HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ-HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ
MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH


TIỂU LUẬN HỌC PHẦN
KIỂM TRA, THANH TRA, GIÁM SÁT TRONG QUẢN LÝ HÀNH
CHÍNH NHÀ NƯỚC Đề tài: “ Một số giải pháp nhằm nâng cao kiểm soát hoạt động hành
chính nhà nước của các tổ chức chính trị - xã hội”

Giáo viên bộ môn : TS. LƯƠNG THANH CƯỜNG
Học viên thực hiện : Đặng Hữu Phúc
Lớp : Cao học hành chính - HCC16M Huế, tháng 4 năm 2013

và của công dân … nhằm đảm bảo hoạt động quản lý hành chính nhà nước đúng
định hướng, pháp luật, hạn chế việc lạm dụng quyền lực, bảo vệ quyền và lợi ích
chính đáng của nhân dân.
Trong môi trường xã hội dân chủ như hiện nay, giám sát của các tổ chức
chính trị - xã hội là một trong những hoạt động hết sức quan trọng và cần thiết vì
vậy cần phát huy vai trò và tính tích cực của việc giám sát này. Trong khuôn khổ
môn học, tôi xin trình bày đề tài: “ Một số giải pháp nhằm nâng cao kiểm soát
hoạt động hành chính nhà nước của các tổ chức chính trị - xã hội”.
Nội dung đề tài khá rộng, tính thực tiễn cao. Tuy nhiên, trong thời gian nghiên
cứu khá ngắn, đề tài không thể không có những thiếu sót và hạn chế, rất mong
Thầy giáo và các bạn đống góp ý kiện để hoàn thiện hơn.
Trang 3 II. NỘI DUNG
1. Cơ sở của hoạt động kiểm soát đối với quản lý hành chính nhà
nước
Nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối
hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền: lập pháp,
hành pháp, tư pháp là một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức, hoạt động của bộ
máy nhà nước ta và khác về bản chất so với cách thức tổ chức, hoạt động bộ
máy nhà nước tư sản. Trong bộ máy nhà nước không một cơ quan nhà nước nào
trọn vẹn nắm một nhánh quyền lực nhà nước. Hoạt động của mỗi cơ quan nhà
nước nằm trong mối liên hệ với hoạt động của các cơ quan nhà nước khác, đều
chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan khác, hoặc của các tổ chức xã hội, công
dân.
Trong quá trình từng bước xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền

nước là tiền đề để bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
2. Các phương thức kiểm soát đối với hành chính nhà nước
Mỗi loại cơ quan nhà nước được thành lập thực hiện những chức năng
nhất định. Quốc hội có chức năng lập hiến, lập pháp; giám sát tối cao việc tuân
theo Hiến pháp, luật, Nghị quyết Quốc hội đối với toàn bộ bộ máy nhà nước;
giải quyết những vấn đề hệ trọng của đất nước. Các cơ quan hành chính nhà
nước từ Trung ương tới địa phương chủ yếu thực hiện chức năng quản lý hành
chính nhà nước. Trong đó bao gồm: hoạt động quản lý hành chính nhà nước và
một số hoạt động khác có tính chất tài phán Toà án có chức năng xét xử là chủ
yếu, đồng thời thông qua hoạt động xét xử, giám sát việc tuân theo pháp luật của
các cơ quan nhà nước khác, trong đó có bộ máy hành chính. Viện kiểm sát với
chức năng công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp mà cụ thể là kiểm sát việc
tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra, xét xử, thi hành án.
Ngoài những chức năng, phương diện hoạt động chủ yếu của mình, các cơ
quan nhà nước còn thực hiện hoạt động kiểm tra, giám sát, thanh tra nhằm bảo
đảm pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước.
Nếu loại hoạt động này không được thực hiện tốt sẽ làm ảnh hưởng, tác
động tiêu cực, giảm hiệu quả việc thực hiện chức năng chính. Thực hiện có hiệu
quả hoạt động mang tính tích cực (hoạt động tổ chức - điều chỉnh) và hoạt động
bảo vệ pháp luật trong quản lý hành chính nhà nước là hai mặt không tách rời
nhau trong nhiệm vụ các cơ quan nhà nước. Hai hoạt động đó là tiêu đề của
nhau.
Để bảo đảm pháp chế và kỷ luật trong quản lý nhà nước, Nhà nước còn
thành lập những cơ quan, tổ chức chuyên trách thực hiện chức năng bảo đảm
pháp chế và kỷ luật trong quản lý nhà nước, đó là Toà án, Viện kiểm sát, Thanh
tra nhà nước
Với quan điểm dân chủ hoá, công khai trong hoạt động hành chính, pháp
luật còn quy định tổ chức xã hội cũng thành lập ra thanh tra nhân dân để giám
sát về mặt xã hội hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tổ chức khác và công
dân, tham gia giữ gìn pháp chế và kỷ luật nhà nước, trật tự an toàn xã hội thông

tạp, đòi hỏi phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt, do đó để tránh có những
sai sót trong hoạt động hành chính cần phải có sự kiểm soát của các cơ quan
chức năng đối với hoạt động hành chính Nhà nước
Hệ thống hành chính Nhà nước là một hệ thống tổ chức cồng kềnh, mang
tính hệ thống thứ bậc, do đó để đảm bảo tính trật tự của nền quản lý hành chính
Nhà nước cần phải có sự kiểm soát.
Hành chính Nhà nước hoạt động bằng ngân sách Nhà nước và sử dụng
một khối lượng lớn nguồn tài chính và nguồn lực khác, do đó để đảm bảo sử
dụng các nguồn lực này đúng mục đích, có hiệu quả.
4.Những hình thức cơ bản kiểm soát đối với hành chính nhà nước
Hoạt động kiểm tra, thanh tra, kiểm sát, giám sát có nội dung, tính chất,
đối tượng tác động, thủ tục tiến hành khác nhau. Mỗi loại hoạt động có vai trò,
tác động xã hội nhất định, chúng phối hợp tạo thành công lực để củng cố pháp
chế, trật tự pháp luật. Khi đánh giá về vai trò các loại hoạt động này V.I.Lênin
viết: "Thống kê và kiểm tra là điều chủ yếu để bảo đảm sự hoạt động đúng đắn
trong chủ nghĩa xã hội"(1), rằng: "kiểm tra con người và kiểm tra việc chấp hành
nhiệm vụ trên thực tế luôn là mấu chốt của toàn bộ công tác, của chính trị"(2).
Kế thừa phát huy những luận điểm cơ bản đó của V.I.Lênin, Chủ tịch Hồ
Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới hoạt động kiểm tra, thanh tra.
Cụ thể là Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều Nghị quyết và văn bản pháp luật
nhằm lãnh đạo và điều chỉnh hoạt động này.
Trang 6
Để kiểm soát đối với hoạt động hành chính nhà nước, có nhiều hình thức
khác nhau, sau đây là những hình thức cơ bản:
1. Giám sát dùng để chỉ hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước, toà
án, các tổ chức xã hội và công dân nhằm bảo đảm sự tuân thủ nghiêm chỉnh
pháp luật trong quản lý xã hội. Như vậy, hoạt động giám sát chủ yếu thực hiện
ngoài quan hệ trực thuộc theo chiều dọc.
2. Kiểm tra là khái niệm rộng được vận dụng theo hai hướng. Một là,
kiểm tra là hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước cấp trên với cơ quan

-Giám sát của Đảng;
-Giám sát của tòa án;
Trang 7
-Giám sát của cơ quan truyền thông;
-Chịu sự giám sát của cộng đồng quốc tế (trong một chừng mực nào đó).
Mỗi hình thức giám sát có những đặc điểm riêng, nhưng nhìn chung được
thực hiện dưới cơ chế đó là giám sát bên trong (tự kiểm tra) và giám sát bên
ngoài (các tổ chức , đoàn thể… không phải là cơ quan hành chính).
5.Giám sát của các tổ chức chính trị- xã hội:
a. Đặc điểm, vai trò:
Các tổ chức xã hội thực hiện quyền giám sát thay cho công dân. Các tổ
chức chính trị - xã hội như Mặt trận tổ quốc Việt Nam, công đoàn đoàn thanh
niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam… đều được ghi nhận tại Hiến pháp và nó
có quyền tham gia rộng rãi vào việc xây dựng bộ máy Nhà nước, xây dựng và
bảo vệ pháp luật, quản lý Nhà nước, thông qua các hình thức tham gia này mà
giám sát các cơ quan quản lý hành chính Nhà nước.
Khác với hoạt động kiểm soát của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã
hội thực hiện quyền giám sát không gắn với quyền lực Nhà nước, không mang
tính cưỡng chế, vì vậy nó chỉ áp dụng các biện pháp giáo dục, thuyết phục là chủ
yếu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể các tổ chức này được Nhà nước
uỷ quyền giám sát mang tính pháp lý thì sẽ được áp dụng một số biện pháp
cưỡng chế như công đoàn giám sát thực hiện quyền lợi cho người lao động.
Mục đích của việc giám sát là mang tính phòng ngừa sớm, phát hiện vi
phạm pháp luật, các tổ chức chính trị - xã hội có thể yêu cầu với cơ quan Nhà
nước ngăn chặn xử lý các vi phạm pháp luật và kỷ luật Nhà nước.
Các tổ chức chính trị -xã hội thông qua các nguồn thông tin để thực hiện
quyền giám sát và đề xuất các biện pháp phòng ngừa, các tổ chức này có thể
phối hợp hoặc độc lập với các cơ quan thanh tra, kiểm tra của Nhà nước, của
Đảng để giám sát.
Có 2 hình thức giám sát là nội bộ và bên ngoài. Giám sát nội bộ là giám sát

càng đi vào thực chất, qua đó, các đại biểu có điều kiện lĩnh hội các vấn đề bức
xúc trong thực tiễn, các nguyện vọng chính đáng của nhân dân và các cơ hội để
tiếp thu sửa chưa đổi mới nhằm phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
- Cơ chế dân chủ cơ sở đã được hình thành và phát triển tích cực tạo điều
kiện cho nhân dân làm và giám sát đối với các chương trình bê tông giao thông
nông thôn, kiêm cố hóa kênh mương, nhiều chương trình mục tiêu quốc gia như
134, 257, 135 … góp phần giải quyết việc làm xã hội và nâng cao hiệu quả của
hoạt động quản lý hành chính nhà nước.
- Việc giám sát đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật,
kinh tế và xã hội trên địa bàn xã, phường nhìn chung đảm bảo đúng qui định,
mục tiêu, tiến độ, chất lượng công trình được nâng lên, góp phần phòng, chống
tiêu cực, lãng phí, thất thoát các nguồn lực; phòng, chống xâm hại lợi ích cộng
đồng, gây ô nhiễm môi trường trong các khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư,
quản lý vận hành và sử dụng các công trình.
- Một số hoạt động hành chính nhà nước, tài chính ngân sách, các khoảng
đóng góp của nhân dân …đã được công khai theo quy định tạo điều kiện cho các
tổ chức chính trị- xã hội tiếp xúc và giám sát hoạt động nhà nước . Nhiều vụ sai
phạm của một số cơ quan nhà nước, cán bộ công chức đã được phát hiện tạo
điều kiện chấn chỉnh, sửa đổi kịp thời một số hoạt động của hành chính nhà
nước.
b2) Mặt hạn chế:
- Tính độc lập không cao: Các tổ chức chính trị - xã hội chưa đủ mạnh,
năng lực giám sát chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, chưa theo kịp yêu cầu giám
sát trong thực tế đời sống, phụ thuộc quá nhiều vào nhà nước về lao động tiền
lương, kinh phí hoạt động thường xuyên nên tính độc lập không cao.
Trang 9
- Thiếu cơ chế ưu đãi và bảo về chủ thể giám sát nên thực sự ít người
muốn tham gia và người tham gia thì cả nể, né tránh … nên hoạt động của các tổ
chức chính trị - xã hội thực chất là còn hình thức và không có hiệu quả cao.
- Thiếu cơ chế phối hợp của cơ quan nhà nước, các tổ chức kiểm soát khác

chính nhà nước ngày càng đi vào thực chất, tạo điều kiện thông tin một cách khá
đầy đủ cho sự giám sát của các tổ chức chính trị- xã hội.
- Xây dựng đồng bộ cơ chế chính sách tạo điều kiện cho các tổ chức của
dân tham gia tích cực vào giải quyết các vấn đề của xã hội.
- Bỏ cơ chế cử tri đại diện, mọi người dân đều có quyền tham gia tiếp xúc
cư tri.
Trang 10
b. Tiếp tục hoàn thiện tổ chức chính trị - xã hội theo hướng:
- Xây dựng cơ chế ưu đãi, bảo vệ chặt chẽ người giám sát phải đặc biệt
quan tâm, tuyệt đối không để họ bị trù dập, con cái đi xin giấy tờ khó khăn.
- Xây dựng cơ chế giám sát, phẩn biện xã hội thật cụ thể hạn chế tính
chung chung rất khó triển khai trong thực tiễn.
- Thành lập quỹ không mang tính chất NSNN để đảm bảo cho hoạt động
của tổ chức chính trị- xã hội (đặc biệt là các tổ chức xã hội).
- Cần phải đào tạo, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ giám sát đủ phẩm chất,
năng lực trong hoạt động giám sát.
c. Sự phối kết hợp giữa các cơ quan kiểm soát:
Có sự phối hợp trong công tác kiểm tra của các tổ chức đảng, đoàn thể;
công tác thanh tra, kiểm tra của các tổ chức thanh tra hành chính, thanh tra
chuyên ngành thì hiệu lực, hiệu quả mới được nâng lên và ngày càng hoàn thiện
hơn.
d. Đối với nhân dân:
- Cần tuyền truyền vận động thường xuyên, khơi dậy lòng yêu nước của
nhân dân trong tham gia giám sát thông qua các tổ chức chính trị - xã hội.
- Phải xây dựng lòng tin của nhân dân trong tham gia giám sát.
III. KẾT LUẬN
Tăng cường hoạt động giám sát họat động hành chính nhà nước là một
vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn cấp bách trong tình hình thực tiễn xây
dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì
nhân dân, đáp ứng yêu cầu chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh