ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
  
Bài kết thúc học phần
Môn:
Tâm lý học lứa tuổi và sư phạm
Đề tài: Phân tích quan hệ giao tiếp và biện pháp giáo dục tình bạn tốt đẹp
cho lứa tuổi thiếu niên
Giảng viên : ThS. Đỗ Dung Hòa
Sinh viên : Nguyễn Thanh Tâm
Lớp : K48 sư phạm ngữ văn
Hà Nội 9/ 2005
I. MỞ ĐẦU
Trong suốt cuộc đời mình, từ khi sinh ra cho tới khi bước sang thế giới
bên kia, con người luôn có những nhu cầu tâm lí cần thỏa mãn. Chẳng hạn nhu
cầu về hợp tác, giúp đỡ trao đổi thông tin, kinh nghiệm nhu cầu về tình bạn, tình
yêu để được người khác cảm thông, chia sẻ yêu thương cũng như được cảm
thông, xẻ chia với niềm vui, nỗi buồn của người khác để cảm thấy mình không
bị cô đơn, lạc lõng, để rồi cảm thấy mình có ý nghĩa hơn. . . những nhu cầu ấy
chỉ có bản thân con người mới có thể làm thỏa mãn được. Và một trong những
nhu cầu tâm lí xã hội cơ bản nhất mà con người muốn thỏa mãn, cũng là nhu cầu
cơ sở đáp ứng những nhu cầu khác, đó là nhu cầu giao tiếp.
Theo từ điển Tiếng Việt thì “giao tiếp” có nghĩa là gặp gỡ và trao đổi giữa
các đối tượng (từ hai người trở lên ) bằng những hình thức giao tiếp khác nhau:
bằng ngôn ngữ (lời nói hoặc chữ viết), cử chỉ gương mặt, bắt tay hay những
hành động tiếp xúc khác từ đó có thể khẳng định rằng: Giao tiếp là “một hoạt
động tâm lí xã hội đặc biệt, trong đó người này tiếp xúc và đối tác với người kia
để có sự truyền thông tâm lí cho nhau hoặc để cùng nhau thực hiện một hoạt
động tâm lí ”(trang 14 - Tâm lí học giao tiếp - GS Trần Tuấn Lộ).
Hoạt động tâm lí này xuất hiện và trải dài theo sự phát triển của con
người. Ngay từ khi sinh ra, trẻ đã giao tiếp với những người thân - nhất là với

Trước hết xin được nói về sự phát triển sinh lý ở lứa tuổi này. Nếu như
đối với trẻ dưới 10 tuổi sự phát triển của cơ thể trẻ diễn ra êm ả, từ từ thì đến độ
tuổi thiếu niên, cơ thể của các em có sự phát triển mạnh mẽ nhưng không cân
đối. Sự hoạt động tổng hợp của các tuyến nội tiết quan trọng (như tuyến yên,
tuyến giáp trạng, tuyến sinh dục, tuyến thượng thận) tạo ra nhiều sự thay đổi
trong cơ thể trẻ, nhất là sự thay đổi về chiều cao và cân nặng. Hệ xương phát
triển mạnh, tuyến sinh dục phát triển và xuất hiện những dấu hiệu phụ của giới
tính. Hoạt động thần kinh cấp cao có những đặc điểm riêng biệt: hưng phấn
thường mạnh, dễ lan tỏa, rất khó tập trung, dẫn đến hiện tượng các em có những
3
hành động thừa, dễ xúc động, bực tức, khó làm chủ cảm xúc của mình. Đặc biệt
thiếu niên cảm thấy mình lớn rõ rệt và có những cảm xúc mới, nhất là những
rung cảm giới tính điều này có ảnh hưởng và chi phối không nhỏ đến hoạt
động giao tiếp của thiếu niên.
Yếu tố thứ hai có ảnh hưởng tới sự phát triển quan hệ giao tiếp của thiếu
niên là sự thay đổi về mặt xã hội. Ở lứa tuổi này, gia đình, nhà trường và các tổ
chức xã hội đều nhìn nhận vị trí mới của trẻ. Trẻ được thừa nhận rằng: các em
đã trưởng thành. Ơ gia đình, các em đã tham gia vào nhiều hoạt động mang tính
chất người lớn: tham gia lao động sản xuất; đóng góp ý kiến trong những việc
quan trọng của gia đình. Ơ nhà trường và xã hội: các em vừa học tập, vừa tham
gia các hoạt động xã hội khác yếu tố này một mặt làm cho người lớn ý thức
được sự “lớn lên” của trẻ, mặt khác làm cho bản thân trẻ xuất hiện “cảm giác là
người lớn”, hoạt động giao tiếp của trẻ vì thế mà có sự biến đổi về chất.
Như vậy hoạt động giao tiếp của thiếu niên là một hoạt động tâm lý-xã hội
quan trọng và bị chi phối bởi sự phát triển sinh lý, xã hội của trẻ.
2. Sự phát triển quan hệ giao tiếp của thiếu niên
Tầm quan trọng của thiếu niên không chỉ ở sự biến đổi về thể chất mà ở
chỗ, trong thời kì này diễn ra sự phát triển đặc biệt của quan hệ giao tiếp: (1) Sự
chuyển tiếp từ một kiểu quan hệ đặc trưng giữa người lớn-trẻ con (đặc trưng cho
tuổi ấu thơ) sang một kiểu mới về chất-đặc thù của sự giao tiếp người lớn; (2)

vào đời sống riêng của các em. “ở tuổi này, chúng em tự đi tìm chính mình. Dù
thành công hay thất bại, chúng em sẽ tự thấy mình xấu hay đẹp hơn về tinh
thần” ( Pascal-16 tuổi, dẫn từ “Nói với tuổi mới lớn”). Ở tuổi này thiếu niên bắt
đầu chống đối những yêu cầu mà trước đây nó vẫn thực hiện một cách tự
nguyện. Các em quyết tâm bảo vê quan điểm và ý kiến của mình trong cả lời nói
và việc làm, thậm chí nhiều em còn tỏ thái độ coi thường những yêu cầu của
người lớn. Nhìn chung những biểu hiện về tính “người lớn” ở thiếu niên là muôn
hình muôn vẻ và có sự biẻu hiện không giống nhau ở trẻ vị thanh niên.
5
Nguyện vọng muốn được tin tưởng và được đối xử bình dẳng nhất định
với người lớn có ý nghĩa không nhỏ tới việc thúc đẩy ở thiếu niên tính tích cực
hoạt động, chấp nhận những yêu cầu đạo đức và hành vi của người lớn. Nhưng
mặt khác, nó cũng có thể khiến các em chống đối lại khi người lớn chăm sóc,
điều khiển trẻ một cách thái quá mà không quan tâm đến ý kiến riêng của trẻ. Từ
đây nảy sinh mâu thuẫn, làm cho quan hệ của thiếu niên với người lớn trở nên
khó khăn hơn. Mà nguyên nhân chính của hiện tượng này đó là do sự mâu thuẫn
trong thái độ của người lớn với thiếu niên. Bên cạnh việc công nhận và đòi hỏi
tính người lớn ở thiếu niên thì đối với người lớn (nhất là những ông bố, bà mẹ)
lại vẫn cảm thấy con mình còn bé nhỏ, còn là những “cậu học trò” học sinh phụ
thuộc vào bố mẹ nhiều mặt. Không những thế, ngay trong dáng dấp, hành vi của
thiếu niên cũng có những biểu hiện mang tính trẻ con. Vì vậy mà người lớn vẫn
xem thiếu niên là những đứa trẻ như trước đây. “Mười năm tuổi không ai gọi tôi
là người lớn mặc dù mỗi ngày đứng trước gương tôi thấy mình cao hơn nhiều so
với năm mười ba mười bốn. Tóc tôi đã dài đến ngang vai chứ không ngắn cũn
giống con trai như hồi bé. Tôi không còn bày trò chọc phá anh Hai, không suốt
buổi đi nhong nhong với đám bạn cùng xóm để chiều về thấy mẹ lăm lăm cây
roi trong tay. Giã từ tất cả những trò nghịch ngợm trước đây, tôi bắt đầu có vẻ
nghiêm chỉnh của một người lớn. Nhưng điều đó chỉ có mỗi mình tôi cảm nhận
được thôi, còn dưới mắt mọi người, tôi vẫn là một đứa con nít phá phách, ưa gây
phiền toái. ” (Nguyễn Ngọc Minh Hoa, dẫn theo báo Hoa hoc trò). Do vậy mà

lớn và thiếu niên ngày càng trở nên sâu sắc, nhiều khi khiến các em trở căm ghét
bố mẹ, nghe theo lời rủ rê của những kẻ xấu và trở nên sa ngã Không những
thế, nếu cả hai bên không cố gắng thay đổi thì mâu thuẫn này sẽ kéo dài suốt cả
thời kì thiếu niênvà mức độ xung đôt có thể sẽ tăng lên. Theo thời gian, bằng
những hình thức không phục tùng và chống đối khác nhau, thiếu niên đã phá vỡ
quan hệ trẻ con với người lớn trước đây và buộc họ vào kiểu quan hệ mới. Nếu
quan hệ đó không được thay đổi hay thay thay đổi chậm sẽ làm cho thiếu niên
xa lánh người lớn, cho rằng người lớn bảo thủ, không thể hiểu và không chịu
7
hiểu những ý kiến của các em. Từ đó người lớn dễ mât đi vị trí giáo dục cũng
như ảnh hưởng của mình tới trẻ. Do vậy, trong quan hệ giao tiếp với thiếu niên
người lớn phải có những hiểu biết nhất định về lứa tuổi dậy thì này. Người lớn
phải tế nhị, khéo léo và tôn trọng quyền độc lập, bình đẳng ở các em, định
hướng cho các em trong nhiều hoạt động.
2.2 Hoạt động giao tiếp của thiếu niên với bạn bè
Như chúng ta đã biết, hoạt động giao tiếp ở thiếu niên bao gồm hai hệ
thống chính là: giao tiếp với lớn và với bạn bè ( chủ yếu là bạn cùng tuổi ).
Trong mối quan hệ giao tiếp với người lớn ở vị trí không bình đẳng, nguyên tắc
trong mối quan hệ này là “đạo đức vâng lời”, nó thường mang đến cho thiếu
niên cảm thấy bị điều khiển, làm cho “cảm giác là người lớn” của trẻ bị nén lại.
Trong khi đó, ở hoạt động giao tiếp với bạn cùng tuổi lại mở ra cho thiếu niên
một cảm giác mới. Trong mối quan hệ này, các em ở vị trí bình đẳng và tạo ra
cho mình “đạo đức vâng lời”, ý kiến của các em đưa ra đều được lắng nghe và
tôn trọng Chính nguyên tắc bình đẳng trong giao tiếp bạn bè đã có sức hấp dẫn
mạnh mẽ với các em. Sự đối lập ở hai vị trí khác nhau trong giao tiếp với người
lớn và bạn cùng tuổi đã cho thấy: chỉ có sự giao tiếp với bạn bè (chứ không phải
với người lớn) đã đem lại cho thiếu niên sự thỏa mãn nhiều hơn, trở nên cần
thiết hơn và vai trò chủ đạo hơn trong sự phát triển đạo đức, sự phát triển nhân
cách của các em. Như vậy, có thể khẳng định rằng hoạt động giao tiếp với bạn
cùng tuổi là hoạt động chủ đạo trong hoạt động giao tiếp của thiếu niên.

tiến bộ. Mặt khác, những lời nhận xét mang tính “hiềm khích”, hay sự bát hòa
trong quan hệ với bạn cùng tuổi, sự tan vỡ một tình bạn đều mang đến cho các
em những cảm xúc nặng nề-được đánh giá như một bi kịch của cá nhân. Sự khó
chịu nhất với thiếu niên là sự lên án của tập thể, sự tẩy chay của bạn bè. Sư đơn
độc trải nghiệm thường năng nề và hầu như không thể chịu đựng nổi với thiếu
niên. Những yếu tố đó thôi thúc thiếu niên sửa chữa lỗi lầm của mình, nhưng ở
không ít em điều đó lại đẩy đến việc tìm bạn bè bên ngoài nhà trường, dẫn đến
một số em bị lôi kéo bởi các nhóm, các bè đảng tự phát dưới nhiều hình thức.
9
Do vậy người lớn nhất là những người làm công tác giao dục phải lưu ý đến việc
định hướng cho sự lựa chọn bạn của trẻ, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Tình bạn ở thiếu niên có nhiều nội dung và sắc thái mới so với trước đây
mà đặc trưng hơn cả chính là những yêu cầu của các em về tình bạn chân chính,
người bạn chân chính.
Nếu như ở tiểu học, các em thường đánh giá vị trí của bạn qua học tập,
qua sự thực hiện những yêu cầu của người lớn (những đứa trẻ học giỏi, ngoan
ngoãn, vâng lời thường được khen và có nhiều bạn quý mến). Bước sang tuổi
thiếu niên, những phẩm chất được các em đánh giá là quan trọng đã thay đổi.
Các phẩm chất mà các em quan tâm là tình đồng chí, tình bạn, sự nhiệt tình,
nang nổ, trung thành Vì thế, nhiều học sinh được bố mẹ, giáo viên đánh giálà
tốt nhiều khi không trùng hợp với nhưng học sinh mà các em xem là có uy tín
nhất. Thực tế cũng cho thấy nhiều học sinh ngoan, học giỏi nhiều khi khong
hoàn toàn là mẫu người bạn mà các em chọn. Tiêu chuẩn hàng đầu của các em
với bạn bè là tôn trọng các phẩm chất của con người. Do vậy, không ít giáo viên
khi mới nhận lớp, do chưa hiểu rõ về lớp, khi xây dựng cán bộ lớp, cán bộ đội
đã không ‘trưng cầu dân ý “ mà lựa chọn ngay những em có kết quả học tốt.
Điều này khiến cho những học sinh khác có tâm lí không đồng ý nhưng lại
không biêu lộ thái độ gì và đánh giá giáo viên, cho rằng giáo viên thiên vị, thiếu
khách quan, thậm chí nghi ngờ năng lực của giáo viên. Do đó người giáo viên
cũng cần phải lưu ý vấn đề này trong quá trình lãnh đạo lớp.

sống và giáo dục không tốt, trong môi trường thiếu lành mạnh, thiếu niên sẽ dễ
bị nhiễm những kiểu tình bạn tiêu cực trên và dễ sa ngã. Do đó, trẻ cần có sự
cảm thông, định hướng giúp đỡ của người lớn.
Như vậy có thể thấy ý nghĩa của việc giao tiếp với bạn cùng tuổi ở thiếu
niên là rất to lớn. Vì qua hoạt động giao tiếp này các em đã hình thành được
những chuẩn mực của kiểu quan hệ đặc biệt - quan hệ nhân cách đặc thù của
người lớn.
11
Măc dù vậy người lớn, nhất la giáo viên cần phải lưu ý rằng: trong giao
tiếp với bạn cùng tuổi, thiếu niên do yêu quý bạn, tin tưởng bạn, đã cảm thông,
thậm chí đồng tình với những điểm còn chưa tốt ở bạn. Đồng thời xem những
điểm chưa tốt ấy cũng có thể được chấp nhận ở mình mà không nhận thấy đó là
những lỗi lầm cần phải sửa. Lúc này sự chỉ bảo của người lớn thực sự quan
trọng với thiếu niên.
Một đặc trưng đáng chú ý trong quan hệ của thiếu niên với bạn cùng tuổi-
mà theo người viết không thể không nói đến -đó là sự xuất hiện những sắc thái
mới trong quan hệ với bạn khác giới - những xúc cảm giới tính.
Tự ý thức về sự phát triển của tuổi dậy thì làm cho thiếu niên nhanh
chóng nhận thức được đặc điểm giới tính của mình. Ở các em xuất hiện sự quan
tâm đến nhau, có nguyện vọng được bạn khác giới ưa thích. Do đó ban đầu thiếu
niên thường quan tâm đến dáng vẻ bên ngoài của mình-những yếu tố gây sự hấp
dẫn.
Ở một số học sinh có sự rung cảm sâu sắc, để lại ấn tượng khó quên. Tuy
nhiên sự biểu lộ thái độ, mức độ quan tâm đến nhau lại được thể hiện khá đối
lập nhau ở em trai và em gái. Đối với các em nam, sự quan tâm của các em ban
đầu có xu hướng tản mạn và biểu hiện rất trẻ con: “gây sự “ với các em gái (xô
đẩy, giật tóc, giẫm dép, giấu cặp ). Về sau, những quan hệ này thay đổi, mất
tính trực tiếp, xuất hiện tính ngượng ngùng, nhút nhát, e thẹn. Còn ở các em gái,
thái độ quan tâm đến bạn khác giới thường thể hiện khá thụ động và kín đáo
( làm dáng hơn trước, chú ý đến hình thức hơn trước). Các em thường che giấu

thiếu niên cần một người bạn chân thành, tin cậy, có thể cảm thông, chia sẻ với
các em. Những can thiệp thô bạo của người lớn dễ làm cho thiếu niên bị tổn
thương, bị chế giễu, xúc phạm và thường dẫn đến hậu quả không tốt đẹp. Điều
này đòi hỏi nhà giáo dục phải có những phương pháp giáo dục tình bạn tốt đẹp
cho thiếu niên một cách lành mạnh, trong sáng, khéo léo, tế nhị.
Tổng kết lại, một lần nữa người viết xin được nhấn mạnh rằng quan hệ
giao tiếp là vô cùng quan trọng với thiếu niên. Ttrong đó giao tiếp với bạn cùng
13
tuổi là họat động chủ đạo và có ý nghĩa sâu sắc trong việc phát triển nhân cách
của các em. Qua giao tiếp, các em nhận thức được mình và nhận thức đươc
người khác. Các em nhờ vậy mà tiếp thu được những chuẩn mực đạo đức mới,
dần nắm được những chuẩn mực kiểu quan hệ của người lớn, giúp các em
trương thành về mặt xã hội.
3. Những biện pháp giáo dục tình bạn tốt đẹp ở thiếu niên
Như trên đã nói, hoạt động giao tiếp với bạn cùng tuổi là hoạt động chủ
đạo và chi phối không nhỏ tới sự phát triển tâm lí, nhân cách của thiếu niên. Tuy
nhiên, trong hoạt động giao tiếp của các em, do chưa thực sự tưởng thành nên
trong cách ứng xử, giao tiếp của mình các em luôn cần có sự hướng dẫn, uốn
nắn, chỉ bảo của người lớn. Qua quá trình tìm hiểu người viết nhận thấy có một
số vấn đề nổi trội trong giao tiếp của thiếu niên với bạn cùng tuổi và biện pháp
giáo dục như sau:
Ở lứa tuổi thiếu niên, sự lên án chân thành và thẳng thắn của tập thể, sự
tẩy chay của bạn bè sẽ là những tình huống rất khó chịu với các em. Vì vậy,
người giáo viên phải đặc biệt lưu ý, tránh tình trạng phê bình tập trung và phê
bình các em trước đám đông. Vì ở nhiều em sự phê bình đó được xem như lời
chế giễu, coi thường chứ không đơn thuần là sự góp ý chân thành. Có một câu
ngạn ngữ khuyên chúng ta rằng “khen bạn trước đám đông nhưng phê bình bạn
nơi vắng người”. Vì thế một nhiệm vụ nữa của người giáo viên là phải hướng
dẫn học sinh (nhất là cán bộ lớp, cán bộ đoàn) phải biết cách tổ chức lớp, tổ
chức phê bình và tự phê bình một cách có hiệu quả mà không mang đến sự tổn

thẩm mỹ, đạo đức Chính vì thế mà các em thường dễ cảm thông, bỏ qua và
đồng tình với những điểm sai ở bạn, xem những biểu hiện sai ấy là bình thường
ở cả bạn và mình. Đây là khía cạnh hạn chế trong giao tiếp ban bè ở các em, rất
cần sự đinh hướng, giáo dục của người lớn. Ở trường hợp này người lớn nên nhẹ
nhàng khuyên bảo chỉ cho trẻ thấy điểm sai và hậu quả của nó, khuyến khích các
em từ bỏ những khuyết điểm ấy và phát huy những điểm mạnh khác.
15
Như trong bài viết đã nói, có một đặc trưng đáng lưu ý trong quan hệ giao
tiếp của thiếu niên với bạn cùng tuổi là sự xuất hiện những sắc thái mới trong
quan hệ với bạn khác giới- những xúc cảm giới tính. Nhìn chung, những xúc
cảm của các em là trong sáng, nó là một động lực thúc đẩy các em làm việc tốt,
tự hoàn thiện mình. Nhưng không phải tất cả thiếu niên đều có những rung cảm
như vậy. Một số em sớm bị cuốn hút vào vào con đường yêu đường “yêu
đương”. Nhiều khi chính các em cũng không hiểu rõ tình cảm của mình, vẫn cho
rằng đó chỉ là tình bạn (nên tình cảm này còn được gọi là tình yêu- bạn bè). Tuy
nhiên nó vẫn có ảnh hưởng không lợi đến tâm lý của các em. Lí trí chưa đủ vững
để giúp các em làm chủ những rung cảm mãnh liệt của viẹc yêu đương quá sớm.
Đầu óc bị phân tán, thời gian và tâm trí bị cuốn hút vào đó nên kết quả học tập
bị giảm sút. Lúc này, vai trò của người lớn, nhất là người giáo viên có vai trò
đặc biệt quan trọng. Trước khi nói về biện pháp giáo dục tình bạn tốt đẹp cho
quan hệ tình bạn khác giới của thiếu niên, người viết xin được đưa ra một số tinh
huống sư phạm sau. Mỗi tình huống có những cách giải quyết khác nhau, có thể
chỉ có một lựa chọn tối ưu nhất, nhưng cũng có thể có nhiều giải pháp trong một
tình huống. Đưa ra các tình huống này người viết mong rằng các bạn hãy thử đặt
mình vào vị trí của người làm công tác giáo dục-người giáo viên và tìm ra
hướng giải quyết phù hợp với cách ứng xử, quan điểm giáo dục của bạn để từ
đó tìm ra biện pháp giáo dục tình bạn khác giới tốt đẹp cho thiếu niên một cách
hoàn hảo hơn cả.
Trong giờ sinh hoạt cuối tuần tại lớp bạn, bạn đang nhận xét tình hình của
lớp thì phát hiện ra có một nam sinh và nữ sinh ngồi gần nhau mất trật tự. Bạn đi

biện pháp đó chỉ khích thích thêm tình cảm của các em, do các em muốn tự
khăng định mình và đòi quyền được hành động như người lớn ngay cả trong lĩnh
vực này. Nói chung, nên tổ chức các hoạt động tập thể phong phú, hấp dẫn để
giúp trẻ hiểu biết lẫn nhau, quan tâm đến nhau vô tư, trong sáng.
Tóm lại, có thể nói rằng tình bạn ở tuổi thiếu niên là rất đa dạng và phong
phú, có những ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách của các em. Vì vậy
17
việc giáo dục quan hệ tình bạn tốt đẹp cho thiếu niên là một việc quan trọng với
những người làm giáo dục. Tuy nhiên, đây là vấn đề vô cùng nan giải, (do hoạt
động giao tiếp của các em là muôn hình muôn vẻ, có rất nhiều tinh huống xảy
ra) đòi hỏi người làm giáo viên phải hết sức nhiệt tình và tâm huyết với nghề,
luôn kiên nhẫn và quan tâm, khuyên bảo, định hướng cho các em. Vì thế xin
được trích dẫn câu nói nổi tiếng sau để bày tỏ lòng biết ơn, khâm phục đối với
những người làm sự nghiệp “trăm năm trồng người” này: “Nghề dạy học là nghề
cao quý trong những nghề cao quý” (Phạm Văn Đồng).
III. TIỂU KẾT
Tuổi thiếu niên là chiếc cầu nối giữa hai thời kì phát triển của con người,
từ trẻ con lên người lớn. Ở thời kì này, những cơ sở, phương hướng chung của
sự hình thành những quan điểm xã hội và đạo đức của nhân cách được hình
thành, chúng sẽ tiếp tục được phát triển trong tuổi thanh niên. Do đó hoạt đông
giao tiếp với vị trí vừa là một sự phát triển tất yếu vừa là cơ sở cho sự hình thành
nhân cách trẻ đã, đang và sẽ là điều thu hút nhiều sự quan tâm của xã hội.
Thay cho lời kết, người viết xin một lần nữa nhấn mạnh ý nghĩa vô cùng
to lớn của những bông hoa học trò này, hy vọng một thế hệ trẻ mới có được sự
phát triển toàn diện hơn.
18
MỤC LỤC
I. Phần mở đầu
II. Phần nội dung
1. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển quan hệ giao tiếp của thiếu niên.