VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TRONG VIỆC GIÁO DỤC
VỀ SỨC KHỎE SINH SẢN CHO CON CÁI
TRONG ĐỘ TUỔI DẬY THÌ
PHẦN MỞ ĐẦU
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Như ta đã biết gia đình là một môi trường vi mô có vai trò quan trọng nhất trong giai
đoạn xã hội hóa ban đầu của trẻ em, nhưng quá trình xã hội hóa đó không chỉ dừng lại ở
việc nuôi nấng, chăm sóc, rèn luyện các thói quen, kỹ năng, kinh nghiệm xã hội từ khi
còn nhỏ mà còn diễn ra suốt cả cuộc đời đứa trẻ với tư cách là một quá trình liên tục. Gia
đình tham gia vào tất cả các giai đoạn xã hội hóa trong chu trình sống của đứa trẻ. Ở giai
đoạn tuổi ấu thơ thì gia đình là môi trường xã hội hóa và tác nhân xã hội hóa duy nhất,
giúp đứa trẻ bắt đầu hòa nhập vào thế giới xung quanh. Đến giai đoạn mẫu giáo nhi đồng:
ngoài môi trường gia đình thì đứa trẻ bắt đầu có mối quan hệ bên ngoài xã hội như bạn
bè, thầy cô. Đến lứa tuổi thiếu niên thì trẻ em tiếp xúc đa dạng với thế giới xung quanh
bước đầu hình thành những giá trị, chuẩn mực thiết lập những mối quan hệ xã hội phức
tạp tiến tới hình thành nhâ cách độc lập. Ở giai đoạn này gia đinh giúp đỡ và cung cấp
cho các em những kinh nghiệm xã hội trong quan hệ và ứng xử và những người xung
quanh, động viên, thông cảm, nâng đỡ các em, giúp đỡ các em những kiến thức hiểu biết
cần thiết để tự chủ ở giai đoạn tiền dậy thì khi cơ thể có những thay đổi lớn. Khi trưởng
thành cá nhân bắt đầu phát triển bản sắc cái tôi, hình thành những kinh nghiệm xã hội ổn
định, chuẩn bị bước vào những nhóm làm việc, tổ chức xã hội mới. Lúc này gia đình giúp
các cá nhân trưởng thành có định hướng nghề nghiệp, giá trị, hôn nhân. Như vậy, gia đình
đống một vai trò xuyên suốt trong các giai đoạn sống của mỗi cá nhân.
Trong quá trình giáo dục trẻ em, có nhiều vấn đề mà gia đình cần phải quan tâm: đạo
đức, ứng xử, truyền thống, hướng nghiệp, giới tính, sức khỏe sinh sản Đặc biệt là giáo
dục về sức khỏe sinh sản có một vai trò quan trọng giúp đưa trẻ có những hiểu biết để
phát triển tâm sinh lý hoàn thiện hơn, đồng thời có những nhận thức và hành vi đúng đắn
hơn. Tuy nhiên, việc giáo dục sức khỏe sinh sản không phải giai đoạn nào cũng cần thiết,
mà gia đình nên lựa chọn giai đoạn phù hợp với tâm sinh lý của đứa trẻ để chuẩn bị cho
đứa trẻ những hành trang thiết thực nhất về bản thân của chúng. Như vậy gia đình cần lựa
chọn giai đoạn dậy thì của con trẻ để cung cấp những kiến thức về vấn đề này. Vì tuổi dậy

nay (nhận thức của cha mẹ về giáo dục SKSS, giáo dục những kiến thức gì về sức khỏe
sinh sản, giáo dục ở mức độ và phương pháp như thế nào )
Phân tích các yếu tố tác động đến việc giáo dục SKSS của cha mẹ cũng như hành vi
tiếp nhận của trẻ
Tìm hiểu về những khó khăn của cha và mẹ trong việc giáo dục sức khỏe sinh sản
cho con cái.
So sánh vai trò giữa cha và mẹ trong việc giáo dục con cái ở tuổi dậy thì về vấn đề
sức khỏe sinh sản.
4. Đối tượng, khách thể, phạm vi, mẫu nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của cha mẹ về việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái trong độ tuổi dậy thì
hiện nay ở huyện Thanh Trì – Hà Nội.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- Phụ huynh của các em học sinh trung học cơ sở (THCS) và học sinh trung học phổ
thông (THPT)
- Các em học sinh trong độ tuổi dậy thì ( Học sinh THCS và THPT)
4.3. Phạm vi nghiên cứu
Thời gian khảo sát: từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2010
Địa bàn khảo sát: Hà Nội
Giới hạn phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu chỉ tập trung tìm hiểu vai trò của gia đình trong
việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái trong độ tuổi dậy thì.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu xã hội học
5.1. Phương pháp luận
Ở đề tài nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy
vật biện chứng làm phương pháp luận. Giáo dục sức khỏe sinh sản là một bộ phận của xã
hội hóa cá nhân, nó có lien quan mật thiết với các yếu tố khác . Chính vì vậy, khi nghiên
cứu vai trò của cha mẹ trong vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái phải xem xét
từng trường hợp, từng điều kiện kinh tế,văn hóa,chính trị, xã hội của từng gia đình. Đồng
thời, chúng ta cũng phải đặt việc giáo dục sức khỏe sinh sản trong mối liên hệ với các
nhân tố khác như nhà trường, các nhóm xã hội, truyền thông đại chúng. Ngoài ra, chúng

Lê Ngọc Hùng- Lịch sử và lý thuyết xã hội học, NXB KHXH, 2008, trang 242
tuyên bố công khai về tác dụng, mục đích của hiện tượng mà cần phải đi tìm hiểu xem
thực tế ẩn chứa bên trong thì hiện tượng có chức năng ra sao và làm thay đổi cấu trúc ra
sao.
Áp dụng lý thuyết chúng tôi đưa ra nhận định gia đình là một thành phần của cấu trúc
xã hội, và là một loại thiết chế xã hội nó đảm nhiệm những chức năng cơ bản. Do vậy nó
phải thực hiện đầy đủ các chức năng để đáp ứng được các nhu cầu của từng thành viên
trong gia đình. Chúng tôi chú ý đến chức năng xã hội hóa của gia đình, trong đó là việc
giáo dục cho con cái về sức khỏe sinh sản.
1.1.2. Lý thuyết vai trò của Ralph Linton
Theo Ralph Linton, vai trò là một quan điểm cơ bản trong lý thuyết xã hội học nó
đánh giá cao những mong đợi xã hội gắn với những vị thế cụ thể và phân tích thực hiện
những mong đợi đó. Mỗi cá nhân có một loại vai trò được đem lại từ những hình mẫu xã
hội khác nhau mà anh ta tham dự. Trong tiến trình cuộc đời của mỗi cá nhân thực hiện
một số những vai trò khác nhau lần lượt hoặc đồng thời và tổng hợp tất cả các vai trò xã
hội của cá nhân đó thực hiện từ khi sinh ra cho đến lúc chết tạo thành nhân cách xã hội
của người đó. Ralph Linton nói chúng ta giữ các địa vị nhưng chúng ta đóng các vai trò.
Vai trò và địa vị không thể tách rời nhau. Sự phân biệt chúng chỉ trong nhận thức khoa
học. Không thể cso vai trò mà không có địa vị hoặc ngược lại. Vai trò trở thành một tập
hợp các quyền và nghĩa vụ đã được thể hóa có nghĩa là với vị trí mà các cá nhân xã hội
hay tổ chức nắm giữ thì chủ thể xã hội đó cần thực hiện tốt những mong đợi, bổn phận và
trách nhiệm ở vị trí đó.
2
Ở đề tài nghiên cứu này ta có thể thấy rằng địa vị của người cha, người mẹ gắn với
những vai trò nhất định, cía mà xã hội, con cái mong đợi. Đó chính là trách nhiệm nuôi
dưỡng, giáo dục phảm chất đạo đức cho con cái cũng như việc giáo dục sức khỏe sinh sản
cho con cái. Vai trò đó chỉ được thực hiện khi họ tham gia tích cực vào việc giáo dục nói
chung và giáo dục sức khỏe sinh sản nói riêng cho con cái. Và làm thỏa mãn những mong
muốn của xã hội, của con cái đối với trách nhiệm, nghĩa vụ cụ thể đối với từng cha mẹ
trong những hoàn cảnh cụ thể

hội , đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hôi. Giáo dục con cái trong gia đình diễn ra trong
phạm vi gia đình khác với các thiết chế khác , nó dựa trên huyết thống , tình cảm thiêng
liêng và tính cá biệt của đối tượng giáo dục
5
1.2.4. Khái niệm “Sức khỏe sinh sản”
Theo tổ chức Y tế thế giới, SKSS là trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và xã
hội của tất cả những gì liên quan tới bộ máy sinh sản chứ không phải là không có bệnh
hay khuyết tật của bộ máy đó.
Như vậy SKSS bao hàm ý nghĩa là mọi người đều có thể có một cuộc sống tình dục
được thỏa mãn, có trách nhiệm và an toàn đồng thời họ phải có khả năng sinh sản và sự tự
do lựa chọn việc có sinh con hay không, thời điểm sinh con và số con. Định nghĩa này
cũng bao hàm cả quyền của phụ nữ và nam giới phải được thông tin, tư vấn đầy đủ và
được tiếp cận với các biện pháp kế hoạch hóa gia đình an toàn, hiệu quả, phù hợp với khả
năng và chấp nhận được theo sự lựa chọn của bản thân họ, và quyền tiếp cận các dịch vụ
chăm sóc sức khỏe phù hợp cho người phụ nữ mang thai cũng như sinh đẻ an toàn.
6
1.2.5. Khái niệm “ Tuổi dậy thì”
Tuổi dậy thì thường được hiểu trùng với khái niệm "tuổi mới lớn" trong tâm lí học lứa
tuổi. Quan điểm chung của các nhà tâm lí đều thống nhất rằng tuổi dậy thì là thời kì
4
Trung tâm nghiên cứu khoa học về phụ nữ và gia dình, nay dổi thành viện phụ nữ khoa học và gia đình
5
Lý thuyết xã hội học, Vũ Quang Hào, NXB KHXH, 2000, trang
5
Nguyễn Thị Tố Quyên – LA TS HV Chính tri Quốc Gia Hồ Chí Minh
6
http://www.vpha.org.vn/index.php/Tap-chi-Y-te-cong-cong-So-10/sc-khe-sinh-sn-va-tinh-dc-ca-v-thanh-nien-va-
thanh-nien-vit-nam-tinh-hinh-va-cac-chinh-sach.html
chuyển tiếp từ giai đoạn trẻ thơ sang giai đoạn trưởng thành được đánh dấu bằng sự
trưởng thành về mặt sinh dục trong sự phát triển cơ thể của các em thiếu niên

này cũng khẳng định một điều rằng vẫn còn một số cha mẹ còn thiếu hụt kiến thức và coi
đây là vấn đề không đáng quan tâm.
Thông qua điều tra bằng bảng hỏi về sự quan tâm của cha mẹ với con cái về SKSS ta có:
7
http://thcstanbuu.schools.officelive.com/tuoidaythi.aspx
8
http://tamsubantre.org/?pr=skssxem&id=146&cid=5
Bảng 1: Tương quan giữa giới và sự quan tâm đến giáo dục SKSS của cha mẹ
Nam
Nữ
Số người
%
Số người
%
Có
39
95.1
61
100
Không
2
4.9
0
0
Tổng
41
100
61
100
Chỉ có 2 người nam là không quan tâm đến giáo dục SKSS cho con. Hầu hết dù là cha

ít người cho rằng không cần thiết.
Vậy, nữ giới vẫn hiểu được tầm quan trọng trong việc giáo dục con cái về SKSS hơn nam
giới.
2.1.3 Mức độ quan tâm của cha mẹ về việc giáo dục SKSS cho con cái
Qua bảng 1 ở trên ta thấy các bậc cha mẹ đều nói rằng mình quan tâm, nhưng họ
quan tâm với mức độ như thế nào là một điều ta cần bàn tới. Bởi vì mức độ quan tâm của
cha mẹ sẽ ảnh hưởng đến nội dung, phương pháp mà họ giáo dục cho con cái họ. Mức độ
quan tâm cũng thể hiện một phần nhận thức của cha mẹ được biểu hiện ra bằng hành động
để giáo dục cho con cái họ.
0
20
40
60
80
Nam Nữ
Bảng 3: Tương quan giữa giới và mức độ quan tâm giáo dục SKSS của
cha mẹ
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Ít khi
Không bao giờ
Nam
Nữ
Mức độ quan
tâm
Số người
%
Số người
%
Thường xuyên

ít có thời gian chia sẻ với con. Hơn nữa, đây cũng là một vấn đề mà cha mẹ quan tâm
nhưng họ lại không muốn nói quá nhiều về SKSS, họ cho rằng con mình vẫn còn nhỏ để
biết, một số gia đình cho rằng việc giáo dục về SKSS phải do nhà trường.
Qua đó, ta thấy rằng hầu như cả cha và mẹ đều có giáo dục cho con về SKSS
nhưng không thường xuyên. Do rất nhiều lí do như đã nêu trên.
2.1.4 Nhận thức của cha mẹ về giai đoạn giáo dục cho con cái:
Tuy đề tài này nói về vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục SKSS cho con cái trong
độ tuổi dậy thì nhưng ở phần 2.1 này, do nói về nhận thức của cha mẹ nên chúng tôi
muốn đưa vào thêm một số nội dung như là theo các bậc cha mẹ thì việc giáo dục cho con
về SKSS trong giai đoạn nào là tốt nhất? Và giáo dục cho con trai hay con gái là quan
trọng hơn? Chính những điều trên sẽ làm rõ hơn về nhận thức của các bậc phụ huynh để
giáo dục con được tốt hơn khi họ lựa chọn được thời điểm giáo dục, và họ có nhận thức
như thế nào trong việc lựa chọn đứa con nào để giáo dục (nam hay nữ).
Khi được hỏi “Theo ông/bà giáo dục SKSS cho con ở giai đoạn nào là tốt nhất?” thì bảng
số liệu sau sẽ cho thấy các bậc cha mẹ đánh giá giai đoạn nào là thời điểm tốt nhất để giáo
dục.
Bảng 4: Nhận thức của cha mẹ về giai đoạn giáo dục SKSS
30
68
2
Trước tuổi dậy thì
Trong tuổi dậy thì
Sau tuổi dậy thì
Có 68% các bậc cha mẹ cho rằng nên giáo dục con trong giai đoạn tuổi dậy thì, 30%
đồng y giáo dục con trước khi dậy thì là tốt nhất và chỉ có 2% nghĩ rằng giáo dục cho con
sau dậy thì mới là tốt.
Con số 68% đã cho thấy hầu như đối với mỗi cha mẹ thì giáo dục cho con về SKSS
trong thời điểm này là thích hợp, bởi ở lứa tuổi này các em đang có rất nhiều những
chuyển biến, thay đổi về tâm sinh lí, các em lại chưa có đủ kiến thức để trang bị cho mình
những hiểu biết nhất định về SKSS nhưng lại rất tò mò, và cũng rất ngại bàn về SKSS.

Slice 4
Qua bảng số liệu trên ta thấy có một điều đáng mừng là mọi người đều cho rằng nên giáo
dục cả nam lẫn nữ chiếm 73%. Đặc biệt, nên giáo dục con gái quan trọng hơn chiếm 27%.
Còn đối với việc giáo dục cho riêng con trai thì không ai cho rằng đó là quan trọng. Cha
mẹ đã có nhận thức tốt hơn trong việc lựa chọn ai là người nên được giáo dục về SKSS,
cha mẹ không phân biệt nhiều giữa nam và nữ nữa.
 Những y kiến trên phần nào thể hiện rõ nhận thức của các bậc cha mẹ, họ đã có những
nhận thức về giai đoạn giáo dục, mức độ giáo dục, và có sự hiểu biết khá sâu sắc khi cho
rằng phải giáo dục cả con trai và gái nhưng với nội dung giáo dục khác nhau. Khác với
những quan niệm trước kia là chỉ chú trọng vào giáo dục cho con gái vì quan niệm có con
gái trong nhà như “quả bom nổ chậm”, còn con trai thì không đáng lo. Điều này thể hiện
được các cha nẹ đã coi giáo dục SKSS là một nhiệm vụ quan trọng bên cạnh việc dạy dỗ
học hành, hướng nghiệp cho con cái.
2.2. NỘI DUNG GIÁO DỤC
Gia đình với tư cách là một thiết chế đóng vai trò quan trọng trọng đời sống xã hội, là môi
trường xã hội hóa đầu tiên của mỗi cá nhân.Gia đình có các chức năng như: điều chỉnh
hành vi tình dục và giới, duy trì sự tái sinh sản từ thế hệ này sang thế hệ khác,chăm sóc và
bảo vệ trẻ em, xã hội hó trẻ em, đảm bảo cung cấp kinh tế gia đình Trong đó, việc giáo
dục trẻ em nằm trong quá trình xã hội hóa trẻ em là một chức năng quan trọng của gia
đình. Giáo dục của gia đình không chỉ dừng lại ở việc định hướng lựa chọn nghề ngiệp,
giáo dục đạo đức, lối sống, giá trị cảu gia đình cho con cái mà các gia đình còn cần phải
nên giáo dục cho con cả về giới tính và SKSS. Có như vậy việc giáo dục mới toàn diện và
giúp trẻ phát triển tốt hơn để có kiến thức vào đời. Trong phần này chúng tôi tìm hiểu về
những nội dung giáo dục của cha mẹ, cha mẹ thường giáo dục cho con trai có những nội
dung như thế nào, con gái có những nội dung như thế nào, và trình độ học vấn hay vai trò
của bố mẹ có ảnh hưởng ra sao đến nội dung giáo dục cho con cái. Cha mẹ thường tìm
hiểu những nội dung đó ở những nguồn nào?
* Những nội dung về SKSS mà cha mẹ giáo dục cho con cái
Theo nghiên cứu “Vai trò và trách nhiệm của nam giới trong gia đình và chăm sóc
SKSS” của tổ chức Path Canada tại Việt Nam: cha mẹ thường giải thích về sự thay đổi

trong giai đoạn dậy thì chiếm 28.5%, và thay đổi về tâm sinh lí chiếm 27.7%. Nhưng về
quan hệ tình dục và các biện pháp phòng tránh (thai, bệnh lây lan qua đường tình dục ) là
được giáo dục ít nhất, chỉ chiếm 14.1%.
Tuy nhiên để thể hiện rõ hơn về vấn đề này ta cần làm rõ hơn về vai trò của từng
người trong gia đình khi giáo dục những nội dung nào cho con cái họ về SKSS.
0
10
20
30
40
Nam Nữ
Bảng 7: Tương quan giới với những nội dung giáo dục SKSS cho
con cái
Thay đổi cơ thể
Thay đổi tâm sinh lí
Quan hệ bạn bè, người
yêu
Quan hệ tình dục và
các biện pháp phòng
tránh
Qua bảng trên ta thấy được sự đồng đều trong giữa nam và nữ trong việc giáo dục
con cái về SKSS. Trong quan niệm trước đây việc giáo dục trong gia đình thường là trách
nhiệm của người phụ nữ, đặc biệt với vấn đề giáo dục “tế nhị” này. Nhưng thực tế hiện
nay trách nhiệm giáo dục cho con cái không chỉ riêng vai trò của người phụ nữ mà vai trò
của người cha chũng rất quan trọng. Người cha cùng người mẹ tham gia vào giáo dục cho
con về những vấn đề SKSS.
Ở nội dung giáo dục là “thay đổi cơ thể” thì tỷ lệ người mẹ vẫn là người chủ đạo
trong việc giáo dục con, chiếm 29.5%, còn người cha chỉ chiếm 26.3%. Ở nội dung “thay
đổi tâm sinh lí” tương ứng với tỉ lệ 26.3% của cha và 28.3% của mẹ. Về “quan hệ bạn bè,
tình yêu” thì cha có tỉ lệ là 36.8%, mẹ là 26.6%. Về “quan hệ tình dục và các biện pháp

yêu
Quan hệ tình dục và các
biện pháp phòng tránh
Qua bảng số liệu trên ta thấy rằng trình độ học vấn của cha mẹ THPT , TCCN, CĐ-
ĐH là có sự khác nhau về nội dung giáo dục SKSS. Về nội dung “thay đổi cơ thể” thì
39.1% tỷ lệ cha mẹ có trình độ THPT, 34.2% trình độ TCCN, 26.6% trình độ CĐ-ĐH.
Nội dung “thay đổi tâm sinh lí”, 26.1% tỷ lệ cha mẹ có trình độ THPT, 27.6% trình độ
TCCN, 25.5% trình độ CĐ-ĐH. Nội dung quan hệ bạn bè, người yêu có 23.9% trình độ
THPT, 32.9% trình độ TCCN, 25.5% trình độ CĐ-ĐH. Nội dung “quan hệ tình dục và các
biện pháp phòng tránh” tỷ lệ là 10.7% trình độ THPT, 5.3% trình độ TCCN, 22.4% trình
độ CĐ-ĐH.
Ta nhận thấy ở trình độ CĐ-ĐH, thì các nội dung giáo dục được giáo dục khá đồng
đều và chú trọng cả bốn nội dung. Nhưng đối với cha mẹ ở THPT và TCCN thì họ lại để
y ít đến nội dung quan hệ tình dục và các biện pháp phòng tránh (10.7% trình độ THPT và
chỉ có rất ít người có trình độ TCCN chọn nội dung này, chiếm 5.3%).
Nội dung quan hệ bạn bè, người yêu lại được cha mẹ có trình độ TCCN chọn phần lớn là
32.9%. Còn cha mẹ có trình độ THPT và CĐ-ĐH lại chọn ít hơn và gần bằng nhau về tỷ
lệ.
Còn nội dung thay đổi tâm sinh lí được các bậc phụ huynh đều chú trọng và không
có sự phân biêt lớn giữa trình độ học vấn của họ với nội dung này. Có thể hiểu rằng vì
hầu hết các cha mẹ luôn quan tâm đến những biến đổi tâm sinh lí của con, va đó cũng là
nội dung cơ bản mà các cha mẹ thường chọn để giáo dục con em mình.
Để có được những nội dung, những hiểu biết về SKSS thì các bậc cha mẹ
thường phải có một quá trình tích lũy.Từ đó mới có thể giáo dục cho đứa con của mình về
những gì mình nhận được. Ở đây, chúng tôi muốn tìm hiểu xem những nội dung giáo dục
của cha mẹ dành cho con cái được lấy ở những nguồn thông tin nào.
0
5
10
15

nam chiếm 28%, nữ chiếm 31.8%. Những người mẹ thường áp dụng những kinh nghiệm
của bản thân vào giáo dục cho con mình nhiều hơn người cha.
Qua giáo viên của con thì được các bậc cha mẹ ít quan tâm hơn. Tỷ lệ nam
tương ứng chỉ chiếm khoảng 12%, nữ là 13.5%. Điều này cho thấy các cha mẹ ít có sự
trao đổi với thầy cô giáo và nhà trường về SKSS. Chưa có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia
đình và nhà trường.
Và cuối cùng là việc tìm hiểu SKSS thông qua các hình thức nghệ thuật là thấp
nhất. Tương ứng với tỷ lệ nam chiếm 6.6%, nữ chiếm 8.3%. Có hai lí do để lí giải điều
này.Thứ nhất, đó là do các hình thức nghệ thuật vẫn ít hướng tới nội dung SKSS, Thứ hai
là quan niệm của cha mẹ rằng các hình thức nghệ thuật không phù hợp với chủ đề SKSS.
Dù tìm hiểu trên bất kỳ kênh thông tin nào thì cha mẹ cũng nên có những lựa chọn phù
hợp với những nội dung mà con cái họ cần được giáo dục. Hiện nay, có rất nhiều những
phương tiện, kiến thức mở ra để phục vụ cho các bậc phụ huynh và con cái mình tìm hiểu,
đặc biệt là những nội dung SKSS. Bên cạnh những mặt tích cực là những mặt tiêu cực.
Các bậc phụ huynh nên giáo dục cho con mình nhiều nội dung hơn trong vấn đề SKSS để
tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra khi chính những bậc phụ huynh lại không đủ kinh
nghiệm, kiến thức để giáo dục cho con cái mình.
2.3. GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN CỦA CON CÁI TRONG ĐỘ TUỔI DẬY
THÌ THÔNG QUA CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC
Giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái ở giai đoạn dậy thì là một trong những vấn
đề rất quan trọng của mỗi một gia đình. Và mỗi một gia đình sẽ có những nội dung cũng
như hình thức giáo dục khác nhau. Và để cho việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái
đạt hiệu quả cao thì cần phải có những phương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng,
từng thời kỳ. Giáo dục là một hoạt động có tính liên tục và có tính hệ thống giữa nội dung
và hình thức cần truyền đạt. Chính vì vậy, việc lựa chọn các phương pháp giáo dục hiệu
quả là vô cùng quan trọng. Do vậy, cha mẹ phải có phương pháp giáo dục hiệu quả nhất
để có thể truyền đạt, chuyển giao những kiến thức, kinh nghiệm của bản thân một cách tốt
nhất cho con cái của mình. Tuy nhiên việc tìm ra phương pháp giáo dục tốt nhất là một
điều khó khăn đối với mỗi một gia đình. Vì mỗi một đứa con sẽ có một tính cách cũng
như tâm sinh lý khác nhau. Ngoài ra , trong một gia đình thì giữa người cha và người mẹ

SKSS
Tự cho con tìm
hiểu
Khác
Như kết quả ở trên cho thấy, nội dung giáo dục về quan hệ tình dục là rất ít. Hầu
như các bậc cha mẹ đều ngần ngại khi trao đổi những vấn đề đó với con cái, sợ khi nói
cho con cái biết chúng sẽ tò mò làm theo. Cha mẹ không biết rằng giai đoạn dậy thì là giai
đoạn mà trẻ có những thay đổi về tâm sinh lý, quan hệ tình bạn, tình yêu và có những tò
mò về những điều mà các em chưa biết. Chính vì vậy, cha mẹ càng cấm đoán, càng lảng
tránh thì các em càng có xu hướng tìm hiểu, hành động ngược lại với sự cấm đoán của
cha mẹ để thảo mãn sự tò mò của mình. Do đó, cha mẹ không nên lảng tránh, cấm đoàn
mà nên nhình thẳng vào vấn đề đó, phải thường xuyên cung cấp những thông tin, kiến
thức, kinh nghiệm của mình cho con biết để chúng có những nhận thức và hành vi đúng
đắn. Điều quan trọng nhất là cha mẹ phải biết cách cung cấp, phân tích, giảng giải cho các
em hiểu. Đây chính là phương pháp giáo dục của cha mẹ. Vai trò của cha mẹ thể hiện như
thế nào trong việc lựa chọn phương pháp giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái. Sauk hi
điếu tra thì kết quả cho thấy phương pháp giáo dục được nhiều cha mẹ lựa chọn nhất
chính là trò chuyện trực tiếp với con cái. Đây chính là phương pháp mà cha mẹ cho rằng
sẽ có hiệu quả cao nhất khi giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái. Trong đó có 33,7%
nam giới và 30,1% nứ giới lựa chọn phương pháp này.
Giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái là một vấn đề mà trước đây ít gia đình quan tâm.
Đến nay thì thực trạng trên đã thay đổi, các gia đình đã chú trọng và quan tâm nhiều hơn,
coi đây là một trong những nội dung giáo dục quan trọn. Tuy nhiên, vấn đế sức khỏe sinh
sản là một vấn đề nhạy cảm và tế nhị nên phương pháp trò chuyện, tâm sự với con là một
phương pháp phù hợp. Cha mẹ là những ngưòi gần gũi nhất và có thể chia sẻ mọi vấn đề
với con cái. Khi cha mẹ gần gũi với con, họ sẽ tạo được sự yêu thương, sự sẻ chia những
thắc mắc trong cuộc sống vói cha mẹ. Và những đứa con sẽ cảm thấy thoải mái và dễ
dàng bộc bạch những tâm sự, những vướng mắc của mình với cha mẹ.
Nếu cha mẹ càng gần gũi, quan tâm trò chuyện, trao đổi trực tiếp với con cái thì
việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái ngày càng dễ dàng hơn. Con cái sẽ không

tư, thoải mái hơn. Tuy nhiên, đây cũng không phải là cách hay vì không phải người bạn
nào cũng tốt,cũng có kiến thức về sức khỏe sinh sản. Cho nên, gia đình phải có sự kiểm
soát chặt chẽ và có sự chọn lọc nhưữn ngươờ bạn thân thiết và có sự hiểu biết để tránh
tình trạng bị rủ rê, lôi kéo bởi những người bạn không tốt.
Hiện nay, nhà trường và các tổ chức xã hội đã mở nhiều khóa học tìm hiểu về các vấn đề
sức khỏe sinh sản. Và cũng rất nhiều gia đình cho con tham gia vào các khóa học đó để
cho con tìm hiểu một cách kỹ lưỡng nhất về vấn đề đó. Ngoài ra, các gia đình đều không
có nhiều thời gian để trao đổi với con, giảng giải cho con mọi lúc nên họ đã đăng kí cho
con mình tham gia vào các khóa học như vậy. Theo kết quả điều tra thì có tới 8,4% nam
giới và 15% nữ giới lựa chọn phương pháp như vậy. Và qua số liệu trên cho thấy hiện
nay cha mẹ đã quan tâm rất nhiều đến vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho con. Họ
không chỉ giáo dục cho con ở nhà, không chỉ phó mặc cho nhà trường mà họ đã bỏ tiền ra
để cho con tham gia vào các khóa học với một chương trình giáo dục bài bản và hệ thống
như vậy. Và với phương pháp giáo dục như vậy thì hiệu quả giáo dục cũng sẽ rất cao.
Bên cạnh việc cho con tham gia các khóa học thì các gia đình đã kết hợp cả phương
pháp cho con tham gia các câu lạc bộ liên quan đến vấn đề sức khỏe sinh sản như câu lạc
bộ sức khỏe sinh sản hay những câu lạc bộ ở trung tâm giáo dục sức khỏe cho trẻ ở giai
doạn dậy thì…. Có tới 10,9% nam giới và 15% nữ giới lựa chọn phương pháp này
Cách thức tự cho con tìm hiểu ít được các bậc phụ huynh tìm hiểu. Chỉ có 9,6% nam giới
và 2,6% nữ giới lựa chọn. Ở đây, nam giới có tỉ lệ lựa chọn cao hơn nữ giới vì người mẹ
lúc nào cũng quan tâm hơn người cha trong vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản. Vì nam
giới có phần e ngại hơn nữ giới. Tuy nhiên, phương pháp này không phải là một phương
pháp hay vì hiện nay nguồn thông tin rất là phong phú. Tuy nhiên, những thông tin đó lại
có cả mặt tốt và mặt xấu mà các em lại chưa có sự hiểu biết , chưa có kinh nghiệm gì nên
dễ bị ảnh hưởng bởi những thông tin không tốt và sẽ dẫn tới những hành vi xấu. Ngoài
các phương pháp trên thì hầu hết các gia đình không có những phương pháp giáo dục nào
khác nữa.
Khi hỏi các bậc cha mẹ phương pháp nào là quan trọng nhất thì kết quả thu được là
86% cha mẹ lựa chọn phương pháp trao đổi trực tiếp, có 2% lựa chọn phương pháp mua
saác báo cho con tim hiểu và 2% là phương pháp thông qua bạn bè thân thiết của con.

20
30
40
THPT TCCN CĐ - ĐH
Bảng 12: Tương quan giữa trình độ học vấn với phương pháp giáo dục SKSS
Trao đổi trực tiếp với con cái
Mua sách báo cho con cái tự tìm hiểu
Thông qua bạn bè thân thiết của con
Cho con tham gia các khóa học về SKSS
Cho con tham gia các CLB liên quan vấn đề SKSS
Tự cho con tìm hiểu
Khác
Ở đây, kết quả thu được cho thấy các bậc cha mẹ đều học từ phổ thông trung học
trở lên, không có ai không đi học hoặc không có ai học hết bậc tiểu học hay trung học mà
bỏ học. Và kết quả thu được là phương pháp trao đổi trực tiếp với con cái là phương pháp
mà hầu hết các cha mẹ ở mọi trình độ học vấn đều lựa chọn. Nhưng cao nhất vẫn là ở các
cha mẹ ở trình độ trung cấp chuyên nghiệp chiếm tới 34,2% tiếp theo đó là ở trình độ cao
đẳng- đại học chiếm 30,6%, còn trình độ trung học phổ thông là thấp nhất chỉ có 29,5%.
Còn với phương pháp mua sách báo cho con tự tìm hiểu thì những người ở trình độ học
vấn cao có xu hướng cho con tìm hiểu thêm thông tin từ những tạp chí hay sách báo liên
quan để các em có thêm kiến thức cho mình. Như là ở cấp trung học chuyên nghiệp là
26,6% và cao đẳng- đại học là 23.6% còn ở trình độ trung học phổ thông chỉ là 15,2%.
Như vậy, ta có thể nhận thấy một điều rằng những người có trình độ học vấn cao thì thì
cách thức, phương pháp truyền đạt của họ có sự khoa học và sáng tạo hơn. Họ không chỉ
dừng lại ở những việc trao đổi trực tiếp mà họ còn mua sách báo về cho con tìm hiểu
thêm. Một điều quan trọng nữa là các bậc cha mẹ ở tất cả các trình độ học vấn đề đã quan
tam đến con mình nhiều hơn trong vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản. Ngoài việc trao đổi
trực tiếp thì họ đã trò chuyện, tâm sự với những người bạn thân của con để lấy thêm thông
tin về con mình về những vấn đề tình bạn, tình yêu, những điều mà cha mẹ không thể
kiểm soát được. Và cũng có nhiều em thường ít tâm sự với cha mẹ mà thường sẻ chia với

phương pháp giáo dục sức khỏe sinh sản của con cái. Những cha mẹ có trình độ học vấn
cao thì sẽ biết cách lựa chọn những phương pháp giáo dục phù hợp. Và qua cách lựa chọn
phương pháp giáo dục cũng cho chúng ta biết được mức độ quan tâm như thế nào của cha
mẹ, vai trò của cha mẹ trong vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái.
Hiện nay, việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái không phải là một chuyện đơn giản
nhưng cũng không phải là quá khó đối với các bậc phụ huynh. Vì hiện nay, cha mẹ có sự
hỗ trợ rất nhiều của các tổ chức xã hội liên quan đến vấn đề đó cũng như các phương tiện
truyền thông đại chúng. Tuy nhiên, họ phải biết cách lựa chọn phù hợp các phương pháp
giáo dục đối với từng đối tượng, từng giai đoạn khác nhau. Có như vậy thì việc giáo dục
sức khỏe sinh sản cho con cái ở độ tuổi dậy thì mới hiệu quả cao được. Và ở đây hầu hết
các bậc cha mẹ đã lựa chọn phương pháp trò chuyện trực tiếp với con cái.
2.4. Mức độ giáo dục sức khỏe sinh sản của cha mẹ đối với con cái trong độ tuổi dậy
thì
Giáo dục con cái đặc biệt là vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản là một trong những
chức năng vô cùng quan trọng của mỗi một gia đình. Và đó là một quá trình lâu dài trong
suốt cuộc đời của một đứa trẻ từ khi sinh ra cho đến khi mất đi. Tuy nhiên quá trình đó có
thể diễn ra ở những mức độ khác nhau. Nó tùy thuộc vào tùng hoàn cảnh cụ thể của mỗi
một gia đình, mỗi một người. Và cũng như vậy, mức độ giáo dục của cha mẹ đối với con
cái ở mỗi gia đình là khác nhau, giữa vợ và chồng là khác nhau. Nó được thể hiện rõ qua
các bảng số liệu sau đây.
Khi được hỏi ông( bà) quan tâm đến vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái
ở mức độ nào thì kết quả thu được:
0
10
20
30
40
50
60
70

Ở mức độ không bao giờ thì chiếm một tỉ lệ ít nhất nam giới chỉ có 2,6%, nữ có
1,6%. Tuy nhiên, tỉ lệ nam giới không quan tâm vẫn cao hơn nữ giới.
Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do một số cha mẹ vẫn chưa nhận thức
được rằng việc giáo dục sức khỏe sinh sản không phải chỉ khi nào đến lúc mới cần mà
chúng ta phải thường xuyên quan tâm ngay từ khi chúng còn nhỏ để có thể trang bị những
hành trang đầy đủ nhất về sức khỏe sinh sản. Và việc mà nam giới không thường xuyên
quan tâm cũng là do họ e ngại khi nói những vấn đề đó với con đặc biệt là với con gái.
Như vậy, việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái ở tuổi dậy thì đã được cả cha và mẹ
quan tâm nhưng mới chỉ ở mức độ thỉnh thoảng. Còn người mẹ đã thường xuyên quan
tâm đến vấn đề này hơn người cha. Điều này cũng cho thấy người mẹ đóng một vai trò
quan trọng trong việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái.
Một điều quan trọng trong việc giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái đó chính là sự chủ
động của cha mẹ. Vì khi cha mẹ chủ động trước sẽ làm cho con cái không cảm thấy ngại
hi nói chuyện và tâm sự. Và khi đó thì cha mẹ có thể thường xuyên nắm bắt thông tin của
con mình hơn. Tuy nhiên, cha mẹ đã chủ động đặt vấn đề đó trước với con cái hay không
hay là chỉ khi nào con cái thắc mắc, hỏi han điều gì thì mới trả lời. Và giữa người cha và
ngưòi mẹ thì ai thường xuyên chủ động làm công việc đó, có sự phân biệt giữa cha và mẹ
không. Kết quả điều tra cho thấy:
0
20
40
60
80
100
Nam Nữ
Bảng 14: Tương quan giữa giới với sự chủ động trao đổi với con cái về
vấn đề SKSS (%)
Có
Không
Số liệu trên cũng cho thấy là cả cha và mẹ đều quan tâm, chủ động trao đổi với

giới. Nhưng tỉ lệ nam giới ít khi chủ động trao đổi với con là lớn hơn nữ giới rất nhiều.
Tóm lại từ các số liệu trên cho thấy, các gia đình đã có sự quan tâm nhiều hơn đến việc
giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái. Trong gia đình, cần phải có sự chia sể vai trò của
cha và me trong việc giáo dục con cái.Họ nhận thấy sự cần thiết của vấn đề đó trong thời
gian hiện nay. Cho nên, các bậc phụ huynh đã thường xuyên quan tâm nhiên hơn.Qua đó,
cho chúng ta thấy một điều rằng trách nhiệm và vai trò của người cha ngày càng được
nâng cao. Người cha đã biết quan tâm, chia se nhièu hơn với con về vấn đề này. Tuy
nhiên, con số này không lớn lắm mà đa số họ mới chỉ dừng lại ở mức độ thỉnh thoảng. Và
việc trao đổi trực tiếp với con cái cũng vậy thì cả nam và nữ đều nhận thấy sự cần thiết
phải trao đổi trực tiếp với con. Nhưng ngược lại thì hành động tức là mức độ chủ động
trao đổi thì lại không thường xuyên lắm. Mà họ cũng mới chỉ thỉnh thoảng trao đổi với
con thôi. Không những vậy, qua số liệu đó chúng ta còn nhận ra một điều rằng, sự quan
tâm cũng như mức độ trao đổi trực tiếp vấn đề sức khỏe sinh sản với con là có dự khác
nhau giữa người cha và người cha. Người mẹ thường xuyên quan tâm cũng như trao đổi
trực tiếp nhiều hơn với con. Và nó cho chúng ta thấy vị trí của người mẹ thật quan trọng.
Người mẹ dễ dàng chia sẻ, trò chuyện hơn với con trong mọi chuyện.
CHƯƠNG 3
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1 KẾT LUẬN
Thông qua tìm hiểu “Vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục SKSS cho con cái trong
độ tuổi dậy thì hiện nay” chúng tôi đã rút ra một số kết luận sau:
Các bậc cha mẹ bước đầu đã có những nhận thức khá đầy đủ trong việc giáo dục SKSS
như việc giáo dục SKSS có cần thiết hay không, giáo dục cho ai là quan trọng, giáo dục ở
mức dộ như thế nào… Hầu hết, các cha mẹ đều nhận thấy rằng việc giáo dục SKSS cho
con ở độ tuổi dậy thì là rất cần thiết. Và họ ít có sự phân biệt việc giáo dục cho con trai
hay con gái là quan trọng hơn, đặc biệt là trong giai đoạn dậy thì. Nắm bắt được sự thay
đổi về thể chất và tinh thần của các em trong giai đoạn này nên chủ yếu các bậc cha mẹ
đều giáo dục con trong giai đoạn dậy thì. Các bậc cha mẹ đều cho rằng cần phải giáo dục
cả con trai và con gái nhưng quan trọng là phù hợp với từng giới tính, độ tuổi và giai đoạn
phát triển của các em. Từ những nhận thức đúng đắn các bậc cha mẹ sẽ có những hành

lớn các bậc cha mẹ cho rằng việc giáo dục đều phải cần có cả hai cha mẹ. Nhưng đa số họ
đều cho rằng người mẹ có vai trò quan trọng nhất.
3. 2.KHUYẾN NGHỊ
3. 2.1 Đối với cha và mẹ
Các bậc cha mẹ nên có nhận thức về vai trò của mình trong việc giáo dục SKSS cho
con cái. Cha mẹ nên tìm hiểu và trang bị cho mình những kiến thức về SKSS. Giữa cha
và mẹ nên có sự chia sẻ với nhau để giảm bớt gánh nặng cho người mẹ, cùng phối hợp
với nhau làm sao cho việc giáo dục SKSS cho con cái đạt hiệu quả cao nhất.
Cha mẹ cần khắc phục những khó khăn mà mình gặp phải trong quá trình giáo dục
cho con về SKSS. Khắc phục ngay trong nhận thức không đúng của cha mẹ như “vẽ
đường cho hươu chạy”, ngầ ngại, coi đó là vấn đề “tế nhị”, và có gắng dành nhiều thời
gian quan tâm đến con cái nhiều hơn.
Cha mẹ nên tạo lấp mối dây liên hệ tình cảm gần gũi giữa cha mẹ và con cái, tăng
sự tiếp xúc thường xuyên giữa các thành viên trong gia đình. Muốn vậy, cha mẹ phải làm
gương cho con cái, hướng dẫn, chỉ bảo cho con những vấn đề cụ thể, những thắc mắc mà
con cái họ gặp phải. Cha mẹ phải lắng nghe, thấu hiểu những tâm tư tình cảm của con để
có phương pháp và nội dung giáo dục hợp nhất.
Cha mẹ không nên cấm đoán con cái quá gắt gao trong việc tìm hiểu về SKSS.
Nhưng đồng thời cũng phải kiểm soát những thông tin mà con cái họ tiếp nhận. Biết đưa
những nội dung giáo dục và những hình thức giáo dục phù hợp, phong phú để giảng giải
cho con cái.
Cha mẹ cần có sự liên kết chặt chẽ với nhà trường và các tổ chức xã hội.
3. 2.2 Đối với nhà trường
Thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa về SKSS(kể chuyện, đóng kịch,
hát, múa…). Đưa giáo dục SKSS vào giảng dạy kết hợp với các môn học.
Thầy cô không nên cấm đoán hay e dè khi các em hỏi về SKSS. Nên giải thích cho
các em hiểu rõ hơn về SKSS là như thế nào.
Nhà trường cũng nên có những buổi họp mặt với gia đình và cùng gia đình giáo dục
và trao đổi với các em học sinh về SKSS.
3. 2.3 Đối với tổ chức xã hội