Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Đề tài
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP GIÁO DỤC HỌC SINH SỬ
DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ
TRONG MÔN KHOA HỌC LỚP 5
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, việc khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng đang trở
thành một vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu. Sở dĩ như vậy là do nhân loại đang
đứng trước hàng loạt nguy cơ mà nguyên nhân của nó chính là vấn đề khai thác, sử
dụng các nguồn năng lượng truyền thống ( năng lượng hóa thạch như than đá, dầu
mỏ, …) đang ngày một cạn kiệt, nạn ô nhiễm môi trường và sự nóng lên của khí
hậu trên trái đất do chất thải của quá trình sử dụng năng lượng. Nhận thức được
tầm quan trọng của vấn đề năng lượng đối với sự phát triển bền vững, mỗi quốc gia
trong đó có nước ta đã xây dựng cho mình một chương trình phát triển năng lượng
mà trọng tâm là hướng đến các nguồn năng lượng sạch như năng lượng nước chảy,
năng lượng gió, năng lượng mặt trời, … và sử dụng các nguồn năng lượng một
cách tiết kiệm và hiệu quả.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được Nhà nước ta quan tâm từ
sớm. Ngày 03/9/2003, chính phủ đã ban hành Nghị định số 102/2003/ NĐ-CP về sử
dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Triển khai Nghị định số 102/2003/ NĐ-CP,
ngày 14/4/2006, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 79/2006/QĐ-
TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả. Một trong các nội dung quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia
về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là đưa các nội dung về giáo dục sử
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
1
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó

Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: Đề tài được nghiên cứu và áp dụng cho học sinh lớp 5 trường
Tiểu học Tân Hiệp.
- Phạm vi nghiên cứu: Thời gian từ học kỳ II năm học 2011 – 2012 đến nay.
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ KHOA HỌC:
1/ Cơ sở lý luận:
a) Một số khái niệm về Năng lượng và sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả.
Có nhiều khái niệm khác nhau về năng lượng, sau đây là một số khái niệm
phổ biến :
- Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công. Có nhiều dạng
năng lượng khác nhau như: điện năng, cơ năng, hóa năng, quang năng, nhiệt năng,
…
- Hoặc năng lượng được định nghĩa là năng lực làm cho vật thể hoạt động.
Có nhiều dạng năng lượng: động năng làm dịch chuyển vật thể, nhiệt năng làm tăng
nhiệt độ của vật thể, …
- Theo Nghị định số 102/2003/ NĐ-CP ngày 03 /9/2003 về sử dụng năng
lượng tiết kiệm và hiệu quả thì Năng lượng là dạng vật chất là dạng vật chất có khả
năng sinh cộng bao gồm nguồn năng lượng sơ cấp như : than, dầu mỏ, khí đốt và
nguồn năng lượng thứ cấp là nhiệt năng được sinh ra thông qua quá trình chuyển
hóa năng lượng.
- Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là sử dụng năng lượng một cách
hợp lý, nhằm giảm mức tiêu thụ năng lượng, giảm chi phí năng lượng cho hoạt
động của các phương tiện, thiết bị mà vẫn đảm bảo nhu cầu năng lượng cần thiết
cho các quá trình sản xuất, dịch vụ và sinh hoạt.
b) Năng lượng có vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người.
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng

___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
4
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
- Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một quá trình ( thông
qua các hoạt động giáo dục) hình thành, phát triển ở người học sự hiểu biết, kĩ
năng, giá trị và quan tâm tới những vấn đề về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển xã hội bền vững về sinh thái.
- Mục đích của giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là làm cho
các cá nhân và cộng đồng hiểu được tầm qua trọng của năng lượng và của việc sử
dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn năng lượng; đem lại cho họ kiến thức, nhận
thức về giá trị, thái độ và kĩ năng thực hành để họ tham gia một cách có trách
nhiệm và hiệu quả trong phòng ngừa và giải quyết các vấn đề về năng lượng.
đ) Sự cần thiết phải giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
- Cần phải giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vì : Sự thiếu
hiểu biết về năng lượng và tầm quan trọng của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả của con người là một trong những nguyên nhân chính gây nên sự cạn
kiệt các nguồn tài nguyên năng lượng và hủy hoại môi trường sinh thái.
e) Cơ sở pháp lý để căn cứ đưa giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả vào trong nhà trường phổ thông.
- Nghị định số 102/2003/NĐ-CP ngày 3 tháng 9 năm 2003 của Chính phủ về
“Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”.
- Triển khai Nghị định số 102/2003/ NĐ-CP, ngày 14/4/2006, Thủ tướng
Chính phủ đã ban hành Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình
mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
- Năm 2007 Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng
lượng quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn 2050.
- Tháng 6/2010, tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XII đã thông qua luật số
50/2010- LQH “Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ” và có hiệu lực

khỏe con người. Tuy nhiên, trong thực tế kiến thức về năng lượng và việc sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của học sinh tiểu học là còn hạn chế, thể hiện qua
các hành vi cụ thể của các em ở trường và ở nhà như: ra khỏi phòng học không tắt
đèn, tắt quạt; xé vở trắng để gấp các đồ chơi; mở vòi nước sử dụng thì thường vặn
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
6
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
hết cỡ dù chỉ để rửa tay, dùng nước xong thỉnh thoảng còn quên khóa vòi; rót nước
đầy ly nhưng không uống hết mà thường để phần thừa còn lại rồi đổ đi; ban ngày
không có thói quen mở cửa sổ mà cứ bật điện để học bài; nấu nước mải chơi để
quên đến lúc nước cạn gần hết mới rót vào bình thủy,…
II. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH LỚP
Năm học 2012 – 2013 tôi được phân công giảng dạy lớp 5/2. Sĩ số học sinh
trong lớp gồm 26 em trong đó có 8 học sinh nữ. Với tình hình lớp như trên tôi đã có
những thuận lợi và khó khăn như sau:
a. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, phòng học, bàn ghế đầy
đủ đáp ứng tốt cho công tác giảng dạy.
- Trong phòng học có hệ thống đèn chiếu sáng và quạt đầy đủ để sử dụng.
- Trường có giếng khoan nên đảm bảo đầy đủ nguồn nước để phục vụ cho
công tác vệ sinh.
- Là lớp học 2 buổi / ngày, sĩ số học sinh trong lớp vừa phải, không đông
lắm.
- Một số học sinh có ý thức và chấp hành tốt nội quy của trường lớp, luôn
hăng hái tham gia các hoạt động học tập khi được phân công.
b. Khó khăn:
- Đa số các em chưa hiểu kiến thức về năng lượng như : năng lượng mặt trời,
gió, nước, năng lượng điện, tài nguyên thiên nhiên rừng, …

TÍCH HỢP
Bài 41: Năng
lượng mặt trời
- Tác dụng của năng lượng mặt trời trong tự
nhiên.
- Kể tên một số phương tiện máy móc, hoạt
động, của con người có sử dụng năng
lượng mặt trời.
Toàn phần
Bài 42 – 43 : Sử
dụng năng lượng
chất đốt
- Công dụng của một số loại chất đốt
- Sử dụng an toàn và tiết kiệm các loại chất
đốt
Toàn phần
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
8
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Bài 44: Sử dụng
năng lượng gió và
năng lượng nước
chảy
- Tác dụng của năng lượng gió, năng lượng
nước chảy trong tự nhiên.
- Những thành tựu trong việc khai thác để
sử dụng năng lượng gió, năng lượng nước
chảy

Liên hệ
Bài 65: Tác động
của con người đến
môi trường rừng
- Nguyên nhân dẫn đến rừng bị tàn phá.
- Tác hại của việc phá rừng.
Liên hệ
Bài 67: Tác động
của con người đến
môi trường không
khí và nước
- Nguyên nhân dẫn đến việc môi trường
không khí và nước bị ô nhiễm.
- Tác hại của ô nhiễm không khí và nước.
Liên hệ
Bài 68: Một số
biện pháp bảo vệ
môi trường
- Một số biện pháp bảo vệ môi trường Bộ phận
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
9
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Tóm lại: Việc nghiên cứu và nắm vững nội dung chương trình môn Khoa
học lớp 5 sẽ giúp giáo viên thuận lợi và chủ động trong việc thiết kế bài giảng, dự
kiến các hoạt động, đặt các câu hỏi để tích hợp nội dung giáo dục học sinh sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong từng tiết học đạt kết quả tốt hơn.
2. Biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả trong các tiết Khoa học.

Ví dụ khi dạy Bài : Năng lượng mặt trời ( mức độ tích hợp toàn phần), nội dung
tích hợp:
- Tác dụng của năng lượng mặt trời trong tự nhiên.
- Kể tên một số phương tiện máy móc, hoạt động, của con người có sử dụng
năng lượng mặt trời.
Với nội dung tích hợp trên thì đã trùng phần lớn với mục tiêu và nội dung của bài
học nên tôi thực hiện bài giảng như sau:
Hoạt động 1: tôi tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm 4 thảo luận các câu
hỏi sau và ghi kết quả vào phiếu học tập:
1. Mặt trời cung cấp năng lượng cho Trái Đất ở những dạng nào? ( Ánh sáng và
nhiệt).
2. Nêu vai trò của năng lượng mặt trời đối với sự sống? ( Chiếu sáng, sưởi ấm
muôn loài, giúp cây xanh tốt, người và động vật khỏe mạnh).
3. Nêu vai trò của năng lượng mặt trời đối với thời tiết và khí hậu? ( Gây ra
nắng, mưa, gió bão, …)
- Sau khi các nhóm báo cáo kết quả, tôi hướng dẫn học sinh nhận xét bổ sung
rồi chốt ý và cung cấp thêm: Mặt trời chiếu sáng, sưởi ấm muôn loài, giúp cây xanh
tốt, người và động vật khỏe mạnh. Nhờ năng lượng mặt trời mới có quá trình quang
hợp của lá cây và cây cối mới sinh trưởng được. Than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên
hình thành từ xác sinh vật qua hàng triệu năm do năng lượng mặt trời. Năng lượng
mặt trời còn gây ra nắng, mưa, gió bão, … trên trái Đất.
Như vậy, qua hoạt động 1 các em đã tìm hiểu và được cung cấp kiến thức về
năng lượng mặt trời, như thế là đạt mục tiêu của bài học cũng như mục tiêu giáo
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
11
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cần tích hợp “Tác dụng của năng
lượng mặt trời trong tự nhiên”.

đối với sự sống trên Trái Đất, đối với con người vào hình vẽ mặt trời trên bảng lớp.
Trong thời gian 4 phút đội nào ghi được nhiều vai trò, ứng dụng của năng lượng
mặt trời là thắng cuộc.
… Chiếu sáng

Sưởi ấm

… …
Học sinh tham gia chơi như đã hướng dẫn. Cuối cùng, tôi hướng dẫn cả lớp
tổng kết trò chơi, tuyên dương đội thắng cuộc và kết luận, liên hệ giáo dục học sinh
sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng mặt trời trong cuộc sống: Qua bài học, chúng
ta đã hiểu được vai trò của mặt trời đối với cuộc sống của con người cũng như các
loài vật khác. Tuy nhiên, cũng phải biết sử dụng năng lượng mặt trời đúng lúc, nếu
không sẽ phản tác dụng và có hại cho sức khỏe.
Qua tiết dạy, tôi nhận thấy: với việc học sinh tham gia các hoạt động trong
tiết học thì các em đã có hiểu biết về năng lượng mặt trời và vai trò của năng lượng
mặt trời trong cuộc sống. Từ đó các em có cách sử dụng tốt nguồn năng lượng này
để lấy ánh sáng, phơi khô quần áo, đồ dùng, cũng như tránh được các ảnh hưởng
không tốt của nguồn năng lượng này cho sức khỏe như gây cảm nắng nếu đi chơi
giữa trưa nắng không đội nón, làm đen da,
Một số hình ảnh học sinh tham gia trò chơi trong giờ học:
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
13
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có nội dung giáo dục sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, được thể hiện bằng mục riêng, một đoạn hay một
vài câu trong bài học. Việc thực hiện mục tiêu của bài học nhiều khi là tiền đề để
thực hiện mục tiêu giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Mức độ liên hệ: Các kiến thức giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả không được nêu rõ trong sách giáo khoa nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
15
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
viên có thể bổ sung, liên hệ kiến thức giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả cho phù hợp. Chính vì vậy, với dạng bài có mức độ liên hệ thì việc chọn
hoạt động nào trong bài dạy, cũng như chọn nội dung câu hỏi để liên hệ nội dung
giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng rất cần thiết. Câu hỏi liên
hệ không phải chỉ đưa ra ở hoạt động củng cố mà còn lồng ghép vào sau mỗi hoạt
động. Khi chuẩn bị bài dạy, tôi thường nghiên cứu kĩ nội dung bài học, chọn một số
câu hỏi để liên hệ giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả phù hợp với
bài học.
Ví dụ Bài 45: Sử dụng năng lượng điện ( mức độ tích hợp liên hệ), nội dung
tích hợp:
- Dòng điện mang năng lượng.
- Một số đồ dùng, máy móc sử dụng năng lượng điện.
Trong bài dạy, tôi đã liên hệ nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả sau mỗi hoạt động ( Các kiến thức và câu hỏi tích hợp được in nghiêng)
Hoạt động 1: Tôi tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân với nội dung : Quan
sát hình 1 trong sách giáo khoa trang 93 và vốn hiểu biết của bản thân để trả lời các
câu hỏi sau :
1. Kể tên một số đồ dùng điện mà bạn biết ? (Bóng đèn, ti vi, quạt…)
2. Năng lượng điện mà các đồ dùng trên sử dụng được lấy từ đâu ? ( Từ pin,
do nhà máy điện, …cung cấp).
3. Khi có dòng điện chạy qua, các vật bị biến đổi như thế nào ? ( ví dụ quạt
điện, bóng đèn, ô tô đồ chơi, ) ( Quạt quay, bóng đèn chiếu sáng, ô tô chạy).
Sau khi học sinh trả lời, tôi chốt ý và cung cấp cho học sinh : dòng điện

2.2. Vận dụng tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế bài
giảng có tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
là biện pháp để nâng cao hiệu quả việc “giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả”.
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
17
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế bài giảng trên phần
mềm PowerPoint đang được các giáo viên áp dụng rộng rãi trong tất cả các môn
học. Các bài giảng được trình chiếu PowerPoint sẽ được giáo viên đầu tư kỹ càng
về nội dung và hình thức tổ chức các hoạt động cho học sinh, tránh được lối “dạy
chay – học chay”. Học sinh thường thích học các giờ học này vì các em được tham
gia hoạt động, được xem nhiều hình ảnh minh họa do giáo viên sưu tầm liên quan
đến bài học để chiếu lên, góp phần giúp các em tiếp thu bài tốt hơn. Dạy bằng bài
giảng này giúp giáo viên chủ động được thời gian trong tiết dạy, tránh việc nói
nhiều gây nhàm chán cho học sinh.
Đối với môn Khoa học thì việc thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint
lại càng cần thiết, vì đặc trưng của môn học này cần nhiều hình ảnh minh họa cho
kiến thức bài học. Thiết kế bài giảng PowerPoint giúp giáo viên sưu tầm thêm tư
liệu và hình ảnh phục vụ cho bài dạy sinh động hơn. Hơn nữa, các bài học có tích
hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì hình ảnh minh
họa trong sách giáo khoa về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả rất ít.
Do đó, để giới thiệu thêm các hình ảnh minh họa cho bài học thì thiết kế bài giảng
PowerPoint là một biện pháp hiệu quả nhất. Các ảnh chụp minh họa thực tế được
trình chiếu thường sinh động và đẹp hơn các hình ảnh trong sách giáo khoa. Hơn
nữa, ở mỗi bài học giáo viên có thể sưu tầm và giới thiệu các hình ảnh phù hợp với
nội dung từng bài.
Ví dụ 1: Bài 41: Sử dụng năng lượng mặt trời, tôi sưu tầm và giới thiệu thêm các

___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
21
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Sử dụng điện trong xưởng may công nghiệp
Nhà máy Nhiệt điện Cà Mau
Nhà máy Nhiệt điện Phú Mỹ
Ví dụ 4: Bài 48 “An toàn và tránh lãng phí khi sử dụng điện”, tôi sưu tầm và
giới thiệu thêm các tranh, ảnh minh họa về các loại bóng đèn tiết kiệm điện.
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
22
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013
Ví dụ 5: Bài 42-43 “Sử dụng năng lượng chất đốt”, tôi sưu tầm và giới thiệu
thêm các tranh ảnh về sử dụng năng lượng chất đốt và tiết kiệm chất đốt.
Hệ thống bếp lò hơi được lắp đặt, sử dụng hiệu quả, tiết kiệm chất đốt tại bếp
ăn tập thể Học viện Phòng không-Không quân.
Sản phẩm Bếp hoá khí ( sử dụng rơm, rạ để đốt) tiết kiệm và sạch môi trường của
một nhà sáng chế không chuyên Bùi Trọng Tuấn ở TP. Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
23
Sáng kiến kinh nghiệm – Năm học 2012 - 2013

Xây hầm ủ chất thải làm bi-ô-ga Bếp nấu bằng khí bi-ô-ga
Đun nấu bằng bếp sử dụng mạt cưa
Tình trạng kẹt xe, ùn tắc giao thông ở các thành phố lớn gây lãng phí xăng, dầu.

đèn khi ra khỏi phòng học, khi đã đủ ánh sáng trong phòng học; không sử dụng
quạt trần nếu chỉ có một vài em ở trong lớp. Ở gia đình nên hạn chế sử dụng các
thiết bị tiêu thụ điện với công suất lớn như bàn ủi, máy lạnh, máy nước nóng sử
dụng điện, không nên mở tủ lạnh liên tục sẽ gây hao phí điện nhiều, mở cửa sổ để
lấy ánh sáng và gió tự nhiên …; tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày như mở
___________________________________________________________________________
Đề tài: “Một vài biện pháp giúp giáo dục học sinh sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học lớp 5”
25