T N
Nht trong nhng bnh ph bi
vong cao c n t cho ng i ng t sau i u gii, t
l nhn m l mc mi/
n vi cao tu
Nh ng xy ra m t ng ng n v u
chng thi lon c. Nn cnh thng
li nhiu di chng v th chng nhin chng
cuc sng cc ci bnh. Trong s nhng ri lon
sau nhm cu hin hay gp. m m
u qu ca tn
c th ti t i lon chu qu ca
phn c mt bnh nng, nhiu di ch i b
b i v i. Trm c xut
hin cp hoc n hi phc. u a
trm cm n nh n ng thc b
che lp bi nhng ri loc trng ca tn thng t
tng vi chn kinh cao c
S. William, nu trm cm sau nhu tr kp
thi s nh ng n c i ng nh cht
lt lng cuc s t vong cho
nhng b
y, vic u t c ng a trm m sau i u
o p y c n n c m c u u a m m, p
u tra quan trng trong
c hi chi
V u nhiu n gii. Cho t
t Nam mi ch t s , suy
gim nhn thc ho sau tai bin m ch
Nh khuyt.
Nhy hoc nh
Nhng xy ra mt ngt vi thin
a, tn t ho vong trong 24
gii tr nh do
ch chnh nhn di gian xut hin
u chng, du hiu th u hiu c i
phu[1].
u trn mng nh
nhp nhiu nam h, hay gp tu 50
tui tr nh c xy ra bt k gi t k
ng xy ra trong khong t 1gi n 10 gi
nh nh
thi tii [1] [4].
1.1.2. Cnh sinh ca nh
Nh u qu ca mt s c mch n
huyt kh ng mch trong b v ng
mng mch, bnh hng cu li c oxyd
m lu ho la mt hoc nhiu
ng mch, dn t chc n c chi phng
ng 100g nn 50- ng ca
t n kinh. Khi lm c o thn kinh mt
ch y ra nhc s, dn
n cht t n kinh. Nu thi gian thi n kinh s
b ch tr
nhiu bi ng nht, t u l ng 10 20
ng t hi ph c nu
u tr kp thi. [1] [4].
Lp tha ti thic b
sm, hoi t t u. Mm ti
do lin kinh s
u chng c:
Ri lon cn th
Ri lon th t th lc c
hai.
Ri loc
ng v c ti lon
thc ca bi long loi tai bin
mng hp nhn r ri lo
thc nng d nhm vi ch
Ri lon
Ri lon thng g ri lom, ngt
qun nh d mc mt.
Nhng biu hi
Ri lon thn kinh thc vi lon nhp th, nhp tim, ri
lot, sc m hohiu m
Ri lo: khi tn th
u
t
1.1.4. Tin trin a i u o:
Khc 24 gi: thic b thong qua
Kh: thic b tho
Khi mt phn vi di ch
i phc
T vong.
n trin, b li nhiu thi v
thi n nh, ri lon ci lon
ti lo ng thi i lo t triu
chng trong bnh ct bin chng ca b
a ri lon cc trm, m
ging dn mt mi gim hong, ph bit mt ch
sau mt c gng nh, tn ti trong mt khong tht hai tun.
Nhng triu chng ph bit s t
t tr m
hy hoi hoc t i lon gic ng
ngon miu chng lon thm cm
p c sau: [10]
+ F06.32: Trm cm thc tn.
n trm cm trong ri lon cng cc.
n trm cm
+ F33: Trm cn
+ F41.2: Ri lon hn hu - trm cm
m cm trong ri lon s ng
+ F20.4: Trm ct
1.2.2. Ba trm cm
m cm.
1.2.2.1. Trm c
Brice Pitte cho rng trm c ng c
thng cc nhng mn, tuyt vc nhng
mi nguy him cnh l nng ca
trm cm hoc s u hin ca trm cng v
Nhng ngi nh i cao tu u
t li sc cuc sng, c
i thng ci, v v hu, mi quan h
hi, kinh tng
m
u t ng bin c trong cuc sng n
y l i v ng v b tn th
c h huy c
corticosteroid, thuc chng co git, thuc chng lao [17].
1.2.2.3. Trm cm ni sinh
m cm ni sinh vn d thuyu t.
A. Di truyn
ng ca gen di truyn trong ri lon cc th hin
u v u v n t.
* Nhu v
Nguy c nht thng cp 1 (quan h rut tht), gim
nh h chung.
y kh c trm cm nhng ng
huyt thng c c trm cm nhng
t thng cp 1 cao gp ba ln so vi nh
c bnh ri lon c
u v tr
u tn sut b si
s c yu t di truyn. Nga ngi b ri lon trm
cm n l ri lon trm cm cao h chung. T l bnh tr
75%, trong khi tr c trng ch -
19% [18].
Theo Mendlewicz, t l ri lon cng cc tr ng
chim 51% - 28% [19].
u v
Nh s tin b ca sinh h nh
nh ri lon cng cc, nhng c ch chuyn gin
c cho tt c ng hp (mt hay nhi
cn ca nhim sc th XI.
Tuy vn nay v di truyi vi ri lon c
nhiu tranh lun.
B. Bt thng trong cht dn truyn thn kinh
bm cm m va, nhn thy nhi b
thn ng chuyi serotonin mt s a
n nng chuyn
nc ph m
c a n n t c gim phn ng
chuyp mt bng chng trc ti
n t i ng vi s a
serotonin mt s a bm c
tr cho gi thuyt v s gim dn truyn h thn kinh serotonin trong bnh sinh
ca trm cm [22].
i cc chng tr ng c
thuu qu u tr cm c
ca h thng serotonin trong bnh sinh ca trm cm.
c chng trm c
d u tr g qua vic c ch
norepinephrin, t c ch n chuy
trc khp th ca hai ch khe khp thn
kinh [23].
c chng trm cm c ch p thu chn lc serotonin (Selective
serotonin Reuptake Inhibitors) nhng
chng trm cc c ch chn ln serotonin. S
c ch p thu serotonin a n ng ca
thu th o ra hiu qu u tr nhng
thi cn [23].
t thuc chng trm c c ch
tr
chi khe synap t u tr trm c
ng c serotonin m[23].
a h thng Norepinephrin trong trm cm
Ngay t nh n th a
ng ph ca thu
th
1
sau khp thn kinh, th th
2
trp thn kinh, th th
1
sau
khp thn kinh mt s c bit ca
NRI
s
th
1
tiu n hoc h thng thn kinh giao cm ngoi vi s
ng [23] [24].
a dopamin trong trm cm
Nhu g y dopamin c nh
u tr trm cm. N c t cht
chuya dopamin gim trong d-ty m cm.
Nhu v nh thn kinh m cm chc
u tr bng thuc cng cho kt qu ng gi t gn kt
(ligand) vi cht vn chuy n kt dopamin
m (putamen) [23] [24]. Nhng bng ch
i h nh qua nhi ng kt qu
cng h tr cho gi thuy khim khuyt trong dn truyn thn kinh
n trm cm [24] [25].
n kinh h rng khp
v t vi h thng ba cht dn truyn thn kinh 5-
nh chp ct l- s bm cm,
Targum S D. (1983) th thui kh
a bnh) [28].
ng chp cng hng t thy bm
cn th thng hc cht
trng lm cn thn. nhng bm cm
n thng) thy xut hin teo nt, teo
c bit nhng u g ra rng th i h gi
gim sinh t n kinh mi hi hi ta cy hin
tng teo v n c
sc, dn git ca t
tr yu trong ba trm cm [30].
n th
B nh
chp cng hng t p ct ln t
i ta n thy m a tn
thm cm.
- Chp ct ln t dng (PET):
i lu l
t hin s
rn sau ca trm cm.
Mayberg H.S., Robinson R.G, Khoa
chnh, tri h
dng k thuc mt
gia s gi th S2 serotonin v nhng
bt qu xut hin trm ct
qu
- nh cng hng t (MRI):
Hi h m th
n mt tip cn thc tn: bii chuy
c cht t a nhng c ki
c bii h
t qu o hot
thu then cht trong bnh
sinh trm cm. [33]
i lon trm cm
n, trm cc ch t
n th hin qua c u chng sau
[34]:
- C c chc trm, bun ru, r, m
quanh thy m, bi quan v tng lai [10] [34].
- T c ch: suy ngh chm ch cho m
t tin tng hp ni
hay t buc ti, o thanh nghe ti i li ca mc v
nhng ht s xn vt hing hoc
- Vng b c ch: bng hay
ngi hoc n mt t th, trng hp n ng [34].
i lon th 10 ca T chc Y t
Th gii (ICD10), bnh ca mn trm cm biu hin nh sau
[10]:
th u chm hoc mt
kh c nhiu triu chng ca ri lon thn kinh thc vt.
t biu hin thm cm
i lon th 10, trm cm lng
i lon cu hin bng ba triu chc try triu chng
ph biu cht hai tun [10].
u chc trng bao gm:
Khi b ba triu chc trt bn trong s
triu chng ph biu chng trong s i m n
nu nhng hoc chm chn vng r
u chm cm nng vn
c chng h u chng trm cm xut hin
nng n ch di hai tun.
n trm cm nng b tip tc sinh hoc
c.
Trong trm cm m nm cm m
nu chng lon thm cm m nu
chng lon thp vc, ng triu chng lon thn
p vu chng lon th
tn nhng v s i li hoc nhng thm ha
sp xth o thanh vi li l
kt ti, ph c t thi ra.
1.3. M M SAU I U O
1.3.1. Nhu v trm cm sau nh
u t
ncm m u h
bing
ch nh
m u t o c n thng
o. c y, m t m m u h
Hackett Anderson ng quan
y
i lon cng th m [37]. Trm cm sau nh
l rn trong c chung.
tron t khi b b tui t n 85 tui, thy
trm cm (trm c m cm
u ti Phn Lan 106 b m 46 n, 60
nam, tui i b nh
trm c nh
42% s bu b trm cm [39].
c Tri hc Oulu Phn Lan, nghiu 100
b t qu. Th n, hai
t qu cho thy sau 2
tut qu n trm cnh
trm cm. Ch trm cm l mn
t qu [40].
1.3.2. nh sinh:
u t
n
Ngay
t ch t ng c ng. t t n
t
i
bt sang n t t, t n
lsang ng dao u tr