PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Văn kiện Đại Hội lần thứ IX của Đảng ta đã khẳng định “Phát triển giáo
dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-
HĐH là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển
xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”. [9. Tr 108, 109]
Sau hơn 20 năm đổi mới giáo dục Việt Nam đã đạt được những thành tựu
to lớn trong việc thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài. Mặc dù vậy bên cạnh đó giáo dục còn nhiều yếu kém chưa đáp
ứng được nhu cầu và mục tiêu đề ra. Văn kiện Đại Hội Đảng toàn quốc lần thứ
X đã chỉ rõ “Chất lượng GĐ&ĐT còn thấp, nhiều vấn đề hạn chế, yếu kém
chậm khắc phục” “Công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn
nhiều bất cập, thanh tra giáo dục còn nhiều yếu kém” [10, tr 170,171]
Một trong những nhân tố góp phần làm cho giáo dục thực sự là quốc sách hàng
đầu, trở thành động lực thúc đẩy CNH-HĐH đất nước đó là hoạt động quản lý
Nhà Nước về GD&ĐT.
Thanh tra giáo dục là một khâu quan trọng trong công tác quản lý Nhà
Nước về GD&ĐT, giúp cơ quan quản lý kiểm tra sự đúng đắn vai trò của mình,
đồng thời kiểm tra việc chấp hành của các cơ sở giáo dục nhằm tìm ra những
biện pháp chỉ đạo và quản lý tôt nhất. Nhiều văn kiện Đảng và Nhà nước về
GD&ĐT đã coi đổi mới công tác quản lý là yêu cầu trước tiên của đổi mới giáo
dục, trong đó thanh tra giáo dục là một khâu hết sức quan trọng.
Theo điều 99, khoản1, Luật Giáo dục năm 2005 và Nghị định số
85/2006/NĐ - CP ngày 18 tháng 8 năm 2006 Phòng GD - ĐT là cấp thực hiện
những quy định của bộ GD - ĐT, của UBND tỉnh, những hướng dẫn cụ thể hoá
của sở GD - ĐT .
Từ cơ sở lý luận hướng vào thực tiễn địa phương chúng ta thấy công tác
Thanh tra của Phòng GD&ĐT có vai trò rất quan trọng, vì Phòng GD - ĐT là cơ
quan quản lý nhà nước về giáo dục trực tiếp quản lý các cơ sở giáo dục, sát với
các nhà trường, trực tiếp triển khai các chủ trương đường lối của Đảng, các quy
phạm pháp luật của Nhà nước về GD - ĐT. Do đó hoạt động thanh tra giáo dục
chất lượng và hiệu quả công tác thanh tra chuyên môn tại Phòng giáo dục và đào
tạo huyện Thạch Thất.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến công tác thanh tra,
thanh tra giáo dục, thanh tra chuyên môn.
6.2. Đánh giá thực trạng công tác thanh tra chuyên môn ở Phòng giáo dục
và đào tạo huyện Thạch Thất hiện nay, hiệu quả của nó và những tồn tại, hạn
chế.
2
6.3. Đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng công
tác thanh tra chuyên môn ở Phòng GD&ĐT huyện Thạch Thất - Hà Nội.
7. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện nhiệm vụ của đề tài, em sẽ sử dụng hệ thống các nhóm
nghiên cứu sau đây:
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu các quan điểm nguyên tắc, các luận điểm căn bản trong các
văn kiện của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước tài liệu tham
khảo về công tác thanh tra. Để làm sáng tỏ một số khái niệm liên quan đến đề
tài.
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Điều tra bằng phiếu hỏi theo các tiêu chí có liên quan đến phạm vi nghiên
cứu của đề tài.
Quan sát, đàm thoại, phỏng vấn… và tổng kết về công tác thanh tra giáo
dục.
7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ.
Tổng hợp báo cáo công tác thanh tra trong 3 năm của Phòng Giáo Dục
và Đào Tạo huyện Thạch Thất, phân tích số liệu, so sánh, đối chiếu để rút ra kết
luận, nhận xét.
8. Cấu trúc đề tài.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, khóa luận được bố cục thành 3
1.2.3. Chất lượng.
Theo TCVN ISO 8402 “chất lượng là tập hợp các đặc thù của một thực
thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) có khả năng thỏa mãn những nhu
cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn.
Như vậy chất lượng là mức độ của các mục tiêu được đáp ứng, chất lượng
càng cao nghĩa là gia tăng về hiệu quả.
1.3. Các vấn đề chính của thanh tra giáo dục.
1.3.1. Cơ sở lí luận.
1.3.2. Cơ sở thực tiễn.
4
1.3.3. Cơ sở pháp lý.
- Luật thanh tra (2004)
- Luật giáo dục (năm 2005)
- Nghị định số 85/2006/NĐ-CP ngày 18/8/2006 của Chính Phủ về tổ chức và
hoạt động của thanh tra giáo dục.
- Nghị định số 41/2005/NĐ-CP ngày 18/8/2006 của Chính Phủ về qui định chi
tiết luật thanh tra.
- Thông tư số 13/TTGD&ĐT ngày 04/08/1997 của Bộ GD&ĐT hướng dẫn hoạt
động thanh tra trong bậc học Mầm non.
- Thông tư số 13 /TT GD&ĐT ngày 12/09/1994 của Bộ GD&ĐT về việc hướng
dẫn tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục tiểu học theo quy chế ban hành tại
quyết định 478/QĐ ngày 11/03/1993 của Bộ GD&ĐT.
- Thông tư của Bộ GD&ĐT số 12/GD&ĐT ngày 04/08/1997 hướng dẫn hoạt
động thanh tra bậc Trung học.
1.3.3.1. Vị trí, vai trò của thanh tra giáo dục.
1.3.3.2. Chức năng của thanh tra giáo dục
1.3.3.4. Nhiệm vụ của thanh tra giáo dục.
1.3.3.3. Mục đích của thanh tra giáo dục
1.3.3.5. Đối tượng của thanh tra giáo dục.
1.3.3.6. Nội dung của thanh tra giáo dục.
biên chế kiêm nhiệm công tác thanh tra). Do tính chất công việc được sự đồng
ý của UBND huyện Phòng GD&ĐT trung tập thêm 5 CBGVNV ở các trường
về công tác tại Phòng.
Phòng thường xuyên củng cố kiện toàn lực lượng thanh tra giáo dục bao
gồm thanh tra chuyên đề và thanh tra kiêm nhiệm phải ổn định ngay từ đầu năm
học, đảm bảo cơ cấu đủ về số lượng và đảm bảo chất lượng để thực hiện nhiệm
vụ thanh tra; Đến năm học 2009-2010 có 41 thanh tra viên kiêm nhiệm, trong đó
18 thanh tra viên mầm non; 18 thanh tra viên tiểu học; 15 thanh tra viên THCS
và 5 thanh tra phòng Giáo dục. Toàn ngành có 56 cộng tác viên thanh tra.
2.3. Công tác thanh tra giáo dục của Phòng giáo dục và đào tạo huyện
Thạch Thất Hà Nội.
2.3.1. Những kết quả đạt được về công tác thanh tra của Phòng giáo dục và
đào tạo huyện Thạch Thất - Hà Nội.
2.3.1.1. Xây dựng đội ngũ thanh tra.
Phòng đã xây dựng được một lực lượng thanh tra đầy đủ theo tiêu chuẩn mà
Nghị định số 85/NĐ-CP ngày 18/8/2006 của Chính phủ quy định về tổ chức và
hoạt động của thanh tra giáo dục, cộng tác viên thanh tra đảm bảo đủ tiêu chuẩn
1 cộng tác viên/40 giáo viên, tính theo từng cấp học và bậc học. (Xem bảng 2.1)
6
Bảng 2.1 Đội ngũ cán bộ thanh tra và thanh tra viên của Phòng GD&ĐT
huyện Thạch Thất - Hà Nội
Cấp
thanh
tra
Số
lượng
(giáo
viên)
Số
thanh
thành trước khi bước vào năm học mới để triển khai gửi tới các trường, hướng
dẫn các trường xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học.
Phòng giáo dục đã tổ chức được hoạt động thanh tra theo từng đoàn cụ thể:
Nghành học Mầm non 02 đoàn, tiểu học 01 đoàn, THCS 01 đoàn.
Kế hoạch thanh tra được xây dựng theo từng đợt, từng học kỳ, và cả năm
học. Trong đó kế hoạch thanh tra toàn diện nhà trường đạt 58,8% số trường,
thanh tra hoạt động sư phạm nhà giáo đạt 44,4% tổng số giáo viên.
2.3.2.3. Kết quả tổ chức hoạt động thanh tra.
1) Năm học 2007 - 2008
2) Năm học 2008 - 2009
7
3) Năm học 2009 - 2010
Nhận xét
Hoạt động thanh tra thời gian qua có những chuyển biến đáng kể, nhìn
chung các đơn vị, giáo viên có chuyển biến tốt về ý thức trách nhiệm và nâng
cao hiệu quả công tác trong quản lý và giảng dạy, áp dụng đổi mới phương pháp
trong các lớp thay sách. Các trường chấp hành tốt việc thực hiện thay đổi
chương trình sách giáo khoa mới đồng bộ và triệt để.
Qua hoạt động của thanh tra giúp cho các đơn vị và giáo viên phát huy
những ưu điểm, khắc phục những tồn tại đặt biệt là khâu quản lý tài chính, bố trí
sử dụng đội ngũ và cơ sở vật chất.
Giúp các trường tăng thêm phần kỷ cương, nề nếp trong công tác dạy và
học, chú trọng đến công tác đổi mới nội dung chương trình SGK.
Thực hiện tốt pháp lệnh cán bộ công chức trong công tác phát huy quy
chế dân chủ trường học.
2.3.2. Thực trạng công tác thanh tra chuyên môn của Phòng giáo dục và
đào tạo huyện Thạch Thất - Hà Nội.
2.3.2.1. Thực trạng về chất lượng đội ngũ cán bộ thanh tra.
Đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra có ý nghĩa quyết định đến chất
lượng và hiệu quả công tác thanh tra.
nhiều cán bộ quản lý, cán bộ thanh tra và giáo viên là đối tượng của thanh tra có
nhận thức khác nhau về thanh tra giáo dục. (Xem bảng 2.4)
Bảng 2.4 Đánh giá nhận thức giáo viên, cán bộ quản lý và cán bộ
thanh tra về mục đích và đối tượng của thanh tra hoạt động giảng dạy giáo
viên
TT Nội dung Rất đồng
ý
Đồng ý Không
đồng ý
I. Về cấp có thẩm quyền thanh tra SL % SL % SL %
1 Công tác thanh tra hoạt động
chuyên môn thuộc thẩm quyền
thanh tra Nhà nước
0 0 23 12,7 157 87,2
2 Công tác thanh tra hoạt động
chuyên môn thuộc thẩm quyền của
Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT
15 8,1 29 16,1 136 75.8
3 Công tác thanh tra hoạt động
chuyên môn thuộc thẩm quyền của
Phòng GD&ĐT và Hiệu trưởng
nhà trường.
25 14,1 88 49,0 66 36,9
II Mục đích của công tác thanh tra hoạt động giảng dạy
9
1 Phát hiện những sai sót trong hoạt
động giảng dạy của giáo viên để
điều chỉnh, uốn nắn
1 0,5 27 15,3 152 84,2
2 Phát huy nhân tố tích cực, phòng
đúng mục đích thanh tra hoạt động giảng dạy của giáo viên, còn lại một số
lượng không nhỏ xác định sai: có (23,4%) cho rằng mục đích nhằm đánh giá,
xếp loại chuyên môn của gi¸o viên theo định kỳ năm học, một số ít chiếm 15,8%
lại xác định rất sai cho rằng mục đích thanh tra là nhằm xác định sai xót để xử
lý.
10
- Về đối tượng thanh tra hoạt động giảng dạy: Có 82.2% xác định đúng đối
tượng của thanh tra hoạt động giảng dạy. Một số ít (7,2%) cho rằng đối tượng
của thanh tra giảng dạy là những đơn vị cá nhân có chất lượng thấp, 10,6% xác
định là những giáo viên vi phạm qui chế chuyên môn.
Bảng 2.5 Đánh giá mức độ nhận thức các nội dung hoạt động thanh
tra giảng dạy của giáo viên
TT Nội dung Rất quan
trọng
Quan
trọng
Không
quan
trọng
SL % SL % SL %
1 Việc thực hiện qui chế chuyên
môn
77 42,2 85 56,7 1 0,6
2 Việc thực hiện nội quy giờ giấc,
trang phục lên lớp.
58 32,0 120 66,7 2 1,3
3 Thực hiện chương trình, kế
hoạch giảng dạy.
97 54,0 82 46,0 0 0
4 Đề cương bài giảng, giáo án. 95 52,7 85 47,3 0 0
2 Việc thực hiện nội quy giờ giấc,
trang phục lên lớp.
162 90,0 18 10,0 0 0
3 Thực hiện chương trình, kế hoạch
giảng dạy.
168 93,3 12 6,7 0 0
4 Giáo án, bài giảng 114 63,3 66 36,7 0 0
5 Hồ sơ chuyên môn 24 13,3 144 80,0 12 6,7
6 Thực hiện giờ dạy trên lớp 162 90,0 18 10,0 0 0
7 Công tác đổi mới phương pháp
giảng dạy
102 56,7 72 40,0 6 3,3
8 Hướng dẫn học sinh tự học 48 26,7 114 63,3 18 10,0
9 Kiểm tra đánh giá kết quả của học
sinh
54 30,0 120 66,7 6 3,3
10 Hoạt động của tổ chuyên môn 78 43,3 48 26,7 54 30
Như vậy mặc dù đều được đánh giá là quan trọng song các nội dung thanh
tra hoạt động giảng dạy của giáo viên nhiều nội dung còn chưa được thanh tra
thường xuyên.
Trên đây là những kết quả đạt được về công tác thanh tra hoạt động sư
phạm của giáo viên tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn một số tồn tại và hạn chế về
chất lượng đội ngũ thanh tra và nhận thức về công tác thanh tra. Để trả lời cho
vấn đề trên em đi vào phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra
chuyên môn như sau.
12
2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến thanh tra hoạt động chuyên môn tại
Phòng GD&ĐT huyện Thạch Thất - Hà Nội.
TT Nội dung
Rất ảnh
180 100,0 0 0 0 0
9 Hiệu quả tập huấn về thanh tra giáo
dục.
135 75,0 45 25,0 0 0
Kết luận chương 2
Từ việc phân tích thực trạng nêu trên, công tác thanh tra hoạt động giảng dạy
của giáo viên ở Phòng GD&ĐT hiện nay có nhiều thuận lợi cũng như không ít
các khó khăn, thách thức đòi hỏi phải được giải quyết tháo gỡ, cụ thể là:
Thuận lợi:
Thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên hiện nay là một hoạt động hết
sức quan trọng, không thể thiếu đối với bất cứ cơ sở giáo dục nào nhằm đảm
bảo và nâng cao chất lượng giáo dục. Thông qua công tác thanh tra hoạt động
sư phạm của giáo viên ở các cơ sở giáo dục trên địa bàn huyện em thấy có một
số mặt thuận lợi như sau:
Bộ máy thanh tra giáo dục được xây dựng và ngày một kiện toàn hơn.
Hoạt động thanh tra giảng dạy của giáo viên được các cấp lãnh đạo quan
tâm đúng mức, bởi vì đây là chức năng quan trọng giúp lãnh đạo các nhà trường
thu hồi thông tin ngược để lãnh đạo có những quyết định quản lý phù hợp.
13
Đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra có phẩm chất tốt nhiệt tình trong
công việc là yếu tố giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Khó khăn:
Một số cán bộ quản lý, cán bộ thanh tra và giáo viên chưa có nhận thức đúng
về công tác thanh tra nên còn khó khăn trong việc chỉ đạo, huy động lực lượng
tham gia thanh tra cũng như giúp đỡ cán bộ thanh tra thực hiện nhiệm vụ khi họ
là đối tượng thanh tra.
Đội ngũ cán bộ thanh tra nói chung chưa được đào tạo cơ bản về nghiệp vụ
nên còn gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ. Chế độ đối với cán
bộ thanh tra còn quá thấp (20.000 đến 40.000đ/hồ sơ thanh tra)
Văn bản hướng dẫn thanh tra hoạt động sư phạm nhà giáo của Sở GD&ĐT
3.4. Kiểm chứng nhận thức tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
đã nêu.
3.4.1. Tổ chức khảo nghiệm
- Mục đích khảo nghiệm: Thử nghiệm một số biện pháp quản lý thanh tra
hoạt động sư phạm của giáo viên nhằm góp phần khẳng định tính đúng đắn của
các biện pháp và có thể áp dụng triển khai trong thực tiễn.
- Qui mô và địa bàn khảo nghiệm: Em đã tiến hành lấy ý kiến của 30 cán
bộ làm công tác thanh tra và 150 giáo viên đang giảng dạy tại các trường Mầm
non, Tiều học và THCS trên địa bàn huyện Thạch Thất thành phố Hà Nội.
- Nội dung khảo nghiệm: Tính cần thiết và khả thi của 5 biện pháp quản lý
thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên.
- Phương pháp và cách thức tiến hành: Khảo nghiệm được tiến hành
thông qua hệ thống phiếu hỏi, dễ hiểu đối với các đối tượng theo các bước:
+ Lấy ý kiến phiếu hỏi.
+ Trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, cán bộ thanh tra và giáo viên.
+ Tổng hợp các ý kiến vừa thu được.
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm.
Kết quả khảo nghiệm được thiết kế theo 5 nội dung của 5 biện pháp thanh
tra, được thể hiện ở bảng 3.1 và bảng 3.2
Kết luận chương 3
Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn thanh tra hoạt động sư phạm của giáo
viên, em đề xuất 5 biện pháp thanh tra giáo dục.
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý cán bộ thanh tra và
đội ngũ giảng viên về thanh tra giáo dục.
Biện pháp 2: Tăng cường bồi dưỡng nâng cao kiến thức về pháp luật và
trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra.
Biện pháp 3: Phòng giáo dục và đào tạo huyện Thạch Thất căn cứ vào
công văn hướng dẫn thanh tra hoạt động sư phạm nhà giáo của Sở GD&ĐT Hà
15
Nội soạn thảo những văn bản hướng dẫn cụ thể phù hợp với điều kiện thực tiễn
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý cán bộ thanh tra và
đội ngũ giảng viên về thanh tra giáo dục.
Biện pháp 2: Tăng cường bồi dưỡng nâng cao kiến thức về pháp luật và
trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra.
16
Bin phỏp 3: Phũng giỏo dc v o to huyn Thch Tht cn c vo
cụng vn hng dn thanh tra hot ng s phm nh giỏo ca S GD&T H
Ni son tho nhng vn bn hng dn c th phự hp vi iu kin thc tin
ca cỏc trng.
Bin phỏp 4: m bo cụng tỏc thng kờ, thụng tin v thanh tra chuyờn
mụn, trang b cỏc phng tin k thut phc v tt cụng tỏc thanh tra.
Bin phỏp 5: Tng cng kim tra, ỏnh giỏ cụng tỏc sau thanh tra
cụng tỏc thanh tra thc s em li hiu qu.
Xut phỏt t yêu cầu của thực tiễn giáo dục và đào tạo. Do đó, lãnh đạo và
quản lý phải kiểm tra, thanh tra để đánh giá, phát hiện, điều chỉnh, giúp đỡ và
phòng ngừa, trên cơ sở đó để rút kinh nghiệm cải tiến cơ chế quản lý và hoàn
thiện chu trình quản lý mới phù hợp và có hiệu quả hơn.
2. Khuyn ngh
thc hin tt cụng tỏc thanh tra giỏo dc cp phũng GD - T qun
(huyn) nhm ỏp ng yờu cu i mi giỏo dc trong giai on hin nay, em cú
mt s kin ngh sau õy:
i vi B GD&T v S GD&T thnh ph H Ni.
1. Cn sm cú vn bn hng dn v t chc hot ng thanh tra s phm
nh giỏo lm c s cho cỏc Phũng GD c th húa cỏc ni dung thanh tra cho
phự hp.
2. B GD&T t chc ớt nht mi nm mt ln tp hun v cụng tỏc
thanh tra, kim tra nõng cao trỡnh chuyờn mụn nghip v. T chc cỏc
cuc tham quan, hc hi kinh nghim cụng tỏc thanh tra giỏo dc sau t tp
hun ti nhng n v thc hin cụng tỏc thanh tra tt, in hỡnh v hiu qu.
3. Cn tp trung xõy dng v hon thin b mỏy thanh tra giỏo dc, c