Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
đặt vấn đề
Xu hớng hội nhập là một tất yếu trong giai đoạn hiện nay. Đối với
các nớc đang phát triển và kém phát triển trong đó có Việt Nam thì hội
nhập là con đờng tốt nhất để rút ngắn tụt hậu so với các nớc khác và có
điều kiện để phát huy tốt hơn những lợi thế so sánh của mình trong phân
công lao động và hợp tác quốc tế. Vấn đề đặt ra đối với Việt Nam không
phải là có hội nhập hay không mà là hội nhập nh thế nào?, tiến trình và
cách thức để áp dụng tốt, nắm lấy đợc những thời cơ và nhận rõ đợc những
thách thức của xu thế trên.
Thực tế cho thấy không có một quốc gia nào có thể tự lực xây dựng
một nền kinh tế nội địa có hiệu qủa mà không cần đến bên ngoài. Hội
nhập trong giai đoạn hiện nay đợc bao trùm trên mọi lĩnh vực của đời sống
xã hội. Tuy nhiên hội nhập trên lĩnh vực kinh tế đợc coi là trung tâm, là
động lực thúc đẩy các lĩnh vực khác của xu thế hội nhập quốc tế. toàn cầu
hoá.
Vậy, hội nhập kinh tế quốc tế là gì?, các vấn đề lí luận của xu thế này
sẽ đợc đề cập tới trong bài viết này.
Du lịch Việt Nam đợc xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Đảng và
Nhà nớc coi phát triển du lịch là một hớng chiến lợc trong đờng lối phát
triển kinh tế xã hội. Muốn thực hiện đợc mục tiêu chiến lợc này cũng
không thể tự lực mà làm đợc, không thể không tham gia vào trào lu hội
nhập khu vực và quốc tế trên thế giới.
Hội nhập khu vực và quốc tế sẽ mở ra những điều kiện thuận lợi cho
các quan hệ quốc tế từ đó có thể tận dụng các điều kiện bên ngoài để phát
triển kinh tế trong nớc nói chung và ngành du lịch nói riêng.
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
2
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
Việc nghiên cứu xu hớng hội nhập khu vực và quốc tế và vận dụng vào
kinh doanh du lịch ở Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, sẽ tạo cơ

sung những mặt yếu của nền kinh tế độc lập. Ngay nh Nga và Trung Quốc,
là hai quốc gia rộng lớn nhất thế giới với nhiều tiềm năng thuận lợi cho
phát triển kinh tế, và đã từng có chủ trơng tạo lập một nền kinh tế tự chủ
bao gồm tất cả các ngành, lĩnh vực cần thiết cho nhu cầu sản xuất và đời
sống nhân dân. Cơ cấu kinh tế đó không những không hiệu quả mà còn
làm chậm tốc độ tăng trởng, lãng phí tài nguyên và kết cục đã phải có
những cải cách, mở cửa hớng đến xây dựng một cơ cấu kinh tế phù hợp,
gắn sản xuất bên trong với nhu cầu thị trờng quốc tế, đặc biệt chú ý phát
triển những ngành có lợi thế xuất khẩu.
Quá trình hội nhập là cần thiết nh vậy và đã trở thành một nhu cầu tất
yếu của sự phát triển của mọi quốc gia trên thế giới. ở Việt nam Đảng và
Nhà nớc cũng thấy rõ vai trò của quá trình hội nhập. Từ khi nớc ta chuyển
đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế vận hành
theo cơ chế thị trờng, có sự điều tiết của Nhà nớc và theo định hớng xã hội
chủ nghĩa đã thu đợc những thành tựu đáng khích lệ. Sau gần hai thập kỉ
tăng trởng, GDP tăng lên gấp 2 lần, từ nớc nhập khẩu lơng thực trở thành
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
4
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
nớc xuất khẩu gạo lớn. Năm 2000 xuất khẩu gạo của Việt nam đạt 3.5
triệu tấn, năm 2001 đạt 3.55 triệu tấn, năm 2003 xuất khẩu gạo của Việt
Nam đạt 3.25 triệu tấn. Việt Nam trở thành nớc xuất khẩu gạo thứ hai trên
thế giới (số liệu Tổng cục Thống kê năm 2003). Cùng với đó là đời sống
vật chất và văn hóa tinh thần của nhân dân đợc cải thiện. Do nắm bắt đợc
những cơ hội thuận lợi của đất nớc nh nguồn tài nguyên thiên nhiên phong
phú, nguồn nhân lực dồi dào cùng với sự ổn định về chính trị xã hội, Việt
Nam đã có những kết quả bớc đầu quan trọng trong quá trình hội nhập trên
các mặt: Thơng mại, đầu t, ngoại giao, phá bỏ chế độ cô lập, tạo ra môi tr-
ờng cùng hợp tác phát triển với các đối tác trên thế giới.
Về ngoại thơng, Việt Nam có quan hệ với trên 160 nớc và lãnh thổ trên

rõ khái niệm của hội nhập quốc tế, các lĩnh vực và hình thức hội nhập trên
thế giới hiện nay.
1. Thế nào là hội nhập.
Hội nhập trong điều kiện ngày nay là một khái niệm mang nghĩa rộng,
nó diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội của các quốc gia
trên toàn thế giới.
Hội nhập là một xu hớng bao gồm nhiều phơng diện nh kinh tế, chính
trị, văn hoá, xã hội Trong đó, hội nhập kinh tế là trung tâm, là động lực
thúc đẩy các lĩnh vực khác cả xu thế hội nhập nói chung. Thực tiễn cũng
chỉ ra rằng hội nhập kinh tế đang là xu thế đợc quan tâm nhiều nhất, nổi
trội nhất. Vì vậy các nghiên cứu lí luận thờng tập trung phân tích về hội
nhập kinh tế khu vực và quốc tế.
Vậy hội nhập kinh tế là gì? Đã có nhiều cuộc nghiên cứu thị trờng của
rất nhiều nhà kinh tế học về vấn đề hội nhập kinh tế và đã đa ra nhiều quan
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
6
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
điểm khác nhau. Có ý kiến cho rằng hội nhập kinh tế là những mối quan
hệ kinh tế vợt ra khỏi biên giới quốc gia, vơn tới qui mô toàn cầu, đạt trình
độ và chất lợng mới. Lại có ý kiến khác cho rằng hội nhập kinh tế là sự gia
tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế vợt qua mọi biên giới quốc gia,
khu vực, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận
động phát triển, hớng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất. Sự gia tăng
của xu thế này đợc biểu hiện ở mức độ và qui mô mậu dịch thế giới, sự lu
chuyển của các dòng vốn và lao động trên phạm vi toàn cầu
1
.
Bản chất của hội nhập kinh tế là quá trình tăng lên mạnh mẽ của mối
liên hệ, sự ảnh hởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của các khu
vực, các quốc gia và các dân tộc trên toàn thế giới.

độc lập dân tộc đã chủ động tham gia vào quá trình phân công lao động
quốc tế, tạo điều kiện cho sự phát triển nhanh chóng của quá trình quốc tế
hoá, tự do hoá và phát triển xu thế hội nhập kinh tế.
Các phát minh khoa học nhanh chóng đợc ứng dụng vào trong sản xuất
đã thúc đẩy phân công lao động phát triển lên tầm cao hơn. Khoa học công
nghệ có tác động lớn đến sự tăng trởng của nền kinh tế. Tri thức trở thành
lực lợng lao động chính của sự tăng trởng và phát triển kinh tế. Sự phát
triển của lĩnh vực kinh tế tri thức dựa trên các công nghệ có hàm lợng
khoa học kĩ thuật cao. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã mở
ra nhiều điều kịên thuận lợi cho sự thúc đẩy nhu cầu mở cửa, giao lu hội
nhập.
Chính sự phát triển vợt bậc của khoa học kĩ thuật đã làm phá vỡ hàng
rào ngăn cách địa giới trong giao dịch của con ngời trên các mặt giữa các
quốc gia. Các quốc gia dù muốn hay không cũng phải thực hiện hội nhập
quốc tế có nh vậy mới có thể tồn tại và phát triển đợc trong điều kiện ngày
nay.
1
C.Mác và Ph.Anghen, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, nxb Sự thật, H.1986. tr 47
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
8
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
*Thứ hai, đó là sự phát triển mạnh của kinh tế thị trờng. Kinh tế thị tr-
ờng mở ra điều kiện cho gia tăng xu hớng hội nhập. Nó tạo thuận lợi cho
lực lợng sản xuất phát triển, từ đó thúc đẩy quá trình phân công lao động
quốc tế, gắn kết các quốc gia với nhau. Kinh tế thị trờng ở các nớc đều vận
hành theo một cơ chế thống nhất, đó là cơ chế thị trờng. Đây chính là cơ
sở cho gia tăng xu thế hội nhập khu vực và quốc tế.
Kinh tế thị trờng càng phát triển thì sự giao thoa, xâm nhập lẫn nhau
giữa các nền kinh tế càng tăng, biểu hiện trớc nhất thông qua sự tăng trởng
thơng mại quốc tế. Cơ cấu hàng hoá trong thơng mại thay đổi. Mặt hàng

OECD.
* Thứ ba, sự gia tăng các vấn đề toàn cầu và nhu cầu bức xúc để giải
quyết các vấn đề toàn cầu này.
Hiện nay trên toàn cầu đặt ra nhiều vấn đề xã hội cấp bách mà muốn
giải quyết có hiệu quả nó cần có sự thoả thuận, hợp tác cùng nhau giải
quyết của tất cả các nớc trên thế giới. Sự phát triển mạnh của quá trình
công nghiệp hoá đã tạo ra nhiều thay đổi, đem lại nhiều lợi ích cho toàn
nhân loại. Nhng, sự việc gì cũng có tính hai mặt của nó. Mặt trái của quá
trình công nghiệp hoá cũng rất ghê gớm, nó đang hằng ngày đe doạ cuộc
sống của toàn nhân loại. Quá trình phát triển kinh tế ồ ạt, chạy theo lợi
nhuận không quan tâm đến môi trờng, khai thác tài nguyên thiên nhiên bất
hợp lý, không kết hợp với tái tạo thiên nhiên đã gây mất cân bằng môitr-
ờng sinh thái, dẫn đến ô nhiễm môi trờng, sự gia tăng hiệu ứng nhà kính,
thủng tầng ôzôn, dịch bệnh thiếu nguồn nớc Đó là những hậu quả về
mặt môi trờng tự nhiên. Còn những hậu quả về mặt xã hội nh tình trạng
phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc, các tệ nạn xã hội ma tuý, mại
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
10
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
dâm, HIV, AIDS Đây là những vấn đề có tính toàn cầu mà giải quyết nó
cần sự phối hợp của tất cả các quốc gia. Đây chính là cơ sở khách quan qui
định, thúc đẩy sự liên kết, thống nhất những qui phạm chung cho quá trình
phát triển kinh tế và cũng là cơ sở quan trọng cho gia tăng xu hớng quốc tế
hoá lên một bớc mới.
2. Các lĩnh vực tham gia hội nhập khu vực và quốc tế.
Tham gia hội nhập khu vực và quốc tế trên tất cả các lĩnh vực nh kinh
tế, chính trị, văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế và môi trờng. Trong đó hội
nhập kinh tế đợc đề cập tới nhiều và đang là trung tâm của xu thế hội nhập
khu vực và toàn cầu. Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều thuận lợi
cho các quốc gia trên toàn thế giới cùng phát triển. Đặc biệt đối với các

hơn và dễ dàng hơn, làm cho các giao dịch thơng mại quốc tế diễn ra chủ
yếu trên máy tính, mạng thông tin với tốc độ nhanh chóng, chính xác, tiết
kiệm chi phí thời gian và chi phí tài chính.
Trong hoạt động của thị trờng tài chính tiền tệ cũng diễn ra sôi động
do sự phát triển nhanh mạnh của hệ thống thơng mại quốc tế. Chính sách
mở cửa hội nhập với kinh tế khu vực và quốc tế của Việt Nam làm thay
đổi toàn bộ cơ chế hoạt động của hệ thống ngân hàng quốc gia, từ ngân
hàng một cấp nay chuyển sang hoạt động với hệ thống ngân hàng hai cấp,
hoạt động có hiệu quả hơn, thực hiện tốt nhiệm vụ là tổ chức trung gian,
đảm bảo thanh toán quốc tế nhanh chóng. Cùng với đó là việc thực hiện
điều chỉnh các mức thuế theo hớng tự do hoá và mở nhiều quan hệ với
nhiều ngân hàng lớn trên thế giới.
Quá trình thực hiện đuờng lối đổi mới theo hớng công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nớc đi lên từ một nớc nông nghiệp lạc hậu, hơn 80% dân số lao
1
Văn kiện Đại hội Đảng IX
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
12
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
dộng trong nông nghiệp. Thực hiện mở của hội nhập kinh tế quốc tế trong
điều kiện nớc ta thiếu vốn, thiếu lao động trong lĩnh vực công nghiệp dịch
vụ, thiếu cả công nghệ sẽ gặp những khó khăn, đòi hỏi chúng ta cần
phải tìm cách vợt qua. Trong đổi mới công nghệ chúng ta cần sự giúp đỡ
của các nớc, chuyển giao công nghệ cũng là một hình thức của hội nhập
kinh tế quốc tế. Và trên thực tế Việt Nam hiện nay, quá trình chuyển giao
công nghệ vẫn đang diễn ra và cũng có nhiều vấn đề cần bàn đến.
Hội nhập kinh tế quốc tế còn diễn ra trong hoạt động liên quan đến vấn
đề sử dụng nguồn nhân lực. Hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế góp phần
giải quyết lợng công ăn việc làm lớn cho đội ngũ lao động của chúng ta
thông qua các chơng trình kí kết các hợp đồng xuất khẩu lao động. Những

để phục vụ cho sự phát triển du lịch, năm 1971 ASEAN thành lập Hiệp hội
du lịch của các quốc gia Đông Nam á (ASEAN TA), và một loạt các tổ
chức quốc tế đợc thành lập nh Tổ chức các nớc xuất khẩu dầu mỏ OPEC,
tổ chức APEC
Mặt khác, việc ký kết các hiệp đinh song phơng giữa các nớc với nhau
cũng đợc tăng cờng. Các hiệp định đợc kí kết giữa Việt Nam với các bên
đối tác nh kí Hiệp định thơng mại Việt Nam - Hoa Kỳ, Việt Nam - Lào,
Việt Nam - Campuchia, Việt Nam - Nhật Bản
Ngoài việc tăng cờng các hoạt động hợp tác song phơng và đa phơng,
quá trình hội nhập khu vực và quốc tế còn có nhiều hình thức khác nữa nh
việc mở rộng hợp tác tiểu vùng. Việc các nớc tăng cờng mở rộng các hội
nghị, hội thảo về các vấn đề liên quan tới phát triển kinh tế đất nớc, một
mặt nhằm tìm ra những giải pháp tốt nhất cho các vấn đề đợc đề cập tới,
SV thực hiện: Phạm Thị Thu Hiền
14
Du lịch Việt Nam trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
mặt khác thông qua các cuộc hội nghị, hội thảo này mà các hoạt động của
hợp tác quốc tế đợc gắn kết hơn, đợc nâng lên một tầm cao mới.
Trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế góp phần đẩy mạnh thu
hút vốn đầu t nớc ngoài, tận dụng nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển
kinh tế nội địa. Thúc đẩy việc đặt các mối quan hệ với các nhà đầu t nớc
ngoài, thực hiện mở rộng chính sách tăng cờng mở các khu kinh tế liên
doanh với nớc ngoài; tham gia các chơng trình vay vốn từ nguồn ODA,
FDI, WB
Các hình thức tiến hành quá trình hội nhập rất đa dạng, dới nhiều ph-
ơng thức khác nhau và cái gì cũng có tính hai mặt của nó, hội nhập một
mặt tạo ra những cơ hội, thuận lợi đồng thời với nó là những khó khăn và
thách thức. Mỗi nớc căn cứ vào tình hình kinh tế xã hội nớc mình để tìm ra
hớng hội nhập đúng đắn, làm kim chỉ nam cho mọi hành động nhằm đa
đất nớc tiến lên, nhằm phát huy đợc thế mạnh, cơ hội đồng thời tìm mọi