhật gọi là ojigi(お辞儀). Ojigi có nghĩa là đổ người từ phần
eo về phía trước. Cách hành lễ ngồi xuống và cúi người được xem là cách hành lễ cơ
bản nhưng ngày nay người ta cứ đứng và cúi người nhiều hơn.
Ojigi ở mỗi góc độ khác nhau có ý nghĩa khác nhau. Người ta chia ojigo ra thành ba
loại tùy vào thời điểm và trường hợp.Ví dụ : khi muốn cảm tạ sâu sắc hay chân thành
xin lỗi từ tận đáy lòng, người ta cúi đầu thật thấp, hành lễ ojigi một cách lịch sự
nhất. Cách hành lễ ojigi đẹp nhất là đổ người về phía trước nhưng lưng và đầu gối
không được cong lại, sau đó từ từ, lịch sự thẳng người lên.
Có 3 kiểu chào:
•Kiểu Eshaku ( 辞辞 ) : Đây là kiểu Ojigi ở mức độ nhẹ nhất, dung khi chào hỏi bạn
bè hoặc những người cùng cấp bậc với mình. Với kiểu Eshaku, người Nhật sẽ cúi đầu
khoảng 15º khi chào nhau.
•Kiểu Keirei (敬辞 ) : Đây là kiểu Ojigi dung để chào cấp trên, khách hàng hoặc
những người lớn tuổi hơn mình. Người Nhật sẽ cúi đầu khoảng 30 ~ 35º khi thực hiện
kiểu chào này.
•Kiểu Saikeirei (最敬辞) : Đây là kiểu chào lịch sự nhất trong Ojigi, dung để nói lời
cảm ơn, lời xin lỗi hoặc thể hiện thành ý của mình với đối phương, Người Nhật sẽ cúi
đầu khoảng từ 45 ~ 60º khi thực hiện kiểu chào này. Khi tiến hành chào, người Nhật sẽ
nói lời chào trước rồi cúi đầu chào hoặc vừa nói lời chào, vừa cúi đầu chào.
Đối với cấp trên hay những người lớn tuổi hơn, càng cúi thấp càng thể hiện sự kính