Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
Phần thứ nhất
Đặt vấn đề
I. Cơ sở lý luận:
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX đã khẳng định: Phát triển Giáo
dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng
đầu, là nền tảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất n-
ớc. Phấn đấu đến năm 2020 nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp theo
hớng hiện đại.
Để đạt đợc mục tiêu, thực hiện nghị quyết 40/2000/QH 10 của Quốc
Hội về Đổi mới giáo dục phổ thông, từ năm học 2002 2003 đến nay, Bộ
giáo dục và đào tạo đã triển khai và tổng kết thực hiện chơng trình sách giáo
khoa mới trên phạm vi cả nớc.
Đổi mới giáo dục Tiểu học, đây là bậc học hình thành cơ bản ban đầu
cho sự phát triển toàn diện của một con ngời sau này, là bậc học đặt nền tảng
vững chắc cho giáo dục phổ thông và hệ thống giáo dục quốc dân.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải không ngừng nâng cao chất lợng giáo
dục toàn diện, mà một trong những yếu tố để nâng cao chất lợng giáo dục toàn
diện là phải lấy đổi mới phơng pháp dạy học làm then chốt. Nhng, để đổi mới
phơng pháp dạy học có hiệu quả thì thiết bị và đồ đùng dạy học trở thành một
điều kiện không thể thiếu và có vai trò hết sức quan trọng. Bởi vì, thiết bị và
đồ đùng dạy học là những công cụ lao động của giáo viên và học sinh. Thông
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
qua những công cụ lao động này, giáo viên và học sinh biết sử dụng hợp lý,
đúng quy trình, phù hợp với từng đơn vị kiến thức, nội dung bài học, môn
học thì thiết bị và đồ đùng dạy học sẽ là nguồn ph ơng tiện cung cấp kiến
thức cho học sinh.
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học: Bao giờ cũng đi
từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng. Giáo viên và học sinh sử dụng các
thiết bị và đồ đùng dạy học là con đờng kết hợp chặt chẽ giữa cái cụ thể và cái

nhiều đồ dùng dạy học còn thiếu, cha thật phù hợp. Hơn nữa, khả năng khai
thác, sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học nhất là đồ dùng dạy học tự làm trong
giảng dậy chơng trình sách giáo khoa mới đối với các giáo viên dạy lớp 2 còn
nhiều hạn chế.
Từ việc nhận thức, tìm hiểu về cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, trong
quá trình giảng dạy tôi đã trăn trở nghiên cứu tìm tòi và đúc rút đợc một số
kinh nghiệm về việc Khai thác sử dụng thiết bị - đồ dùng dạy học trong
giảng dạy chơng trình sách giáo khoa mới ở lớp 2 môn Toán và Tiếng Việt
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
Phần thứ hai
Giải quyết vấn đề
A. Yêu cầu về việc sử dụng thiết bị và đồ đùng
dạy học ở lớp 2:
Trên cơ sở danh mục thiết bị và đồ đùng dạy học tối thiểu của lớp 2 đ-
ợc Bộ Giáo dục và đào tạo phê duyệt theo quyết định số 12/2003 QĐ - Bộ
Giáo dục và đào tạo ngày 24/3/2003 trờng tôi đã đợc mua sắm bổ sung các
thiết bị và đồ đùng dạy học theo quy định chung đó là các thiết bị do Công ty
thiết bị giáo dục I Bộ GD -ĐT cung cấp.
Yêu cầu cơ bản về sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học đó là:
1. Khai thác sử dụng hợp lý, có hiệu quả các thiết bị sẵn có của Công ty
thiết bị giáo dục I Bộ GD & ĐT cung cấp.
2. Khuyến khích, động viên cải tiến và làm mới một số đồ dùng dạy học
theo yêu cầu của từng chơng, từng bài trong mỗi bọ môn nói chung và hai bộ
môn Toán và Tiếng Việt nói riêng.
I. Đánh giá việc sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy
học lớp 2 từ năm học 2003 -2004 đến nay:
* Tình hình chung:
Thực tế, giáo viên và học sinh lớp 2 ở trờng tôi trong những năm qua nh
sau:

từ và câu; Tập làm văn không có đồ dùng giảng dạy nên giáo viên có tâm lý
ngại tìm tòi làm thêm đồ dùng dạy học phục vụ bài dạy .
B. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng
thiết bị và đồ đùng dạy học ở lớp 2.
I. Nâng cao nhận thức, phát huy năng lực của bản
thân và đồng nghiệp.
Tôi nhận thức rõ vai trò của ngời giáo viên Tiểu học là lực lợng giáo dục
chính, là ngời tổ chức quá trình hoạt động của trẻ bằng phơng thức nhà trờng.
Chính vì vậy mà tôi hiểu: Nâng cao chất lợng giáo viên là trọng tâm, đổi mới
phơng pháp dạy học là then chốt.
Từ nhận thức trên, toi đã nghiên cứu kĩ nội dung chơng trình sách giáo
khoa; tìm hiểu xem cần sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học nào ở mỗi bài,
mỗi tiết học, để khai thác sử dụng những đơn vị kiến thức gì? đa thiết bị và đồ
đùng dạy học ra vào thời điểm nào để đạt tính hiệu quả
Tích cực dự giờ thăm lớp. Tham gia đầy đủ các buổi sinh hoạt tổ chuyên
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
môn, trao đổi, học tập vè cách sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học. Tìm ra
những u, nhợc điểm của từng thiết bị và đồ đùng dạy học, phát hiện ra những
đơn vị kiến thức và nội dung bài học còn thiếu sự hỗ trợ của thiết bị, cần phải
làm thêm. Từ đó có hớng suy nghĩ cải tiến một số đồ dùng dạy học còn thiếu
tính u việt và tự làm mới một số đồ dùng dạy học nh: tranh ảnh, bảng biểu,
dụng cụ, mẫu vật .
II. Sử dụng hợp lý, sáng tạo một số đồ dùng dạy
học đã có và cải tiến, tự làm đồ dùng dạy học đáp
ứng mục tiêu bài học.
1. Dạy Toán:
a Dạy về phép cộng có nhớ trong phạm vi 100:
Thao tác sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên nh sau:
- Đặt 4 thẻ bó chục và 7 que tính rời (cách ra một khoảng trống để chỗ

40
0 không trừ đợc 8 lấy 10 trừ 8 bằng 2, viết 2 nhớ 1
18
1 thêm 1 bằng 2, 4 trừ 2 bằng 2, viết 2.
22
Nh vậy, khác với sách giáo khoa lớp 2 của chơng trình cũ, phần bài học
mới (trong các tiết dạy học bài mới) thờng không nêu các kiến thức có sẵn mà
thờng chỉ nêu các tình huống gợi vấn đề (chủ yếu bằng hình ảnh) để học sinh
hoạt động và tự phát hiện ra kiến thức mới theo hớng dẫn của giáo viên cùng
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
sự trợ giúp đúng mức của các thiết bị và đồ dùng dạy học, học tập, đáp ứng
theo yêu cầu đổi mới nói chung và phơng pháp dạy học bài mới nói riêng.
Học sinh tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ của bài học, tự chiếm
lĩnh kiến thức mới, hình thành đợc các phơng pháp học tập đặc biệt là phơng
pháp tự học. Mặt khác, còn thiết lập đợc các mối quan hệ giữa kiến thức mới
và kiến thức đã học. Chẳng hạn, khi dạy phép cộng có nhớ trong phạm vi 100
chơng trình đã cấu tạo từng bộ ba các bài học dạng: 8 + 5 ; 28 + 5 ; 38 + 25
hoặc 7 + 5 ; 47 + 5 ; 47 + 25;
Hay khi dạy phép trừ có nhớ trong phạm vi 100, có bộ ba các bài học
dạng: 14 8 ; 34 8 ; 54 8 hoặc 13 5 ; 33 5 ; 53 15; .
Và mỗi công thức cần ghi nhớ đều đợc đặt trong mối quan hệ với các
kiến thức đã học.
Ví dụ: 11 7 đợc đặt trong mối quan hệ với phép cộng 4 + 7 = 11 ; 7 +
4 = 11 ; và cách tìm một số hạng khi biết tổng và số hạng kia 7 = 11 4 ; 4 =
11 7 đồng thời với quá trình sử dụng các đồ dùng học tập để tìm ra 11 7
= 4 học sinh sử dụng các kiến thức đã học nh 11 4 = 10 ; 10 6 = 4 Học
sinh trong khi chiếm lĩnh vận dụng kiến thức mới còn tiềm ẩn trong từng bài
học ; phát triển các năng lực t duy của học sinh theo những điều kiện dạy học
Toán ở lớp 2.

+ Chữ s cỡ vừa cao mấy li? Gồm mấy nét? Là những nét nào? Nêu cách
viết của từng nét?
Sau đó giáo viên viết mẫu chữ trên bảng, vừa viết vừa nói cách viết và
tiếp tục các quy trình của một tiết Tập viết.
* Phân môn Tập đọc:
Dùng kênh hình trong sách giáo khoa để giới thiệu bài. Giáo viên có
thể to kênh hình trong sách giáo khoa để học sinh dễ quan sát hoặc có điều
kiện in sao trên đĩa hình.
Ngoài ra, giáo viên có thể dùng tranh ảnh su tầm hoặc lọc ra từ bộ thiết
bị cũ để sử dụng trong tiết dạy.
Hoặc giáo viên dùng mẫu vật để giảng từ mới hay dùng băng ghi âm để
giáo viên luyện đọc (ở nhà hoặc trong buổi sinh hoạt chuyên môn) theo băng
hay giới thiệu giọng đọc hay cho học sinh nghe.
* Phân môn Kể chuyện:
Đồ dùng dạy học là các kênh hình và kênh chữ trong sách giáo khoa.
Biện pháp dạy học chủ yếu đó là:
Sử dụng tranh minh họa trong sách giáo khoa để gị mở, hớng đẫn học
sinh kể lại từng đoạn câu chuyện.
Sử dụng câu hỏi gợi ý hoặc dàn ý để hớng đẫn học sinh kể lại từng đoạn,
tiến tới kể lại toànbộ câu chuyện v v
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
* Phân môn Tập làm văn Luyện từ và câu
Đồ dùng dạy học chủ yếu là kênh hình và kênh chữ trong sáchgiáo
khoa.
Giáo viên hớng dẫn học sinh làm bài tập qua những hình thức tổ chức
dạy học theo hớng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo học tập của học
sinh theo các bớc làm mẫu nhận xét - thực hành luyện tập.
Nh vậy, với những thiết bị và đồ dùng dạy học sẵn có, tôi đã nghiên cứu,
tìm tòi, khai thác và sử dụng sao cho có hiệu quả nhất ở từng bộ môn, ở từng

mới phân môn Tập đọc + Kể chuyện + Tập làm văn
Kênh hình đóng vai trò rất quan trọng trong sách giáo khoa Tiểu học,
nhất là ở lớp 2. Hình vẽ đẹp, ngộ nghĩnh, nhiều màu sắc có sức hấp dẫn rất lớn
với học sinh. Các hình minh họa đặc biệt là trong các bài tập đọc còn hỗ trợ
cho trí tởng tợng của học sinh. Hoặc qua các ảnh chụp, tranh vẽ, học sinh có
thể hình dung đợc phần nào những nhân vật, đồ vật, cây cối, con vật, hoặc
cảnh vật mà các em cha thấy bao giờ nh con S tử, sông Hơng, bãi biển, chú bé
liên lạc Hoặc định h ớng cho trí tởng tợng của các em về các nhân vật lịch sử
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
nh Sơn Tinh Thủy tinh (chẳng hạn: Bài tập đọc Sơn Tinh Thủy Tinh, các em
nhìn vẽ minh họa trong bài có thể tởng tợng ra nhân vật Sơn Tinh và Thủy
Tinh trong thần thoại thật oai phong, có sức mạnh phi thờng .)
Với phân môn kể chuyện thì tranh ảnh trong sách giáo khoa thực sự là
công cụ để các em làm việc.
Xuất phát từ nhận thức trên, tôi dã suy nghĩ để cải tiến, làm mới đồ
dùng dạy học mang tên Đĩa ghi hình giảng dạy bộ môn Tiếng Việt lớp 2 ch -
ơng trình sách giáo khoa mới phân môn Tập đọc + Kể chuyện + Tập làm
văn .
Đây là một loại băng hình sách giáo khoa giúp học sinh quan sát ở
nhiều góc độ sinh động hơn. bộ đĩa ghi hình đã đợc in sao thành công theo
sách giáo khoa bằng các phơng tiện hiện đại kết hợp với sử dụng côngnghệ
khoa học tiên tiến, bảo đảm đợc các yêu cầu:
+ Tính khoa học
+ Tính S phạm
+ Tính thẩm mĩ
+ Tính thừa kế
+ Tính hiệu quả.
Đĩa ghi hình đã phần nào khắc phục đợc những hạn chế thờng gặp trong
các tiết dạy phân môn Tập đọc + Kể chuyện + Tập làm văn. Chơ trò chơi theo

bảng thống kê số liệu kết quả đạt đợc ở hai lớp :
Tổng số H
Giỏi Khá TB
Lớp
SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%)
Lớp 2A: 31 3 9,7 10 32,2 18 58,1
Lớp 2B: 31 10 32,2 15 48,4 6 19,4
Nhìn vào bảng thống kê ta thấy việc sử dụng đĩa ghi hình vào giảng dạy
phân môn Kể chuyện ở lớp 2C có chất lợng và hiệu quả cao hơn hẳn lớp 2A,
học sinh hào hứng tích cực trong giờ học. Qua trao đổi, trò chuyện với các em
thì hầu hết học sinh đều thích đợc học tập khi sử dụng màn hình, trình chiếu.
Đĩa ghi hình giảng dạy bộ môn Tiếng Việt lớp 2 ch ơng trình sách
giáo khoa mới phân môn Tập đọc + Kể chuyện + Tập làm văn .
Qua việc nghiên cứu, tìm tòi khai thác sử dụng thiết bị và đồ dùng dạy
học tự làm tôi thấy bản thân mình đợc nâng cao trình độ chuyên môn, tay
nghề vững vàng nên nhiều, tự tin trong mỗi tiết dạy, hiểu rõ hơn ý đồ trong
sách giáo khoa.
Các đồ dùng dạy học tự làm đã bổ sung vào bộ thiết bị, đồ dùng dạy học
của lớp 2 ngày thêm phong phú hơn.
Qua đó, góp phần tích cực vào phong trào sử dụng và cải tiến tự làm đồ
dùng dạy học do nhà trờng và cấp trên phát động.
Phần thứ ba
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
Kết thúc vấn đề
Trong quá trìng giảng dạy vừa qua, bằng việc thực hiện sử dụng thiết bị
và đồ dùng dạy học đặc biệt là đồ dùng dạy học tự làm trong giảng dạy chơng
trình sách giáo khoa mới ở lớp 2 tôi thấy khả năng nắm bắt kiến thức và vận
dụng kiến thức của học sinh tiến bộ rõ rệt. Các em say mê với nhiệm vụ học
tập, thích đợc đến trờng, đến lớp. Trong giờ học tích cực, sôi nổi. Qua việc

hiện mới có hiệu quả
2. Với cấp trờng:
- Tổ chức hội thi Tự làm đồ dùnh dạy học thờng xuyên 1 lần/năm để
giáo viên phát huy đợc khả năng tiềm ẩn của mình. Phát hiện những tài năng
mới.
- Cần đầu t, hỗ trợ về thời gian và kinh phí hợp lý cho việc tự làm đồ
dùng dạy học ở các tổ khối chuyên môn. Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến
Một số kinh nghiệm khai thác sử dụng TB_ĐDDH.
hớng thiết thực, hiệu quả. Nêu rõ những khó khăn bấtcập để tổ cùng giải
quyết.
3. Với Phòng Giáo dục và đào tạo:
Thờng xuyên tổ chức hội thảo về vấn đề Tự làm và sử dụng đồ dùng
dạy học cấp huyện hoặc cụm để các giáo viên có điều kiện giao luhọc hỏi lẫn
nhau. Nâng cao nhận thức, nâng cao tay nghề của giáo viên và tổ chức cho
giáo viên tập huấn sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học ngay trong dịp hè.
Có sự kiểm tra đánh giá thờng xuyên.
III. Kết luận chung:
Để viẹc dạy và học trong các trờng phổ thông nói chung và các trờng tiểu học
nói riêng đạt đợc mục tiêu của Bộ Giáo dục và đào tạo đã đề ra đòi hỏi ngời
giáo viên phải có trình độ tay nghề vững, nắm bắt và cập nhật kịp thời các
thông tin giáo dục. Giảng dạy theo hớng đổi mới phơng pháp dạy học song
song với việc đổi mới thiết bị và đồ dùng dạy học. Trong mỗi tiết dạy (theo
yêu cầu của từng bài) ngời giáo viên cần thao tác các thiết bị và đồ dùng dạy
học ssao cho hiệu quả, thờng xuyên đúc rút kinh nghiệm cho bản thân mình để
giờ học đạt đợc mục tiêu đề ra.
*********
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc khai thác, sử dụng thiết
bị và đồ dùng dạy học tự làm để giờ dạy đạt hiệu quả cao.
Phạm Thị Hải Yến Trờng Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến