Bài tập thảo luận liên quan đến
lịch sử văn học đại cương.
Chủ đề 2: Giới thiệu về ca dao-dân ca
Việt Nam. Phân tích một chùm ca dao
hoặc một làn điệu dân ca
( có minh họa)
Ca dao-dân ca
Việt Nam
•
Mục lục:
A/ Khái niệm về ca dao-dân ca
B/ Phân biệt ca dao-dân ca
C/ Nội dung của ca dao-dân ca
D/ Phân loại ca dao-dân ca
1. Đồng dao 2. Ca dao lao động 3. Ca dao ru con
4. Ca dao nghi lễ-phong tục 5. Ca dao trào phúng- bông đùa
6. Ca dao trữ tình
E/ Tính nghệ thuật của ca dao-dân ca.
F/ Phân tích ca dao
G/ Lý ngựa ô- dân ca Nam BộA/ Khái niệm chung về ca dao/dân ca.
•
Ca dao là những bài có hoặc không có
chương khúc, được sáng tác bằng thể văn vần
dân tộc( thường là thể thơ lục bát) để miêu tả,
tự sự, ngụ ý và diễn đạt tình cảm.
. Dân ca là những bài hát có hoặc không có
chương khúc do nhân dân sáng tác được lưu
truyền và phổ biến ở nhiều vùng miền có nội

- Bướm vàng đậu đọt mù u,
Lấy chồng càng sớm tiếng ru càng buồn
- Còn duyên kẻ đón người đưa,
Hết duyên đi sớm về trưa mặc lòng.
- Thân cò lặn lội bờ sông,
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non….
C/ Nội dung của ca dao- dân ca
•
Có 5 nội dung cơ bản:
+ Phản ánh lịch sử
+ Phản ánh nếp sống, phong tục, tập quán truyền
thống
+ Phản ánh đời sống tình cảm của nhân dân
+ Phản ánh đời sống của xã hội cũ
+ Chứa đựng tiếng cười trào phúng
D/ Phân loại ca dao- dân ca
•
Ca dao- dân ca có 6 loại cơ bản:
+ Đồng dao
+ Ca dao lao động
+ Ca dao ru con
+ Ca dao nghi lễ, phong tục
+ Ca dao trào phúng, bông đùa
+ Ca dao trữ tình
1.Đồng dao: là loại thơ ca dân gian truyền miệng trẻ em,
Đồng dao được chia thành 2 loại nhỏ:
•
-Loại gắn với trò chơi của trẻ em:
•
Chi chi chành chành,

Trời cho lưới nặng dô hò kéo lên”
“Trời mưa trời gió đùng đùng
Bố con ông Nùng đi gánh phân trâu
Đem về trồng bí trồng bầu
Trồng ngô, trồng lúa, trồng rau,
trồng cà.”
-Bài ca nghề nghiệp: nói về nghề nghiệp
truyền thống như bài ca về lịch lao
động của nghề làm ruộng, nghề chài
lưới…
“Tháng chạp là tiết trồng khoai,
Tháng giêng trồng đậu, tháng hai
trồng cà.
Tháng ba thì đậu đã già,
Ta đi ta hái về nhà phơi khô.
Tháng tư đi tậu trâu bò,
Để ta sắm sửa làm mùa tháng
năm……”
3.Ca dao ru con có từ lâu đời và rất phổ biến, lời hát ru
phần nhiều là những câu ca dao có sẵn.
-Cái ngủ mày ngủ cho lâu
Mẹ mày đi cấy ruộng sâu chưa về
-
Con cối đá nằm trong cối đá,
Con chim đa đa đậu nhánh đa đa,
Chồng gần bậu không lấy, bậu lấy chồng xa.
Mai sau cha yếu mẹ già.
Chén cơm, đôi đũa, bộ kỷ trà ai dâng?
4.Ca dao nghi lễ, phong tục có nhiều trong các bài tế
thần, biểu hiện sức mạnh của đời sống hiện thực trong các

Nhớ ai, ai có nhớ mình chăng ai?
E/Tính nghệ thuật của ca dao-dân ca
•
Thể thơ: Ca dao sử dụng nhiều thể thơ khác nhau:
- Thể lục bát (rất phổ biến trong ca dao)
- Thể song thất lục bát (được sử dụng không nhiều)
- Thể văn thường: (gồm một câu có bốn hoặc năm chữ,được
dùng nhiều trong đồng dao)
- Hợp thể: là thể thơ gồm từ bốn, năm chữ thường kết hợp với
lục bát biến thể.
•
Cấu tứ:
- Cấu tứ theo lối ngẫu nhiên không có chủ đề nhất định.
- Cấu tứ theo lối đối thoại.
- Cấu tứ theo lối phô diễn về thiên nhiên
F/ Phân tích một chùm ca dao hoặc một
làn điệu dân ca.
Ca dao dân ca như cây đàn muôn điệu của người dân
Việt Nam. Những khúc hát tâm tình về tình yêu quê
hương đất nước con người,về tình cảm gia đình… đã
thấm sâu vào tâm hồn của mỗi chúng ta qua lời ru ngọt
ngào của mẹ đó là:
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài ca dao ca ngợi công cha nghĩa mẹ là vô cùng to lớn, không có
gì đo đếm được, đồng thời nhắc nhở đạo làm con phải làm tròn chữ
hiếu.
Hai câu đầu là lời ru êm ái của mẹ được nhân dân viết

G/ Lý Ngựa Ô- Dân ca Nam Bộ
•
Khớp con ngựa ngựa ô
Khớp con ngựa ngựa ô
Ngựa ô anh khớp, anh khớp cái kiệu
vàng (ư )
Anh tra khớp bạc, lục lạc đồng đen
Búp sen lá dặm, giây cương nhuộm
thắm
Cán roi anh bịt đồng thòa
Là đưa ý a đưa nàng, đưa nàng
Anh đưa nàng về dinh
Là đưa ý a đưa nàng, đưa nàng
Anh đưa nàng về dinh
Khớp con ngựa ngựa ô
Khớp con ngựa ngựa ô
Ngựa ô anh khớp đi khắp các nẻo xa

Đi qua núi mộng, trở lại đồi mơ
Đi bên suối đợi, đi sang rừng nhớ
Dắt nhau trông biển hẹn hò (ơ)
Là theo í a theo nàng, anh theo nàng
Anh theo nàng một phen (ơ)
Là theo í a theo nàng, anh theo nàng
Anh theo nàng một phen
Khớp con ngựa ngựa ô
Khớp con ngựa ngựa ô
Ngựa ô anh khớp duyên bén ta thành
đôi
Trong sân pháo nổ, cả họ mừng vui