Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Bản Cam Đoan
Bản báo cáo thực tập chuyên đề do sinh viên Nguyễn Minh Tuyến lớp
Kinh tế phát triển 43B thực hiện đã hoàn thành với sự cố gắng lớn của bản thân
trong việc tìm hiểu, thu thập số liệu đã đợc công bố để phân tích tổng hợp trên
tinh thần độc lập nghiên cứu là chính,cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy
giáo hớng dẫn thạc sỹ Bùi Đức Tuân-khoa Kế hoạch và phát triển, các cán bộ
chuyên viên Ban kết cấu hạ tầng- Viện chiến lợc phát triển, Vụ kết cấu hạ tầng
và đô thị Bộ kế hoạch và đầu t.
Em xin cam đoan với khoa Kế hoạch và phát triển, Ban thanh tra trờng
Đại học Kinh tế quốc dân là những ý kiến, những nhận xét, cách hàng văn, kết
cấu, bố cục đề tài đều xuất phát từ quan điểm chủ quan thông qua nhận thức
thực tiễn.
Những trích dẫn từ các nguồn tài liệu là căn cứ để đánh giá và làm cho đề
tài có tính hấp dẫn và sức thuyết phục hơn.
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
1
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Mục lục
Lời Mở đầu..............................................................................................................
4
Chơng I. Cơ sở lý luận về cạnh tranh của ngành vận
tải biển việt nam.
........................................................................................................................
6
I. Các Lý Luận Về Cạnh Tranh Và Năng Lực Cạnh Tranh........................
6
1. Các lý luận về cạnh tranh.........................................................................
6
1.1. Lí luận cạnh tranh cổ điển..............................................................................
6
2.2.1. Sơ lợc về đặc tính trung của ngành vận tải biển..............................................
26
2.2.2. Động lực phát triển của ngành.........................................................................
26
2.2.3. Các áp lực cạnh tranh trong ngành. ................................................................
27
2.2.4. Bảng phân tích ma trận SWOT.........................................................................
29
Chơng II. Phân tích đánh giá thực trạng về năng lực
cạnh trạnh trong ngành vận tải biển..........................................
32
1. Tổng quan về ngành vận tải biển Việt Nam...............................................
32
2. Đánh giá năng lực cạnh tranh của toàn ngành vận tải biển.....................
33
2.1. Sản lợng hàng hoá thông qua vận tải biển-tuyến vận chuyển........................
33
2.1.1. Khối lợng vận chuyển.....................................................................................
33
2.1.2. Tuyến vận chuyển...........................................................................................
35
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
3
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
2.2. Cơ sở hạ tầng.................................................................................................
36
2.3. Hệ thống dịch vụ hàng hải.............................................................................
39
2.4. Đội tàu vận tải................................................................................................
42
62
II. Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của
vận tải biển Việt Nam giai đoạn 2005-2010.
...................................................................................................................
67
II.1. Phát triển cơ sở hạ tầng.....................................................................................
67
II.2. Phát triển đội tàu và ngành công nghiệp đóng tàu...........................................
68
II.3. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn quốc tế........................
69
II.4. Xây dựng lộ trình hội nhập khu vực và quốc tế về dịch vụ hàng hải...............
71
II.5. Hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật...................................................
71
Kết luận. .................................................................................................................
72
Danh mục tài liệu tham khảo. ..............................................................................
73
Lời Mở Đầu
Đất nớc ta đang bớc vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nớc trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế sự hội nhập kinh tế thế giới và khu
vực đã và đang đặt ra nhiều cơ hội nhng cũng không ít thách thức cho các doanh
nghiệp nhất là khi các doanh nghiệp của nớc ta vẫn còn rất yếu về năng lực cạnh
tranh nếu không muốn nói là không có khả năng cạnh tranh ngay tại sân nhà.
Ngành vận tải biển của nớc ta cũng đang ở trong tình trạng nh vậy mặc dù
ngành này đã và đang có những bớc phát triển nhanh chóng, đóng góp đáng kể
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
biển việt nam.
I. Các Lý Luận Về Cạnh Tranh Và Năng Lực Cạnh Tranh.
1. Các lý luận về cạnh tranh.
1.1. Lí luận cạnh tranh cổ điển.
Chủ nghĩa tự do kinh tế cổ điển ra đời ở Anh vào thế kỷ XVIII mà nhân
vật đại biểu kiệt xuất của nó là Adam Smith và David Ricardo họ đều là ngời
Anh. Những cống hiến về học thuật của họ có ảnh hởng to lớn trong lịch sử phát
triển của lý luận kinh tế nói chung.
Trong tác phẩm Nghiên cứu tính chất và nguồn gốc của cải của quốc
dân hay còn gọi là Quốc phú luận "trích dẫn sách bàn về năng lực cạnh tranh
toàn cầu" xuất bản năm 1776 với t tởng tự do kinh tế trong đó có chủ trơng tự do
cạnh tranh. Ông cho rằng cạnh tranh có thể phối hợp kinh tế một cách nhịp
nhàng, có lợi cho xã hội. Vì sự cạnh tranh trong quá trình của cải quốc dân tăng
lên chủ yếu diễn ra thông qua thì trờng và giá cả, do đó cạnh tranh có quan hệ
chặt chẽ với cơ chế thị trờng. Theo Smith, nếu tự do cạnh tranh, các cá nhân
chèn ép nhau, thì cạnh tranh buộc mỗi cá nhân phải cố gắng làm công việc của
mình một cách chính xác, cạnh tranh và thi đua thờng tạo ra sự cố gắng lớn
nhất. Ngợc lại, chỉ có mục đích lớn lao nhng lại không có động cơ thúc đẩy thực
hiện mục đích ấy thì rất ít có khả năng tạo ra đợc bất kì sự cố lớn nào. Từ đó
cho thấy, cạnh tranh có thể khơi dậy sự nỗ lực chủ quan của con ngời, từ đó thúc
đẩy của cải tăng lên. Theo Ông cạnh tranh có thể điều tiết quan hệ cung cầu ở
mức độ cân bằng của xã hội vì trong cạnh tranh tức là có nhiều ngời cùng tham
gia nên chẳng những họ phải thờng xuyên theo dõi, chú ý sự biến động ngẫu
nhiên của tình hình cầu, mà còn phải thờng xuyên theo dõi, chú ý tình hình cạnh
tranh hoặc sự biến động còn lớn hơn nhiều, thờng xuyên hơn nhiều của tình hình
cung tuỳ theo sự biến động của tình hình cầu, rồi dùng mánh lới khôn khéo và
năng lực phán đoán chính xác làm cho số lợng các loại hàng hoá có thể thích
ứng với tình hình thay đổi của cung cầu và của cạnh tranh. Cạnh tranh còn
kích thích nhiệt tình lao động, kích thích ngời lao động nắm vững thành thạo
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
Nó còn là mô hình hớng về ngời tiêu dùng. Vì nó thúc đẩy cá doanh
nghiệp điều chỉnh quy mô sản xuất tới điểm thấp nhất của chi phí bình quân, tới
giới hạn sản xuất tối u. Điều đó không những làm cho giá cả giảm xuống, mà
còn sử dụng tài nguyên một cách có hiệu quả nhất. Tuy mô hình kinh tế cạnh
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
tranh hoàn hảo rất có ích về mặt phân tích kinh tế nhng về mặt phơng pháp phân
tích nó vẫn còn một số hạn chế nhất định nh không thể giải thích đợc chủ nghĩa
t bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền, hoặc
không làm rõ đợc vấn đề nảy sinh và mở rộng sức chi phối thị trờng ...
Lí luận cạnh tranh của tr ờng phái á o.
Ra đời vào những năm 80 của thế kỷ XIX với đặc trng là dựa vào phơng
pháp phân tích tâm lý chủ quan để giải thích hiện tợng và quá trình kinh tế- xã
hội nên còn gọi là trờng phái lợi ích cận biên hay trờng phái tâm lý mà đại
diện tiêu biểu là J.Schumpeter (1883- 1950) "trích dẫn sách bàn về năng lực
cạnh tranh toản cầu". Lí luận này đợc xem xét trong trạng thái cạnh tranh động
lấy sáng tạo là yếu tố quyết định, sự nhạy cảm đối với cơ may trên thị trờng là
việc cực kỳ quan trọng vì thế mà trờng phái áo hết sức nhấn mạnh vai trò của
nhà doanh nghiệp Schumpeter chủ trơng dành cho nhà doanh nghiệp một chân
trời rộng mở để họ phát huy vai trò của họ, không nên lãng phí sức sống sáng
tạo (của họ) vào việc vật lộn với luật lệ và sự quản lý ngu xuẩn. Điều đó có
nghĩa là phải để cho các nhà các nhà doanh nghiệp có cơ hội thi thố tài năng
trong một môi trờng cạnh tranh. Động lực đằng sau hoạt động sáng tạo của nhà
doanh nghiệp là động cơ lợi nhuận có tác dụng quyết định đối với sự nhạy cảm
và sáng tạo trong hoạt động thơng mại. Trong lý luận của trờng phái này còn
nhấn mạnh đến vai trò của tri thức, tri thức là nhân tố then chốt, họ còn có
lòng tin sâu sắc vào nền kinh tế thị trờng tự do, họ cho rằng, hầu nh không một
nhà doanh nghiệp nào đang thống lĩnh một thị trờng nào đó có thể duy trì mãi đ-
ợc vị trí ấy không ngừng huỷ bỏ kết cấu cũ, không ngừng sáng tạo kết cấu
Trong tác phẩm Lợi thế cạnh tranh quốc gia, Porter đã vận dụng lý luận về lợi
thế cạnh tranh trong nớc của ông vào lĩnh vực cạnh tranh quốc tế và đề ra Lí
luận hình viên kim cơng(1), ông cho rằng của cải nhiều hay ít là do năng suất
quyết định. Năng suất sản xuất phụ thuộc vào môi trờng cạnh tranh của mỗi nớc,
môi trờng cạnh tranh sinh ra trong một khuôn khổ nào đó khuôn khổ ấy về kết
cấu mà nói giống nh một viên kim cơng có bốn cạnh. Theo lý luận này, thông
tin, nhân tố kích thích, sức ép cạnh tranh và doanh nghiệp chủ chốt, thể chế,
công trình hạ tầng, năng lực quan sát, kỹ năng của con ngời đều có tác dụng trụ
cột trong việc nâng cao năng suất sản xuất của một quốc gia và một lĩnh vực nào
đó. Việc nâng cao năng suất một cách bền vững đòi hỏi bản thân nền kinh tế của
mỗi nớc phải đợc nâng cấp không ngừng. Cũng có nghĩa là, các doanh nghiệp
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
của mỗi nớc phải kiên trì nâng cao năng suất sản xuất ngành bằng cách nâng cao
chất lợng của sản phẩm, làm nổi bật nét đặc sắc của sản phẩm, cải tiến kĩ thuật
sản xuất, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Porter cũng đã tổng hợp phơng pháp nghiên cứu trong quá khứ, xây dựng
mô hình lý luận gồm bốn nhân tố giữ vai trò mấu chốt đối với sự thành công
trong cạnh tranh của một ngành nhất định, một nớc nhất định. Theo mô hình
này, việc kết hợp yếu tố sản xuất, nhu cầu trong nớc, cạnh tranh trong nớc với
doanh nghiệp chủ chốt là nhân tố then chốt quyết định sự thành công của một n-
ớc trong thơng mại quốc tế, ông cũng chú ý tới ảnh hởng của sáng tạo tri thức,
sáng tạo kỹ thuật và kinh tế quy mô đối với thơng mại, chất lợng của yếu tố sản
xuất và thang bậc của thị trờng nhu cầu hàng hoá, ông phân tích sự khác biệt
giữa lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh ông cho rằng một nớc có ngành lợi thế
so sánh thì thờng dễ hình thành lợi thế cạnh tranh mạnh tức là lợi thế so sánh có
thể trở thành nhân tố nội tại của lợi thế cạnh tranh nó thúc đẩy năng lực cạnh
tranh quốc tế ngày càng tăng lên do đó nếu một ngành nào đó khong có lợi thế
so sánh thì thờng khó hình thành và bảo vệ lợi thế cạnh tranh quốc tế. Lợi thế
môi trờng chính trị, pháp luật, hay thể chế kinh tế. Thông thờng khi xem xét
năng lực cạnh tranh thì ngời ta thờng xét ở góc độ giá của sản phẩm cũng nh
tiềm năng sản xuất của hàng hoá hay một dịch vụ ở một mức cao ngang bằng
hoặc thấp hơn mức của thị trờng. Diễn đàn cấp cao về cạnh tranh công nghiệp
của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã định nghĩa về cạnh tranh
nh sau: cạnh tranh là khả năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia và
vùng lãnh thổ trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện
cạnh tranh quốc tế. Theo Uỷ ban cạnh tranh công nghiệp của tổng thống Mỹ
cạnh tranh đối với một quốc gia là mức độ mà ở đó, dới điều kiện thị trờng tự
do và công bằng, có thể sản xuất các hàng hoá và dịch vụ đáp ứng đợc các đòi
hỏi của thị trờng quốc tế, đồng thời duy trì và mở rộng đợc thu nhập thực tế
của nhân dân nớc đó. Trong một báo cáo về cạnh tranh toàn cầu thì cạnh
tranh đối với một quốc gia đợc định nghĩa là khả năng của nớc đó đạt đợc
những thành quả nhanh và bền vững về mức sống, nghĩa là đạt đợc tỉ lệ tăng
trởng kinh tế cao, đợc xác định bằng thay đổi tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
trên đầu ngời theo thời gian . (1)
Khi nghiên cứu cạnh tranh, các nhà nghiên cứu đã sử dụng một số thuật
nh sức cạnh tranh, khả năng cạnh tranh và năng lực cạnh tranh. Trong thực tế cá
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
thuật ngữ này đều có quan hệ với khái niệm về cạnh tranh và đợc sử dụng nh
những khái niệm tơng đồng.
Xét trên bình diện quốc gia (sức cạnh tranh cấp quốc gia): Đợc hiểu là ở
đó diễn ra sự cạnh tranh giữa các quốc gia với nhau để làm tăng khả năng một n-
ớc thực hiện đợc các mục tiêu tăng trởng kinh tế, thu nhập và việc làm trong
điều kiện tham gia vào các quan hệ kinh tế quốc tế để đạt mục tiêu mong muốn.
Trong ngắn hạn, năng lực cạnh tranh của một quốc gia đợc thể hiện
thông qua khả năng tạo cơ sở cho tăng trởng kinh tế nhanh, bền vững, chuyển
đổi cơ cấu kinh tế một cách linh hoạt theo sự thay đổi nhanh tróng của các nhu
trong sản xuất để tăng năng suất, ngoài ra còn phụ thuộc vào những yếu tố
khác nh khả năng tiếp thị, vấn đề đảm bảo giao hàng đúng thời gian, các dịch
vụ sau bán hàng...
Các tiêu thức thể hiện năng lực cạnh tranh trong kinh doanh hàng hải nói
chung và vận tải biển nói riêng.
Có ba tiêu thức về năng lực cạnh tranh trong ngành hàng hải là chất lợng
phục vụ, thời gian và độ tin cậy của quá trình phục vụ khách hàng.
Thứ nhất: Về chất l ợng phục vụ.
Ngành hàng hải mang tính quốc tế cao, nên nó chịu sự chi phối mạnh mẽ
của quy luật cạnh tranh. Quy luật cạnh tranh vừa là đòn bẩy để các doanh
nghiệp hàng hải tiến lên phát triển, vừa hoà nhập với thị trờng khu vực và thế
giới, nhng đồng thời cũng là sức ép đè bẹp các doanh nghiệp. Do đó trong quản
trị kinh doanh nếu không lấy mục tiêu chất lợng làm mục tiêu phấn đấu, nếu
chạy theo những lợi nhuận trớc mắt, rõ ràng doanh nghiệp sẽ bị đẩy lùi ra ngoài
vòng quay của thị trờng thế giới, đi đến thua lỗ, phá sản.
Các Mác (1818- 1883) đã nêu rõ khái niệm về chất lợng hàng hoá. Ông
viết: ngời tiêu dùng mua hàng không phải hàng có giá trị mà hàng có giá trị sử
dụng và thoả mãn những mục đích nhất định. Điều đó nói lên, giá trị sử dụng
đợc đánh giá thông qua chất lợng, chất lợng là thớc đo mức độ hữu ích của giá
trị sử dụng, biểu thị trình độ giá trị sử dụng của hàng hoá.
Chất lợng sản phẩm hàng hoá đã trở thành mối quan tâm của nhiều ngời,
nhiều ngành và có thể tổng hợp ra mấy khuynh hớng sau:
Khuynh hớng quản lý sản xuất: chất lợng của một sản phẩm nào đó là
mức độ mà sản phẩm ấy thể hiện đợc những yêu cầu, những chỉ tiêu thiết kế hay
những quy định riêng cho sản phẩm ấy.
Khuynh hớng thoả mãn nhu cầu: Theo quan niệm của tổ chức kiểm tra
chất lợng châu Âu (European Organization for Quality Control) thì chất lợng
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
14
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
phối hợp công tác trong quá trình vận chuyển hàng hoá là điều kiện cần thiết và
bắt buộc. Soạn thảo việc thực hiện quá trình vận chuyển trong mối quan hệ qua
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
15
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
lại và sự phối hợp các phơng tiện kỹ thuật, bao gồm các trang thiết bị của các
cảng, các kho bãi chứa hàng hoá, các phong tiện giao thông của các dạng vận tải
khác nhau....và các trang thiết bị trong phạm vi tiêu thụ. áp dụng quy trình công
nghệ thống nhất, tổ chức phối hợp công tác với nhau để giảm chi phí giá thành
vận tải hàng hoá tới mức tối đa.
Thứ ba: Thời gian và độ tin cậy trong quá trình phục vụ.
Nhiệm vụ của quá trình vận tải hàng hoá nói chung là việc di chuyển hàng hoá
trong không gian phục vụ cho các ngành sản xuất vật chất của nền kinh tế trong
các quốc gia và phạm vi toàn thế giới. Công dụng của việc vận tải hàng hoá là
làm cho hàng hoá thực hiện chức năng giá trị sử dụng của nó. Quá trình vận
chuyển hàng từ nơi gửi đến nơi nhận bao gồm rất nhiều công đoạn, nhiều bộ
phận phục vụ nh: Trên tàu, trên các phơng tiện vận tải khác, trên càu tàu, trên ga
trong kho (bãi). Mỗi bộ phận phục vụ có một quy trình công nghệ sản xuất riêng
rẽ của mình. Tổng hợp các thành phần thời gian của hàng hoá nằm trong các bộ
phận phục vụ tạo nên thời đa hàng từ nơi gửi tới nơi nhận. Thời gian đa hàng từ
nơi gửi tới nơi nhận là một khía cạnh của sức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp
kinh doanh vận tải và giữa các hệ thống sản xuất vận tải khác nhau.
II. Cạnh Tranh Trong Ngành Vận Tải Biển.
1. Tổng quan về vị trí vai trò, đặc điểm, chức năng và sức hấp dẫn của
ngành vận tải biển trong nền kinh tế quốc dân .
1.1. Các lĩnh vực kinh doanh của ngành hàng hải.
Theo quan điểm hiện nay, vận tải nói chung, vận tải biển nói riêng là
một loại hình dịch vụ. Dịch vụ ở đây đợc hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm toàn bộ
các hoạt động hàng hải.
Vận tải biển (Hàng hải) là một bộ của ngành sản xuất vận tải mặc dù có
Tuyến vận tải biển nội địa
Tuyến vận tải biển quốc tế
b. Phân loại tàu biển.
Tàu biển là một công cụ nổi, có động cơ hoặc không có động cơ. Có hai
loại tàu chính là tàu buôn và tàu quân sự.
Trong đó tàu buôn: Là tàu biển đợc sử dụng vào các mục đích kinh tế
trong hàng hải bao gồm nhiều loại khác nhau nh tàu chở hàng hoá, tàu chở
khách, tàu đánh cá, tàu đánh cá, tàu thể thao, tàu khoa học Tuy nhiên trong
các loại tàu kể trên thì tàu buôn chiếm khoảng 90%.
Căn cứ vào công dụng tàu buôn gồm:
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
17
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Tàu trở hàng khô: Gồm tàu trở hàng hoá, tàu container, tàu trở hàng khô khối
lợng lớn.
Tàu trở hàng lỏng: Gồm tàu chở dầu, nớc ngọt, hoá chất ở thể lỏng, khí đốt
tự nhiên nhóm tàu loại này thờng có dung tích và trọng tải lớn.
Tàu trở hàng đặc biệt: Gồm tàu trở súc vật, tàu trở hàng đông lạnh, tàu trở ô
tô du lịch
Căn cứ vào đặc trng của tàu biển gồm:
Tàu một boong, tàu nhiều boong, tàu treo cờ thờng, tàu treo cờ phơng tiện,
tàu động cơ hơi nớc tàu động cơ diezen, tàu cỡ lớn, tàu nhỏ, tàu trung bình,
tàu cấp hạng cao, cấp hạng thấp, tàu chợ, tàu chuyến, tàu định hạn
c. Phân loại cảng biển.
Theo điều 57 Bộ luật hàng hải Việt nam thì Cảng biển là cảng đợc mở ra
để tàu biển ra vào hoạt động.
Theo định nghĩa của quy chế Giơnevơ ngày 9/12/1923 thì những cảng thông
thờng có tàu biển ra vào hoạt động và dùng cho ngoại thơng đợc coi là cảng
biển
Theo chức năng gồm:
rất quan trọng quyết định năng suất xếp dỡ, khả năng thông qua tàu và hàng
hoá vào cảng.
Thiết bị kho bãi để phục vụ chứa đựng và bảo quản hàng hoá bao gồm tổng
diện tích kho bãi, các trang thiết bị bên trong kho bãi cũng ảnh h ởng trực
tiếp đến khả năng tiếp nhận hàng hoá và chất lợng phục vụ kinh doanh của
cảng.
Hệ thống đờng giao thông trong phạm vi cảng bao gồm hệ thống đờng bộ, đ-
ờng sắt, đờng thuỷ và các công cụ vận tải thích hợp để phục vụ vận chuyển
hàng hoá từ cảng vào đất liền và ngợc lại.
Các thiết bị nổi trên mặt nớc: Bao gồm phao nổi, cầu nổi, tàu hoa tiêu
Các thiết bị phục vụ công tác thông tin liên lạc, ánh sáng, cung cấp nớc, nhà
làm việc, câu lạc bộ thuỷ thủ
1.3. Vị trí, vai trò của vận tải biển.
Vị trí.
Vận tải đờng biển ra đời từ rất sớm từ thế kỷ thứ X trớc công nguyên thì
buôn bán bằng đờng biển đã bắt đầu phát triển ở khu vực Địa Trung Hải. Ngay
từ khi các phơng thức vận tải bằng đờng sắt, đờng hàng không cha ra đời thì vận
tải đờng biển đã đợc sử dụng một cách phổ biến. Sự phát triển của vận tải ô tô,
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
19
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
vận tải hàng không, vận tải đờng sắt, đờng ống sau này không những không làm
giảm vị trí của vận tải đờng biển, thậm trí nó càng khẳng định vị trí của vận tải
đờng biển và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phát của chính nó. Vận tải đờng
biển chuyên chở tới 80% khối lợng hàng hoá quốc tế và khoảng 64% giá trị
hàng hoá trong mua bán quốc tế do đó vận tải đờng biển giữ một vị trí cực kỳ
quan trọng đối với vận chuyển quốc tế.
Vai trò.
Vai trò đối với buôn bán quốc tế: đó là yếu tố không thể tách rời thơng
mại quốc tế vì chúng có mối quan hệ rất chặt chẽ với vận tải biển thông qua việc
trờng trong thơng mại quốc tế cũng nh tác động tới cán cân thanh toán quốc tế.
1.4. Đặc điểm và sức hấp dẫn của ngành vận tải biển.
Các tuyến vận tải biển:
Hầu hết là các tuyến tự nhiên đó chính là mặt biển, trừ một số công trình đợc
xây dựng trên biển và ven biển nh phao, cảng, hải đăng Các tuyến vận tải đ ờng
biển là vốn có do đó không đòi hỏi phải đầu t nhiều tiền vốn, nguyên vật liệu,
sức lao động, để xây dựng và bảo quản các tuyến vận tải đờng biển.
Về năng lực vận tải:
Năng lực vận tải đờng biển là rất lớn do năng xuất trong vận tải biển lớn và đặc
biệt là tàu biển. Vận tải ô tô chỉ có khả năng chuyên chở dới 20 tấn/chuyến, máy
bay lớn có khả năng chuyên chở 110 tấn/chuyến, tàu hoả cũng chỉ có khả năng
chuyên chở 4-6 nghìn tấn, với tàu biển cỡ nhỏ và trung bình cũng có khả năng
chuyên chở từ 6-12 nghìn tấn, những tàu biển cỡ lớn có khả năng chuyên chở
hàng trăm nghìn tấn, thậm chí tàu Sea Wild Giant có khả năng chở 564 nghìn
tấn Đây là lợi thế hơn hẳn của vận tải đ ờng biển so với các phơng thức vận tải
khác. Nhờ trọng tải lớn mà giá thành vận tải thấp, do đó có điều kiện vận
chuyển đợc những mặt hàng có giá trị thấp nh than quặng, nguyên liệu Hơn
nữa trên cùng một tuyến đờng biển có thể tổ chức chạy nhiều chuyến tàu trong
cùng một thời gian cho cả hai chiều, cớc vận tải đờng biển là cớc thấp nhất nếu
so cùng trên một đoạn đờng thì cớc vận tải đờng biển khoảng 0,7 USD/kg trong
khi đó cớc vận tải đờng hàng không khoảng 5,5 USD/kg tức là gấp khoảng 8-10
lần tơng ứng nó cũng thấp hơn cớc vận tải đơng sắt khoảng 2 lần và thấp hơn
mức cớc vận tải ô tô khoảng 4 lần, nó chỉ cao hơn vận tải đờng ống. Cớc vận tải
biển thấp do tàu biển lớn, quãng đờng vận chuyển dài, năng suất trong vận tải đ-
ờng biển cao Cùng với tiến bộ khoa học- kỹ thuật và hoàn thiện quản lí trong
ngành vận tải biển đã và đang đem lại cho ngành tốc độ tăng trởng, cũng nh hiệu
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
21
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
quả kinh tế ngày càng cao.Tuy nhiên vận tải biển cũng có một số vấn đề rất cần
6 Cơ cấu chi phí 0,05 6 0,3
7 Chu kỳ ngành 0,1 6 0,6
8 Phạm vi cạnh tranh 0,1 8 0,8
9 Cơ cấu ngành 0,15 8 1,2
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
22
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
10 Tổng 7,62
Tổng số điểm sau khi đánh trọng số là 7,26 nên có thể kết luận sức hấp dẫn của
ngành là khá cao và thực tế cũng đã cho thấy sự lớn mạnh của ngành này trong
vài thập kỷ qua cả trong nớc và thế giới về cả quy mô, tốc độ tăng trởng và tỷ
suất lợi nhuận trên vốn....
2. Các yếu tố ảnh hởng đến sự cạnh tranh trong ngành vận tải biển.
2.1. Các yếu tố vĩ mô .
2.1.1. Các yếu tố về kinh tế .
Những thành tựu đạt đ ợc
Tốc độ tăng trởng kinh tế.
Giai đoạn 1991-1999 Việt Nam đã đạt đợc mục tiêu tăng trởng tổng sản phẩm
trong nớc khá cao trung bình 8.8%. Đây là giai đoạn phát triển với tốc độ
nhanh nhất từ trớc tới nay tạo ra tiền đề rất quan trọng cho việc thực hiện mục
tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc.
Giai đoạn 2000-2004 chúng ta tiếp tục đạt tốc độ trung bình 7,5% .
Thể hiện qua bảng số liệu sau.
Bảng 2. Tốc độ tăng và cơ cấu GDP(%).
Năm Tốc độ tăng trởng tính (theo giá so
sánh)
Cơ cấu (theo giá thực tế)
Tổng
số
Nông,lâm,thuỷ
theo hớng: Giảm mạnh tỉ trọng khu vực nông, lâm và thuỷ sản, giảm nhẹ khu
vực dịch vụ và tăng mạnh khu vực công nghiệp và xây dựng.
Tăng trởng xuất khẩu giai đoạn 2001- 2004 đạt 15,8% với cơ cấu thị trờng
và nhóm sản phẩm ngày càng mở rộng và đa dạng với hàng loạt các sản phẩm
thô nh gạo, chè, cà phê, giầy dép...
Lạm phát: Trong năm 2004 lạm phát cha đến mức hai con số, chỉ số giá là
9,5%, năm 2005 đạt mục tiêu giữ lức lạm phát 6,5%.
Dân số: Năm 2003 dân số cả nớc khoảng 80,7 triệu năm 2004 là 82,069
triệu, trong vài năm trở lại đây cơ cấu dân số thành thị tiếp tục tăng nhanh với
25,4 triệu chiếm 25,8% dân số trong năm 2003, tốc độ đô thị hoá của các thành
phố ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung là cao do đó nhu cầu vận
chuyển hàng hoá và khách hàng đối với toàn ngành vận tải và vận tải biển có
nhiều điều kiện phát triển
Thất nghiệp: Năm 2003 cả nớc có 40,5 triệu lao động đang làm việc trong
nền Kinh tế quốc dân trong đó lao động nữ chiếm 48,8%, tỉ lệ lao động thất
nghiệp khu vực thành thị còn ở mức cao 5,8% so với các nớc trên thế giới. Năm
2004 giải quyết việc làm mới cho trên 1,5 triệu lao động cũng là những nhân tố
góp phần ổn định kinh tế xã hội nói chung và cho vận tải biển nói riêng.
Nh ợc điểm cần phải khắc phục.
Nền kinh tế nớc ta mặc dù có tốc độ tăng trởng cao và ổn định song do
với quy mô của nền kinh tế còn nhỏ bé nên so với các nớc trong khu vực cũng
nh trên thế giới Việt Nam vẫn còn là nớc chậm phát triển. Hơn nữa cần phải
chú ý tới việc nâng cao chất lợng tăng trởng của nền kinh tế đặc biệt phải đâỷ
mạnh việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng nh sự gia tăng về giá trị trong cơ
cấu xuất khẩu.
Trớc xu thế hội nhập và toàn cầu hoá thì sức ép cạnh tranh đối với các
doanh nghiệp trong nớc cũng nh các doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng tăng,
vì vai trò của doanh nghiệp là mang tính sống còn đối với nền kinh tế đất nớc
do đó phải làm thế nào để tăng năng lực công ty cho họ.
2.1.2. Các yếu tố về chính trị và pháp luật.
mà còn tạo ra một nền văn hoá đặc trng của dân ven biển nh việc hình thành
các làng chài, làng muối... nên muốn vận tải biển trở thành ngành kinh tế mũi
nhọn thì tìm hiểu văn hoá phong tục tập quán của ngời dân ven biển cũng rất
quan trọng.
2.1.4. Các yếu tố về công nghệ .
Nguyễn MinhTuyến Lớp Kinh tế phát triển 43B
25
Copyright: Tài liệu đại học ©