TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ
BỘ MÔN LUẬT ĐẤT ĐAIPHÁP LUẬT VỀ
GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

HÀ NỘI - 2015
1

BẢNG TỪ VIẾT TẮT
BT Bài tập
ĐĐ Địa điểm
GV Giảng viên
GVC Giảng viên chính
KTĐG Kiểm tra đánh giá
LVN Làm việc nhóm
MT Mục tiêu
NC Nghiên cứu
Nxb Nhà xuất bản
TC Tín chỉ
VĐ Vấn đề
2
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ
BỘ MÔN LUẬT ĐẤT ĐAI
Hệ đào tạo: Cử nhân luật (chính quy)
Tên môn học: Pháp luật về giải phóng mặt bằng
Số tín chỉ: 02
Loại môn học: Chuyên đề tự chọn

- Luật hành chính
- Luật dân sự
- Luật đất đai
3. TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Pháp luật về giải phóng mặt bằng là môn học tự chọn đối với sinh
viên luật. Đây là môn học chuyên ngành nhằm cung cấp kiến thức
pháp lí chuyên sâu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất.
Môn học cung cấp cho người học những quy định của pháp luật
Việt Nam về đối tượng, phạm vi và điều kiện bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất; các quy định về nguyên tắc, trình
tự, thủ tục và phương thức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất. Đặc biệt môn học cung cấp những vấn đề
pháp lí chuyên sâu về bồi thường đất và tài sản trên đất; chính sách
hỗ trợ và tái định cư đối với người có đất bị thu hồi. Môn học trang
bị cho người học một số kĩ năng vận dụng các quy định của pháp
luật đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người có đất bị thu hồi
và kĩ năng giải quyết một số vụ việc phát sinh trong thực tế có liên
quan trực tiếp đến lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
4. NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC
Vấn đề 1. Những vấn đề lí luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất
1.1. Thu hồi đất và hậu quả của thu hồi đất
1.1.1. Khái niệm thu hồi đất
4
1.1.2. Các trường hợp thu hồi đất
1.1.3. Thẩm quyền thu hồi đất
1.1.4. Hậu quả của việc thu hồi đất
1.2. Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1.2.1. Cơ sở ra đời của chế định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi

hồi đất
2.1. Những quy định chung về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
2.1.1. Đối tượng được bồi thường
2.1.2. Phạm vi bồi thường
2.1.3. Điều kiện được bồi thường
2.1.4. Nguyên tắc bồi thường
2.2. Nội dung pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
2.2.1. Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất
2.2.1.1. Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất nông nghiệp
2.2.1.2. Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất ở
2.2.1.3. Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất phi nông
nghiệp khác
2.2.2. Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với tài sản trên đất
2.2.2.1. Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với vật nuôi,
cây trồng, hoa màu trên đất
2.2.2.2. Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với nhà ở,
công trình xây dựng trên đất
2.2.2.3. Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với các loại tài
sản khác
Vấn đề 3. Những vấn đề pháp lí về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất
3.1. Những quy định chung về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất
3.1.1. Đối tượng được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
3.1.2. Phạm vi được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
3.1.3. Điều kiện được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
3.1.4. Nguyên tắc được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
3.2. Nội dung pháp luật về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
3.2.1. Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất khi Nhà nước thu hồi đất
3.2.2. Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm

5.1.2. Nguyên nhân, hậu quả của khiếu nại, tố cáo trong bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
5.2. Nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
7
5.2.1. Mục đích, ý nghĩa của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
5.2.2. Các quy định về giải quyết khiếu nại trong bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
5.2.3. Các quy định về giải quyết tố cáo trong bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất
5. MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC
5.1. Mục tiêu nhận thức
* Về kiến thức
Cung cấp cho người học:
- Kiến thức chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất; phân biệt sự khác nhau giữa bồi thường với hỗ trợ và
tái định cư; phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
với bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng với bồi thường Nhà nước.
- Qúa trình hình thành và phát triển của chế định bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Những quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Những quy định hiện hành của pháp luật về trình tự, thủ tục thực
hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Những quy định hiện hành của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, xử
lí vi phạm và giải quyết tranh chấp về về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Những vướng mắc và những giải pháp hoàn thiện pháp luật về
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

lí luận
về bồi
thường,
hỗ trợ,
tái định
cư khi
Nhà
nước
thu hồi
1A1. Nắm được
các khái niệm thu
hồi đất, khái niệm
bồi thường, khái
niệm hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
1A2. Nắm bắt
được những hậu
quả của việc Nhà
nước thu hồi đất
gây ra.
1B1. Phân tích được
những đặc điểm bồi
thường, đặc điểm
của hỗ trợ và tái định
cư khi Nhà nước thu
hồi đất.
1B2. Phân tích
được mục đích, ý
nghĩa của việc giải

1A5. Nắm được
kinh nghiệm của
một số nước trong
việc xây dựng và
thực thi pháp luật
về bồi thường khi
Nhà nước thu hồi
đất.
1B3. Phân biệt
được sự khác nhau
giữa bồi thường
khi Nhà nước thu
hồi đất với bồi
thường thiệt hại
ngoài hợp đồng
trong pháp luật
dân sự.
1B4. Nhận diện
được sự khác nhau
cơ bản giữa thu
hồi đất với trưng
dụng đất.
1B5. Nhận diện sự
tương đồng và
khác biệt trong
pháp luật bồi
thường khi Nhà
nước thu hồi đất
của Việt Nam với
một số nước trên

Việt Nam trong
quá trình xây
dựng và thực
10
thi pháp luật về
bồi thường khi
Nhà nước thu
hồi đất.
2.
Những
vấn đề
pháp lí
về bồi
thường
khi Nhà
nước
thu hồi
đất
2A1. Nêu được
các trường hợp
được bồi thường
khi Nhà nước thu
hồi đất.
2A2. Nêu được
các nguyên tắc
bồi thường khi
Nhà nước thu hồi
đất.
2A3. Nêu được
các điều kiện

nước thu hồi đất
với cơ chế thỏa
thuận giữa nhà
đầu tư với người
sử dụng đất để
thực hiện các dự
2C1. Đánh giá
được những tồn
tại trong thực thi
các quy định
chung về bồi
thường khi Nhà
nước thu hồi đất.
2C2. Phân tích
và đưa ra nhận
xét cá nhân về
một số tồn tại,
khiếm khuyết
trong thực thi
các quy định về
bồi thường khi
Nhà nước thu
hồi đất.
2C3. Vận dụng
các quy định
của pháp luật
để tư vấn cho
người dân bảo
vệ quyền, lợi
ích hợp pháp

trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.
3A2. Nêu được
các nguyên tắc hỗ
trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.
3A3. Nêu được
các điều kiện hỗ
trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.
3A4. Nêu được
nội dung các quy
định về hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
3B1. Chỉ rõ được
sự thay đổi cơ
bản của Luật đất
đai năm 2013 về
hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.
3B2. Phân tích
các quy định về
hỗ trợ khi Nhà
nước thu hồi đất
công ích.

gia đình, cá nhân,
người Việt Nam
định cư ở nước
ngoài phải di
chuyển chỗ ở khi
Nhà nước thu hồi
đất.
được nguyên
nhân của
những tồn tại,
vướng mắc và
bất cập trong
việc thực thi
pháp luật về hỗ
trợ, tái định cư
khi Nhà nước
thu hồi đất.
3C4. Đề xuất
một số giải
pháp nhằm
nâng cao hiệu
quả thực thi
pháp luật về hỗ
trợ, tái định cư
khi Nhà nước
thu hồi đất.
4.
Những
vấn đề
pháp lí

các quy định về
trình tự, thủ tục hỗ
trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi
đất.
4C1. Đánh giá
được thực trạng
thực thi các
quy định về
trình tự, thủ tục
thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ
và tái định cư
khi Nhà nước
thu hồi đất.
4C2. Phân tích
và chỉ ra những
tồn tại, bất cập
13
khi Nhà
nước
thu hồi
đất
cư khi Nhà nước
thu hồi đất.
4A3. Nêu được
các cơ quan tham
gia vào hoạt động
bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư

của các cơ quan
chức năng khi thực
hiện các trình tự, thủ
tục hành chính trong
hoạt động thu hồi
đất, bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư.
4B4. Phân biệt được
trình tự, thủ tục thu
hồi đất vì mục đích
quốc phòng, an
ninh, phát triển kinh
tế, xã hội vì lợi ích
quốc gia, công cộng
với các trường hợp
thu hồi khác.
trong thực thi
pháp luật về
thực hiện trình
tự, thủ tục thu
hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ
và tái định cư
khi Nhà nước
thu hồi đất.
4C3. Bình luận
được những
quy định của
Luật đất đai
năm 2013 về

định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
5A2. Nắm được
các dạng khiếu
nại, tố cáo về bồi
thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
5A3. Nhận diện
được quyền khiếu
nại, tố cáo của
người sử dụng đất
trong bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.
5A4. Nhận diện
được trách nhiệm
của Nhà nước
trong việc giải
quyết các khiếu
nại, tố cáo về bồi
thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
khiếu nại với tố
cáo về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu
hồi đất.

khi Nhà nước
thu hồi đất.
5C3. Đề xuất
được các giải
pháp hoàn
thiện pháp luật
về giải quyết
khiếu nại tố cáo
về đất đai.

15
7. TỔNG HỢP MỤC TIÊU NHẬN THỨC
MT
VĐ
Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3 Cộng
1 5 5 5 15
2 4 4 5 13
3 4 4 4 12
4 5 4 3 12
5 4 3 3 10
Tổng 22 20 20 62
8. HỌC LIỆU
A. TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
1. Hậu giải phóng mặt bằng ở Hà Nội: Vấn đề và giải pháp”, Sách
tham khảo, Nxb. Chính trị quốc gia, 2009.
2. PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến, “Về khái niệm bồi thường khi
Nhà nước thu hồi đất trong Luật đất đai năm 2003”, Tạp chí luật
học, số 7/2008.
3. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật đất đai, Nxb. Công
an nhân dân, Hà Nội, 2010.

9. Ban chỉ đạo trung ương chuẩn bị đề án chính sách đất đai (Ban kinh tế
trung ương), Báo cáo của đoàn nghiên cứu, khảo sát chính sách,
pháp luật đất đai của Trung Quốc trong lĩnh vực bồi thường, giải
phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất, Hà Nội, tháng 8/2002.
17
* Văn bản quy phạm pháp luật
1. Luật đất đai năm 2013.
2. Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009.
3. Bộ luật dân sự năm 2005.
4. Luật nhà ở năm 2014
5. Nghị định của Chính phủ số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy
định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013.
6. Nghị định của Chính phủ số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014
quy định về giá đất.
7. Nghị định của Chính phủ số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về
thu tiền sử dụng.
8. Nghị định của Chính phủ số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về
thu tiền thuê đất, thuê mặt nước.
9. Nghị định của Chính phủ số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 về
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
10. Nghị định của Chính phủ số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
11. Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 37/2014/TT-BTNMT
ngày 30/06/2014 quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư khi Nhà nước thu hồi đất.
12. Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 36/2014/TT-BTNMT
ngày 30/6/2014 quy định chi tiết phương pháp định giá đất, xây
dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác
định giá đất.
13. Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 24/2014/TT-BTNMT

5 giờ
TC
30 giờ
TC
9.2. Lịch trình chi tiết
Tuần 1: Vấn đề 1
Hình thức
tổ chức
dạy-học
Số
giờ
TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
buổi 1
2
giờ
TC
Những vấn đề lí luận
về bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất:
1. Thu hồi đất và hậu
quả của thu hồi đất;
2. Khái niệm bồi
thường, hỗ trợ, tái định
cư khi Nhà nước thu
hồi đất;

2010.
- “Pháp luật về bồi
thường, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất
của Singapore và Trung
Quốc - Những gợi mở
cho Việt Nam trong
hoàn thiện pháp luật về
bồi thường, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi
đất”, PGS.TS. Nguyễn
Quang Tuyến, Tạp chí
luật học, số 10/2010.
- Pháp luật bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất -
Thực trạng và hướng
hoàn thiện, Đề tài
nghiên cứu khoa học
(chủ nhiệm đề tài TS.
Nguyễn Thị Nga),
Trường Đại học Luật
Hà Nội, 2014.
- Pháp luật về bồi
thường khi Nhà nước
20
thu hồi đất nông nghiệp
ở Việt Nam, Phạm Thu
Thuỷ, Luận án tiến sĩ
luật học, Trường Đại

2. Đánh giá sự phát
triển tư duy pháp lí về
xây dựng và hoàn thiện
pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà nước
thu hồi đất qua từng
giai đoạn phát triển của
đất nước.
3. Bình luận về kinh
nghiệm của một số
nước trong xây dựng và
hoàn thiện pháp luật về
bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư khi Nhà
Đọc tài liệu như đã
hướng dẫn trong phần lí
thuyết.
21
nước thu hồi đất.
4. Phân tích, nhận diện
một số bài học kinh
nghiệm nước ngoài có
giá trị tham khảo đối
với Việt Nam trong xây
dựng và hoàn thiện
pháp luật về bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất.
LVN 1

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu
- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ năm
- Địa điểm: Phòng 201, nhà K4
Tuần 2: Vấn đề 2
Hình thức
tổ chức
dạy-học
Số
giờ
TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
buổi 2
2
giờ
TC
Những vấn đề pháp lí về
bồi thường khi Nhà nước
thu hồi đất:
1. Những quy định
chung về bồi thường khi
Nhà nước thu hồi đất;
2. Nội dung pháp luật về
bồi thường khi Nhà nước
thu hồi đất.
* Đọc:
- “Bình luận các quy
định về thu hồi đất và

Hà Nội, 2014.
- Pháp luật về bồi
thường khi Nhà nước
thu hồi đất nông
nghiệp ở Việt Nam,
Phạm Thu Thuỷ,
Luận án tiến sĩ luật
học, Trường Đại học
Luật Hà Nội, 2014.
Thảo
luận
buổi 3
1
giờ
TC
1. Vận dụng quy định
của pháp luật về bồi
thường khi Nhà nước thu
hồi đất vào việc xử lí
một số vụ việc thu hồi
đất thực tiễn.
2. Đánh giá những bất
cập, khiếm khuyết trong
thực thi pháp luật về bồi
thường khi Nhà nước thu
hồi.
3. Điểm tương đồng và
điểm khác biệt của pháp
luật Việt Nam và pháp
* Đọc:

liệu theo phân công
của nhóm trưởng.
Tự NC 1
giờ
TC
- Nghiên cứu, nhận diện
những điểm bất hợp lí
trong nội dung các quy
định hiện hành về bồi
thường khi Nhà nước thu
hồi đất và đưa ra định
hướng, giải pháp khắc
phục.
- Nghiên cứu hồ sơ mẫu
về các vụ việc trong thực
tiễn do bộ môn cung cấp.
Đọc các tài liệu như
đã hướng dẫn trong
giờ lí thuyết.
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu
- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ năm
- Địa điểm: Phòng 201, nhà K4
Tuần 3: Vấn đề 3
25