HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHƯƠNG III
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ
CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Ở VIỆT NAM
I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
1. Quá trình tiếp cận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
a. Quan niệm về chủ nghĩa xã hội
Là ước mơ, khát vọng của
nhân dân lao động
Là tư tưởng, học thuyết về
một xã hội tốt đẹp
Là chế độ hiện thực do
nhân dân xây dựng dưới sự
lãnh đạo của giai cấp công
nhân và Đảng Cộng sản
Xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử
phát triển của xã hội loài người
Chủ nghĩa xã hội không tưởng
Chủ nghĩa xã hội khoa học
Bắt đầu từ sau cách mạng tháng Mười (Nga) năm 1917 đến nay
Khoa học về sự nghiệp
giải phóng giai cấp công nhân,
nhân dân lao động và
giải phóng con người
b. Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
- Từ khát vọng
giải phóng
dân tộc
Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm

học thuyết về CNXH
Theo Hồ Chí Minh:
Chủ nghĩa xã hội mang trong nó bản chất nhân văn và văn hóa
HCM đặc biệt coi trọng xây dựng con người, tình người, mối quan
hệ nhân văn giữa con người với con người
2. Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
a. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
Sự phát triển của các hình thái kinh
tế - xã hội là một quá trình lịch sử
tự nhiên
Nguồn gốc sâu xa của sự vận động
và phát triển xã hội là ở sự phát triển
của lực lượng sản xuất
Sự thay thế hình
thái kinh tế - xã hội
tư bản chủ nghĩa
bằng hình thái cộng
sản chủ nghĩa là
một tất yếu
V.I.Lênin
2. Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh
Tiến lên chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của cách
mạng Việt Nam sau khi nước nhà giành được độc lập dân tộc
“Ch có ch nghĩa c ng s n m i c u ỉ ủ ộ ả ớ ứ
nhân lo i, đem l i cho m i ng i không ạ ạ ọ ườ
phân bi t ch ng t c và ngu n g c s ệ ủ ộ ồ ố ự
t do, bình đ ng, bác ái, đoàn k t, m ự ẳ ế ấ
no trên qu đ t”ả ấ
Người giải thích sự phát triển xã hội từ CSNT đến CNXH là do

a. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
3. Bản chất và đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh
- V chính tr :ề ị
ch nghĩa xã h i là m t ch ủ ộ ộ ế
đ do nhân dân làm chộ ủ
“Đảng và Nhà nước ta dùng lực
lượng của nhân dân để xây
dựng cho nhân dân một đời
sống ngày càng sung sướng. Đó
là chủ nghĩa xã hội”
3. Bản chất và đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh
- V kinh t :ề ế ch nghĩa xã h i là m t xã h i dân giàu ủ ộ ộ ộ
n c m nh, có n n kinh t phát tri n cao, g n li n ướ ạ ề ế ể ắ ề
v i s phát tri n c a khoa h c k thu tớ ự ể ủ ọ ỹ ậ
3. Bản chất và đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh
- V văn hóa, đ o đ c:ề ạ ứ ch nghĩa xã h i là m t xã h i ủ ộ ộ ộ
phát tri n cao v văn hóa đ o đ cể ề ạ ứ
3. Bản chất và đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh
- Về xã hội:
Chủ nghĩa xã hội là
một xã hội công bằng,
hợp lý, văn minh
4. Mục tiêu và động lực của chủ nghĩa xã hội
a. Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
* Mục tiêu chung
Độc lập cho dân tộc

công nghiệp – nông nghiệp
hiện đại, khoa học kỹ thuật
tiên tiến
Muốn phát triển kinh tế, sau khi có chủ trương, đường lối đúng thì lãnh đạo, tổ
chức, quản lý kinh tế - xã hội có vai trò quyết định trực tiếp
Muốn phát triển sức sản xuất, muốn tăng năng suất lao động thì
phải biết quản lý cho tốt
“Qu n lý m t n c cũng nh qu n lý m t doanh ả ộ ướ ư ả ộ
nghi p: ph i có lãi. Cái gì ra, cái gì vào, vi c gì ệ ả ệ
ph i làm ngay, vi c gì ch , hoãn hay b , món nào ả ệ ờ ỏ
đáng tiêu, ng i nào đáng dùng; t t c m i th ườ ấ ả ọ ứ
đ u ph i tính toán c n th n”ề ả ẩ ậ
Để kích thích sản xuất phát triển, phải biết tác động đến nhu cầu và
lợi ích thiết thân của người lao động
“Chế độ khoán là một điều kiện của chủ nghĩa xã
hội, nó khuyến khích người công nhân luôn luôn
tiến bộ…Làm khoán là ích chung và lợi riêng…
Làm khoán tốt, thích hợp và công bằng dưới chế
độ ta hiện nay”
Trong phân phối lợi ích
“Không s thi u, ch s không công b ng”ợ ế ỉ ợ ằ
- Về văn hóa:
Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa lấy hạnh phúc của đồng bào,
dân tộc làm cơ sở
“Trình độ văn hóa của nhân dân nâng
cao sẽ giúp cho chúng ta đẩy mạnh
công cuộc khôi phục kinh tế, phát
triển dân chủ, cần thiết để xây dựng
nước ta thành một nước hòa bình,
thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu

“Ch nghĩa xã h i là công trình đ c bi t, vĩ đ i c a ủ ộ ặ ệ ạ ủ
nhân dân, do nhân dân xây d ng d i s lãnh đ o c a ự ướ ự ạ ủ
Đ ngả
Ng i kêu g i:ườ ọ “Toàn dân đoàn k t xây d ng ch nghĩa ế ự ủ
xã h iộ
Phải khơi dậy động lực cộng đồng trong xây dựng chủ nghĩa
xã hội
*Bình diện cá nhân
Tác động vào nhu cầu và lợi ích của con người
Tôn trọng, khuyến khích lợi ích cá nhân chính đáng của người lao động
Thực hiện công bằng xã hội trong phân phối lợi ích, đồng thời chống
chủ nghĩa bình quân, cào bằng trong phân phối
“Không sợ thiếu, chỉ sợ
không công bằng,
không sợ nghèo chỉ sợ lòng
dân không yên”
Tác động vào các động lực chính trị, tinh thần của con người
Phát huy quyền làm chủ và ý thức làm chủ của nhân dân
Xây dựng ý thức giác ngộ xã hội chủ nghĩa, một lòng một dạ phấn
đấu cho chủ nghĩa xã hội
Phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, trình độ hiểu biết cho cán bộ,
đảng viên
Hồ Chí Minh lưu ý phải phát huy vai trò của các nhân tố ngoại sinh. Đó
là sự giúp đỡ của nước ngoài, đặc biệt là các nước XHCN trong quá
trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
Hồ Chí Minh nói nhiều đến vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực cơ chế,
chính sách của Nhà nước cùng vai trò của các tổ chức trong hệ thống
chính trị với tư cách là một động lực xây dựng CNXH
* Đấu tranh khắc phục các trở lực
Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân - kẻ thù của chủ nghĩa xã hội