BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăTHNGăLONG
KHOAăKHOAăHCăSCăKHE
BăMỌNăIUăDNG LIăTHăTHỎYăNGA
MÃ SINH VIÊN: B00139
KINăTHC,ăTHCăHÀNHăDINHăDNGăTHAIăKă
CAăTHAIăPHăNăKHÁMăTIăKHOA PHăSNă
BNHăVINă108
KhoaăiuădngăTrngăi hcăThngăLongăđưăgiúpăđ em trong quá trình
thc hinăđ tài.

Hà Ni, ngày 01 tháng 12 nm 2013
Sinh viên
LI TH THÚY NGA
Thang Long University Library NHNG T VIT TT BMI : Ch s khiăcăth ( Body Mass Index )
SKSS: Sc khe sinh sn
TWQ:ăTrungăngăQuânăđi
WHO: T chc Y t th gii

MCăLC

T VNă 1
Chngă1: TNG QUAN 3
1. Quá trình hình thành, phát trin thai và sinh lý thai nhi 3
2. Nhngăđápăng caăcăth ngi m khi có thai. 3
3. Nhu cuădinhădng trong thai k và nhng btăthng liênăquanăđn ch đ dinh

3.3.ăTngăcânăthaiăk caăđiătng nghiên cu 15
3.3.1. BMI trc sinh thp 15
3.3.2. BMI trc sinh bình thng 15
3.3.3. BMI trc sinh tha cân 15
3.3.4. Mi liên quan gia tng cân vi thc hành 16
3.4. Tui thai lúc sinh và cân nng 16
3.5. Mi liên quan gia s ln sinh vi thcăhànhăđúng 16
3.6. Mi liên quan giaătrìnhăđ vnăhóaăvàăhiu bit v dinh dng 16
3.7. Mi liên quan giaătrìnhăđ vnăhóaăvàătháiăđ thcăhànhădinhădng 16
Chngă4:ăBÀNăLUN 17
1. V đcăđim chung caăđiătng nghiên cu 17
2.V thc trng nhn thcădinhădng 18
3. V tngăcânăthaiăk caăđiătng nghiên cu. 19
4. V mi liên quan giaătngăcânăvi thc hành. 19
5. V tui thai lúc sinh và cân nng 19
6. V mi liên quan gia s ln sinh vi thcăhànhăđúng. 20
7. V mi liên quan giaătrìnhăđ vnăhóaăvàăhiu bit v dinhădng. 20
8.V mi liên quan giaătrìnhăđ vnăhóaăvàătháiăđ thcăhànhădinhădng. 20
KT LUN 21
KIN NGH 22
Ph lc 23
TÀI LIU THAM KHO 29 1
TăVNă

Trongănhngănmăgnăđây,ăscăkheăsinhăsnă(SKSS)ăđưătrăthànhămtătrongă
cácălnhăvcăquanătrngăvìănóăkhôngăchăliênăquanătrênăphmăviădânăs kháălnămàăcònă
cóătácăđngătiăsutăcucăđiămiăcáănhânăcngănhătoànăxưăhi.ChngătrìnhăSKSSă

tháiăđăthcăhànhădinhădngăthaiăkăcaăthaiăphătiăkhoaăPhăsn,ăBnhăvinăTQă
108”ănhmămcătiêuănghiênăcuăsau:
Mô tăthcătrngăkinăthcăvàăthcăhànhăvădinhădngătrongăthiăkămang thai
caăthaiăphăđnăkhámătiăkhoaăPhăsnă– BnhăvinăTQă108. 3
CHNGă1
TNGăQUAN
1. QuáătrìnhăhìnhăthƠnh,ăphátătrinăthaiăvƠăsinhălỦăthaiănhi
Thaiăkăbtăđuătăthiăđimăsauăkhiătrngăthătinhăviătinhătrùng.Trngăsauăkhiă
thătinhăsădiăchuynăvàoăbungătăcung.Trongăquáătrìnhădiăchuyn,ătrngăđcănuôiă
dngă bngă dchă caă vòiă tă cungă vàă thcă hină nhiuă giaiă đonă caă quáă trìnhă phână
chia.Khiătiătăcungătrngăđưăđcăphânăchiaăvàăđcăgiălàăphôiăbào.Nhăvyăsălàmă
tătrongăniêmămcătăcungăthngăxy raăvàoăngàyăthă5ăđnăngàyăthă7ăsauăkhiăphóngă
noưnăvàăđóăcngălàălúcăniêmămcătăcungăđcăchunăbăsnăsàngăđăđónăphôiăvàoălàmă
t.
Ngayăkhiăhinătngălàmătăxyăra,ăcácătăbàoăláănuôiăcaăphôiăvàăcácătăbàoă
niêmă mcă tă cungă tiă chă đuă tngă sinhă nhanh đă toă raă rauă thaiă vàă cácă màngă
thai.Trongăhaiătunăđu,ăphôiăphátătrinănhăchtădinhădngălyătădchăniêmămcătă
cung.Sauăđóăhăthngămchămáuăcaăbàoăthaiăphátătrinăvàăngunădinhădngănuôiăbàoă
thaiăđcălyătămáuămăquaărauăthai.
Nhăvyălàăthaiăsngătrongătăcungăphăthucăvàoăngiămănghaălàăsngănhă
măquaăhătunăhoànătăcungă- rau thai.[1].
2. Nhngăđápăngăcaăcăthăngiămăkhiăcóăthai.
* Bàiătităhormone.
Trongăthiăkăcóăthai,ăngoàiăcácăhormoneădoărauăthaiăbàiătit,ăngiămăcngăcóă
nhngăthayăđiăvăhotăđngăcaăhăthngăniătită(nhătuynăyên,ăcortisol,ăAldosteron,ă
T
3

đnăchăđădinhădng.
3.1.ăNhuăcuăvădinhădngătrongăthaiăk.
Phănălaătuiăsinhăđăphiăđcănăungăđyăđătrcăvàătrongăkhiăcóăthaiăđăcóă
mtălngăcácăchtădinhădngădătrăvàătoăchoăconămìnhăbtăđuăcucăsngămt cách
ttănht.Vyănênătrc,ătrongăvàăsauăkhiăsinhăphănăphiăđcănăungăđyăđ.Songă
khóăcóăthătáchăbităchínhăxácănhăhngăcaădinhădngălênăquáătrìnhăsinhăsn,ăscă
kheăcaăngiămănhăhngăbiănhiuăyuătănhăchăđăn,ăgen,ăcácăyuătămôiă
trng,ăxưăhi,ăkinhătăvàănhtălàăcácăbnhănhimătrùng.Nhngăyuătănàyăcngăcóăthă
nhăhngătiăbàoăthaiăbiălăscăkheăvàăsăphátătrinăcaăbàoăthaiăluônăgnălinăviă
scăkheăngiăm.Nhiuănghiênăcuăcònăchngăminhărngăscăkheăngiămătrcă
khi mang thaiăcngăcóănhngănhăhngătiăthaiănhiăcăvăkíchăthcăcaăthaiănhiăvàă
scăkheăcaăthaiănhiăkhiăsinh.Viăngiămăcóătìnhătrngădinhădngăkémătrcăkhiă
sinh,ăthngăđăconăthpăcân,trădăbămcăbnhăvàătăvongăcaoăhnănhngăđaătrăcaă
cácăbàămădinhădngătt.
Trongăthiăkăngiămămangăthaiănhuăcuădinhădngăkhôngăphiălàătngăcaănhuă
cuăcaăbàoăthaiăvàănhuăcuăcaăngiăphănălúcăbìnhăthngămàăănhngăthayăđiăxyă
raăkhiăngiăphănămangăthaiălàmăthayăđiănhuăcuăcácăchtădinhădng.Nhu cuămtă
să chtă dinhă dngă tngă lênă nhă nngă lngă vàă mtă să vitamin.Mtă să chtă dinhă
dngăcóănhuăcuătngănhiuănhăstăvàăvitaminăAădoăcăthăngiămăsădngătrongă5
quáătrìnhămangăthaiăđngăthiăđăthaiănhiăphátătrinăvàădătr.ăStălàămtăchtădinhă
dngă cóă tênă trongă bngă nhuă cuă khuynă nghă caă huă htă cácă qucă giaă trênă thă
gii.Nhuăcuăstăcaoănhtăăđiătngăphănămangăthaiă(27mg/ngày)vàăphănătuiă
sinhăđă(18mg/ngày).(Phălcă1)NhngăchtădinhădngăkhácănhăvitaminăD,ăvitamină
Că vàă calciă khôngă đcă thaiă nhiă dă tră màă nhuă cuă chă đápă ngă choă thaiă nhiă phátă
trin.Nhăvyădinhădngăcóănhngănhăhngăvaălâuădàiăvaănhtăthiătiăscăkheă
ngiăphăn,ăđnăbàoăthai.ăDinhădngăhpălý,ăđyăđăsăgiúpăchoăbàoăthaiălnălên,ă
phátătrinăđyăđăvàăđaătr lnălênăkheămnh.Chtădinhădngăđcăcungăcpăchoă

Tr thp còi
Ngi già thiu
dinhădng
Săsinh nh
cân
Ph n thiu
dinhădng

Tngăcânăkhiăcóăthai
kém

Thiu niên
thp còi
Tngăt vong
Gim kh
nngăchmă
sóc tr
Phát trin trí tu kém
Tngănguyăcăbnh mãn tính
 tuiătrng thành
Choănăb sung
khôngăđúngălúc
Nhim trùng
thng xuyên
Thiuănăvàăchmă
sóc sc khe
Chmătngă
trng
Thiuădinhădng
bào thai

+ăTngănguyăcănhimăbnh.
Ngcăliănuătngăcânăquáămcăđcăbitălàătrongăbaăthángăcuiănuămiăthángătngă
quá 2kgăhayămiătunătngătrênă1kgăthìăkhôngătt,ăthngălàăhiuăbnhălýănhăphù,ăcaoă
huytăáp.
Ngoàiăchăsăcânănng,ăthiuămáuădoăthiuăstăcngălàăvnăđăliênăquanăđnăthiuăhtă
dinhădngătrongăthaiăkăthngăgpănht.Thiuăstălàămtăvnăđădinhădngăcng
đngăgpăăhuăhtăcácăvùngădânăcătrênăthăgii,ănhngănghiêmătrngănhtălàăăcácă
ncăđangă phátătrină doă tìnhătrngă thiuăcungăcpă điăkèmăviătălă suyădinhădngă
thiuăproteină- nngălngăcao.
Thiuăstăăphănăcóăthaiălàmă:
- Tngăcmăgiácămtămi,ăgimăscăđăkháng,ăstressătimămch,ăgimăđăkhángăviă
lnh,ăkhóăcóăthăchuăđcăvicămtănhiuămáu.
- Tngătălătăvongăcaăthaiăph.
- Tngănguyăcăsinhănon.
Thiuăstăăphănămangăthaiălàămtăyuătăquanătrngăgópăphnălàmăgimăchă
săphátătrinăthăcht vàătríătuăcaăbàoăthai.
Thang Long University Library8
3.3.ăBinăphápăchmăsócădinhădngăchoăbƠămătrongăthiăgianămangăthai:
Tìnhătrngădinhădngăcaămătrongăquáătrìnhămangăthaiăđcăbiuăhinăquaă
mcătngăcân.ăMcătngăcânăcaă măcóăliênăquanăchtăchătiăcânănngăcaătrăkhiă
sinh.ăMătngăcânăítăcóănguyăcăđăconănhăcânădiă2500gă(đănonăhocăsuyădinhă
dngăbàoăthai).ăVìăvyăngiămăcnăphiănănhiuăhnăvăsălngăvàătt,ăbăvăchtă
lng.ăChăđănăthiuănngălngăvàăprotein,ănăungăkiêngăkhemăkhôngăhpălýăcóă
liênă quană đnă cână nngă thaiă nhiă (tră đă raă cóă nguyă că nhă cân,ă cână nngă diă
2500gram).ăChăđănăhpălýăcònăđcăthăhinăquaăsătngăcânăcaăthaiăph…ăTuyă
nhiênămcătngăcânăcònăthayăđiătùyătheoătìnhătrngădinhădngăcaăphănătrcăkhiă
cóăthai.ăSoăviătìnhătrng dinhădngăbìnhăthngăthìăngiăgyăcnătngăcânănhiuă
9
- yă mnhă vică tngă cână thíchă hpă bngă tngă cngă dinhă dngă choă bàă mă
mang thai.
- ngăkýăvàăqunălýăthaiănghén:ămiăthaiăphălúcăcóăthaiăchoăđnăkhiăđăphiă
đcăkhámăthaiăítănhtălàă3ălnăvàoă3ăthiăkăcaăquáătrìnhăthaiănghén.ăCóănhă
vyămiăqunălýăđcădinăbinăcaăcucăđ,ăgimăbtăcácătaiăbinăchoămăvàă
con.
- Tiêmăvacxinăphòngăunăvánăđyăđ.
- Nghăngiălaoăđngăhpălýăkhiămangăthai.
4.ăNghiênăcuăvădinhădngăthaiăkăătrênăthăgiiăvƠ VităNam
Thiăkăbàoăthai,ădinhădngăcaăthaiănhiăhoànătoànăphăthucăvàoădinhădngă
caăm.ăFrydman.ăRăvàăcngăsăchoăbitătìnhătrngădinhădngăcaămătrcăkhiăcóă
thaiăvàăkhuăphnănătrongăkhiăcóăthaiăcóăliênăquanăchtăchăviăvicătngătrngănhanhă
chóngăcaăthaiăvàăcânănngăsăsinh [3]
Săchmăphátătrinăcaăbàoăthaiăcóăthălàănhăhocătrmătrng.ăMtătrongănhngă
lýădoălàăchăđănăungăđiăviăngiămămangăthaiăkhôngăđyăđăsoăviănhuăcu.ăChă
đănăungăkhôngăhpălýăthngălàădoănghèoăkhănhngăcngăcóăthălàădoăsăthiuă
hiuăbităhocădoătpăquánănăungăquáăkiêngăkhemănhtălàăviănhngăbàămăcóăthaiă
lnăđu.ăSargentăvàăcngăsăđưăđaăraă4ăyuătăchínhăliênăquanăđnătrăđăthpăcânălà:
- Yuătămôiătrng.
- Yuătăthaiănhi.
- Bnhăttăcaămătrongăthiăkăcóăthai.
- Tpăquánăcóăhiăcaăngiăm.[4]
Nghiênăcuăvăcácăyuătătăphíaăbàăm,ăEbrahim.Jăchoăbităcóănhiuăyuătăliênă
quanăđnătrăđăthpăcânănhngăcóăthăxpătheoăthătăsau:
- Văbnăthânăngiăm:ăCânănngăkhiăchaăcóăthaiăthp,ătuiădiă16ăhocătrênă
35,ăđălnăđuăvàăđătrênă5ăln,ătinăsăcóăđăthpăcân,ăkhongăcáchăgiaă2ălnăsinhăgnă
nhau.

Chngă2

IăTNGăVÀăPHNGăPHÁPăNGHIÊNăCU

2.1. iătngănghiênăcu
- Nghiên cuăđc tin hành trên 50 thai ph đc khám d k ti khoa sn -
Bnh vin TQ 108.
- Tiêu chun la chn: T nguyn tham gia nghiên cu
- Tiêu chun loi tr: H săkhôngăđyăđ d liu
2.2.ăaăđim và thi gian nghiên cu
Nghiên cu đc tin hành ti khoa Ph sn - Bnh vinăTrungăngăQuânăđi
108,ăthángă10/2012ăđn tháng 11/2012.
2.3. Thit k nghiên cu
âyălàănghiênăcu tin cu mô t ct ngang có phân tích.
2.4.ăPhngăphápănghiênăcu
Phngăphápănghiênăcuăđc áp dngălàăphngăphápănghiênăcu đnhălng:
phng vn 50 thai ph bng b câu hi
2.5.ăPhngăphápăthuăthp s liu
- Phng vn thai ph theo b câu hi thit k sn.
- Ly s liu có t h săbnh án.
2.6. Công c thu thp thông tin:
- B phiu hi
2.7. X lý s liu
- S liu s x lýătrênăchngătrìnhătoánăthng kê thông thng. Thang Long University Library12

sauăđi hc
Phng vn
PARA
Phân loiă đc s ln
sinh con ca thai ph
Phng vn
Kin thc v dinh
dng thai k
Cóă quană tâmă đn dinh
dng thai k

Phng vn
Hiu bit v dinh
dng thai k
Phân loiăđc mcăđ
hiuăđúng,ăhiu sai
Phng vn
Tháiăđ thc
hànhădinhădng
thai k
Thcă hànhă dinhă dng
thai k
Phân loi mcă đ thc
hànhă đúng,ă thc hành
sai
Phng vn
Tngăcânăthaiăk
Phân loiătngăcânămc
đ va, mcăđ cao và
mcăđ thp

Tui
S điătng (n)
T l (%)
20 - 22
10
20
23 - 35
39
78
Trên 35
01
2
3.1.2. Ch s BMI trc sinh
Ch s BMI
S điătng (n)
T l (%)
< 18,5
11
22
18,5 – 24,9
35
70
Trên 25
04
8
3.1.3. Ngh nghip ca đi tng nghiên cu
Ngh nghip
S điătng (n)
T l (%)
Sinh viên

3.1.5. PARA ca đi tng nghiên cu
PARA
S điătng (n)
T l (%)
0000
31
62
1001
19
38
3.2. Thc trng nhn thcădinhădng S lng
%
Hiuăđúng
Thcăhànhăđúng
19
38
Hiuăđúng
Thc hành sai
7
14
Hiu sai
Thcăhànhăđúng
11
22
Hiu sai
Thc hành sai
13

4
0 Thang Long University Library16
3.3.4. Mi liên quan gia tng cân vi thc hành

ThcăhƠnhăđúng
Thc hành sai
Phù hp
13
12
Không phù hp
17
08
3.4. Tui thai lúc sinh và cân nng

S lng
T l %
Phù hp
48
96
Không phù hp
(non - già tháng)
2
(mtătrng hp con 2,3kg thai 39 tun và
mtătrng con 2,7kg thai 36 tun)

7
7
Caoăđng,ăđi hc,ăsauăđi hc
18
7
17
Chngă4
BÀN LUN
1. V đcăđim chung caăđiătng nghiên cu
V tui caăđiătng nghiên cu:
Các điătng tham gia vào nghiên cu tp trung ch yuătrongănhómăđ tui
23-35 chim t l khá cao 78% (trong tng s điătng tham gia vào nghiên cu có
ch s BMIătrc sinh > 25 đu nmătrongănhómăđ tui này chim t l 100% ).
Tipătheoălàănhómăđ tui 20-22.iătng tham gia nghiên cu có ch s BMI
trc sinh < 18,5 nm ch yu trongănhómăđ tui này chim t l 54,5%.iu này có
th doăcácăđiătngătrongăđ tui này còn tr,mi sinh con lnăđu,thng không có
s chun b v thai nghén nên ít quan tâm tiădinhădngătrc thai k. Trong khuôn
kh đ tàiănàyătôiăkhôngăđ cp ti các yu t khác nhăhng ti BMI ca m trc
sinhănhădiătruyn, mc sng.
 tui trên 35 chim t l thp nhtăcóă01ăđiătng nghiên cu.
V trìnhăđ hc vn caăđiătng nghiên cu:
Trìnhăđ hc vnăliênăquanăđn kin thc và thc hành.Kt qu nghiên cu
cho thyăcácăđiătng tham gia vào nghiên cuăcóătrìnhăđ hc vn t caoăđng tr
lênătngăđi cao chim 50%.
Tipă theoă làă nhómă cóă trìnhă đ trung cpă vàă să cp chim t l 28%.
Nhómăcóătrìnhăđ 12/12 có t l thp nht 22%.
Qua phân tích kt qu nghiên cu tôi nhn thyă nhómă điă tng tham gia

thai k không thc hinăđúngănhă cácă kin thcă cóă đc chng hn nhă100%ă đi
tngăđc hi không ung b xung viên stătrc khi d đnh có thai mà ch ung
sau khi có thai, có mtătrng hp không ung viên st trong sut thai k.Hocăcácăđi
tng này không điăkhámăthaiăđuăđn theo hn ca bác s, không theo dõi cân nng
trong sut thai k,ănăung theo s thích hoc kinh nghim dân gian truyn li ca các
bà, các m mua cho.
T l điătng có kin thc v dinhădng thai k chaăđt yêu cuăxongăđưă
thcăhànhăđúngăchim 22%.Nhngăngiănàyătrc khi d đnh có thai không quan
tâmăđnădinhădng thai k. Sau khi có thai h điăkhámărtăđyăđ theo hn ca bác s,
b xung viên stăvàăcalciăđyăđ sut thai k.Tuy nhiên qua phng vn nhn thy các
điătng vn lúng túng trong vicăxácăđnh th nàoălàănăung hpălý,đ cht trong
thi k mang thai.Phnăđôngăh nghănăgìăttăchoăconăvàănăđ tt cho con thì h n. 19
T l điătng có kin thcăchaăđt v dinhădng thai k đng thi thc hành
chaăđúngăchimă26%.âyăcngălàăt l tngăđi cao.T t l này giăýăđn vic
nâng cao vnăđ tăvn và truynăthôngăđ thai ph có kin thcăđúngăv dinhădng
thai k.Nuăđcătăvn tt, các thai ph có th t tin và ch đng trong vic theo dõi
vàăchmăsócădinhădng ttăhn.
3. V tngăcơnăthaiăk caăđiătng nghiên cu.
Trong tng s 11ăđiătng tham gia nghiên cu có ch s BMIătrc sinh < 18,5
thì ch cóă07ătrng hpătngăcânăphùăhp theo khuyn cáo caăwHO,ă04ătrng hp
tngăcânăkhôngăphùăhpă(trongăđóăcóă01ătrng hpătngăcânăquáămc khuyn cáo và
03ătrng hp có mcătngăcânăchaăđt yêu cu )
Trong tng s 35ăđiătng tham gia nghiên cu có ch s BMIătrc sinh t
18,5-24,9ăthìăcóă18ătrng hpătngăcânăphùăhp theo khuyn cáo caăwHO,ă17ătrng
hp còn liătngăcânăkhôngăphùăhpă(trongăđóăcóă11ătrng hpătngăcânăquáăcaoăvàă06ă
trng hpătngăcânăchaăđt mc khuyn cáo)
C 04ăđiătng tham gia nghiên cu có ch s BMIătrcăsinhă>ă25ăđu có mc

đúngăv dinhădng thai k, còn  nhóm thai ph cóătrìnhăđ 12/12 ch cóă03ătrng
hp hiuăđúngăv dinhădng thai k).iu này cho thy các bà m cóătrìnhăđ hc vn
caoă thngă điă kèmă viă khámăthaiă đyăđ,quană tâmăhnă đn thai k,có ch đ dinh
dng ttăhn.iu này có vai trò ht sc quan trng trong vic làm gimănguyăcătaiă
bin snăkhoaăcngănhăgópăphn nâng cao chtălng khám và qun lý thai nghén.
8.V mi liên quan giaătrìnhăđ vnăhóaăvƠătháiăđ thcăhƠnhădinhădng.
Qua phân tích s liu nghiên cu tôi thy nhóm thai ph cóătrìnhăđ chuyên môn t
caoă đng tr lên (18ă trng hp)ă cóă tháiă đ thcă hànhă dinhă dng thai k tt
nht.Nhóm thai ph cóătrìnhăđ chuyên môn thpăhnăcóăt l cóătháiăđ thc hành v
dinhădng thai k cngăthpăhnă( nhóm thai ph cóătrìnhăđ trung cp,ăsăcp có 07
trng hp thcăhànhăđúngăv dinhădng thai k, còn  nhóm thai ph cóătrìnhăđ
12/12 ch cóă03ătrng hp thcăhànhăđúngăv dinhădng thai k).iu này cho thy
các bà m cóătrìnhăđ hc vnăcaoăthngăđiăkèmăviăkhámăthaiăđyăđ,quanătâmăhnă
đn thai k,có ch đ dinhădng tt hn.iu này có vai trò ht sc quan trng trong
vic làm gimănguyăcătaiăbin snăkhoaăcngănhăgópăphn nâng cao chtălng khám
và qun lý thai nghén.